Skanda Purana · Chapter 6.238

// brahmovāca // //
tapaḥ śṛṇuṣva vipreṃdra vistareṇa mahāmate //
yasya śravaṇamātreṇa cāturmāsye', ghanāśanam

ṣoḍaśairupacāraiśca viṣṇoḥ pūjā sadā tapaḥ //
tataḥ supte jagannāthe mahattapa udāhṛtam

karaṇaṃ paṃcayajñānāṃ satataṃ tapa eva hi //
tannivedya harau caiva cāturmāsye mahattapaḥ

ṛtuyānaṃ gṛhasthasya tapa eva sadaiva hi //
cāturmāsye hariprītyai tanniṣevyaṃ mahattapaḥ

satyavādastapo nityaṃ prāṇināṃ bhuvi durlabham //
supte devapatau kurvannanaṃtaphalabhāgbhavet

ahiṃsādiguṇānāṃ ca pālanaṃ satataṃ tapaḥ //
cāturmāsye tyaktavairaṃ mahattapa udāradhīḥ

tapa eva mahanmartyaḥ paṃcāyatanapūjanam //
cāturmāsye viśeṣeṇa hariprītyā samācaret

//
// nārada uvāca // //
paṃcāyatanasaṃjñeyaṃ kasyoktā sā kathaṃ bhavet //
kathaṃ pūjā ca kartavyā vistareṇāśu tadvada

// brahmovāca // //
prātarmadhyāhnapūjāyāṃ madhye pūjyo raviḥ sadā //
rātrau madhye bhaveccaṃdrastadvarṇakusumaiḥ śubhaiḥ

vahnikoṇe tu heraṃbaṃ sarvavighnopaśāṃtaye //
raktacaṃdana puṣpaiśca cāturmāsye viśeṣataḥ

nairṛtaṃ dalamāsthāya bhagavānduṣṭadarpahā //
gṛhasthasya sadā śatruvināśaṃ vidadhāti saḥ

nairṛtyakoṇagaṃ viṣṇuṃ pūjayetsarvadā budhaḥ //
sugandhacaṃdanaiḥ puṣpairnaivedyaiścātiśobhanaiḥ

gotrajā vāyukoṇe tu pūjanīyā sadā budhaiḥ //
putrapautrapravṛddhyarthaṃ sumanobhirmanoharaiḥ

aiśāne bhagavānrudraḥ śvetapuṣpaiḥ sadā'rcitaḥ //
apamṛtyuvināśāya sarvadoṣāpanuttaye

jāgarti mahimā yasya brahmādyairnaiva likhyate //
paṃcāyatanametaddhi pūjyate gṛhamedhibhiḥ

tapa etatsadā kāryaṃ cāturmāsye mahāphalam //
parvakāleṣu sarveṣu dānaṃ deyaṃ tapaḥ sadā //
cāturmāsye viśeṣeṇa tadanaṃtaṃ prajāyate

śaucaṃ tu dvividhaṃ grāhyaṃ bāhyamābhyaṃtaraṃ sadā //
jalaśaucaṃ tathā bāhyaṃ śraddhayā cāṃtaraṃ bhavet //

idriyāṇāṃ grahaḥ kāryastapaso lakṣaṇaṃ param //
nivṛttyeṃdriyalaulyaṃ ca cāturmāsye mahattapaḥ

indriyāśvānsanniyamya satataṃ sukhamedhate //
narake pātyate prāṇaistairevotpathagāmibhiḥ

mamatārūpiṇīṃ grāhīṃ duṣṭāṃ nirbhartsya nigrahet //
tapa eva sadā puṃsāṃ cāturmāsye'dhigauravam

kāma eṣa mahāśatrustamekaṃ nirjayeddṛḍham //
jitakāmā mahātmānastairjitaṃ nikhilaṃ jagat

etacca tapaso mūlaṃ tapaso mūlameva tat //
sarvadā kāmavijayaḥ saṃkalpavijayastathā

tadeva hi paraṃ jñānaṃ kāmo yena prajāyate //
mahattapastadevāhuścātumāsye phalottamam

lobhaḥ sadā parityājyaḥ pāpaṃ lobhe samāsthitam //
tapastasyaiva vijayaścāturmāsye viśeṣataḥ

mohaḥ sadā'vivekaśca varjanīyaḥ prayatnataḥ //
tena tyakto naro jñānī na jñānī mohasaṃśrayāta

mada eva manuṣyāṇāṃ śarīrastho mahāripuḥ //
sadā sa eva nigrāhyaḥ supte deve viśeṣataḥ

mānaḥ sarveṣu bhūteṣu vasatyeva bhayāvahaḥ //
kṣamayā taṃ vinirjitya cāturmāsye guṇādhikaḥ

mātsaryaṃ nirjayetprājño mahāpātakakāraṇam //
cāturmāsye jitaṃ tena trailokyamamaraiḥ saha

ahaṃkārasamākrāṃtā munayo vijiteṃdriyāḥ //
dharmamārgaṃ parityajya kurvatyunmārgajāṃ kriyām

ahaṃkāraṃ parityajya satataṃ sukhamāpnuyāt //
cāturmāsye viśeṣeṇa tasya tyāge mahāphalam

/
etaddhi tapaso mūlaṃ yadetanmanasastyajet //
tyakteṣveteṣu sarveṣu para brahmamayo bhavet

prathamaṃ kāyaśuddhyarthaṃ prājāpatyaṃ samācaret //
śayane devadevasya viśeṣeṇa mahattapaḥ

harestu śayane nityamekāṃtaramu poṣaṇam //
yaḥ karoti naro bhaktyā na sa gacchedyamālayam

harisvāpe naro nityamekabhaktaṃ samācaret //
divasedivase tasya dvādaśāhaphalaṃ labhet

cāturmāsye naro yastu śākāhāraparo yadi //
puṇyaṃ kratusahasrāṇāṃ jāyate nātra saṃśayaḥ

cāturmāsye naro nityaṃ cāṃdrāya ṇavrataṃ caret //
ekaikamāse tatpuṇyaṃ varṇituṃ naiva śakyate

supte deve ca pārākaṃ yaḥ karoti viśuddhadhīḥ //
nārī vā śraddhayā yuktā śatajanmāgha nāśanam

kṛcchrasevī bhavedyastu supte deve janārdane //
pāparāśiṃ vinirdhūya vaikuṇṭhe gaṇatāṃ vrajet

taptakṛcchraparo yastu supte deve janārdane //
kīrtiṃ saṃprāpya vā putraṃ viṣṇusāyujyatāṃ vrajet

dugdhāhāraparo yastu cāturmāsye'bhijāyate //
tasya pāpasahasrāṇi vilayaṃ yāṃti dehinaḥ

mitānnāśanakṛddhīraścāturmāsye naro yadi //
nirdhūya sakalaṃ pāpaṃ vaikuṇṭhapadamāpnuyāt

ekānnāśanakṛnmartyo na rogairabhi bhūyate //
akṣāralavaṇāśī ca cāturmāsye na pāpabhāk

kṛtāhāro mahāpāpairnirmukto jāyate dhruvam //
harimuddiśya māseṣu caturṣu ca na saṃśayaḥ

kandamūlāśanakaraḥ pūrvajānsaha cātmanā //
uddhṛtya narakādghorādyāti viṣṇusalokatām

nityāṃbuprāśanakaraścāturmāsye yadā bhavet //
dinedine'śvamedhasya phalamāpnotyasaṃśayam

śītavṛṣṭisaho yastu cāturmāsye naro bhavet //
hariprītyai jagannāthastasyātmānaṃ prayacchati

mahāpārākasaṃjñaṃ tu mahattapa udāhṛtam //
māsaikamupavāsena sarvaṃ pūrṇaṃ prajāyate

devasvāpadinādau tu yāvatpavitradvādaśī //
pavitradvādaśīpūrvaṃ yāvacchravaṇadvādaśī

mahāpārākametaddhi dvitīyaṃ parikīrtitam //
śravaṇadvādaśīpūrvaṃ prāptā cāśvinadvādaśī

mahāpārāka tṛtīyaṃ prājñaiśca samudāhṛtam //
āśvinadvādaśī cādau prāptā devasubodhinī

mahāpārākametaddhi caturthaṃ parikathyate //
eteṣāmekamapi ca nārī vā puruṣo'pi vā

yaḥ karoti naro bhaktyā sa ca viṣṇuḥ sanātanaḥ //
idaṃ ca sarvatapasāṃ mahattapa udāhṛtam

duṣkaraṃ durlabhaṃ loke cāturmāsye makhādhikam //
divasedivase tasya yajñāyutaphalaṃ smṛtam

mahattapa idaṃ yena kṛtaṃ jagati durlabham //
idameva mahāpuṇyamidameva mahatsukham //
idameva paraṃ śreyo mahāpārākasevanam

nārāyaṇo vaseddehe jñānaṃ tasya prajāyate //
jīvanmuktaḥ sa bhavati mahāpātakakārakaḥ

tāvadgarjaṃti pāpāni narakāstāvadeva hi //
tāvanmāyāsahasrāṇi yāvanmāso pavāsakaḥ

cāturmāsyupavāsī yo yasya prāṃgaṇiko bhavet //
so'pi hatyāsahasrāṇi tyaktvā niṣkalmaṣo bhavet

ya idaṃ śrāvayenmartyo yaḥ paṭhetsatataṃ svayam

so'pi vācaspatisamaḥ phalaṃ prāpnotyasaṃśayam

idaṃ purāṇaṃ paramaṃ pavitraṃ śṛṇvangṛṇanpāpaviśuddhihetu //
nārāyaṇaṃ taṃ manasā vicintya mṛto'bhigacchatyamṛtaṃ surādhikam

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye śeṣaśāyyupākhyāne brahmanāradasaṃvāde cāturmāsyamāhātmye tapomahimāvarṇanaṃ nāmāṣṭatriṃśaduttaradviśatatamo'dhyāyaḥ