Skanda Purana · Chapter 6.224

// ānartauvāca // //
śrutā mayā mahābhāga śrāddhārhā brāhmaṇāśca ye //
ye ca tyājyāstathā putrā bahavaścaiva suvrata

sāṃprataṃ kathayā'smākaṃ mantrapūrvaśca yo vidhiḥ //
gṛhasthena sadā kāryaḥ pitṝṇāṃ parituṣṭaye

// bhartṛyajña uvāca // //
praṇamyāmaṃtritā ye ca śrādrārthaṃ brāhmaṇottamāḥ //
ānīya kutape kāle tānsarvānprārthayedi dam

āgacchaṃtu mahābhāgā viśvedevā mahābalāḥ //
ye yatra vihitāḥ śrāddhe sāvadhānā bhavaṃtu te

evamabhyarcya tānsarvāṃstataḥ kṛtvā pradakṣiṇām//
jānunī bhūtale nyasya tataścārghaṃ pradāpayet

maṃtreṇānena rājeṃdra sapuṣpākṣatacaṃdanaiḥ //
arghamenaṃ pragṛhṇaṃtu mayā dattaṃ dvijottamāḥ //
pādaprakṣālanārthāya prakurvaṃtu mama priyam

evamuktvā mahīpṛṣṭhe anulipte tataḥ param //
sākṣatānprakṣipeddarbhānviśvedevānprakīrtayan

apasavyaṃ tataḥ kṛtvā darbhāṃstilasamanvitān //
dviguṇānprakṣipedbhūmau pitṝnuddiśya cātmanaḥ

evaṃ sarvāḥ kriyāḥ kāryā daivikā savyapūrvikāḥ //
paitṛkāścāpasavyena muktvā nāṃdīmukhānpitṝn

sarve pūrvāmukhāḥ sthāpyā yugmāśca śaktito nṛpa //
pitaro mātṛpakṣīyāḥ sthāpyāścodaṅmukhāstathā

ekaikaṃ vā trayo vā'pi syurekaikaṃ vā pṛthakpṛthaka //
paitṛkānsthāppa cakreṇa pitṝṇāṃ parituṣṭaye

ṣaṣṭhyā vibhaktyā tu teṣāmāsanaṃ ca pradāpayet //
ṛjubhiḥ sākṣatairdarbhaiḥ sodakairdakṣiṇāṃgataḥ

viṣamau dviguṇairdarbhaiḥ satilairvāmapārśvataḥ //
pāṇau toyaṃ parikṣipya na darbhāṃstu kathaṃ cana

yo haste cāsanaṃ dadyācceddārbhaṃ buddhivarjitaḥ //
pitaro nāsane tatra prakurvaṃti niveśanam

āvāhanaṃ prakartavyaṃ vibhaktyā ca dvitīyayā //
yenāgacchaṃti te sarve samāhūtāḥ pṛthakpṛthak

anyayā ca vibhaktyā cetpitṝnāvāhayetkvacit //
nāgacchaṃti mahābhāgā yadyapi syurbubhukṣitāḥ

viśvedevāsa āgata maṃtreṇānena pārthiva //
teṣāmāvāhanaṃ kāryamakṣataiśca śiroṃ'tikāt

uśaṃtastveti ca tilaiḥ pitṝnāvāhayettataḥ //
āyaṃtu na iti japettataḥ pārthivasattama

śanno devīti maṃtreṇa svāhākārasamanvitam //
pitṝṇāmarghapātreṣu tathaiva ca jalaṃ kṣipet

yavo'si yavayāsmaddvetyakṣatāṃstatra nikṣipet //
caṃdanaṃ gaṃdhapuṣpāṇi dhūpaṃ dadyādyathākramam //
sapavitreṣu hasteṣu dadyādarghyaṃ samāhitaḥ

yā divyā iti mantreṇa svāhākārasamanvitam //
pitṝṇāmarghapātreṣu tathaiva ca jalaṃ kṣipet

tilo'si somadaivatyo gosave devanirmitaḥ //
pratnavadbhiḥ pṛktaḥ svadhayā pitṝnimām̐llokānprīṇāhi naḥ svadheti prakṣipettilān

yādivyeti ca mantreṇa tato hyarghyaṃ pradāpayet //
pitṛpātre samādāya arghyapātrāṇi kṛtsnaśaḥ

adhomukhaṃ ca tatpātraṃ mantravatsthāpayettataḥ //
āyuṣkāmastu tattoyaṃ locanābhyāṃ na vīkṣayet

tatastu candanādīni dīpāṃtāni samādadet //
tataḥ pākaṃ samādāya pṛcchedviprāndvijo ttamān

ahamagnau kariṣyāmi homaṃ pitṛsamudbhavam //
anujñā dīyatāṃ mahyamapasavyāśritasya bhoḥ

kuruṣveti ca taiḥ prokte gatvāgni śaraṇaṃ tataḥ //
agnaye kavyavāhanāya svāheti prathamāhutiḥ

somāya pitṛmate svadheti ca tataḥ param //
hutamannaṃ ca śeṣaṃ ca śrāddhārhebhyaḥ pradīyate

iṣṭamannaṃ tato dattvā pātramālabhya saṃjapet //
viprāṃguṣṭhaṃ samādāya pākamadhye nidhāya ca

pṛthivī te pātramādāya vaiṣṇa vyā ca ṛcā tathā //
svahastena na vai dadyātpratyakṣaṃ lavaṇaṃ tathā

svahastena ca yaddattaṃ pratyakṣalavaṇaṃ nṛpa //
tacchrāddhaṃ vyarthatāṃ yāti dhṛte datterddhabhuktake //
tṛptāñjñātvā tato viprānagre tvannaṃ parikṣipet

agnidagdhāśca ye jīvā yepyadagdhāḥ kule mama //
bhūmau dattena tṛpyaṃtu tṛptā yāṃtu parāṃ gatim

sakṛtsakṛjjalaṃ dattvā gāyatrītritayaṃ japet //
madhuvāteti saṃkīrtya tataḥ pṛccheddvijottamān

tṛptāḥ stha iti rājendra anujñāṃ prārthayettataḥ //
bandhūnāṃ bhojanārthāya śeṣasyānnasya bhaktimān

ucchiṣṭasannidhau paścātpitṛvediṃ samācaret //
pitṛviprāsanasthānāṃ nocchiṣṭaṃ dvijasannidhau

tato vediṃ samādhāya paitṛkīṃ dakṣiṇāplavām //
tasyāṃ darbhānsamādhāya kuryāccaivāvanejanam

vibhaktyā pūrvayā paścātpiṃḍāndadyādyathākramam //
bhūyo'pyatra jalaṃ dadyātpitṛtīrthena pārthiva //
sūtraṃ ca pratipiṇḍe vai dayātteṣu pṛthakpṛthak

yaḥ sūtraṃ pūrvapiṇḍeṣu satataṃ viniyojayet //
sa virodhaṃ caretteṣāṃ troṭanācca parasparam

tataḥ saṃpūjayetsarvānpiṃḍānyadvaddvijottamān //
ācamya prakṣālya tathā hastau pādau ca pārthiva

namaskṛtya pitṝnpaścātsuprokṣitaṃ tataḥ param //
kṛtvā savyena rājendra yācayitvā varāśiṣaḥ

akṣayyasalilaṃ deyaṃ ṣaṣṭhyā caiva tataḥ param //
pavitrāṇi samādāya ūrdhvaṃ svadheti kīrtayet//
astu svadheti tairukte piṃḍopari parikṣipet

tato madhu samādāya pāyasaṃ ca tilodakam //
ūrjasveti ca mantreṇa pitṝṇāmuparikṣipet o/ ४२ //
uttānamarghapātraṃ tu kṛtvā dadyācca dakṣiṇām //
hiraṇyaṃ devatānāṃ ca pitṝṇāṃ rajataṃ tathā

tataḥ svastyudakaṃ dadyātpitṛpūrvaṃ ca savyataḥ //
na strībhirna ca bālena nānye naiva ca kenacit

śrāddhīyaviprapātraṃ ca svayameva pracālayet

tataḥ kṛtāṃjalirbhūtvā prārthayetpārthivottama //
aghorāḥ pitaraḥ santu asmadgotraṃ vivarddhatām

dātāro no'bhivardhaṃtāṃ vedāḥ santatireva naḥ //
śraddhā ca no mā vyagamadbahudheyaṃ ca no'stviti

annaṃ ca no bahu bhavedatithīṃśca labhemaddi //
yācitāraśca naḥ santu mā ca yāciṣma kaścana

etā evāśiṣaḥ santu viśvedevāḥ prīyaṃtāṃ tataḥ //
svastyarthamudakaṃ dadyātpitṛpūrvaṃ ca savyataḥ

vājevājeti ca ṛcā visṛjecca tataḥ param //
āmā vājasyeti pradakṣiṇīkṛtyopaveśayet

/
pādāvamardanaṃ kṛtvā āsīmāṃtamanuvrajet //
baliṃ ca nikṣipettasmādbhojanaṃ ca samācaret

maunena dṛśyate sūryo yāvattāvannarādhipa

yaścaivāstamite sūrye bhuṃkte ca śrāddhakṛnnaraḥ //
vyarthatāṃ yāti tacchrāddhaṃ tasmādbhuṃjīta no niśi

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye śrāddhakalpe śrāddhavidhivarṇanaṃnāma caturviṃśatyuttaradviśatatamo'dhyāyaḥ