Skanda Purana · Chapter 6.222

// bhartṛyajña uvāca // //
yeṣāṃ ca śastramṛtyuḥ syādapamṛtyurathāpi vā //
upasargānmṛtānāṃ ca viṣamṛtyumupeyuṣām

vahninā ca pradagdhānāṃ jalamṛtyumupeyuṣām //
sarpavyāghrahatānāṃ ca śṛṃgairudbandhanairapi

śrāddhaṃ teṣāṃ prakartavyaṃ caturdaśyāṃ narādhipa //
teṣāṃ tasminkṛte tṛptistatastatpakṣajā bhavet

// ānarta uvāca // //
kasmācchastrahatānāṃ ca proktā śrāddhe caturdaśī //
nānyeṣāṃ divase tatra saṃśayo'yaṃ vadasva me

ekoddiṣṭaṃ na śaṃsaṃti sapiṇḍīkaraṇaṃ param //
kasmāttatra prakartavyaṃ vadaitanmama vista rāt

kasmānna pārvaṇaṃ tatra kriyate divase sthite //
pretapakṣe viśeṣeṇa kṛte śrāddhe'khile'pi ca

// bhartṛyajñauvāca// //
bṛhatkalpe purā rājanhiraṇyākṣo mahāsuraḥ //
babhūva balavāñchūraḥ sarvadevabhayaṃkaraḥ

brahmā pratoṣitastena vidhāya vividhaṃ tapaḥ //
kṛṣṇapakṣe viśeṣeṇa nabhasye māsi saṃsthite

// brahmovāca // //
parituṣṭosmi te vatsa prārthayasva yathepsitam //
adeyamapi dāsyāmi tasmātprārthaya mā ciram

//
// hiraṇyākṣa uvāca // //
bhūtāḥ pretāḥ piśācāśca rākṣasā daityadānavāḥ //
bubhukṣitāḥ prayācaṃte māṃ nityaṃ padmasaṃbhava

pretapakṣe kṛte śrāddhe kanyāsaṃsthe divākare //
ekasminnahani prāyastṛptiḥ syādvarṣasaṃbhavā

tattvamadya dinaṃ dehi tebhyaḥ kamalasambhava //
tena tṛptiṃ gatāḥ sarve sthāsyaṃtyabdaṃ pitāmaha

// śrībrahmovāca // //
yaḥ kaścinmānavaḥ śrāddhaṃ svapitṛbhyaḥ pradāsyati //
pretapakṣe caturdaśyāṃ nabhasye mā si saṃsthite

pretānāṃ rākṣasānāṃ ca bhūtādīnāṃ bhaviṣyati//
mama vākyādasaṃdigdhaṃ ye cānye kīrtitāstvayā

durmṛtyunā mṛtā ye ca saṃgrāmeṣu hatāśca ye //
ekoddiṣṭe sutairdatte teṣāṃ tṛptirbhaviṣyati

evamuktvā tato brahmā tataścādarśanaṃ gataḥ //
hiraṇyākṣo'pi saṃhṛṣṭaḥ svameva bhavanaṃ yayau

yacca śastrahatānāṃ ca tasminnahani dīyate //
ekoddiṣṭaṃ naraiḥ śrāddhaṃ tatte vakṣyāmi kāraṇam

saṃkhye śastrahatā ye ca nirvikalpena cetasā //
yudhyamānā na te martye jāyate manujāḥ punaḥ

parāṅmukhāśca hanyaṃte palāyanaparāyaṇāḥ //
te bhavaṃti narāḥ pretā etadāha pitāmahaḥ

sammukhā api ye dainyaṃ hanyamānā vadaṃti ca //
paścāttāpaṃ ca vā kuryuḥ prahārairjarjarīkṛtāḥ

te'pi pretā bhavantīha manuḥ svāyaṃbhuvo'bravīt//
kadāciccittacalanaṃ śūrāṇāmapi jāyate

teṣāṃ bhrāṃtyā dine tatra śrāddhaṃ deyaṃ nijaiḥ sutaiḥ //
apamṛtyumṛtānāṃ ca sarveṣāmapi dehinām

pretatvaṃ jāyate yasmāttasmācchrāddhasya taddinam //
śrāddhārhaṃ pārthivaśreṣṭha viśeṣeṇa prakīrtitam

ekoddiṣṭaṃ prakartavyaṃ yasmāttatra dine naraiḥ //
sapiṃḍīkaraṇādūrdhvaṃ tatte vakṣyābhi kāraṇam

yadi pretatvamāpannaḥ kadācitsvapitā bhavet /
tṛptyarthaṃ tasya kartavyaṃ śrāddhaṃ tatra dine nṛpa

pitāmahādyāstatrāhni śrāddhaṃ nārhaṃti kutracit //
atha cedbhrāṃtito dadyāddhiyate(?) rākṣasaistu tat

brahmaṇo vacanādrājanbhūtapretaiśca dānavaiḥ //
tenaikoddiṣṭamevātra kartavyaṃ na tu pārvaṇam

pitṛpakṣe caturdaśyāṃ kanyāsaṃsthe divākare //
pitāmaho na gṛhṇāti pitrā tena samaṃ tadā

na ca tasya pitā rājaṃstathaiva prapitāmahaḥ

etasmātkāraṇādrājanpārvaṇaṃ na vidhīyate //
tasminnahani saṃprāpte vyarthaṃ śrāddhaṃ bhavedyataḥ

nānyasthānodbhavairvipraiḥ śrāddhakarmavratāni ca //
nāgaro nāgaraiḥ kuryādanyathā tadvṛthā bhavet

anyasthānodbhavairviprairyacchrāddhaṃ kriyate dhruvam //
saṃpūrṇaṃ vyarthatāṃ yāti nāgarāṇāṃ kriyāparaiḥ

athācāraparibhraṣṭāḥ śrāddhārhā eva nāgarāḥ //
valīvardasamāno'pi jñātīyo yadi labhyate //
kimanyairbahubhirviprairvedavedāṃgapāragaiḥ

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye śrāddha kalpe caturdaśīśastrahataśrāddhanirṇayavarṇanaṃnāma dvāviṃśatyuttaradviśatatamo'dhyāyaḥ