Skanda Purana · Chapter 6.221

// bhartṛyajña uvāca // //
etasmātkāraṇātkaścittasminnahani pārthiva //
dadāti naiva ca śrāddhaṃ pitṝnuddiśya karhicit //
vaṃśacchedabhayādrājansatyametanmayoditam

śrāddhaṃ vināpi dātavyaṃ taddine madhunā saha //
pāyasaṃ brāhmaṇāgryebhyaḥ saghṛtaṃ tṛptikāraṇāt

khaḍgamāṃsaṃ kālaśākaṃ māṃsaṃ vādhrīṇasodbhavam //
pradeyaṃ brāhmaṇebhyaśca tatsamaṃtādudāhṛtam

triḥpibaśceṃdriyakṣīṇaḥ sarvayūthānugastathā //
eṣa vādhrīṇasaḥ proktaḥ pitṝṇāṃ tṛptidaḥ sadā

tasyābhāve'pi dātavyaṃ kṣīraudanamanuttamam //
tasminnahani viprebhyaḥ pitṝṇāṃ tuṣṭaye nṛpa

tasyābhāve'pi dātavyaṃ jalaṃ tilavimiśritam//
sadarbhaṃ sahiraṇyaṃ ca hiraṇyaśakalānvitam

yacchreyo jāyate puṃsaḥ pakṣaśrāddhena pārthiva //
kṛtena tatphalaṃ kṛtsnaṃ tasminnahani pārthiva

pitṝnuddiśya cā''jyena madhunā pāyasena ca //
kālaśākena madhunā khaḍgamāṃsena vā nṛpa

śrāddhaṃ vināpi dattena śrutireṣā purātanī //
tasmātsarvaprayatnena pitryarkṣye samupasthite //
trayodaśyāṃ nabhasyasya hastage dinanāyake

daridreṇāpi dātavyaṃ hiraṇyaśakalānvitam //
toyaṃ tilairyutaṃ rājanpitṝṇāṃ tuṣṭimicchatā

//
// ānarta uvāca // //
māṃsaṃ vigarhitaṃ vipra yataḥ śāstre nigadyate //
tasmāttatkriyate kena śrāddhaṃ kīrtaya me'khilam

svamāṃsaṃ paramāṃsena yo vardhayati nirdayaḥ //
sa nūnaṃ narakaṃ yāti proktametanmaharṣibhiḥ

tvaṃ ca tasya prabhāvaṃ me prajalpasi dvijo ttama //
viśeṣācchrāddhakṛtye ca tadevaṃ mama saṃśayaḥ

// bhartṛyajña uvāca // //
satyametanmahābhāga māṃsaṃ sadbhirvigarhitam //
śrāddhe prayujyate yasmāttatte'haṃ vacmi kāraṇam

yadā cāraṃbhitā sṛṣṭirbrahmaṇā lokakāriṇā //
saṃpūjya ca pitṝndevānnāṃdīmukhapuraḥsarān//
tadā khaḍgaḥ samutpannaḥ pūrvaṃ vādhrīṇasaśca yaḥ

tato ye pitaro divyā ye ca mānuṣasambhavāḥ //
jagṛhuste tataḥ sarve balibhūtamivātmanaḥ

tānuvāca tato brahmā etau tu pitaro mayā //
yuṣmabhyaṃ kalpitau samyagbalibhūtau pragṛhyatām

etābhyāṃ paramā prītiryuṣmabhyaṃ saṃbhaviṣyati //
mama vākyādasaṃdigdhaṃ parametau naro bhuvi

naiva saṃprāpsyate pāpaṃ yuṣmadarthaṃhanannapi //
tasmātsarvaprayatnena dātavyaṃ bhūtimicchatā

khaḍgavādhrīṇasodbhūtaṃ māṃsaṃ śrāddhe sutṛptidam //
tau cāpi paramau divyau svargaṃ lokaṃ gamiṣyataḥ

śrāddhadasya paraṃ śreyo bhaviṣyati sudurlabham //
pitṝṇāṃ cākṣayā tṛptirbhaveddvādaśavārṣikī

etasmātkāraṇācchastaṃ māṃsamābhyāṃ narādhipa //
tasminnahani nānyatra viniyogo'sya kīrtitaḥ

// rohitāśva uvāca // //
aprāptakhaḍgamāṃsasya tathā vādhrīṇasasya ca //
kathaṃ śrāddhaṃ bhavedvipra pitṝṇāṃ tṛptikā rakam

// mārkaṇḍeya uvāca // //
madhunā saha dātavyaṃ pāyasaṃ pitṛtuṣṭaye //
tena vai vārṣikī tṛptiḥ pitṝṇāṃ copajāyate

ājaṃ ca piśitaṃ rājañchiśumārasamudbhavam//
māṃsaṃ pratuṣṭaye proktaṃ vatsaraṃ māsavarjitam

tadabhāve varāhasya daśamāsapratuṣṭidam //
māṃsaṃ proktaṃ mahārāja pitṝṇāṃ nātra saṃśayaḥ

āraṇyamahiṣotthena tṛptiḥ syānnavamāsikī //
ruroścaivāṣṭamāsotthā eṇasya saptamāsikā

śambarormāsaṣaṭkaṃ ca śaśakasya tu pañcakam //
catvāraḥ śallakasyoktāstrayo vā taittirasya ca

māsadvayaṃ ca matsyasya māsamekaṃ kapiñjale //
nānyeṣāṃ yojayenmāṃsaṃ pitṛkārye kathaṃcana

eteṣāmeva māṃsāni pāvanāni nṛpottama

// ānarta uvāca // //
kasmādete pavitrāḥ syuryeṣāṃ māṃsaṃ pracoditam //
śrāddhe ca tanmamācakṣva yathāvaddvijasattama

// bhartṛyajña uvāca // //
sṛṣṭiṃ prakurvatā tena paśavo lokakāriṇā //
khaḍgavādhrīṇasādīnāṃ paścātsṛṣṭāḥ svayaṃbhuvā

ekādaśapramāṇena tataścānye nṛpottama //
ajaśca prathamaṃ sṛṣṭaḥ sa tathā medhyatāṃ gataḥ

tathaite prathamaṃ sṛṣṭāḥ paśavo'tra narādhipa //
sasyāni sṛjatā tena tilāḥ pūrvaṃ ca nirmitāḥ

śrāddhārthaṃ vrīhayaḥ sṛṣṭā vanyeṣu ca priyaṃgavaḥ//
godhūmāśca yavāścaiva māṣā mudrāśca vai nṛpa [/ ३५ //
nīvārāścāpi śyāmākāḥ pravakṣyāmi yathākramam //
tṛptiṃ māṃsena vāñchaṃti māṃsaṃ māṃsena varjitam

puṣpajātyo yadā sṛṣṭāstadā prākchatapatrikā //
sṛṣṭā tena ca mukhyā sā śrāddhakarmaṇi sarvadā

dhātūni sṛjatā tena rūpyaṃ sṛṣṭaṃ svayaṃbhuvā //
tena tadvihitaṃ śrāddhe dakṣiṇāyāṃ pratṛptaye

rājateṣu ca pātreṣu yaddvijebhyaḥ pradīyate//
pitṛbhyastasya naivā'nto yugānte'pi prajāyate

abhāve rūpyapātrāṇāṃ nāmāpi parikīrtayet //
tuṣyaṃti pitaro rājankīrtanādapi vai yataḥ

rasāṃśca sṛjatā tena madhu sṛṣṭaṃ svayaṃbhuvā //
tena tacchasyate śrāddhe pitṝṇāṃ tuṣṭidāyakam

yacchrāddhaṃ madhunā hīnaṃ tadrasaiḥ sakalairapi //
miṣṭānnairapi saṃyuktaṃ tatpitṝṇāṃ na tṛptaye

aṇumātramapi śrāddhe yadi na syāddhi mākṣikam //
nāmāpi kīrtayettasya pitṝṇāṃ tuṣṭaye yataḥ

śākāni sṛjatā tena brahmaṇā parameṣṭhinau //
kālaśākaṃ puraḥ sṛṣṭaṃ tena tattṛptidāyakam

kālaṃ hi sṛjatā tena kutapaḥ prāgvinirmitaḥ //
tasmātkutapa kāle ca śrāddhaṃ kāryaṃ vijānatā //
ya icchecchāśvatīṃ tṛptiṃ pitṝṇāmātmanaḥ sukham

vīrudhaḥ sṛjatā tena vidhinā nṛpasattama //
darbhāstu prathamaṃ sṛṣṭāḥ śrāddhārhāstena te smṛtāḥ

śrāddhārhānbrāhmaṇāṃstena sṛjatā padmayoninā //
dauhitrāḥ prathamaṃ sṛṣṭāḥ śrāddhārhāstena te smṛtāḥ //

api śaucaparityaktaṃ hīnāṃgādhikameva vā //
dauhitraṃ yojayecchrāddhe pitṝṇāṃ parituṣṭaye

paśūnvisṛjatā tena pūrvaṃ gāvo vinirmitāḥ//
tena tāsāṃ payaḥ śastaṃ śrāddhe sarpirviśeṣataḥ

tasmācchrāddhe ghṛtaṃ śastaṃ pradattaṃ pitṛtuṣṭaye

prajāśca sṛjatā tena pūrvaṃ dṛṣṭā dvijottamāḥ //
tasmātpraśastāste śrāddhe pitṛtṛptikarāḥ sadā

devāṃśca sṛjatā tena viśvedevāḥ kṛtāḥ puraḥ //
tena te prathamaṃ pūjyāḥ pravṛtte śrāddhakarmaṇi

te rakṣaṃti tataḥ śrāddhaṃ yathāvatparitarpitāḥ //
chidrāṇi nāśayaṃti sma śrāddhe pūrvaṃ prapūjitāḥ

etairmukhyatamaiḥ sṛptaiḥ phūrā śrāddhaṃ vinirmitam //
svayaṃ pitāmahenaiva tato devā vinirmitāḥ

tena te sarvalokeṣu gatāḥ khyātiṃ purā nṛpa

etacchrādsya satratvaṃ mayā te parikīrtitam //
pitṝṇāṃ paramaṃ guhyaṃ dattasyākṣayakārakam

yaścaitatkīrtayecchrāddhe kriyamāṇe nṛpottama //
viprāṇāṃ bhokttukāmānāṃ tacchrāddhaṃ tvakṣayaṃ bhavet

yaścaitackṛṇuyādrājansamyakchraddhāsamanvitaḥ //
vihitasya bhavetpuṇyaṃ yacchrāddhasya tadāpnuyāt

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakerakṣetramāhātmye śrāddhakalpe sṛṣṭyutpattikālikabrahmotsṛṣṭaśrāddhārhavastuparigaṇanavarṇanaṃ nāmaikaviṃśatyuttaradviśatatamo'dhyāyaḥ