Skanda Purana · Chapter 6.207

// viśvāmitra uvāca // //
etatte sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭo'smi narādhipa //
bālamaṃḍanamāhātmyaṃ sarvapātakanāśanam

yatraikasminnapi snāne kṛte pārthivasattama //
sarveṣāṃ labhyate puṇyaṃ tīrthānāṃ snānasaṃbhavam //
māghamāse trayodaśyāṃ śuklapakṣa upasthite

// ānarta uvāca // //
kasmācchakrasya saṃsthānaṃ paṃcarātraṃ dharātale //
nādhikaṃ jāyate teṣāṃ yathānyeṣāṃ divaukasām

varṣāṃte kāni cāhāni yeṣu śakro dharātale //
samāgacchati ko māsa etatsarvaṃ bravīhi me

// viśvāmitra uvāca // //
śrūyatāmabhidhāsyāmi kathā menāṃ dharādhipa //
paṃcarātrātparaṃ śakro yathā na syāddharātale

āsītpūrvaṃ bṛhatkalpe jayatsenaḥ sureśvaraḥ //
trailokyasya samastasya svāmī dānavadarpahā

trailokye sakale pūjāṃ bhajamānaḥ sadaiva hi //
kasyacittvatha kālasya gautamasya muneḥ priyā

ahilyānāma bhāryā'bhūdrūpe ṇāpratimā bhuvi //
tāṃ dṛṣṭvā cakame śakraḥ kāmadevavaśaṃ gataḥ

nityameva samāgatya svargalokātsa kāmabhāk //
gautame nirgate rājansamididhmārthameva hi //
darbhārthaṃ phalamūlārthaṃ svayameva mahātmabhiḥ

atha tasya samācakhyau nārado munisattamaḥ //
śakrasya ceṣṭitaṃ sarvaṃ tathāhilyāsamudbhavam //

/
tacchrutvā sahasā tūrṇaṃ gautamo gṛhamabhyagāt //
yāvatpaśyati deveśaṃ saha patnyā samāgatam

śakro'pi gautamaṃ dṛṣṭvā palāyanaparāyaṇaḥ //
nirjagāmāśramāttasmādvivastro'pi bhayākulaḥ

ahilyāpi bhayatrastā dṛṣṭvā bhartāramāgatam//
adhomukhī sthitā rājaṃstadā vyākuliteṃdriyā

gautamo'pi ca taddṛṣṭvā samyagbhāryāviceṣṭitam //
dadau śāpaṃ mahārāja kopasaṃraktalocanaḥ

yasmācchakra pāpakarma kṛtamīdṛgvigarhitam //
bhāryā me dūṣitā sādhvī tasmādavṛṣaṇo bhava

sahasraṃ ca bhagānāṃ te vaktre bhavatu mā ciram //
yena tvaṃ viplavaṃ yāsi trailokye sacarācare

aparaṃ martyaloke'tra yadyāgacchasi vāsava //
pūjākṛte tato mūrdhā śatadhā te bhaviṣyati

evaṃ śaptvā ca taṃ śakraṃ tato'hilyāmuvāca saḥ //
kopasaṃraktanetrastu bhartsayitvā muhurmuhuḥ

yasmātpāpe tvayā karma kṛtametadvigarhitam//
tasmācchilāmayī bhūtvā tvaṃ tiṣṭha vasudhātale

tataḥ sā tatkṣaṇājjātā tasya bhāryā śilātmikā //
indro'pi ca parityakto vṛṣaṇābhyāṃ tathā'bhavat

sahasrabhagacihnastu vaktradeśe babhūva ha

atha meroḥ samāsādya kaṃdaraṃ vijanaṃ hariḥ //
savrīḍaḥ sevate nityaṃ na jagāma nijāṃ purīm

tato devagaṇāḥ sarve sodvegāstena varjitāḥ //
no jānaṃti ca tatrasthaṃ kandarānveṣaṇe ratāḥ o/ २३ //
pīḍyaṃte dānavai raudraiḥ svarge jāte virājake

etasminnantare jīvaḥ śakrāṇyā bhayabhītayā //
sodvegayā paripṛṣṭaḥ kva gato'tha puraṃdaraḥ

atha jīvaściraṃ dhyātvā dṛṣṭvā taṃ jñānacakṣuṣā //
jagāma sahito devaiḥ provācātha suniṣṭhuram

kimitthaṃ rājyabhogāṃstvaṃ tyaktvā vijanamāśritaḥ //
kiṃ tvayā vihitaṃ dhyānaṃ kiṃ raudraṃ saṃśritaṃ tapaḥ

bṛhaspatervacaḥ śrutvā bhagavaktraḥ puraṃdaraḥ //
provāca lajjayā yukto dīno bāṣpapariplutaḥ

nāhaṃ rājyaṃ kariṣyāmi trailokye'pi kathaṃcana //
paśya me yādṛśī jātā hyavasthā gautamānmuneḥ

sahasrabhagacihnena kathaṃ vaktreṇa tānaham //
devānsaṃbhāvayiṣyāmi paulomīṃ ca tathā śivam

/
martyalokodbhavā pūjā naṣṭā mama bṛhaspate //
gautamasya muneḥ śāpātkasmiṃścitkāraṇāṃtare

tacchrutvā devarājasya bṛhaspatiruvācaha //
duḥkhena mahatā yuktaḥ sarvairdevaiḥ samāvṛtaḥ //
gautamasya samīpe ca gatvā provāca taṃ svayam

etacchakraparityaktaṃ trailokyamapi cākhilam //
pīḍyate dānavairvipra naṣṭayajñotsavakriyam

naiṣa vāṃchati rājyaṃ svaṃ lajjayā parayā yutaḥ //
tasmādasya prasādaṃ tvaṃ yathāvatkartumarhasi //
anugraheṇa śāpasya mama vākyāddvijottama

tacchrutvā gautamaḥ prāha na me vākyaṃ bhavenmṛṣā //
na vākyaṃ lopayiṣyāmi yaduktaṃ svayameva hi //

tataḥ provāca te viṣṇuḥ svayaṃ cāpi maheśvaraḥ //
tathā devagaṇāḥ sarve vinayāvanatā sthitāḥ

anyathā brahmaṇo vākyaṃ na te kartuṃ prayujyate //
tasmātkuruṣva viprendra śāpasyānugrahaṃ hareḥ

dṛṣṭvā tanmanaso dārḍhyaṃ surā viṣṇupurogamāḥ //
brahmaṇoṃ'tikamabhyetya tasmai sarvaṃ nyavedayan

śāpaṃ śakrasya saṃjātaṃ tathā tasmānmahāmuneḥ

yathā viḍaṃbanā jātā devarājasya garhitā //
tathā ca dānavaiḥ sarvaṃ trailokyaṃ vyākulīkṛtam

yathā na kurute rājyaṃ vrīḍitaḥ sa śacīpatiḥ //
tacchrutvā padmajastūrṇaṃ hariśaṃbhusamanvitaḥ

jagāma tatra yatrāste duḥkhitaḥ pākaśāsanaḥ //
gautamaṃ ca samānīya tatraiva ca pitāmahaḥ

tataḥ provāca pratyakṣaṃ devānāṃ vāsavasya ca //
ayuktaṃ devarājena vihitaṃ munisattama

yatte pradūṣitā bhāryā kāmopahatacetasā //
na te doṣo'sti yacchaptaśchidre cāsminpuraṃdaraḥ //
paraṃ praśasyate nityaṃ munīnāṃ paramā kṣamā

yathā trailokyarājyaṃ svaṃ prakaroti śatakratuḥ //
tvayā svayaṃ prasādena tathā nītirvidhīyatām

dattvā'sya vṛṣaṇau bhūyo nāśa yitvā bhagānimān//
martyaloke gatiścāsya yathā syāttatsamācara

tacchrutvā vacanaṃ teṣāṃ sa munirdevagauravāt //
vṛṣaṇau meṣasaṃbhūtau yojayāmāsa tau tadā

tānbhagānpāṇinā spṛṣṭvā cakre netrāṇi sanmuniḥ//
tataḥ provāca tāndevāngautamaśca mahātapāḥ

sahasrākṣo mayā śakro nirmitoyaṃ surottamāḥ //
sa meṣavṛṣaṇaścāpi svaṃ ca rājyaṃ kariṣyati //
śobhā'sya netrajā vaktre suramyā saṃbhaviṣyati

puṃstvaṃ ca meṣajotthābhyāṃ vṛṣaṇābhyāṃ bhaviṣyati //
na ca martye gatiścāsya pūjārthaṃ saṃbhaviṣyati

etasminnantare jātaḥ sahasrākṣaḥ puraṃdaraḥ//
śobhayā parayā yukto munestasya prabhāva taḥ

tataḥ saṃgṛhya pādau ca gautamasya mahātmanaḥ//
provāca vacanaṃ śakraḥ sarvadevasamāgame

durlabhā martyalokotthā pūjā brāhmaṇasattama //
sā me tava prasādena yathā syāttatsamācara

trailokyapatijā saṃjñā mā nāśaṃ yātu me dvija //
prasādāttava sā nityaṃ yathā syāttadvidhīyatām

tacchrutvā lajjayāviṣṭaḥ kṛpayā cātha sanmuniḥ//
tamūce sarvadevānāṃ pratyakṣaṃ pākaśāsanam

paṃcarātraṃ ca te pūjā martyaloke bhaviṣya ti //
ananyāṃ tṛptimabhyeṣi yathā caiva tu vatsaram

yatra deśe pure grāme paṃcarātraṃ mahotsavaḥ //
tatra saṃvatsaraṃ yāvannīrogo bhavitā janaḥ

ādhayo vyādhayo naiva na durbhikṣaṃ kathaṃcana //
na ca rājño vināśaḥ syānnaiva loke'sukhaṃ kvacit

yatra sthāne maho bhāvī tāvakaśca puraṃdara //
prabhūtapayaso gāvaḥ prabhaviṣyaṃti tatra ca //
subhikṣaṃ sukhino lokāḥ sarvopadravavarjitāḥ

// indra uvāca // //
yadyevaṃ śaradi prāpte sarva sattvamanohare //
saptacchadasamākīrṇe bandhūkasuvirājite

mālatīgandhasaṃkīrṇe navasasyasamākule //
caṃdrajyotsnākṛtoddyote ṣaṭpadārāva saṃkule

kumudotpalasaṃyukte tatra syātsumahotsavaḥ //
yena bālo'pi vṛddho'pi saṃhṛṣṭastatsamācara

// gautama uvāca // //
adya śravaṇanakṣatre tava datto mahotsavaḥ //
vaiṣṇave puṇyanakṣatre sarvapāpavivarjite

tvayā me dharṣitā bhāryā pauṣṇe nakṣatrasaṃjñite //
tasminbhaviṣyati vyaktaṃ tava pātaḥ puraṃdara

yenaiṣā māmakī kīrtistāvakaṃ vaktu karma tat //
vikhyātiṃ yātu loke'tra na kaścitpāpamācaret

śravaṇādīni paṃcaiva nakṣatrāṇi pṛthakpṛthak //
tava pūjākṛte paṃca kratutulyāni tāni ca //
bhaviṣyaṃti na saṃdehaḥ sarvatīrthamayāni ca

yo yaṃ kāmamabhidhyāya pūjāṃ tava kariṣyati //
viśeṣātphalapuṣpaiśca sa taṃ kṛtsnamavāpnuyāt

paraṃ mūrtirna te pūjyā kutrāpi ca bhaviṣyati //
tvayā me dūṣitā bhāryā brāhmaṇī prāṇasaṃmatā

tasmādvṛkṣodbhavāṃ yaṣṭiṃ brāhmaṇā vedapāragāḥ //
tāvakaiḥ sakalairmaṃtraiḥ sthāpayiṣyaṃti śaktitaḥ

paṃcarātravidhānena yathānyeṣāṃ divaukasām //
tataḥ saṃkramaṇaṃ kṛtvā pūjā martyasamudbhavā //
tvayā grāhyā sahasrākṣa tṛptiścaiva bhaviṣyati

yo yathā caiva te yaṣṭiṃ suptāmutthāpayiṣyati //
tasya tasyādhikā siddhiḥ saṃbhaviṣyaṃti vāsava

paṃcarātravratarato yo brahmacaryaparāyaṇaḥ //
prakariṣyati te pūjāṃ phalapuṣpairyathoditaiḥ

paradārakṛtātpāpātsa sarvānmuktimeṣyati

namaḥ śakrāya devāya śunāsīrāya te namaḥ //
namaste vajrahastāya namaste vajrapāṇaye

mantreṇānena yaścārghyaṃ tava śakra pradāsyati //
paradārakṛtaṃ pāpaṃ tasya sarvaṃ prayāsyati //

yaścedaṃ tava saṃvādaṃ mayā sārdhaṃ puraṃdara //
kīrtayiṣyati sadbhaktyā tathaivākarṇayiṣyati

tasya saṃvatsaraṃ yāvannaiva rogo bhaviṣyati //
tacchrutvā vibudhāḥ sarve tathetyuktvā praharṣitāḥ

jagmuḥ śakraṃ samādāya punarevāmarāvatīm //
gautamo'pi nijā vāsaṃ gataḥ kopasamāśritaḥ

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmya indramahotsavavarṇanaṃnāma saptottaradviśatatamo'dhyāyaḥ