Skanda Purana · Chapter 6.206

// viśvāmitra uvāca // //
iṃdro'pi viṣṇuvākyena himavaṃtaṃ samāgataḥ //
airāvataṃ samāruhya nāgedraṃ parvatopamam

tatrāpaśyadṛṣīṃstānsa camatkāra samudbhavān //
niyamaiḥ saṃyamairyuktānsadācāraparāyaṇān //
vānaprasthāśramopetānkāmakrodhavivarjitān

eke viprāḥ sthitāsteṣāmekāṃtaritabhojanāḥ //
ṣaṣṭhakālāśinaścānye cāṃdrāyaṇaparāyaṇāḥ

aśmakuṭṭāḥ sthitāḥ keciddaṃtolūkhalinaḥ pare //
śīrṇaparṇāśanāḥ kecijjalāhārāstathā pare //
vāyubhakṣāstathaivānye tapastepuḥ sudāruṇam

atha śakraṃ samālokya tatrā''yāṃtaṃ dvijottamāḥ //
pūjitaṃ cāraṇaiḥ siddhaistairadṛṣṭaṃ kadācana

te sarve brāhmaṇāḥ proktāstadāśramasamīpagaiḥ

ayaṃ śakraḥ samāyāto bhavatāmāśrame dvijāḥ //
kriyatāmarhaṇaṃ cāsmai yaccoktaṃ śāstraciṃtakaiḥ

tataste brāhmaṇāḥ sarve vismayotphullalocanāḥ//
saṃmukhāḥ prayayustūrṇaṃ kṛtāṃjalipuṭāḥ sthitāḥ

gṛhyoktavidhinā tasmai saṃprahṛṣṭatanūruhā. //
procuśca vinayātsarve kimāgamanakāraṇam

nirīhasyāpi deveṃdra kautukaṃ no vyavasthitam

// indra uvāca // //
kuśalaṃ vo dvijaśreṣṭhā anihotreṣu kṛtsnaśaḥ //
tapaścaryāsu sarvāsu vedābhyāse tathā śrute

hāṭakeśvarajaṃ kṣetraṃ tyaktvā tīrthamayaṃ śubham //
kasmādatra samāyātā himārtijanake girau

tasmātsarve mayā sārdhaṃ samāgacchaṃtu saddvijāḥ //
camatkārapure puṇye bahuviprasamākule

vāsudevasamādeśāttatra gatvātha sāṃpratam //
gayākūpe kariṣyāmi śrāddhaṃ bhaktyā dvijottamāḥ

yuṣmadagre caturdaśyāṃ pretapakṣa upasthite //
khecaratvaṃ samāyātaṃ sarveṣāṃ bhavatāṃ sphuṭam

sabālavṛddhapatnīkāḥ sāgnihotrā mayā saha //
tasmādgacchata bhadraṃ vastatra sthānaṃ bhaviṣyati

// brāhmaṇā ūcuḥ // //
na vayaṃ tatra yāsyāmaścamatkārapuraṃ punaḥ//
anye'pi brāhmaṇāstatra vedavedāṃgapāragāḥ

nāgarā yājñikāḥ saṃti smārtāḥ śrutiparāyaṇāḥ //
teṣāmagre kuru śrāddhaṃ śraddhā cecchrāddhajā tava

// indra uvāca // //
tatra ye brāhmaṇāḥ kecidbhavadbhiḥ saṃprakīrtitāḥ //
tathāvidhāśca te sarve vedavedāṃgapāragāḥ

śrutādhyayanasaṃpannā yājñikāśca viśeṣataḥ //
paraṃ dveṣaparāḥ sarve tathā paruṣavādinaḥ

ahaṃkāreṇa saṃyuktāḥ parasparajigīṣavaḥ//
tapasā viprayuktāśca bhogasaktā divāniśam

yūyaṃ sarvaguṇopetā viṣṇunā me prakīrtitāḥ //
tasmādāgamanaṃ kāryaṃ mayā sārdhaṃ samastakaiḥ

// brāhmaṇā ūcuḥ // //
asmābhistena doṣeṇa tyaktaṃ sthānaṃ nijaṃ hi tat //
bahutīrthasamopetaṃ svargamārgapradarśakam

yadi yāsyāmahe tatra tvayā sārdhaṃ puraṃdara //
asmākaṃ svajanāḥ sarve rāgadveṣaparāyaṇāḥ

aparādhānkariṣyaṃti nityameva padepade //
īrṣyādharmasamopetāḥ paruṣākṣarajalpakāḥ

tataḥ saṃpatsyate krodhaḥ krodhācca tapasaḥ kṣayaḥ //
tato na prāpyate muktistadgacchāmaḥ kathaṃ vibho

aparaṃ tatra bhūpo'sti deśe dānaparaḥ sadā //
ānartādhipatiḥ khyātaḥ sarvabhūmau sadaiva saḥ

dadāti vividhaṃ dānaṃ hastyaśvakanakādikam //
yadi tatra na gṛhṇīmastadā kopaṃ sa gacchati

bhūpāle kopamāpanne svajaneṣu virodhiṣu //
siddhirno tapaso'smākaṃ tena tyaktaṃ nijaṃ puram

yadi gṛhṇīmahe dānaṃ tasya bhūpasya devapa //
tapasaḥ saṃpraṇāśaḥ syādyaddhi proktaṃ svayaṃbhuvā

daśasūnāsamaścakrī daśacakrisamo dhvajī //
daśadhvaji samā veśyā daśaveśyāsamo nṛpaḥ

tatkathaṃ tasya gṛhṇīmo dānaṃ pāparatasya ca //
yathā'nye nāgarāḥ sarve lobhena mahatānvitāḥ

// indra uvāca // //
prabhāvo'yaṃ dvijaśreṣṭhāstasya kṣetrasya saṃsthitaḥ //
hāṭakeśvarasaṃjñasya sarvadaiva vyavasthitaḥ

pitṝṇāṃ ca sutānāṃ ca baṃdhūnāṃ ca viśeṣataḥ //
śvaśrūṇāṃ ca snuṣāṇāṃ ca bhaginībhrātṛbhāryayoḥ

tasyādhastātsvayaṃ devo hāṭakeśvarasaṃjñitaḥ //
purasya vidyate tasya pratāpenākhilā janāḥ

santapyaṃte tato dveṣaṃ prakurvaṃti parasparam //
kiṃ na śrutaṃ bhavadbhistu yathā rāmaḥ salakṣmaṇaḥ //
sītayā saha saṃprāpto virodhaṃ paramaṃ gataḥ

sītayā lakṣmaṇenaiva sārdhaṃ kopena saṃyutaḥ //
avācyaṃ proktavānviprāstau ca tena samaṃ tadā

api māsaṃ vasettatra yadi kopavivarjitaḥ //
tadā muktimavāpnoti svargabhākpañcarātrataḥ

tasmāttatra pragaṃtavyaṃ yuṣmābhistu mayā saha //
īrṣyādharmaṃ na yuṣmābhiste kariṣyaṃti nāgarāḥ

na caiva bhavatāṃ kopastatrasthānāṃ bhaviṣyati //
prasādānmama vipreṃdrāḥ satyametanmayoditam

ānartaḥ pārthivo dāne yojayiṣyati na kvacit //
yuṣmākaṃ putrapautrebhyo ye dāsyaṃti ca kanyakāḥ

sahasraguṇitaṃ teṣāṃ tatphalaṃ saṃbhaviṣyati //
amāvāsyādine śrāddhaṃ kanyāsaṃsthe divākare

yuṣmadagre dvijaśreṣṭhā gayā kūpyāṃ kariṣyati //
yastasya tatphalaṃ bhāvi sahasraśatasaṃmitam

gayāśrāddhānna sandehaḥ satyametanmayoditam //
yadi śrāddhakṛte tatra nāyāsyatha dvijottamāḥ

tataḥ śāpaṃ pradāsyāmi tapovighnakaraṃ hi vaḥ //
evaṃ jñātvā mayā sārdhaṃ tatrā''gacchata satvaram

ityuktāstena te sarve śakreṇa saha tatkṣaṇāt //
kaśyapaścaiva kauṃḍinya ukṣṇāśaḥ śārkavo dviṣaḥ

baijavāpaścaiva ṣaṣṭhaḥ kāpiṣṭhalo dvikastathā //
etatkulāṣṭakaṃ prāptamiṃdreṇa saha pārthiva

agniṣvāttādikānsarvānpitṝnāhūya kṛtsnaśaḥ //
viśvedevāṃstathā caiva prasthitaḥ pākaśāsanaḥ

samyakchraddhāsamāviṣṭaścamatkārapuraṃ prati //
etasminneva kāle tu brahmā lokapitāmahaḥ

gayāyāṃ prasthitaḥ so'pi śrāddhārthaṃ tatra vāsare //
viśvedevāḥ pratijñāya gayāyāṃ prasthitā vidhim

śakra śrāddhaṃ parityajya gatā yatra pitāmahaḥ //
śakro'pi tatpuraṃ prāpya gayākūpyāmupāgataḥ

tataḥ snātvāhvayāmāsa śrāddhārthaṃ śraddhayānvitaḥ //
viśvedevānpitṝṃścaiva kāle kutapasaṃjñite

etasminnaṃtare prāptāḥ samāhūtāśca tena ye //
pitaro devarūpā ye pretarūpāstathaiva ca

pratyakṣarūpiṇaḥ sarve dvijopāṃte samāśritāḥ//
viśvedevā na saṃprāptā ye gayāyāṃ gatāstadā

tato vilaṃbamakarottadarthaṃ pāka śāsanaḥ //
viśvedevā yataḥ śrāddhe pūjyāḥ prathamameva ca

etasminnaṃtare prāpto nārado munisattamaḥ //
śakraṃ prāha samāgatya viśvedevā'bhikāṃkṣiṇam// ५६ [/
// nārada uvāca // //
viśvedevā gatāḥ śakra śrāddhe paitāmahe'dhunā //
gayāyāṃ te mayā dṛṣṭā gacchamānāḥ praharṣitāḥ

tacchrutvā tatra kupitasteṣāmupari tatkṣaṇāt //
abravītparuṣaṃ vākyaṃ viprāṇāṃ purataḥ sthitaḥ

viśvedevānvinā śrāddhaṃ kariṣyāmyahamadya bhoḥ //
tathānye mānavāḥ sarve kariṣyaṃti dharātale

viśvedevānpuraḥ sthāpya yo'tra śrāddhaṃ kariṣyati //
vyarthatāṃ yāsyate tasya ūṣare varṣitaṃ yathā

/
evamuktvā sahasrākṣa ekoddiṣṭāni kṛtsnaśaḥ //
cakāra sarvadevānāṃ ye hatā raṇamūrdhani

etasminneva kāle tu vāguvācāśarīriṇī //
yeṣāmuddiśya tacchrāddhaṃ kṛtaṃ teṣāṃ nṛpottama

śakraśakra mahābāho yeṣāṃ śrāddhaṃ kṛtaṃ tvayā //
pretatve saṃsthitānāṃ ca pretatvena vivarjitāḥ

gatāḥ svargaprasādātte divyarūpavapurdharāḥ //
ye punaḥ svargatāḥ pūrvaṃ yudhyamānā mahāhave

te ca mokṣaṃ gatāḥ sarve prasādāttava vāsava //
tacchrutvā vāsavo vākyaṃ toṣeṇa mahatānvitaḥ

aho tīrthamaho tīrthaṃ śaṃsamānaḥ punaḥpunaḥ //
etasminnantare prāptā viśve devāḥ samutsukāḥ

nirvṛtya brahmaṇaḥ śrāddhaṃ gayāyāṃ tatra pārthiva //
procuśca vṛtrahaṃtāraṃ kuru śrāddhaṃ śatakrato

bhūyo'pi na vinā'smābhirlabhyate śrāddhajaṃ phalam //
vayaṃ dūrātsamāyātāstava śrāddhasya kāraṇāt //
nirvartya brahmaṇaḥ śrāddhaṃ yena pūrvaṃ nimaṃtritāḥ

tacchrutvā vacanaṃ teṣāṃ kupitaḥ pākaśāsanaḥ //
abravītparuṣaṃ vākyaṃ meghagambhīrayā girā

adyaprabhṛti yaḥ śrāddhaṃ martyaloke kariṣyati //
anyo'pi yo bhavatpūrvaṃ vṛthā tasya bhaviṣyati

ekoddiṣṭāni śrāddhāni kariṣyaṃtyakhilā janāḥ //
sāṃprataṃ martyaloke'tra maryādeyaṃ kṛtā mayā

bhūtāḥ pretāḥ piśācāśca ye cānye śrāddhahārakāḥ //
viśvedevaiḥ prarakṣyaṃte rakṣayiṣyāmi tānaham

yajamānasya kāye ca śrāddhaṃ saṃyojya yatnataḥ //
mayā hatāḥ prayāsyaṃti sarve te dūrato drutam

evamuktvā sahasrākṣo viśvedevāṃstataḥ param //
provāca brāhmaṇānsarvānviśvedevairvinā kṛtam //
śrāddhakarma bhavadbhistu kāryamanyaiśca mānavaiḥ

tathetyukte dvijeṃdraiśca viśvedevāḥ suduḥkhitāḥ //
rurudurbāṣpapūreṇa plāvayanto vasundharām

teṣāmuṣṇāśruṇā tena yatpṛthvī plāvitā nṛpa //
bhūtānyaṃḍānyanekāni saṃkhyayā rahitāni ca

tatoṃ'ḍebhyo viniṣkrāṃtāḥ prāṇino raudrarūpiṇaḥ //
kṛṣṇadaṃtāḥ śaṃkukarṇā ūrdhvakeśā bhayāvahāḥ //
raktākṣāśca tataḥ procurviśvedevāṃśca te nṛpa

vayaṃ bubhukṣitāḥ sarve bhojanaṃ dīyatāṃ dhruvam //
bhavadbhirvihitā yasmādyācayāmo na cāparam

// viśvedevā ūcuḥ // //
asmābhī rahitaṃ śrāddhaṃ kiñcitsaṃjāyate kṣitau//
śraddhayā parayā yacca yuṣmākaṃ bhāvi bhojanam

evamuktvā tu te śrāddhaṃ viśvedevā nṛpottama //
brahmalokaṃ gatāḥ sarve duḥkhena mahatā'nvitāḥ //
procuśca dīnayā vācā praṇipatya pitāmaham

vayaṃ bāhyāḥ kṛtā deva śrāddhānāṃ balavidviṣā //
tava śrāddhe gatā yasmādgayāyāṃ prāṅnimaṃtritāḥ //

tena ruṣṭaḥ sahasrākṣastava cāṃte samāgatāḥ //
tasmātkuru prasādaṃ naḥ śrāddhārhāḥ syāma vai yathā

tacchrutvā satvaraṃ brahmā kṛpayā parayānvitaḥ //
viśvedevānsamādāya kūpmāṇḍaistaiḥ samanvitān

śakro'pi śrāddhakarmāṇi kṛtvā teṣāṃ divaukasām //
tīrthayātrāparo bhūtvā tathaiva ca vyavasthitaḥ

etasminneva kāle tu brahmā tatra samāgataḥ //
viśvedevasamāyukto haṃsayānasamāśritaḥ

śakro'pi sahasā dṛṣṭvā saṃprāptaṃ kamalāsanam //
arghyamādāya pādyaṃ ca satvaraṃ sammukho yayau

tataḥ praṇamya śirasā sāṣṭāṃgaṃ vinayānvitaḥ //
provāca prāṃjalirbhūtvā svāgataṃ te pitāmaha

tava saṃdarśanādeva jñātaṃ janmatrayaṃ mayā //
drutaṃ pūrvaṃ śubhaṃ karma karomi ca yathā'dhunā

kariṣyāmi pare loke vyaktametadasaṃśayam

niḥspṛhasyāpi te deva yadāgamanakāraṇam //
tanme drutataraṃ brūhi yena sarvaṃ karomyaham

// brahmovāca // //
yairvinā na bhavecchrāddhaṃ mamāpi surasattama //
viśvedevāstvayā te'dya śrāddhabāhyā vinirmitāḥ

tattvayā na kṛtaṃ bhadraṃ tena karma vitanvatā //
apramāṇaṃ kṛtā vedā yataśca smṛtayastathā

ete pūrvaṃ mayā śakra śrāddhārthaṃ vinimaṃtritāḥ //
paścāttvayā na doṣo'sti tasmāccaiṣāṃ mahātmanām

tasmācchāpapramokṣārthaṃ tvaṃ yatasva sureśvara //
yena syuḥ śrāddhayogyāśca sarve'mī duḥkhitā bhṛśam

purā hyetanmayā proktaṃ sarveṣāṃ ca dvijanmanām //
etatpūrvaṃ ca yacchrāddhaṃ saphalaṃ tadbhaviṣyati

tatkathaṃ mama vākyaṃ tvamasatyaṃ prakaroṣi ca

//
iṃdra uvāca //
mayā'pi kopayuktena śaptā ete pitāmaha //
tadyathā satyavākyo'haṃ prabhavāmi tathā kuru

// brahmovāca // //
tava vākyaṃ yathā satyaṃ prabhaviṣyati vāsava //
tathā'haṃ saṃvidhāsyāmi viśvedevārthameva ha

viśvedevairvinā śrāddhaṃ yattvayā samudāhṛtam //
ekoddiṣṭaṃ narāḥ sarve kariṣyaṃti dharātale //

tasminnahani deveṃdra tvayā yatra vinirmitam //
pretapakṣe caturdaśyāṃ śastreṇa nihatasya ca

kṣayāhe cā'pi saṃjāte viśvedevairvinā kṛtam //
nāgarasya śubhaṃ śrāddhaṃ vacanānme bhaviṣyati

śeṣakāle tu yaḥ śrāddhaṃ prakariṣyati tairvinā //
vyarthaṃ saṃpatsyate tasya mama vākyādasaṃśayam

muktvā śastrahataṃ caikaṃ tasminnahani yo naraḥ //
kariṣyati tathā śrāddhaṃ bhūtabhojyaṃ bhaviṣyati //
// viśvāmitra uvāca // //
tathetyukte tu śakreṇa brahmā lokapitāmahaḥ //
viśvedevaistataḥ prokto vinayāvanataiḥ sthitaiḥ

ete putrāḥ samutpannā asmadaśrubhya eva ca //
teṣāṃ tu bhojanaṃ dattaṃ kṣudhārtānāṃ mayā vibho

asmadvivarjitaṃ śrāddhaṃ kupitairvāsavopari //
tadyathā jāyate satyaṃ vākyamasmadudīritam

asmākaṃ vāsavasyāpi tathā kuru pitāmaha //
nirūpaya śubhāhāraṃ yena syāttṛptiruttamā

eteṣāmeva sarveṣāṃ prasādāttava padmaja

//
//padmaja uvāca// //
śrāddhakāle tu viprāṇāṃ bhojyapātreṣu kṛtsnaśaḥ//
bhasmarekhāṃ pradāsyaṃti hyetaistattyājyameva hi

bhasmarakṣāṃ vinā yatra kiṃcicchrāddhaṃ bhavipyati //
ekoddiṣṭaṃ pārvaṇaṃ ca vṛddhiśrāddhamathāpi vā

/
etebhyaścaiva taddattaṃ mayā tuṣṭena sāṃpratam //
evamuktvā tato nāma teṣāṃ cakre pitāmahaḥ

kuśabdena smṛtā bhūmiḥ saṃsiktā cāśruṇā yataḥ //
tatoṃ'ḍāni ca jātāni tebhyo jātā amī ghanāḥ //
kūṣmāṃḍā iti vikhyātā bhaviṣyaṃti jagattraye

tatastāṃśca tridhā kṛtvā krameṇaivārpayattadā //
agnervāyostathārkasya vākyametaduvāca ha

yajurvede pravikhyātaṃ yaddevati ṛcāṃ trayam //
tena bhāgaḥ pradātavya eteṣāṃ bhaktihomataḥ

koṭihomodbhave caiva nijabhāgasya madhyataḥ //
tena tṛptiṃ prayāsyaṃti mama vākyādasaṃśayam

evamuktvā caturvaktrastataścādarśanaṃ gataḥ //
viśvedevāstathā hṛṣṭāḥ kūṣmāṇḍāśca viśeṣataḥ

etasmātkāraṇādrakṣā kriyate bhasmasambhavā //
viprāṇāṃ bhojyapātreṣu śrāddhe kūṣmāṃḍajādbhayāt //
nāgarāṇāṃ na vāṃchaṃti śrāddhe chidraṃ yataḥ śṛṇu

teṣāṃ sthāne yato jātā dākṣiṇyena samanvitāḥ //
niṣiddhā bhasmajā rakṣā bhartṛyajñena tejasā

tadarthaṃ nāgarāḥ sarve na kurvanti hi karhicit //
indro'pi ca gate tasmiṃścaturvaktre nijālayam

abravīdbrāhmaṇānsarvāṃścamatkārapurodbhavān //
kṛtāṃjalipuṭo bhūtvā vinayāvanataḥ sthitaḥ

śrūyatāṃ madvaco viprāḥ kariṣyatha tataḥ param //
sthāpayiṣyāmyahaṃ liṃgaṃ devadevasya śūlinaḥ

tatastairbrāhmaṇaistasya darśitaṃ sthānamuttamam //
so'pi liṃgaṃ ca saṃsthāpya prahṛṣṭastridivaṃ yayau

// viśvāmitra uvāca // //
etatte sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭo'smi narādhipa //
gayākūpyāśca māhātmyaṃ sarvakāmapradāyakam

// ānarta uvāca // //
gayākūpyāśca māhātmyaṃ bhavatā me prakīrtitam //
bālamaṃḍanajaṃ vāpi sāṃprataṃ vaktumarhasi

kasminsthāne ca śakreṇa tacca liṃgaṃ pratiṣṭhitama //
vadāsmākaṃ mahābhāga tasmindṛṣṭe tu kiṃ phalam

// viśvāmitra uvāca // //
sahasrākṣeṇa te viprā liṃgārthaṃ yācitā yadā //
sthānaṃ śubhaṃ pavitraṃ ca sarvakṣetrasya madhyagam //

tatastairdarśitaṃ liṃgaṃ supuṇyaṃ bālamaṃḍanam//
yatra bālāḥ purā jātā marudākhyā diteḥ sutāḥ

tenaiva ca purā dhvastā na ca mṛtyumupāgatāḥ //
tacca medhyatamaṃ jñātvā sthānaṃ dṛṣṭaṃ purā ca yat

yatra dityā tapastaptaṃ susutaṃ kāṃkṣamāṇayā //
taddṛṣṭvā paramaṃ sthānaṃ jīvaṃ provāca devapaḥ//

guro brūhi mamāśu tvaṃ sumuhūrtaṃ ca sāṃpratam //
divasaṃ yatra salliṃgaṃ sthāpayāmi harodbhavam //
pralaye'pi samutpanne na nāśo yatra jāyate //

tataḥ so'pi ciraṃ dhyātvā taṃ provāca śacīpatim //
māghamāse site pakṣe puṣyarkṣe ravivāsare

trayodaśyāmabhīṣṭe tu saṃjāte' bhyudaye śubhe //
saṃsthāpaya vibho liṃgaṃ mama vākyena sāṃpratam

ākalpāṃtasamaṃ divyaṃ sthiraṃ te tadbhaviṣyati //
tacchrutvā devarājastu harṣeṇa mahatā'nvitaḥ

bālamaṃḍanasāṃnidhye sthāpayāmāsa tattadā //
viprapuṇyāhaghoṣeṇa gītavāditranisvanaiḥ //' १३४ //
tato homāvasāne tu tarpayitvā dvijottamān //
dakṣiṇāyāṃ dadau teṣāmāghāṭaṃ sthānamuttamam

māṃkūle saṃsthitaṃ yacca divyaprākārabhūṣitam //
sarveṣāmeva viprāṇāṃ sāmānyena nṛpottama

tato'ṣṭakulikānviprānsamāhūyābravīdidam //
yuṣmābhistu sadā kāryā ciṃtā liṃgasamudbhavā

asya yasmānmayā dattā vṛttiścandrārkakālikā //
sā ca grāhyā tadarthe ca dvādaśagrāmasaṃbhavā

// brāhmaṇā ūcuḥ // //
na vayaṃ vibudhaśreṣṭha kariṣyāmo vacastava //
liṃgaciṃtāsamudbhūtaṃ śrūyatāmatra kāraṇam

brahmasvaṃ vibudhasvaṃ ca taḍāgotthaṃ viśeṣataḥ //
bhakṣitaṃ svalpamapyatra nāśa yetsarvapūrvajān

yadi kaścitkule'smākaṃ jātastadbhakṣayiṣyati //
pātayiṣyati naḥ sarvāṃstadasmākaṃ mahadbhayam

atha taṃ madhyagaḥ prāha kṛtāṃjalirdvijottamaḥ //
dṛṣṭvā'nyamanasaṃ śakraṃ kṛtapūrvopakāriṇam

devaśarmābhidhānastu vikhyātaḥ pravaraistribhiḥ //
ahaṃ ciṃtāṃ kariṣyāmi tava liṃgasamudbhavām

aputrasya tu me putraṃ yadi yacchasi vāsava //
yasmātsaṃjāyate vaṃśo yāvadābhūtasaṃplavam

dharmajñastu kṛtajñastu devasvaparivarjakaḥ //
tacchrutvā vāsavo hṛṣṭastamuvāca dvijottamam

// indra uvāca // //
bhaviṣyati śubhastubhyaṃ putro vaṃśadharaḥ paraḥ //
dharmātmā satyavādī ca devasvaparivarjakaḥ

tasyānvaye tu ye putrā bhaviṣyaṃti mahātmanaḥ //
te sarve'tra bhaviṣyaṃti tadrūpā vedapāragāḥ

aparaṃ śṛṇu me vākyaṃ yatte vakṣyāmi saddvija //
tathā śṛṇvaṃtu vipreṃdrāḥ sarve ye'tra samāgatāḥ

bālamaṇḍanake tīrthe mayaitalliṃgamuttamam //
caturvaktra samādeśāccaturvaktraṃ pratiṣṭhitam

yo'tra snānavidhiṃ kṛtvā tīrthe'tra pitṛtarpaṇam //
ājanma pitarastena prabhaviṣyaṃti tarpitāḥ // ६.२०६.१५०
grāmā dvādaśa ye dattā mayā devasya cāsya bhoḥ //
vasiṣyaṃti ca ye viprā vṛddhiśrāddha upasthite //
te śrāddhaṃ prathamaṃ cāsya kṛtvā śrāddhaṃ tataḥ param //

tatkṛtyāni kariṣyanti te vighnena vivarjitāḥ //
vṛddhiḥ saṃpatsyate teṣāṃ no cedvighnaṃ bhaviṣyati

māghamāse site pakṣe trayo daśyāṃ dine sthite //
tadgrāmasaṃsthitā lokā ye'trāgatya samāhitāḥ

bālamaṇḍanake snātvā liṃgametatsamāhitāḥ //
pūjayiṣyaṃti sadbhaktyā te yāsyaṃti parāṃ gatim

grāmāṇāṃ mama liṃgasya ye kariṣyaṃti pīḍanam //
kālāṃtare'pi saṃprāptāste yāsyaṃti ca saṃkṣayam //

pṛthivyāṃ yāni tīrthāni hyāsamudrasarāṃsi ca //
bālamaṇḍanake tīrtha āgamiṣyaṃti taddine

// viśvāmitra uvāca // //
etaduktvā sahasrākṣastataścāṣṭakulāndvijān //
agrataḥ kopasaṃyuktastatovacanamabravīt

etaiḥ saptakulairviprairyatkṛtaṃ vacanaṃ na me //
kṛtaghnaistā ñchapiṣyāmi kṛtaghnatvānna saṃśayaḥ

yasmādidaṃpurā proktaṃ manunā satyavādinā //
svāyaṃbhuvena proddiśya kṛtaghnaṃ sakalaṃ janam

brahmaghne ca surāpe ca caure bhagnavate śaṭhe //
niṣkṛtirvihitā sadbhiḥ kṛtaghne nāsti niṣkṛtiḥ

avadhyā brāhmaṇā gāvaḥ striyo bālāstapasvinaḥ //
tenā'haṃ na vadhāmyetāñchidre'pi mahati sthite

tatastoyaṃ samādāya sadarbhaṃ nijapāṇinā //
śaśāpa tāndvijaśreṣṭhānkṛtaghnānpākaśāsanaḥ

mama vākyādapi prāpya ete lakṣmīṃ dvijottamāḥ //
nirdhanāḥ saṃbhaviṣyaṃti nītvā yaddvārato 'khilam

bhaktānāṃ ca pīratyāgameteṣāṃ vaṃśajā dvijāḥ //
kariṣyaṃti na sandeho yathā mama suniṣṭhurāḥ //
dākṣiṇyarahitāḥ sarve tathā bahvāśinaḥ sadā

evamuktvā'tha tānviprānsaptavaṃśasamudbhavān //
punaḥ provāca tānviprāñcheṣānnagarasaṃbhavān

mamātra dīyatāṃ sthānaṃ sthāne'traiva dvijottamāḥ //
yena saṃvatsarasyāṃte paṃcarātraṃ vasāmyaham

devasyāsya prapūjārthaṃ martyalokasu khāya ca //
brāhmaṇānāṃ prapūjārthaṃ sarveṣāṃ bhavatāmiha

// viśvāmitra uvāca // //
tataste brāhmaṇāḥ sarve tadarthaṃ sthānamuttamam //
darśayāmāsuḥ saṃhṛṣṭāḥ procuśca tadanaṃtaram

brahmasthāne tvayā śakra paṃcarātramupetya ca //
sthātavyaṃ martyalokasya sukhamāsevyatāṃ prabho //

atra sthāne tavā'gre tu kariṣyāmo mahotsavam //
gītavāditranirghoṣairgaṃdhamālyānulepanaiḥ //
dvijānāṃ tarpaṇaiścaiva sarvakāmasamṛddhidam //

// viśvāmitra uvāca // //
tacchrutvā vacanaṃ teṣāṃ prahṛṣṭaḥ pākaśāsanaḥ //
pūjayitvā dvijānsarvāngato'tha tridivālayam

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍa hāṭakeśvarakṣetramāhātmye bālamaṇḍanatīrthamāhātmyavarṇanaṃnāma ṣaḍuttara dviśatatamo'dhyāyaḥ