Skanda Purana · Chapter 6.195

// ṛṣaya ūcuḥ // //
śūdrī ca brāhmaṇī cāpi ye tvayā parikīrtite //
hāṭakeśvaraje kṣetre tīrthadvayamanuttamam

tatkathaṃ tatra saṃjātaṃ kena vā tadvinirmitam //
etacca sarvamācakṣva vistareṇa mahāmate

pādukābhyāṃ samutpattiḥ śrutā'smābhiḥ purā tava //
vada taccāpi māhātmyaṃ tābhyāṃ caiva samudbhavam

// sūta uvāca // //
purāsīnnāgaro vipraśchāṃdogya iti viśrutaḥ //
yasyā'nvaye'pi viprendrāśchāndogyā iti viśrutāḥ

sāmavedavidastasya gṛhasthāśramadharmiṇaḥ //
paścime vayasi prāpte kanyā jātā suśobhanā

sarvairapi guṇairyuktā sarvalakṣaṇa lakṣitā //
saptaraktā trigaṃbhīrā pañcasūkṣmā'bṛhatkaṭiḥ

padmapatraviśālākṣī laṃbakeśī suśobhanā //
biṃboṣṭhī hrasvalomā ca pūrṇacandrasamaprabhā //

tasyā nāma pitā cakre brāhmaṇīti dvijottamāḥ //
yasmātsā brāhmaṇairdattā maṇḍapānte supūjitaiḥ

paścime vayasi prāpte apatyarahitasya ca //
vavṛdhe sā ca tanvaṅgī candralekhā yathā tathā

śuklapakṣe tu saṃprāpte janalocanatuṣṭidā //
yasminnahani saṃjātā chāndogyasya mahātmanaḥ //
ānartādhipatestasmiṃstādṛgrūpā sutā'bhavat

yasyāḥ kāyaprabhaugheṇa sarvaṃ tatsūtikāgṛham //
niśāgame'pi saṃjātaṃ ratnaughairiva suprabham //
tatastasyāḥ pitā nāma cakre ratnavatīti ca

atha sakhyaṃ samāpannā brāhmaṇyā saha sā śubhā //
nairantaryeṇa tābhyāṃ ca viyogo naiva jāyate //

ekāśanaṃ tathā śayyā ekānnena ca bhojanam //
aṣṭame'bde ca saṃjāte pitā tasyā dvijottamāḥ

vivāhaṃ cintayāmāsa pradānāya vare tathā //
sā jñātvā ceṣṭitaṃ tasya piturduḥkhasamanvitā

sakhyā viyogabhītā ca proce ratnavatī tadā //
aśrupūrṇekṣaṇā dīnā bāṣpagadgadayā girā

sakhi tāto vivāhaṃ me prakariṣyati sāṃpratam //
vivāhitāyāśca sakhyaṃ na bhaviṣyati karhicit

vajrapātopamaṃ vākyaṃ tasyāḥ śrutvā sakhī ca sā //
ruroda kaṇṭhamāśliṣya snehavyākulitendriyā

atha tadruditaṃ śrutvā mātā tasyā mṛgāvatī //
sasaṃbhramā samāgatya vākyametaduvāca ha

kimarthaṃ rudyate putri kena te vipriyaṃ kṛtam //
karomi nigrahaṃ yena tasyādyaiva durātmanaḥ

// ratnavatyuvāca // //
śṛṇu me supriyātīva brāhmaṇī prāṇasaṃmatā //
vivāhaṃ prāpya kalyāṇī prayāsyati patergṛham

/
anayā rahitāhaṃ ca na jīvāmi kathaṃcana //
etasmātkāraṇāddevi prarodimi suduḥkhitā

// mṛgāvatyuvāca // //
yadyevaṃ putri yatra tvaṃ prayāsyasi patergṛhe //
tasya rājñastu yo vipraḥ paurohitye vyavasthitaḥ

tasya putrāya dāsyāmi sakhīmenāṃ tava priyām //
tatrāpi yena te saṃgo bhaviṣyatyanayā saha

evamuktvā tato rājñī chādogyaṃ dvijasattamam //
samānīyābravīdenaṃ vinayāvanatā sthitā

iyaṃ tava sutā brahmansutāyā mama supriyā //
na viyogaṃ sahatyasyā muhūrtamapi bhāminī

tathā tava sutāyāśca suteyaṃ mama supriyā //
tasmātkuru vaco mahyaṃ yacca vakṣyāmi suvrata

yasya me dīyate kanyā kadācinnṛpateriyam //
purodhāstasya yo viprastasmai deyā nijā sutā

yena na syānmitho bhedastābhyāṃ dvijavarottama //
ekasthāne sthitābhyāṃ ca prasā dāttava sattama

// chāṃdogya uvāca // //
nāgaro nāgaraṃ muktvā yo'nyasmai saṃprayacchati //
kanyakāṃ yaḥ pragṛhṇāti vivāhārthaṃ kathaṃcana ///

sa paṃktidūṣakaḥ pāpānnāgaro na bhavediha //
tasmānnāhaṃ pradāsyāmi kathaṃcinnijakanyakām //
anyasmai nāgaraṃ muktvā niścayo'yaṃ mayā kṛtaḥ //

// brāhmaṇyuvāca // //
nāhaṃ patiṃ prayāsyāmi kumārī brahmacāriṇī //
deyā priyā sakhī yatra tāvadyāsyāmi tatra ca

yadi tāta balānmahyaṃ vivāhaṃ tvaṃ kariṣyasi //
viṣaṃ vā bhakṣayiṣyāmi sādhayiṣyāmi pāvakam

śastreṇa vā haniṣyāmi svadehaṃ tāta niścayam ///
evaṃ jñātvā tu tāta tvaṃ yatkṣamaṃ tatsamācara

// sūta uvāca // //
tasyāstaṃ niścayaṃ jñātvā sa vipro duḥkhasaṃyutaḥ //
strīhatyāpāpa bhītastu tāṃ tyaktvā svagṛhaṃ yayau

sāpi reme tayā sārdhaṃ ratnavatyā dvijottamāḥ //
saṃhṛṣṭahṛdayā nityaṃ saṃtyaktapitṛsauhṛdā

yauvanaṃ sā tu saṃprāptā rūpeṇāpratimā bhuvi

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye chāndogyabrāhmaṇakanyāvṛttāntavarṇanaṃnāma pañcanavatyuttaraśatatamo'dhyāyaḥ