Skanda Purana · Chapter 6.194
// sūta uvāca // //
evaṃ sā tānvarāndattvā sarveṣāṃ śāpabhāginām //
maunavrataparā bhūtvā niviṣṭā'tha dharātale
tato devagaṇāḥ sarve tāpasāśca maharṣayaḥ //
sādhusādhviti tāṃ procya tataḥ procuridaṃ vacaḥ
etāṃ devīprasādena brāhmaṇānāṃ viśeṣataḥ //
pūjayiṣyaṃti martye'tra sarve lokāḥ samāhitāḥ
brahmāṇaṃ pūjayitvā tu paścādenāṃ sureśvarīm //
pūjayiṣyaṃti ye martyāste tu yāṃti parāṃ gatim
yā kanyā patisaṃyogaṃ saṃprāpyātra samāhitā //
tataḥ pādapraṇāmaṃ ca gāyatryāśca kariṣyati //
patiṃ prajāpatiṃ prāpya sā bhaviṣyatyasaṃśayam
sarvakāmasukhopetā dhanadhānyasamanvitā //
yā nārī durbhagā vaṃdhyā bhaviṣyati ca śobhanā
// ṛṣaya ūcuḥ // //
yadetadbhavatā proktaṃ gate paṃcottare śate //
padmajānāṃ haraḥ prādādetatkathamanutta mam
brāhmaṇebhyaḥ sa saṃtuṣṭaḥ kiṃvā'nyo'sti maheśvaraḥ //
etaṃ naḥ saṃśayaṃ bhūyo yathāvadvaktumarhasi
āyuṣyaṃ śaṃkarasyāpi yatpramāṇaṃ tathā hareḥ //
brahmaṇo'pi samācakṣva paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ
// sūta uvāca // //
ahaṃ vaḥ kīrtayiṣyāmi vistareṇa dvijottamāḥ //
trayāṇāmapi cāyuṣyaṃ yatpramāṇaṃ vyavasthitam
nimeṣasya caturbhāgastruṭiḥ syāttaddvayaṃ lavaḥ //
lavadvayaṃ kalā proktā kāṣṭhā tu daśapaṃcabhiḥ
triṃśatkāṣṭhāṃ kalāmāhuḥ kṣaṇastriṃśatkalo mataḥ //
muhūrtamānaṃ mauhūrtā vadaṃti dvādaśakṣaṇam
triṃśanmuhūrtamuddiṣṭamahorātraṃ manīṣibhiḥ //
māsastriṃśadahorātrairdvau māsāvṛtusaṃjñitaḥ
ṛtutrayaṃ cāyanaṃ ca ayane dve tu vatsaram //
daivikaṃ ca bhavettacca hyahorātraṃ dvijottamāḥ
uttaraṃ cāyanaṃ tatra dinaṃ rātristathā'param//
lakṣaiḥ saptadaśākhyaistu manuṣyāṇāṃ ca vatsaraiḥ
aṣṭāviṃśatibhiścaiva sahasraistu tathā paraiḥ //
ādyaṃ kṛtayugaṃ caiva tadbha viṣyati saddvijāḥ
tato dvādaśabhirlakṣaiḥ ṣoḍaśānāṃ sahasrakaiḥ //
tretāyugaṃ samādiṣṭaṃ dvitīyaṃ dvijasattamāḥ
dvāparaṃ cāṣṭabhirlakṣaistṛ tīyaṃ parikīrtitam //
catuḥṣaṣṭisahasraistu yathāvatparisaṃkhyayā
caturlakṣaṃ samādiṣṭaṃ yugaṃ kalisamudbhavam //
dvātriṃśatā sahasraistu caturthaṃ tadvidurbudhāḥ
caturyugasahasreṇa dinaṃ paitāmahaṃ bhavet //
teṣāṃ triṃśaddinairmāso māsairdvādaśabhirvatsaro bhavet
/
brahmā teṣāṃ śataṃ yāvatsa jīvati pitāmahaḥ //
sāṃprataṃ cāṣṭavarṣīyaḥ ṣaṇmāsaścaiva saṃsthitaḥ
pratipaddivasasyāsya prathamasya tathā gatam //
yāmadvayaṃ śukravāre vartamāne mahātmanaḥ //
brahmaṇo varṣamātreṇa dinaṃ vaiṣṇavamucyate
sopi varṣaśataṃyāvadātmamānena jīvati //
paṃcapacāśadādiṣṭāstasya jātasya vatsarāḥ
tithayaḥ paṃca yāmārddhaṃ somavāreṇa saṃgatam //
vaiṣṇavena tu varṣeṇa dinaṃ māheśvaraṃ bhavet
śivo varṣaśataṃ yāvattena rūpeṇa ca sthitaḥ //
yāvaducchvasitaṃ vaktraṃ sadāśivasamudbhavam
paścācchaktiṃ samabhyeti yāvanniśvasitaṃ bhavet //
niśvāsocchvasitānāṃ ca sarveṣāmeva dehinām
brahmaviṣṇuśivānāṃ ca gandharvoragarakṣasām //
ekaviṃśatsahasrāṇi śataiḥ ṣaḍbhiḥ śatāni ca
ahorātreṇa coktāni pramāṇe dvija sattamāḥ //
ṣaḍbhirucchvāsaniśvāsaiḥ palamekaṃ pravartate
nāḍī ṣaṣṭipalā proktā tāsāṃ ṣaṣṭyā dinaṃ niśā //
niśvāsocchvasitānāṃ ca parisaṃkhyā na vidyate //
sadāśivasamutthānāmetasmātso'kṣayaḥ smṛtaḥ
anye'pi ye pragacchaṃti brahmajñānasamanvitāḥ //
akṣayāste'pi jāyaṃte satyametanmayoditam
// ṛṣaya ūcuḥ // //
yadyevaṃ sūtaputrātra brahmaviṣṇumaheśvarāḥ //
ātmavarṣaśate pūrṇe yāṃti nāśamasaṃśayam //
tatkathaṃ mānuṣāṇāṃ ca martyalokelpajīvinām //
kathayaṃti ca ye muktiṃ vidvāṃsaścaiva sūtaja
nūnaṃ teṣāṃ mṛṣā vādo mokṣamārgasamu dbhavaḥ
// sūta uvāca // //
anādinidhanaḥ kālaḥ saṃkhyayā parivarjitaḥ //
asaṃkhyātā gatā mokṣaṃ brahmaviṣṇumaheśvarāḥ
nije varṣaśate pūrṇe vālukāreṇavo yathā //
nijamānena yā śraddhā brahmajñānasamudbhavā //
teṣāṃ cenmānuṣāṇāṃ ca tanmuktiḥ syādasaṃśayam
yathaite daṃśamaśakā mānuṣāṇāṃ ca kīṭakāḥ //
jāyaṃte ca mriyaṃte ca gaṇyaṃte naiva kutracit //
indrādīnāṃ tathā martyāḥ saṃbhāvyā jagatītale
devānāṃ ca yathā martyāḥ kīṭasthāne ca saṃsthitāḥ //
tathā devā api jñeyā brahmaṇo'vyaktajanmanaḥ
brahmaṇastu yathā devāḥ kīṭasthāne vyavasthitāḥ //
tathā brahmāpi viṣṇośca kīṭasthāne vyavasthitaḥ
pitāmaho yathā viṣṇoḥ kīṭasthāne vyavasthitaḥ //
tathā sa śivaśaktibhyāṃ parijñeyo dvijottamāḥ
yathā viṣṇuḥ kṛmirjñeyastābhyāmeva dvijottamāḥ //
sadāśivasya vijñeyau tathā tau kṛmirūpakau
evaṃ ca vividhairyajñaiḥ śraddhā pūtena cetasā //
brahmajñānātparaṃ yāṃti sadāśivasamudbhavam
agniṣṭomādibhiryajñaiḥ kṛtaiḥ saṃpūrṇadakṣiṇaiḥ //
tadarthaṃ te divaṃ yāṃti bhuktvā bhogānpṛthagvidhān
kṣaye ca punarāyāṃti sukṛtasya mahītale //
brahmajñānātparaṃ prāpya punarjanma na vidyate
tasmātsarvaprayatnena tatrābhyāsaṃ samā caret //
janmabhirbahubhiḥ paścācchanairmuktimavāpnuyāt
ekajanmani saṃprāpto leśo jñānasya tasya ca //
dvitīye dviguṇastasya tṛtīye trigu ṇo bhavet
ekottaro bhavedevaṃ sadā janmanijanmani
// ṛṣaya ūcuḥ // //
brahmajñānasya saṃprāptirmartyānāṃ jāyate katham //
etannaḥ sarvamācakṣva yadi tvaṃ vetsi sūtaja
// sūta uvāca // //
kā śaktirmama vaktavye jñāne martyasamudbhave //
svayameva na yo vetti sa parasya vadetkatham
upadeśaḥ paraṃ yo me pitrā datto dvijottamāḥ //
tamahaṃ vaḥ pravakṣyāmi brahmajñānasamudbhavam
hāṭakeśvaraje kṣetre hyasti tīrthadvayaṃ śubham //
kumārikābhyāṃ vihitaṃ brahmajñānapradaṃ nṛṇām
brāhmaṇyā caiva śūdryā ca kumārībhyāṃ vinirmitam //
aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāṃ yastābhyāṃ snānamācaret
paścātpūjayate bhakttyā prasiddhe siddhipāduke //
sugupte gartamadhyasthe kumāryā paripūjite
tasya saṃvatsarasyānte brahmajñānaṃ prajāyate //
śaktyā vinihite te ca svadarśanavivṛddhaye
lokānāṃ muktikāmānāṃ brahmajñānasukhāvahe //
mama tāto gatastatra tataśca jñānavānsthitaḥ
tasyādeśādahaṃ tatra gataḥ saṃvatsaraṃ sthitaḥ //
pāduke pūjayāmāsa tato jñānaṃ ca saṃsthitam
yatkiñcidvā śrutaṃ loke purāṇāgryaṃ vyavasthitam //
vartamānaṃ bhaviṣyacca tadahaṃ vedmi bho dvijāḥ
tatprasādādasaṃdigdhaṃ pramāṇaṃ cātra saṃsthitam //
muktvaikaṃ vedapaṭhanaṃ sūtatvaṃ ca yato mayi
tasyāpi vedmi sarvārthaṃ bhartṛyajño yathā muniḥ //
asmādatraiva gacchadhvaṃ yadi mukteḥ prayojanam //
kimetaiḥ svargadaiḥ satraiḥ punarāvṛttikārakaiḥ //
ārādhayadhvaṃ te gatvā pāduke siddhide nṛṇām //
yena saṃvatsarasyānte brahmajñānaṃ prajāyate //
// ṛṣaya ūcuḥ // //
sādhusādhu mahābhāga hyupadeśaḥ kṛto mahān //
tena saṃtāritāḥ sarve vayaṃ saṃsārasāgarāt
yāsyāmo'pi vayaṃ tatra satre dvādaśavārṣike //
samāpte'sminna saṃdehaḥ sarve ca kṛtaniścayāḥ
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye brahmajñānaprāptyarthaṃ kumārikātīrthadvayagartakṣetrasthapādukāmāhātmyavarṇanaṃnāma caturṇavatyuttaraśatatamo'dhyāyaḥ //
Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0