Skanda Purana · Chapter 6.187

// sūta uvāca // //
caturthe divase prāpte tato yajñasamudbhave //
ṛtvigbhiryājñikaṃ karma prārabdhaṃ tadanaṃtaram

somapānādikaṃ sarvaṃ paśorhiṃsādikaṃ tathā //
paśorgudaṃ samādāya prasthātā ca vyadhārayat

ekāṃte sadaso madhye homārthaṃ dvijasattamāḥ //
tasminvyākulatāṃ yāte brāhmaṇaḥ kaścidāgataḥ

yuvā tatra praviṣṭastu māṃsa bhakṣaṇalālasaḥ //
tato gudaṃ paśordṛṣṭvā bhakṣayāmāsa cotsukaṃ

etasminnaṃtare prāptaḥ prasthātā tasya saṃnidhau //
bhakṣamāṇaṃ samālokya taṃ śaśāpa tataḥ param

dhigdhikpāpasamācāra homārthaṃ yadgudaṃ dhṛtam //
tattvayā dūṣitaṃ laulyādyajñavighnakaraṃ kṛtam

ucchiṣṭena mayā homaḥ kartavyo naiva sāṃpratam //
rākṣasānāmidaṃ karma yattvayā samanuṣṭhitam

tasmāttvaṃ mama vākyena rākṣaso bhava mā ciram

etasminneva kāle tu hyūrdhvakeśo'bhavaddhi saḥ //
raktākṣaḥ śaṃkukarṇaśca kṛṣṇadanto'tibhairavaḥ

lamboṣṭho vikarālāsyo māṃsamedovivarjitaḥ //
tvagasthisnāyuśeṣaśca/ cāmuṇḍākṛtireva ca

sa ca viśvāvasurnāma pulastyasya suto muniḥ //
maṃtrapūtasya māṃsasya bhakṣaṇārthaṃ samāgataḥ

vedavedāṃgatattvajaḥ pautrastu parameṣṭhinaḥ //
taṃ dṛṣṭvā rākṣasākāraṃ vitresuḥ sarvato dvijāḥ

rākṣoghnāni ca sūktāni jajapuścāpare tathā //
keciccharaṇamāpannā viṣṇo rudrasya cāpare

pitāmahasya cānye tu gāyatryāḥ śaraṇaṃ gatāḥ //
rakṣarakṣeti jalpanto bhayasaṃtrastamānasāḥ

so'pi dṛṣṭvā tadātmānaṃ gataṃ rākṣasatāṃ dvijāḥ //
bāṣpapūrṇekṣaṇo dīnaḥ pitāmahamupādravat

sa praṇamya tato vākyaṃ kṛtāṃjaliruvāca tam

/
pautro'haṃ tava deveśa pulastyasya suto dvijaḥ //
nīto rākṣasatāmadya prasthātrā kopato vibho

jihvālaulyena deveśa paśorgudamajānatā //
bhakṣitaṃ tanmayā deva homārthaṃ yatprakalpitam

tasmānmānuṣatāprāptyai mama dehe dayāṃ kuru //
rākṣasatvaṃ yathā yāti tathā nītirvidhīyatām

'
tacchrutvā jalpitaṃ tasya dayāṃ kṛtvā pitāmahaḥ //
pratiprasthātaraṃ sāmavākyametaduvāca ha

bālo'yaṃ mama pautrastu kṛtyākṛtyaṃ na vetti ca //
tasmāttvaṃ rākṣasaṃ bhāvaṃ harasvāsya dvijottama

tacchrutvā sa muniḥ prāha prāyaścittaṃ makhe tava //
anena janitaṃ deva gudaṃ dūṣayatā vibho

tasmādeṣa mayā śapto yajñavighnakaro mama //
nāhamasya hariṣyāmi rākṣasatvaṃ kathaṃcana

narmaṇāpi mayā proktaṃ kadācinnānṛtaṃ vacaḥ

//
// brahmovāca // //
prāyaścittaṃ kariṣye'haṃ yajñasyāsya prasiddhaye //
dakṣiṇā gauryathoktā ca kṛtvā homaṃ vidhānataḥ //
tvamasya rākṣasaṃ bhāvaṃ 'harasva mama vākyataḥ

so'bravīcchītalo vahniryadi syāduṣṇaguḥ śaśī //
tanme syādanyathā vākyaṃ vyāhṛtaṃ prapitāmaha

tasya tadvacanaṃ śrutvā jñātvā caiva tu niścitam//
viśvāvasuṃ vidhiḥ prāha tato rākṣasarūpiṇam

tvaṃ vatsānena rūpeṇa tiṣṭha tāvadvaco mama //
kuruṣva te prayacchāmi yena sthānamanuttamam

camatkārapurasyāsya paścimasthānamāśritāḥ //
santyanye rākṣasāstatra maryādāyāṃ vyavasthitāḥ

laṃkāyāṃ rākṣasāścaiva prārthayanto'tra sadgatim //
te cāgatya tamuddeśaṃ tapaḥ kurvaṃti suvratāḥ

/
tatra prabhutvamātiṣṭha nāgarāṇāṃ hite sthitaḥ //
rākṣasā bahavaḥ saṃti kūṣmāṃḍāśca piśācakāḥ

ye cānye rākṣasāḥ kecidduṣṭabhāvasamāśritāḥ //
tatra gacchaṃti ye sarve nigṛhṇaṃti ca tatkṣaṇāt

bhūtāḥ pretāḥ piśācāśca kūṣmāṃḍāśca viśeṣataḥ//
nāgaraṃ tu puro dṛṣṭvā tadbhayādyāṃti dūrataḥ

tadgaccha putra tatra tvaṃ sarveṣāmadhipo bhava //
rākṣasānāṃ mayā dattaṃ tava rājyaṃ ca sāṃpratam

// rākṣasa uvāca // //
ādhipatye sthitasyaivaṃ rākṣasānāṃ pitāmaha //
kiṃ mayā tatra bhoktavyaṃ tebhyo deyaṃ ca kiṃ vada

rājñā caiva yato deyaṃ bhṛtyānāṃ bhojanaṃ vibho //
tanmamācakṣva deveśa dayāṃ kṛtvā mamopari

na karoti ca yo rājā/ bhṛtyavargasya poṣaṇam//
rauravaṃ narakaṃ yāti sa evaṃ hi śrutaṃ mayā

// brahmovāca // //
yacchrāddhaṃ dakṣiṇāhīnaṃ tilairdarbhairvivarjitam //
tatsarvaṃ te mayā dattaṃ yadyapi syātsutīrthagam

yacchrāddhaṃ sūkaraḥ paśyennārī vātha rajasvalā //
kauleyako'tha vāleyastatsarvaṃ te bhaviṣyati

vidhihīnaṃ tu yacchrāddhaṃ darbhervā mūlavarjitaiḥ //
vitasteradhikairvāpi tatsarvaṃ te bhaviṣyati

tilaṃ vā tailapakvaṃ vā śūkadhānyamathāpi vā //
na yatra dīyate śrāddhe tatte śrāddhaṃ bhaviṣyati

asnātairyatkṛtaṃ śrāddhaṃ yaccādhautāṃbaraiḥ kṛtam //
tailābhyaṃgayutaiścaiva tatte sarvaṃ bhaviṣyati

yadvā māhiṣiko bhuṃkte śvitrī vā kunakho'pi vā //
kuṣṭhī vātha dvijo bhuṃkte tatte śrāddhaṃ bhaviṣyati

hīnāṃgo vā'tha yadbhuṃkte'dhikāṃgo vātha niṃditaḥ //
mahāvyādhigṛhīto vā cauro vārddhuṣiko'pi vā //
yatra bhuṃkte'thavā śrāddhe tatte śrāddhaṃ bhaviṣyati

śyāvadantastu yadbhuṃkte yadbhuṃkte vṛṣalīpatiḥ //
vinagno vātha yadbhuṃkte tatte śrāddhaṃ bhaviṣyati

yo yajño dakṣiṇāhīno yaścāśaucayutaiḥ kṛtaḥ //
brahmacaryavihīnastu tatphalaṃ te bhaviṣyati

yasminnaivātithiḥ pūjyaḥ śrāddhe vā yajñakarmaṇi //
saṃprāpte vaiśvadevāṃte tatte sarvaṃ bhaviṣyati

१
āvāhanātparaṃ yatra maunaṃ na śrāddhadaścaret//
brāhmaṇo vā'tha bhoktā ca tatte śrāddhaṃ bhaviṣyati

mṛnmayeṣu ca pātreṣu yaḥ śrāddhaṃ kurute naraḥ //
bhinnapātreṣu vā yacca tatte sarvaṃ bhaviṣyati

pratyakṣalavaṇaṃ yatra takraṃ vā vikṛtaṃ bhavet //
jātīpuṣpapradānaṃ ca tatte sarvaṃ bhaviṣyati

yajamāno dvijo vātha brahmacaryavivarjitaḥ //
tacchrāddhaṃ te mayā dattaṃ tripātreṇa vivarjitam

āyasena tu pātreṇa yatrānnaṃ ca pradīyate //
tacchrāddhaṃ te mayā dattaṃ tathānyadapi hīyate

maṃtrakriyābhyāṃ yatkicidrātrau dattaṃ hutaṃ tathā //
sakrāṃtisomaparvabhyāṃ vyati riktaṃ tu kutsitam

ityuktvā virarāmāśu brahmā lokapitāmahaḥ //
rākṣasaḥ so'pi tatrāpi lebhe sthānaṃ tu rākṣasam

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭha nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye rākṣasaprāpyaśrāddhavarṇanaṃnāma saptāśītyuttaraśatatamo'dhyāyaḥ //