Skanda Purana · Chapter 6.184

// // sūta uvāca // //
tṛtīye ca dine prāpte trayodaśyāṃ dvijottamāḥ //
prātaḥsavanamādāya ṛtvijaḥ sarva eva te //
svesve karmaṇi saṃlagnā yajñakṛtyasamudbhave

tataḥ pravartate yajñastadā paitāmaho mahān //
sarvakāmasamṛddhastu sarvaiḥ samudito guṇaiḥ

dīyatāṃ dīyatāṃ tatra bhujyatāṃ bhujyatāmiti //
ekaḥ saṃśrūyate śabdo dvitīyo dvijasaṃbhavaḥ

nānyastatra tṛtīyastu yajñe paitāmahe śubhe //
yo yaṃ kāmayate kāmaṃ hemaratnasamudbhavam

sa tatprāpnotyasaṃdigdhaṃ vāṃchitācca caturguṇam //
pakvānnasya kṛtāstatra dṛśyaṃte parvatāḥ śubhāḥ

ghṛtakṣīra mahānadyo dānārthaṃ vittarāśayaḥ //
etasminnaṃtare prāptaḥ kaścijjñānī dvijottamāḥ

atītānāgatānvetti vartamānaṃ ca yaḥ sadā //
sa brahmāṇaṃ namaskṛtya niviṣṭaśca tadagrataḥ

karmāṃtareṣu viprāṇāṃ sa sarveṣāṃ dvijottamāḥ //
kathayāmāsa yadvṛttaṃ bālyātprabhṛti kṛtsnaśaḥ

tatasta ṛtvijaḥ sarve kautukāviṣṭacetasaḥ //
papracchurjñāninaṃ taṃ ca vismayotphullalocanāḥ

vismṛtāni smaraṃtaste nijakṛtyāni vai tataḥ //
proktāni garhaṇīyāni hyasaṃkhyātāni sarvaśaḥ

tataste punarevātha papracchurjñāninaṃ ca tam //
lokottaramidaṃ jñānaṃ kathaṃ te saṃsthitaṃ dvija

ko guruste samācakṣva paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ //
ahojñānamaho jñānaṃ naitaddṛṣṭaṃ śrutaṃ ca na

yādṛśaṃ te dvijaśreṣṭha dṛśyate pārthasaṃsthitam //
kiṃ brahmaṇā svayaṃ vipra tvamevaṃ pratibodhitaḥ

kiṃ vā hareṇa tuṣṭena kiṃ vā devena cakriṇā //
nānyaprabodhitasyaivaṃ jñānaṃ saṃjāyate sphuṭam

//
// atithiruvāca // //
piṃgalā kuraraḥ sarpaḥ sāraṃgaścaiva yo vane //
iṣukāraḥ kumārī ca ṣaḍete guravo mama

eteṣāṃ ceṣṭitaṃ dṛṣṭvā jñānaṃ me samupasthitam

// brāhmaṇā ūcuḥ // //
kathayasva mahābhāga kathaṃ te guravaḥ sthitāḥ //
kīdṛśaṃ ca tvayā dṛṣṭaṃ teṣāṃ caiva viceṣṭitam //

kasmindeśe tvamutpannaḥ kasminsthāne vadasva naḥ //
kiṃnāmā kiṃ nu gotraśca sarvaṃ vistarato vada

// atithiruvāca // //
āsannava pure viprāścatvāro ye vivāsitāḥ //
śunaḥśepo'tha śākreyo bauddho dāṃtaścaturthakaḥ

teṣāṃ madhye tu yo bauddhaḥ śāṃto dāṃta iti smṛtaḥ //
chandogagotravikhyāto vedavedāṃgapāragaḥ

nāgareṣu samutpannaḥ paścimevayasi sthitaḥ //
tasyāhaṃ prathamaḥ putraḥ prāṇebhyo'pi suhṛtpriyaḥ

tato'haṃ yauvanaṃ prāpto yadā dvijavarottama/ //
tadā me dayitastātaḥ paṃcatvaṃ samupāgataḥ

etasminnaṃtare rājā hyānartādhipatirdvijāḥ //
sutapāstena nirdiṣṭo'haṃ tu kaṃcukikarmaṇi

śāṃtaṃ dāṃtaṃ samālokya viśvastena mahātmanā //
tasya cāṃtaḥpure hyāsītpiṃgalānāma nāyikā

daurbhāgyeṇa samopetā rūpeṇāpi samanvitā //
athānyāḥ śataśastasya bhāryāścāṃtaḥpure sthitāḥ

tāḥ sarvā rajanīvaktre vyākulatvaṃ prayāṃti ca //
āharaṃti parāngandhāndhūpāṃśca kusumāni ca

vilepanāni mukhyāni surabhīṇi tathā puraḥ // /
puṣpāṇi ca vicitrāṇi hyanyāḥ sūkṣmāṃbarāṇi ca

tāvadyāvatsthitaḥ kālaḥ śayanīyasamudbhavaḥ //
manmathotsāhasaṃ yuktāḥ pulakena samanvitāḥ

ekā jānāti māṃ suptāṃ nūnamākārayiṣyati //
anyā jānāti māṃ caiva parasparamamarṣataḥ

spardhayanti prayudhyanti virūpāṇi vadanti ca //
tāsāṃ madhyāttataścaikā prayāti nṛpasaṃnidhau

śeṣā vai lakṣyamāsādya niḥśvasya prasvapanti ca //
duḥkhārtā na labhanti sma tāśca nidrāṃ parābhavāt

kāmena pīḍitāṃgāśca bāṣpapūrṇekṣaṇāḥ sthitāḥ

āśā hi paramaṃ duḥkhaṃ nirāśā paramaṃ sukham //
āśānirāśāṃ kṛtvā ca sukhaṃ svapiti piṃgalā

/
na karoti ca śṛṃgāraṃ na spardhāṃ ca kadācana//
na vyākulatvamāpede sukhaṃ svapiti piṃgalā

tato mayāpi taddṛṣṭvā tasyāśceṣṭitamuttamam//
āśāḥ sarvāḥ parityaktāḥ svapimīha tataḥ sukhī

ye svapaṃti sukhaṃ rātrau teṣāṃ kāyāgniridhyate/
āhāraṃ pratigṛhṇāti tataḥ puṣṭikaraṃ param

tadetkāraṇaṃ jātaṃ mama tejo bhivṛddhaye//
gurutve piṃgalā jātā tena sā me dvijottamāḥ

āśāpāśaiḥ parītāṃgā ye bhavanti naro rditāḥ//
te rātrau śerate naiva tadaprāptivicintayā

naivāgnirdīpyate teṣāṃ jāṭharaśca tataḥ param//
āhāraṃ vāṃchate naiva tanna tejobhivardhanam

sarvasya vidyate prāṃto na vāṃchāyāḥ kathaṃcana

yathāyathā bhavellābho vāṃcitasya nṛṇāmiha//
haviṣā kṛṣṇavartmeva vṛddhiṃ yāti tathātathā

yathā śṛṃgaṃ ruroḥ kāye vardhamānasya vardhate//
evaṃ tṛṣṇāpi yatnena vardhamānena vardhate

evaṃ jñātvā mahābhāgaḥ puruṣeṇa vijānatā//
divā tatkarma kartavyaṃ yena rātrau sukhaṃ svapet

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye brahmayajñe tṛtīyadivase piṃgalopākhyānavarṇanaṃnāma caturaśītyuttaraśatatamo'dhyāyaḥ