Skanda Purana · Chapter 6.178

// lakṣmīruvāca // //
evaṃ rājyaṃ mayā prāptaṃ gaurīpūjā kṛte vibho //
saubhāgyaṃ paramaṃ caiva durlabhaṃ sarvayoṣitām

na cāpatyaṃ mayā labdhaṃ tathāpi parameśvara //
tādṛśe'pi ca saubhāgye tāruṇye tādṛśe sthite

dahyāmi tena duḥkhena divānaktaṃ sukhaṃ na me //
kasyacittvatha kālasya durvāsā munisattamaḥ

ānartādhipaterharmyaṃ saṃprāpto gauravāya saḥ///
cāturmāsyakṛte caiva mṛttikāgrahaṇāya ca /// ४//
tataḥ saṃpūjito rājñā ānartena yathākramam//
dattvārghyaṃ madhuparkaṃ ca tataḥ proktaṃ praṇamya ca

svāgataṃ te muniśreṣṭha bhūyaḥ susvāgataṃ ca te//
nānyo dhanyatamo loke bhūyo'sti sadṛśo mayā

yau te pādau rajodhvastau keśairme nirmalīkṛtau//
tadbrūhi kiṃkaromyadya gṛhāyātasya te mune

api rājyaṃ prayacchāmi kā vārtānyeṣu vastuṣu

// durvāsā uvāca // //
cāturmāsīvidhānaṃ te kariṣye nṛpa maṃdire //
mṛttikāgrahaṇaṃ tāvacchuśrūṣā kriyatāṃ mama //
sa tatheti pratijñāya māmūce pārthivottamaḥ

śuśrūṣā cāsya kartavyā sarva daiva varānane //
cāturmāsīvrataṃ yāvaddevatārcanapūrvakam

bāḍhamityevamuktvātha mayā sarvamanuṣṭhitam //
śuśrūṣārhaṃ ca yatkarma duhiteva pituryathā ///

cāturmāsyāṃ vyatītāyāṃ yadā saṃprasthito muniḥ //
tadā provāca māṃ tuṣṭaḥ putri kiṃ karavāṇi te

tataḥ sa bhagavānproktaḥ praṇipatya mayā muhuḥ //
apatyaṃ nāsti me brahmaṃstena dahyāmyaharniśam

īdṛśe sati rājño'pi yauvane ca mahattare //
tattvaṃ vada muniśreṣṭha yena syānmama saṃtatiḥ

vratena niyamenātha dānena ca hutena ca //
tataḥ sa suciraṃ dhyātvā māmuvāca smayanniva

anyadehāṃtare putri tvayā gaurī prapūjitā //
taptābhirvālukābhiḥ sā mṛtyukāla upasthite

tadbhaktyā labdharājyāpi dāhena pariyujyase //
gaurī yattāpasaṃyuktā bālukābhiḥ kṛtā tvayā

na devo vidyate kāṣṭhe pāṣāṇe mṛttikāsu ca //
bhāveṣu vidyate devo mantrasaṃyogasaṃyutaḥ

bhāvabhaktisamā yuktā maṃtrasaṃyojanena ca //
devī mantrasamāyātā tvayā vālukayā'rcitā

tvatkāye tena saṃtāpaḥ sarvadā'yaṃ vyavasthitaḥ//
tasmādratnamayīṃ gaurīṃ kṛtvā tvaṃ paṃcapiṃḍikām //
hāṭakeśvaraje kṣetre saṃsthāpaya śubhānane

vṛṣasthe bhāskare paścāttasyā upari srāvi yat //
jalayantraṃ divārātraṃ dhārayasva prayatnataḥ

tato yathāyathā tasyāḥ śītabhāvo bhaviṣyati //
tathātathā ca te dāhaḥ śāṃtiṃ yāsyatyaharniśam

dāhāṃte bhavitā garbhastataḥ putramavāpsyasi //
rājyabhārakṣamaṃ śūraṃ triṣu lokeṣu viśrutam

anyāpi kāminī yātra evaṃ tāṃ pūjayiṣyati //
jyeṣṭhe māse tathā sāpi yathā tvaṃ prabhaviṣyati

// lakṣmīruvāca // //
tato mayā punaḥ prokto bhagavānsa munīśvaraḥ //
mānuṣatve na me rāgo viraktirmahatī sthitā

nadīvegopamaṃ dṛṣṭvā jīvitaṃsarvadehinām //
tanme vada mahābhāga yatkiṃcid vratamuttamam

mānuṣatvaṃ na yena syātsamyakcīrṇena saddvija //
tataḥ sa suciraṃ dhyātvā māmāha parameśvara

asti putri vrataṃ puṇyaṃ gaurī tuṣṭikaraṃ param //
yena cīrṇena vai samyagyoṣiddevatvamāpnuyāt

gomayākhyā mahādevī kṛtā vai gomayena sā //
tato golokamāpannāḥ sarvāstā varavarṇini

tāṃ tvaṃ kuruṣva kalyāṇi yena devatvamāpsyasi //
tato mayā punaḥ proktaḥ sa muniḥ surasattama

kasminkāle prakartavyā vidhinā kena sanmune //
sarvaṃ vistarato brūhi yena tāṃ prakaromyaham

// durvāsā uvāca // //
nabhasye cāsite pakṣe tṛtīyādivase sthite//
prātarutthāya paścācca bhakṣayeddaṃtadhāvanam

tataśca niyamaṃ kṛtvā upavāsasamudbhavam//
gaurīnāmasamuccārya śraddhāpūtena cetasā

tato niśāgame prāpte kṛtvā gaurīcatuṣṭayam //
mṛnmayaṃ yādṛśaṃ caiva tadihaikamanāḥ śṛṇu

ekā gaurī prakartavyā paṃcapiṃḍā yathoditā //
prahareprahare prāpte tāsu pūjāṃ samācaret //
yairmaṃtraistānnibodha tvamekaikasyāḥ pṛthakpṛthak

himācalagṛhe jātā devi tvaṃ śaṃkarapriye //
menāgarbhasamudbhūtā pūjāṃ gṛhṇa namostu te

dhūpaṃ dadyāttataścaiva karpūraṃ śraddhayā saha //
raktasūtreṇa dīpaṃ ca ghṛtena parikalpayet

jātipuṣpaiḥ samabhyarcya naivedye modakānnyaset //
raktavastreṇa saṃchādya arghyaṃ dattvā tataḥ param

yasya vṛkṣasya puṣpaṃ ca tasya syāddantadhāvanam //
mātuliṃgena tasyāstu mantreṇānena bhaktitaḥ

arghyaṃ dadyātprayatnena gandhapuṣpākṣatānvitam //
śaṃkarasya priye devi himācalasute śubhe //
arghyamenaṃ mayā dattaṃ pratigṛhṇa namo'stu te

tadeva prāśanaṃ kuryāttataḥ kāyaviśuddhaye //
praharāṃte ca saṃpūjya ardhanārīśvaraṃ tataḥ

surabhyā pūjayedbhaktyā mantreṇānena pārvati //
vāmamardhaṃ śarīrasya yā harasya vyavasthitā //
sā me pūjāṃ pragṛhṇātu tasyai devyai namo'stu te

agaruṃ ca tato bhaktyā dhūpaṃ dadyāttathā śubhe //
naivedye guṇakāṃścaiva nālikereṇa cārghakam

mantreṇānena dātavyaṃ tadeva prāśanaṃ smṛtam //
ardhanārīśvarau yau ca saṃsthitau parameśvarau

arghyo me gṛhyatāṃ devau syātaṃ sarvasukhapradau //
tṛtīye prahare prāpte śatapatryā prapūjayet

umāmaheśvarau devau maṃtreṇānena pūjayet //

umāmaheśvarau devau yau tau sṛṣṭilayānvitau //
tau gṛhṇītāmimāṃ pūjāṃ mayā dattāṃ prabhaktitaḥ

guggulotthaṃ tato dhūpaṃ naivedyaṃ ghārikātmakam //
jātīphalena cārghyaṃ ca tadeva prāśanaṃ smṛtam

tataścārghyaḥ pradātavyo maṃtreṇānena bhaktitaḥ //
graṃthicūrṇena dhūpaṃ ca arghyaṃ madanajaṃ phalam

tadeva prāśanaṃ kāryaṃ tataḥ kāyaviśuddhaye

umāmaheśvarau devau sarvakāmasukhapradau //
gṛhṇītāmarghyametaṃ me dayāṃ kṛtvā mahattamām

caturthe prahare prāpte tāṃ gaurīṃ paṃcapiṃḍikām //
bhṛṃgarājena saṃpūjya maṃtreṇānena bhaktitaḥ

pṛthivyādīni bhūtāni yāni proktāni paṃca ca //
paṃcarūpāṇi deveśi pūjāṃ gṛhṇa namo'stu te

naivedye ghṛtapūpāṃśca dadyāddevyāḥ prabhaktitaḥ //
graṃthicūrṇena dhūpaṃ ca hyarghyaṃ madanajaṃ phalam //
tadeva prāśanaṃ kāryamarghyamaṃtramidaṃ smṛtam

paṃcabhūtamayī devī paṃcadhā yā vyavasthitā //
arghyamenaṃ mayā dattaṃ sā gṛhṇātu sure śvarī

evaṃ sarvā niśā sā ca gītavādyādiniḥsvanaiḥ//
tāsāṃ caivāgrato neyā naiva nidrāṃ samācaret / ५६ //
tataḥ prabhāte vimale prodgate ravimaṇḍale //
snātvā saṃpūjayedvipraṃ saha patnyā prabhaktitaḥ

vastrairābharaṇaiścaiva svaśaktyā nṛpanaṃdini //
gauryai bhakṣyaṃ ca dātavyaṃ miṣṭānnena śucismite

tataḥ kareṇumānīya vaḍavāṃ vā sumadhyame //
gaurīcatuṣṭayaṃ tacca samāropya tathopari

gītavāditraśabdena vedadhvaniyutena ca //
nadyāṃ vā'tha taḍāge vā vāpyāṃ vātha parikṣipet

maṃtreṇānena sadbhaktyā tavedaṃ vacmi sundari

āhūtāsi mayā devi pūjitāsi mayā śubhe //
mama saubhāgyadānāya yatheṣṭaṃ gamyatāmiti

// lakṣmīruvāca // //
evaṃ mayā kṛtā deva sā tṛtīyā yathoditā //
nabhasye māsi saṃprāpte bhaktyā paramayā vibho

dvitīye ca tathā prāpte tṛtīye ca viśeṣataḥ //
yāvatpaśyāmi pratyūṣe tāvadgaurīcatuṣṭayam //
jātaṃ ratnamayaṃ tacca mayā yatparipūjitam

prasthitāṃ māṃ nadītīramuddiśya ca visarjanam //
kariṣyāmīti sā prāha vyaktībhūtā sureśvarī //

mā putri jalamadhye'tra mama mūrticatuṣṭayam //
paribhāvaya madvākyaṃ śrutvā caiva vidhīyatām

hāṭakeśvaraje kṣetre sthāpaya tvaṃ ca mā kṣipa //
akṣayaṃ jāyate yena sarvastrīṇāṃ hitāya ca

tvaṃ prārthaya varaṃ sarvaṃ dadāmyahamihārcitā //
abhyarcitā girisutā mayā proktā sureśvarī //

yadi yacchasi me devi varaṃ tuṣṭā sureśvari //
tadahaṃ mānuṣe garbhe mā bhūyāsaṃ kathaṃcana

bharttā bhavatu me viṣṇuḥ śāśvatābhīṣṭadaḥ sadā //
nānyatkiṃcidabhīṣṭaṃ me rājyaṃ tridivaśobhanam [/ 6.178.७० //
anyāpi kurute yā ca vratametatsamāhitā //
sarvairtratairyathātuṣṭistathā devi prajāyate

tathā tasyāḥ prakartavyamakenānena pārvati //
tatheti gaurī māmuktvā tataścādarśanaṃ gatā

sā devī ca mayā tatra tacca gaurīcatuṣṭayam //
hāṭakeśvaraje kṣetre śubhe saṃsthāpitaṃ vibho

tatprabhāvānmayā labdho bharttā tvaṃ parameśvara //
śāśvataścākṣayaścaiva mukhaprekṣaśca sarvadā

etatta sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭāsmi sureśvara //
satyenānena deveśa tava pādau spṛśāmyaham

// sūta uvāca // //
tacchrutvā vacanaṃ tasyāḥ śaṃkhacakragadādharaḥ //
vihasyātha mahālakṣmīṃ tāmuvāca praharṣitaḥ //
muhurmuhuḥ samāliṃgya vakṣasaścopari sthitām

sādhumādhu mahābhāge satyametattvayoditam //
jānatāpi mayā pṛṣṭā bhavatīṃ varavarṇini

// sūta uvāca // //
etadvaḥ sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭo'smi dvijottamāḥ //
caturbhujā yathā gaurī saṃjātā paṃcapiṃḍikā

yaścaitatpaṭhate bhaktyā prātarutthāya mānavaḥ //
na sa lakṣmyā vimucyeta na ca daurbhāgyamāpnuyāt

tasmātsarvaprayatnena paṭhanīyamidaṃ śubham //
ākhyānaṃ gaurikaṃ viprā yanmayā parikīrtitam

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye paṃcapiṃḍikāgauryutpattimāhātmya varṇanaṃnāmāṣṭasaptatyuttaraśatatamo'dhyāyaḥ