Skanda Purana · Chapter 6.165

// // sūta uvāca // //
tataḥprabhṛtipuṇye ca sarasvatyāstaṭeśubhe //
bāhyānāṃ nāgarāṇāṃ ca sthānaṃ jātaṃ mahattaram

putrapautrapravṛddhānāṃ dauhitrāṇāṃ dvijottamāḥ //
camatkārapurasyāgre yajjñātaṃ vidyayā dhanaiḥ

kasyacittvatha kālasya viśvāmitreṇa dhīmatā //
śaptā sarasvatī kopātkṛtā rudhiravāhinī

tataḥ saṃsevyate hṛṣṭai rākṣasaiḥ sā divāniśam//
gītanṛtyaparaiścānyairbhūtaiḥ pretaiḥ piśācakaiḥ

tataste nāgarā bāhyāstāṃ tyaktvā dūrataḥ sthitāḥ //
kāṃdiśīkāstato yātā bhakṣyamāṇāstu rākṣasaiḥ //
narmadāyāstaṭe puṇye mārkaṇḍāśramasaṃnidhau

//
// ṛṣaya ūcuḥ // //
kasmātsarasvatī śaptā viśvāmitreṇa dhīmatā//
mahānadyā ko'parādhastayā tasya vinirmitaḥ

// sūta uvāca // //
āsītpurā mahadvairaṃ viśvāmitravasiṣṭhayoḥ //
brāhmaṇyasya kṛte viprāḥ prāṇāntakaraṇaṃ mahat //
sa sarvairbrāhmaṇaiḥ prokto viśvāmitro mahāmuniḥ

kṣatriyo'pi puraskṛtya devadevaṃ pitāmaham //
na caikena vasiṣṭhena tenaitadvairamāhitam

// ṛṣaya ūcuḥ // //
kṣatriyo'pi kathaṃ vipro viśvā mitro mahāmate //
vasiṣṭhena kathaṃ nokto yaḥ prokto brahmaṇā svayam

etannaḥ sarvamācakṣva paraṃ kautūhalaṃ sthitam

/
// sūta uvāca // //
āsītpurā ṛcīkākhyo bhṛguputro mahāmuniḥ //
vratādhyayanasaṃpannaḥ sutapasvī mahāyaśāḥ

tīrthayātrāprasaṃgena sa kadācinmunīśvaraḥ //
sthānaṃ bhojakaṭaṃ nāma prāpto gādhimahīpateḥ //
yatra sā kauśikīnāma nadī trailokyaviśrutā

tasyāṃ snātvā dvijaśreṣṭho yāvattiṣṭhati tīragaḥ //
samādhistho japaṃ kurvansaṃtarpya pitṛdevatāḥ

tāvattatra samāyātā rājakanyā suśobhanā //
sarvalakṣaṇasampūrṇā sarvaireva guṇairyutā //

sa tāṃ saṃvīkṣate yāvatsarvāvayavaśobhanām //
tāvatkāmaśarairvyāptaḥ kartavyaṃ nābhyaviṃdata

tataḥ papraccha lokānsa labdhvā kṛcchreṇa cetanām //
kasyeyaṃ kanyakā sādhvī kimarthamiha cāgatā

kva yāsyati varārohā sarvaṃ me kathyatāṃ janāḥ

// janā ūcuḥ // //
eṣā gādhisutānāma khyātā trailokyasundarī //
antaḥpurātsamāyātā gaurīpūjanalālasā

vāṃchamānā subharttāraṃ sarvaiḥ samuditaṃguṇaiḥ //
prāsādo'yaṃ sthito yo'tra nadītīre bṛhattaraḥ

umā saṃtiṣṭhate cātra sarvaiḥ saṃpūjitā suraiḥ //
etāṃ ca snāpayitveyaṃ pūjayitvā yathā kramam

naivedyaṃ vividhaṃ dattvā kariṣyati tataḥ param //
vīṇāvinodamātraṃ ca śrutimārgasukhāvaham

tato yāsyati harmyaṃ svaṃ mandībhūte ca bhāskare //
ṛcīkastu tadākarṇya lokānāṃ vacanaṃ ca yat

yayau gādhigṛhaṃ śīghraṃ kāmabāṇaprapīḍitaḥ //
taṃ dṛṣṭvā sahasā prāptamṛcīkaṃ bhṛgu sattamam //
saṃmukhaḥ prayayau tūrṇaṃ gādhiḥ pārthivasattamaḥ

gṛhyoktena vidhānena kṛtvā caivārhaṇaṃ tataḥ //
kṛtāṃjalipuṭo bhūtvā vākyametaduvāca ha

niḥspṛhasyāpi te vipra kimāgamanakāraṇam //
tatsarvaṃ me samācakṣva yena yacchāmi te'khilam

// ṛcīka uvāca // //
tava kanyā'sti vipreṃdra varārhā varavarṇinī //
brāhmoktena vivāhena tāṃ me dehi mahīpate

etadarthamahaṃ prāpto gṛhe tava smarārditaḥ //
sā mayā vīkṣitā rājangaurīpūjārthamāgatā

// sūta uvāca // //
tacchrutvā bhayasaṃtrasto gādhiḥ pārthivasattamaḥ //
asavarṇaṃ ca taṃ matvā daridraṃ vṛddhamevaca //
adāne śāpabhītastu tato vyājamuvāca saḥ

asmākaṃ kanyakādāne śulkamasti dvijottama //
taccedyacchasi kanyāṃ tāṃ tubhyaṃ dāsyāmyasaṃśayam

// ṛcīka uvāca // //
brūhi pārthivaśārdūla kanyāśulkaṃ mama drutam //
yena yacchāmi te sarvaṃ yadyapi syātsudurlabham//

// gādhiruvāca // //
ekataḥ śyāmakarṇānāmaśvānāṃ vātaraṃhasām //
śatāni sapta vipreṃdra śvetānāṃ caiva sarvataḥ

ya ānīya pradadyānme tasmai kanyāṃ dadāmyaham

// sūta uvāca // //
sa tatheti pratijñāya ṛcīko munisattamaḥ //
kānyakubjaṃ samāsādya gaṃgātīre viveśa ha //

aśvo voḍheti yatsūktaṃ catuḥṣaṣṭisamudbhavam //
chaṃdaṛṣidevatāyuktaṃ japaṃ cakre tataḥ param

viniyogaṃ vājikṛtaṃ gādhinā yatprakīrtitam //
tataste vājinastasmānniṣkrāṃtāḥ salilāddvijāḥ

sarvaśvetāḥ suvegāśca śyāmaikaśravaṇāstathā //
śatāni saptasaṃkhyāni tāvatsaṃkhyai rnaraiyutāḥ

tataḥ prabhṛti vikhyātamaśvatīrthaṃ dharātale //
gaṃgātīre śubhe puṇye kānyakubjasamīpagam //
yasminsnāne kṛte martyo vājimedhaphalaṃ labhet

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ sahitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye'śvatīrthotpattivarṇanaṃnāma paṃcaṣaṣṭyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ