Skanda Purana · Chapter 6.156

// sūta uvāca // //
evaṃ sambodhitā tena sā bhāryā vijane gatā //
kanyāpradānasya ruciḥ saṃjātā tadanantaram

tataḥ sa pādau prakṣālya maṇibhadrasya satvaram//
udakaṃ sākṣataṃ haste kanyādānakṛte dadau

so'pi hastakṛte toye taṃ kṣatriyamuvāca ha //
adyaiva kuru me śīghraṃ vivāhaṃ kanyayā saha

yasmādicchāmi saṃsthātuṃ tena te gṛhamāgataḥ //
// kṣatriya uvāca // //
nātra nakṣatramarhaṃ tu na kiṃcidbhagadaivatam //

vivāhasya na vārastu prasupte madhusūdane //
asminkāle tu saṃprāpte yā kanyā pariṇīyate

sā ca saṃvatsarānmadhye dhruvaṃ vaidhavyamāpnuyāt//
evaṃ daivajñamukhyānāṃ śrutaṃ pravadatāṃ mayā

tasmācchubhe tu saṃprāpte nakṣatre bhagadaivate //
tvaṃ vivāhaya me kanyāṃ protthite madhusūdane //
yena kṣemaṃkarī te syāttathā putraprapautriṇī

// maṇibhadra uvāca // //
nakṣatraṃ vahnidaivatyaṃ prasupto madhusūdanaḥ

sāṃprataṃ vatsarāṃto'yaṃ vivāhe vihite sati //
kāmāgnirutthitaḥ kāye sāṃprataṃ māṃ prabādhate

tasmātkuru prasādaṃ me kanyāvivahitena tu //
tava vittaṃ pradāsyāmi sukhī yena bhaviṣyasi

// sūta uvāca // //
tasmācca vittalobhena kṣatriyo dvijasattamāḥ //
vivāhaṃ kārayāmāsa tatkṣaṇādeva sa dvijāḥ

dadau kanyāṃ suduḥkhārtāmaśrupūrṇekṣaṇāṃ sthitām //
sannidhau vahniviprāṇāṃ tadā tena vivāhitā

nītvā nijagṛhaṃ paścātkāmadharme niyojitā //
anicchaṃtīmapi satīṃ tāmatīva nirargalaḥ

so'pi niṣkāmatāṃ prāpya nirbhartsya ca muhurmuhuḥ //
bhāṣikābhiranekābhistāpayitvā ca bhāminīm

śāṃtiṃ nītā tatastena pratyūṣe samupasthite //
bhṛtyavargaḥ samasto'pi tato niḥsārito gṛhāt

irṣyādharmaṃ samāsthāya paramaṃ dvijasattamāḥ //
eka eva kṛtastena dvārapālo napuṃsakaḥ

proktaṃ na ca tvayā deyaḥ praveśo'tra gṛhe mama //
bhṛtyasya bhikṣukasyaiva vṛddhasya vratinastathā

evaṃ kṛtvā vidhānaṃ tu tataścakre janaiḥ samam //
vyavahārakriyāḥ sarvā dravyalakṣaiḥ sahasraśaḥ

śvaśurasyāpi no dattaṃ kiṃcittena durātmanā //
bhāryāyāḥ śvetavastrāṇi muktvā'nyannaiva kiṃcana

yāmadvaye'pi saṃprāpte dinasya gṛhamāgataḥ //
mitamannaṃ tata stasyā bhojanārthaṃ prayacchati

yāvanmātraṃ ca sā bhuṃkta ekaviprānvitaḥ svayam //
bhuktvā caiva tato yāti vyavahārakṛte bahiḥ

८/
āgacchati punarharmyaṃ saṃdhyākāla upasthite //
sā'pi tiṣṭhati harmyasthā patnī tasya durātmanaḥ

vairāgyaṃ paramaṃ prāptā duḥkhaśokasamanvitā // /
matsīva patitā toyādanyasmiṃstu sthalāṃtike

cakravākī vimukteva saṃprāpte divasakṣaye //
haṃsī haṃsaviyukteva mṛgīva mṛgavarjitā

/
so'pi nityaṃ dadau bhojyaṃ viprasyaikasya ca dvijāḥ //
procya taṃ brāhmaṇaṃ pūrvaṃ sāmapūrvamidaṃ vacaḥ

adhovaktreṇa bhoktavyaṃ sadā vipra gṛhe mama // /
yadi paśyasi me bhāryāṃ saṃprāpsyasi viḍaṃbanām

evaṃ viḍaṃbitāstena hyūrdhvavaktrāvalokinaḥ //
ye cānye bhayasaṃtrastā na yāṃti ca tadālayam // /

kasyacittvatha kālasya puṣponāma dvijottamaḥ //
tīrthayātrāprasaṃgena saṃprāptastatpuraṃ prati

pūrve vayasi saṃsthaśca darśanīyatamākṛtiḥ // //
kṣutkṣāmaḥ supariśrāṃto madhyāhne samupasthite

paribhramati vai nṛṇāṃ sa gṛhāṇi samaṃtataḥ //
maṇibhadraḥ samādiṣṭastasya kenāpi bhojyadaḥ

/ //
tatastaṃ prārthayāmāsa gatvā bhojyaṃ ca sa dvijāḥ //
tenāpi sa dvijaḥ proktastadāsau dvijasattamāḥ

adhovaktreṇa bhoktavyaṃ tvayā vīkṣyā na me priyā //
no cedviḍaṃbanāṃ vipra saṃprāpsyasi na saṃśayaḥ

evaṃ jñātvā mahābhāga yatkṣemaṃ tatsamācara

// puṣpa uvāca // //
kṣutkṣāmasya na me kāryaṃ paradāravilokanaiḥ //
vedādhyayanayuktasya tīrthayātrāratasya ca

// maṇibhadra uvāca // //
tadāgaccha mayā sārdhaṃ sāṃprataṃ mama maṃdiram //
viśeṣāttava dāsyāmi bhojanaṃ dakṣiṇānvitam

evaṃ tau saṃvidaṃ kṛtvā yayaturbrāhmaṇottamāḥ //
haṭṭamārge gatau tatra yatra ṣaṃḍho vyava sthitaḥ

tatpārśve brāhmaṇaṃ dhṛtvā praviṣṭo gṛhamadhyataḥ //
bhāryayā śrapayāmāsa dhānyaṃ mānamitaṃ tadā

tato devārcanaṃ kṛtvā vaiśvadevāṃta āgatam //
puṣpamāhūya tatpādau prakṣālya ca niveśya ca

kṛtvārcanavidhiṃ tasya dattvānnaṃ ca susaṃskṛtam //
upaviśya tataḥ paścādbhojanārthaṃ tato dvijāḥ/
puṣpo'pi vīkṣate tasyāḥ pādau paṃkajasaṃnibhau

yathāyathā sa kautukyādvīkṣate yauvanāśritaḥ//
kautukyāttena ca tatastasyā vaktraṃ nirīkṣitam

tataścākārayāmāsa maṇibhadraḥ prakopataḥ//
taṃ ṣaṇḍhamuktavāñjāraṃ tvamenaṃ ca viḍaṃbaya

tatastena dvijaśreṣṭhāḥ sa puṣpo mūrdhni tāḍitaḥ

adho nipatitaṃ bhūmau rudhireṇa pariplutam //
caraṇābhyāṃ samākṛṣya dūto mārgaṃ samāśritaḥ

yāvaccatuṣpathaṃ nīto yatra saṃcarate janaḥ //
hāhākāro mahānāsīttasminpuravare tadā

sarveṣāmeva paurāṇāṃ tadavasthaṃ vilokya tam //
tato'nyaiḥ śītatoyena sobhiṣikto dayānvitaiḥ

kṛtvā vāyupradānaṃ ca gamitaścetanāṃ prati //
sa prāpya cetanāṃ kṛcchrāttattoyāttānathābravīt

na mayā vihitaṃ cauryaṃ paradārā na sevitāḥ //
paśyadhvaṃ maṇibhadreṇa yathāhaṃ kleśito janāḥ

tīrthayātrāparo vipro brahmacaryaparāyaṇaḥ //
bhojanārthaṃ samāmantrya nīto'vasthāmimāṃ tataḥ

kiṃ nāsti vātra bhūpālo yenaitadasamaṃjasam //
brāhmaṇasya viśeṣeṇa nirdoṣasya mahājanāḥ

// janā ūcuḥ // //
bahavastena pāpena viprāḥ pūrvaṃ viḍaṃbitāḥ //
rājaprasādayuktena cerṣyāṃ prāpya śarīriṇā

ko'pi rājaprasādānna kiṃcidbrūte'sya sammukham //
tasmāduttiṣṭha gacchāmo dāsyāmaste'śanaṃ vayam

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgara khaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye puṣpādityamāhātmye maṇibhadrakṛtapuṣpabrāhmaṇaviḍaṃbanavarṇanaṃnāma ṣaṭpañcāśaduttaraśatatamo'dhyāyaḥ