Skanda Purana · Chapter 6.155

// sūta uvāca // //
tathā'nye tatra tiṣṭhaṃti vasavo'ṣṭau dvijottamāḥ//
sthānamekaṃ samāśritya sarvadaiva prapūjitāḥ

ekādaśa tathā rudrā ādityā dvādaśaiva tu //
devavaidyau tathā cānyāvaśvinau tatra saṃsthitau

devatāstatra tiṣṭhaṃti koṭikoṭipranāyakāḥ//
ekaikā brāhmaṇaśreṣṭhāḥ kalikālabhayākulāḥ

hāṭakeśvaraje kṣetre yajñabhāgāptaye sadā //
aṣṭamyāṃ śuklapakṣe tu madhumāse vyavasthite

yastānvasūñchucirbhūtvā snātvā dhautāṃbaro naraḥ //
tarpayitvā dvijaśreṣṭhānpaścātsaṃpūjayennaraḥ

vasavastvā kṛṇvanniti mantreṇānena bhaktitaḥ //
naivedyaṃ ca tato dadyādvasavaśchaṃdasāviti

tato dhūpaṃ sugandhaṃ ca yo yacchati samāhitaḥ //
vasavastvāṃ jetu tathā mantrametamudīrayet

ārārtikaṃ tato bhūyo yaḥ karoti dvijottamāḥ //
vasavastvāṃ jetu tathā śrūyatāṃ yatphalaṃ hi tat

kanyābhiḥ koṭibhiryacca pūjitābhirbhavetphalam//
vasūnāṃ caiva tatsarvamaṣṭabhistaiḥ prapūjitaiḥ

tathā ye dvādaśādityāstasminkṣetre vyavasthitāḥ //
tānsthāpya pūjayitvā ca saptamyāmarkavāsare //
samyakchraddhāsamopetaḥ puṣpagandhānulepanaiḥ

paścāttatpuratasteṣāṃ samastānyekaviṃśatiḥ //
ādityavrata saṃjñāni tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu

koṭidvādaśakaṃ yastu sūryāṇāṃ pūjayennaraḥ //
tatphalaṃ prāpnuyātkṛtsnaṃ pūjayannātra saṃśayaḥ

tathaikādaśarudrā ye tatra kṣetre dvijottamāḥ //
ekasthāne sthitāsteṣāṃ pūjayā śrūyatāṃ phalam

yastānpūjayate bhaktyā sthāpayitvā sureśvarān//
caitraśuklacaturdaśyāṃ japecca śatarudriyam

ekādaśapramāṇena koṭayastena pūjitāḥ //
bhavaṃti nātra saṃdehaḥ satyametanmayoditam

yathā tāvaśvinau tatra devavaidyau vyavasthitau //
āśvine māsi cāśvinyāṃ pūrṇimāyāṃ tathā tithau

yastau saṃpūjayitvā tu hyaśvinīsūktamuccaret /
dvikoṭi guṇitaṃ puṇyaṃ samyaktena samāpyate / १७ /
etadvaḥ sarvamākhyātaṃ māhātmyaṃ vasusaṃbhavam //
ādityānāṃ ca rudrāṇāmaśvinordvijasattamāḥ

//
// sūta uvāca // //
tathā'nyo'pi ca tatrāsti yājñavalkyapratiṣṭhitaḥ //
puṣpāditya iti khyātaḥ sarvakāmaprado nṛṇām

yo yaṃ kāmamabhidhyāya taṃ pūjayati mānavaḥ //
sa taṃ kṛtsnamavāpnoti yadyapi syātsudurlabham

/
aputro labhate putrāndhanārthī dhanamāpnuyāt //
bahuvairo'rināśaṃ ca vidyārthī śāstravidbhavet

saptamyāmarkavāreṇa yastaṃ paśyati mānavaḥ //
mucyeddinodbhavātpāpānmahato'pidvijottamāḥ

pūjayā hi praṇaśyeta pāpaṃ varṣasamudbhavam//
nāśaṃ yāti na saṃdehastamaḥ sūryodaye yathā

aṣṭottaraśataṃ caiva yaḥ karoti pradakṣiṇām //
phalahastaḥ sa mucyeta hyājanmamaraṇādaghāt

pradakṣiṇāṃ prakuvāṇo yo yaṃ kāmamabhīpsati //
sa tamāpnotyasaṃdigdhaṃ niṣkāmo mokṣamāpnuyāt

saṃkrāṃtau sūryavāreṇa yaḥ kuryātsnāpanakriyām//
abhīṣṭaṃ sidhyate tasya meṣe vā yadi vā tule

tasminsarvaprayatnena vāṃchadbhirīpsitaṃ phalam //
sa devo vīkṣaṇīyaśca pūjanīyo viśeṣataḥ

yaddevaiḥ sakalairdṛṣṭaiścamatkārapurodbhavaiḥ //
phalamāpnoti taddṛṣṭau tena tatphalamāpnuyāt

/ ṛṣaya ūcuḥ // //
yājñavalkyena devo'sau yadi tāvatpratiṣṭhitaḥ //
puṣpādityaḥ kathaṃ prokta etanno vaktumarhasi

// sūta uvāca // //
atra vaḥ kīrtayiṣyāmi cetihāsaṃ purātanam //
puṣpādityo yathā jāto yājñavalkyapratiṣṭhitaḥ

/
astyatra medinīpṛṣṭhe supuraṃ vaidiśaṃ mahat //
nānāsaudha samākīrṇaṃ varaprākāraśobhitam

udyānaśatasaṃkīrṇaṃ taḍāgairupaśobhitam //
tatrāsītpārthivaśreṣṭhaścitravarmeti viśrutaḥ

na durbhikṣaṃ na ca vyādhirna ca caurakṛtaṃ bhayam //
tasmiñchāsati dharmajñe satataṃ dharmavatsale

tatpure kṣatriyo jātyā maṇibhadra iti smṛtaḥ //
sa vai dhanena saṃyuktaḥ pitṛpaitāmahena ca

tatpuraṃ sakalaṃ caiva sa rājā maṃtribhiḥ saha //
kusīdāhṛtavittena vartate kārya utthite

sa ca kāyena kubjaḥ syājjarāvyāptastathaiva ca //
valīpalitagātraśca hyatyaṃtaṃ ca virūpadhṛk

tathā caiva kukīnāśaḥ prabhūte'pi dhane sati //
na dadāti sa pāpātmā kasyacitkiñcideva hi //
na bhakṣayati tṛṣṇārtaḥ svayameva kathaṃcana

evaṃvidho'pi so'tīvavirūpo'pi sudurmatiḥ //
prārthayāmāsa vai kanyāṃ svajātyāṃ vīkṣya suṃdarīm

biṃboṣṭhīṃ cārudehāṃ ca muṣṭigrāhyakṛśodarīm//
padmapatraviśālākṣīṃ gūḍhagulphāṃ sukeśikām

raktāṃ saptasu gātreṣu trigaṃbhīrāṃ tathā punaḥ //
sarvalakṣaṇasaṃpūrṇāṃ jātīyāṃ sumanoramām

kṣatriyāddvijaśārdūlā daridreṇa ca pīḍitāt //
tena tatsakalaṃ vṛttaṃ bhāryāyai saṃniveditam

tacchrutvā sā ca duḥkhena mūrcchitā saṃbabhūva ha //
saṃbodhitā tatastena vākyairdṛṣṭāṃtasaṃbhavaiḥ

// kṣatriya uvāca // //
na sā vidyā na tacchilpaṃ na tatkāryaṃ na sā kalā //
arthārthibhirna tajjñānaṃ dhanināṃ yanna dīyate

iha loke ca dhanināṃ paro'pi svajanāyate //
svajano'pi daridrāṇāṃ kāryārthe durjanāyate

arthebhyo hi vivṛddhebhyaḥ saṃbhṛtebhyastatastataḥ //
pravartaṃte kriyāḥ sarvāḥ parvatebhyo yathāpagāḥ

pūjyate yadapūjyo'pi yadagamyo'pi gamyate //
vaṃdyate yadavandyo'pi hyanubaṃdho dhanasya saḥ

aśanādiṃdriyā ṇīva syuḥ kāryāṇyakhilāniha //
sarvasmātkāraṇādvittaṃ sarvasādhanamucyate

arthārthī jīvaloko'yaṃ śmaśānamapi sevate //
janitāramapi tyaktvā niḥsvaḥ saṃyāti dūrataḥ

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye puṣpādi tyamāhālaye maṇibhadravṛttāṃte maṇibhadrāya kanyāpradānārthaṃ kṣatriyakṛtanijabhāryāsaṃbodhanavarṇanaṃnāma pañcapañcāśaduttaraśatatamo'dhyāyaḥ