Skanda Purana · Chapter 6.14

// sūta uvāca // //
yadanyattatra sañjātamāścaryaṃ dvijasattamāḥ //
tadahaṃ kīrtayiṣyāmi rahasyaṃ hṛdi saṃsthitam

camatkārapure kaścidvaiśyajātisamudbhavaḥ //
babhūva puruṣo mūko daridreṇa samanvitaḥ

yo dauḥsthyātsarvalokānāṃ karoti paśurakṣaṇam //
kuṭumbabharaṇārthāya saṃtuṣṭo yenakenacit

kadācidrakṣatastasya paśūṃstānvanabhūmiṣu //
paśureko viniṣkrāṃtaḥ svayūthāttṛṇalobhataḥ

/
kṛṣṇa pakṣe caturdaśyāṃ caitramāse dvijottamāḥ //
na tadā lakṣitastena gacchamāno yadṛcchayā

atha yāvadgṛhaṃ prāptaḥ sa mūkaḥ paśupālakaḥ //
tāvattasya ca goḥ svāmī bhartsayansamupāgataḥ

kiṃ pāpa na samāyātaḥ paśureko'dya no yathā //
nūnaṃ tvayā hataḥ so'pi vikrīto'pihito'thavā //
tasmā dānaya me kṣipraṃ nirāhāro'pi gāṃ tvarāt

tacchrutvā bhayasaṃtrastaḥ sa mūkaḥ paśupālakaḥ //
niṣkrāṃto yaṣṭimādāya nirāhāro'pi mandirāt //

tato'raṇyaṃ samāsādya vīkṣāṃcakre samaṃtataḥ //
sūkṣmadṛṣṭyā sa durgāṇi gahanāni vanāni ca / ९ //
atha tena kvaciddṛṣṭaṃ padaṃ tasya paśoḥ sphuṭam //
aṭavyāṃ bhramamāṇena parijñātaṃ ca kṛtsnaśaḥ

tataśca tatpadānveṣī sa jagāma vanādvanam //
camatkārapurasyāsya samaṃtāddvijasatta māḥ

evaṃ pradakṣiṇā tasya jātā paśudidṛkṣayā //
sthānasya caiva nirveśe paśoścāpidvijottamāḥ

pradakṣiṇāvasāne ca paśurlabdho hi tena saḥ //
niśāṃte'tha gṛhaṃ nītvā svāmine viniveditaḥ

caitre puṇyatame māsi kṛṣṇapakṣe caturdaśīm //
kṣetre puṇyatame devāstīrthānyā yāṃti sarvaśaḥ

evamajñānabhāvena kṛtā tābhyāṃ pradakṣiṇā //
paśupālapaśubhyāṃ vai supuṇye tatra vāsare

nirāhārasya mūkasya sāhārasya paśostathā

vinā snānena bhakṣācca daivāddvijavarottamāḥ //
tataḥ kāle vyatikrāṃte kiyanmātre svakarmataḥ //
ubhau paṃcatvamāpannau pṛthaktvenāyuṣaḥ kṣaye

tataśca paśupālastu daśārṇādhipateḥ sutaḥ //
saṃjātastatprabhāvena pūrvajātimanusmaran

so'pi jajñe paśustasya sacivo dvijasattamāḥ /
jātismaro yathā rājā sarvadā nṛpasaṃmataḥ///९//
athāgatya sa rājeṃdrastenaiva saha maṃtriṇā //
kṛṣṇapakṣe caturdaśyāṃ purastasyāḥ pradakṣiṇām

cakre saṃvatsarasyāṃte śraddhayā parayā yutaḥ //
nirāhāraśca maunena padātirdvijasattamāḥ

ekadā tatra cā''yātā munayaḥ śaṃsitavratāḥ //
tīrthe pāpahare puṇye viśvāmitrasamudbhave

yājñavalkyo bharadvājaḥ śunaḥśepo'tha gālavaḥ //
devalo bhāgurirdhaumyaḥ kaśya paścyavano bhṛguḥ

tathānye śaṃsitā''tmāno brahmacaryaparāyaṇāḥ //
tīrthayātrāprasaṃgena tasminkṣetre samāgatāḥ

tāndṛṣṭvā sa mahīpālaḥ praṇipatya kṛtāṃjaliḥ //
yathājyeṣṭhaṃ yathāśreṣṭhaṃ pūjayāmāsa bhaktitaḥ

tatasteṣāṃ sa madhye ca saṃniviṣṭo mahīpatiḥ //
tathāgataḥ sa bhūpālaḥ sarvai staiścābhinaṃditaḥ

tataścakruḥ kathā divyā munayaste mahīpateḥ /
purato munimukhyānāṃ caritāni mahātmanām

rājarṣīṇāṃ purāṇānāṃ dharmaśāstrasamudbhavāḥ //
ānaṃdaṃ tasya rājarṣerjanayaṃto dvijottamāḥ

atha kvā'pi kathāṃte sa pārthivastairmaharṣibhiḥ //
pṛṣṭaḥ kautūhalāviṣṭairdattvā śrautīstadāśiṣaḥ

// ṛṣaya ūcuḥ // //
varṣevarṣe mahīpāla tvamatrā''gatya yatnataḥ //
karoṣi maṃtriṇā sārdhaṃ purasyā'sya pradakṣiṇām //

asminkṣetre sutīrthāni saṃti pārthivasattama //
tathā'nyāni prasiddhāni devatāyatanāni ca / ३१ //
ādarasteṣu vai rājannāsti svalpo 'pi karhicit //
etannaḥ kautukaṃ jātaṃ na cedguhyaṃ prakīrtaya

// sūta uvāca // //
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā vinayā'vanataḥ sthitaḥ //
sa provāca vaco bhūpaḥ kiṃcidvrīḍāsamanvitaḥ

yatpṛṣṭo'smi dvijaśreṣṭhā yuṣmābhiḥ sāṃprataṃ mama //
tadguhyaṃ na mayā''khyātaṃ kasyaciddharaṇītale

tathā'pi hi prakartavyaṃ yuṣmākaṃ satyameva hi //
api guhyatamaṃ cetsyācchṛṇvaṃtu munisattamāḥ

// sūta uvāca // //
tataḥ sa kathayāmāsa pūrvajātisamudbhavam //
vṛttāṃtaṃ tanmunīṃdrāṇāṃ teṣāṃ brāhmaṇasattamāḥ

yathā naṣṭaḥ paśustasya kṛtā yadvadavekṣaṇā //
yathā pradakṣiṇā jātā camatkārapurasya tu / ३७ //
jātismṛtiryathā jātā prāktanī tatprabhāvataḥ //
rājyaprāptirvibhūtiśca tatheṣṭāptiḥ padepade

tacchrutvā munayaḥ sarve prahṛṣṭāḥ pṛthivīpateḥ //
āśīrvādānbahūndattvā sādhusādhviti cā'bruvan

samutthāya tataścakruḥ purastasyāḥ pradakṣiṇām //
yathoktavidhinā sarve śraddhayā parayā yutāḥ

gatāśca paramāṃ siddhiṃ tatprabhāvātsudurlabhām //
japayajñapradānairyā tīrthasevādikairapi

so'pi rājā sa mantrī ca jātau vaimānikau surau //
adyā'pi tau hi dṛśyete tārārūpau nabhastale

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye camatkārapurapradakṣiṇāmāhātmyavarṇanaṃnāma caturdaśo'dhyāyaḥ