Skanda Purana · Chapter 6.134

// ṛṣaya ūcuḥ // //
yadā dakṣeṇa kruddhena purā śapto himadyutiḥ //
tatsarvaṃ bhavatā proktaṃ somanāthakathānakam

sāṃprataṃ vada kāmasya yathā kuṣṭho'bhavatpurā //
yena doṣeṇa śāpaśca kena tasya niyojitaḥ // २ /
śilākhaṃḍā ca yā devī tathā saubhāgyakūpikā //
yathā tatra samutpannā tathā'smākaṃ prakīrtaya

// sūta uvāca // //
purāsīdbrāhmaṇo nāma hārīta iti viśrutaḥ //
sa tapastatra saṃtepe vānaprasthāśrame vasan

tasya bhāryā'bhavatsādhvī rūpaudāryasamanvitā //
trailokyasundarī sākṣāllakṣmīriva madhudviṣaḥ

khyātā pūṇakalānāma sarvaiḥ samuditāguṇaiḥ //
tāṃ dṛṣṭvā padmajo'pyāśu kāmasya vaśago'bhavat

kadācidapi sa prāptastasminkṣetre manobhavaḥ //
saha ratyā tathā prītyā kāmeśvaradidṛkṣayā

etasminnaṃtare sāpi snānārthaṃ tatra cāgatā //
kṛtvā vastraparityāgaṃ viveśa jalāśayam

atha tāṃ kāmadevopi samālokya śubhānanām//
ātmīyairapi nirviddho hṛdaye puṣpasāyakaiḥ

tato ratiṃ parityaktvā prītiṃ ca śarapīḍitaḥ//
vijanaṃ kaṃcidāsādya prasuptaḥ sa taroradhaḥ

gātraiḥ pulakitaiḥ sarvairniḥśvāsānniḥśvasanmuhuḥ //
agnivarṇānsudīrghāṃśca bāṣpa pūrṇavilocanaḥ

tiṣṭhansa darśane tasyā ekadṛṣṭyā vyalokayat//
yogīva susamādhistho dhyāyaṃstadbrahma saṃsthitam

sāpi kāmaṃ samālokya sānurāgaṃ puraḥ sthitam //
jṛṃbhābhaṃgakṛtāsyaṃ ca vepamānaśarīrakam

sāpi tadbāṇanirbhinnā sābhilāṣā babhūva ha //
kāmaṃ prati viśeṣeṇa tasya rūpeṇa mohitā

atha tasmājjalātkṛcchrādviniṣkramya śucismitā //
tīropāṃtaṃ samāsādya sthitā taddṛṣṭigocare

tataḥ kāmaḥ samutthāya śanaistadaṃtikaṃ yayau //
kṛtāṃjalipuṭo bhūtvā tataḥ provāca sādaram

kā tvamatra viśālākṣi prāptā snātuṃ jalāśaye //
mama nāśāya cārvaṃgi tasmācchṛṇu vaco mama

ahaṃ puṣpaśaro loke prasiddhaścāruhāsini //
viḍaṃbanāṃ mayā nītā devā api nijaiḥ śaraiḥ

madbāṇenāhato rudraḥ svaśarīre nitaṃbinīm //
arddhena dhārayāmāsa tyaktvā lajjāṃ sudūrataḥ

brahmā maccharanirbhinnaḥ svasutāṃ cakame tataḥ //
janayāmāsa tānviprānvālakhilyāṃstathāvidhān

ahilyāṃ cakame śakro gautamasya priyāṃ satīm //
madbāṇaiḥ pīḍito'tīva svargādetya dharātalam

evaṃ devā api kṣuṇṇā maccharairye mahattarāḥ //
kiṃ punarmānavāḥ subhrūḥ kṛmiprāyāḥ sucaṃcalāḥ

ākīṭāṃtaṃ jagatsarvamābrahmāṃtaṃ tathaiva ca //
viḍaṃbanāṃ parāṃ prāptaṃ maccharaiścāruhāsini

ahaṃ punastvayā bhīru nīto'vasthāmimāṃ śubhe

tasmāddehi mahābhāge mamādya ratadakṣiṇām //
yāvanna yāṃti saṃtyajya mama prāṇāḥ kalevarāt //

// sūta uvāca // //
sāpi tadvacanaṃ śrutvā pativrataparāyaṇā //
hanyamānā viśeṣeṇa tadbāṇairhṛdaye bhṛśam

anabhijñā ca sā sādhvī kāmadharmasya kevalam //
tāpasaiḥ saha saṃvṛddhā nānyaṃ jānāti kiṃcana

vaktuṃ tadviṣaye yacca procyate kāmapīḍitaiḥ //
adhomukhā'likhadbhūmimaṃguṣṭhena sthitā ciram

etasminnantare bhānuḥ prāptaścāstaṃ giriṃ prati //
vihārasamaye prāpta āhitāgnirniveśane

hārīto'pi ciraṃ vīkṣya tanmārgaṃ cākṛtāśanaḥ //
tataḥ sa ciṃtayāmāsa kasmātsā cātra nāgatā

snātvā tīrthavare tasmindṛṣṭvā tāṃ candrakūpikām//
kāmeśvaraṃ ca deveśaṃ kāmadaṃ sukhadaṃ nṛṇām

tataḥ śiṣyasamāyukto vīkṣamāṇa itastataḥ //
taṃ deśaṃ samanuprāpto yatra tau dvāvapi sthitau

ālapanbahudhā kāmo hanyamāno nijaiḥ śaraiḥ //
sāpi caiva viśeṣeṇa vrīḍayā'dhomukhī sthitā

sa gulmāṃtaritaḥ sarvaṃ tacchrutvā kāmajalpitam //
tasyāśca tadgataṃ bhāvaṃ tataḥ kopāduvāca saḥ

yasmātpāpa tvayā patnī mamaivaṃ śarapīḍitā //
anabhijñā tathā sādhvī patidharmaparāyaṇā //
kuṣṭhavyādhisamāyuktastasmādvipriyadarśanaḥ

tvaṃ bhaviṣyasi pāpātmanmukto dāraiḥ svakairapi //
sā'pi caiva viśeṣeṇa vrīḍayā'dhomukhī sthitā

eṣāpi ca śilāprāyā bhaviṣyati vicetanā //
tvāṃ dṛṣṭvā yā sarāgā'bhūnnijadharmabahiṣkṛtā

tataḥ prasādayāmāsa taṃ kāmaḥ praṇipatya ca //
na jñāteyaṃ mayā vipra tava bhāryeti sundarī

tena proktā viruddhāni vākyāni vividhāni ca //
etasyā nāsti doṣo'tra madbāṇaiḥ pīḍitā bhṛśam // ३९
sānurāgā paraṃ jātā noktaṃ kiṃcidvaco mune //
tasmānnārhasi śāpaṃ tvaṃ dātumasyāḥ kathaṃcana

mamāstyeṣo 'parādho'tra tasmānme nigrahaṃ kuru //
bhūyo'pi brāhmaṇaśreṣṭha asyāḥ śāpasamudbhavam

api rudrādayo devā madbāṇebhyo dvijottama //
soḍhuṃ śaktā na te yasmāttatkathaṃ syādiyaṃ śilā

tathātra trividhaṃ pāpaṃ pravadaṃti manīṣiṇaḥ //
mānasaṃ vācikaṃ caiva karmajaṃ ca tṛtīyakam//
tadasmākaṃ dvidhā jātamekaṃ cāsyā munīśvara / ४३ //
bhāryāyāste surūpāyāstasmātsaṃpūrṇanigraham //
kariṣyasi na te bhītiḥ kācidasti paratrajā //

manastāpādvrajetpāpaṃ mānasaṃ vācikaṃ ca yat //
tasya prasādanenaiva yasyopari vijalpitam

prāyaścittairyathoktaiśca karmajaṃ pātakaṃ vrajet /
dharmaśāstraiḥ pariproktaṃ yataḥ sarvairmahāmune

// hārīta uvāca // //
anyatra viṣaye tasyāḥ pātakaṃ kāmadevate //
etasya tava dharmasya prādhānyaṃ manasaḥ smṛtam

tasmādevaṃvidhā ceyaṃ sadā sthāsyati cādhama //
kiṃ punaḥ kuru yatkṛtyaṃ nāhaṃ vakṣyāmi kiṃcana

prathamaṃ manasā sarvaṃ ciṃtyate tadanaṃtaram //
tataḥ prajalpate vācā kriyate karmaṇā tataḥ

pramāṇaṃ hi manastasmātsarvakṛtyeṣu sarvadā //
etasmātkāraṇātpūrṇo mayā'syā nigrahaḥ kṛtaḥ

// sūta uvāca // //
evamuktvā muniśreṣṭho hārītaḥ svāśramaṃ yayau //
sāpi pūrṇakalā jātā śilārūpā ca tatkṣaṇāt

kāmadevo'pi kuṣṭhena grasto raudreṇa ca dvijāḥ //
śīrṇanāsāṃghripāṇiśca netrāṇāmapriyo'bhavat

atha kāme nirutsāhe saṃjāte dvijasattamāḥ //
vyādhigraste jagatyasminsṛṣṭirodho vyajāyata

kevalaṃ kṣīyate loko naiva vṛddhiṃ pragacchati //
svedajā ye'pi jīvāḥ syustepi yātāḥ parikṣayam

etasminnaṃtare devāḥ sarve ciṃtāsamākulāḥ //
kimidaṃ kṣīyate loko jalasthaiḥ sthalajaiḥ saha

na dṛśyate kvacidbālaḥ ko'pi kaścitkathaṃcana //
na ca garbhavatī nārī kaccitkṣemaṃ smarasya ca //

tatastaṃ vyādhinā grastaṃ jñātvātra kṣetrasaṃśrayam //
ājagmustvaritāḥ sarve vyākulenāṃtarātmanā

kāmeśvarapurasthaṃ ca taṃ dṛṣṭvā kusumāyudham//
atyaṃtavikṛtākāraṃ ciṃtayānaṃ maheśvaram

tataḥ procuḥ suduḥkhārtāḥ kimidaṃ kusumāyudha //
nirutsāhaḥ samutpannaḥ kuṣṭhavyādhisamākulaḥ

tataścādhomukho jāto lajjayā parayā vṛtaḥ //
provāca śāpajaṃ sarvaṃ hārītasya viceṣṭitam

tataste vibudhāḥ procuḥ pātakaṃ yadgirā kṛtam //३
tattasyārādhanātsarvaṃ saṃkṣayaṃ yātyasaṃśayam

tasmādetāṃ śilārūpāṃ tvamārādhaya cittaja //
yena kuṣṭhaḥ kṣayaṃ yāti tatastejo'bhivardhate

jagati syānmahāsṛṣṭirdevakṛtyaṃ kṛtaṃ bhavet //
na te'sti kāyajaṃ pāpaṃ yato muktvā pravācikam

atra kuṇḍe tvadīye'nyo yaḥ snātvā śraddhayānvitaḥ //
enāṃ pāpavinirmuktāṃ śilāṃ vai mānavaḥ spṛśet

kuṣṭhavyādhisamopetaḥ kāyotthenāpi karmaṇā //
so'pi vyādhivinirmukto bhaviṣyati gatajvaraḥ

etatsaubhāgyakūpaṃ ca loke khyātaṃ jalāśayam //
bhaviṣyati na saṃdehaḥ sarvarogakṣayāvaham

dadrūṇi durvibhūtāni tathānyāśca vicarcikāḥ //
atra snātasya yāsyaṃti dṛṣṭvaitāṃ sadya eva hi

evamuktvātha te devāḥ prajagmustridaśālayam //
kāmadevo'pi tatrasthastasyāḥ pūjāmatha vyadhāt

tataśca samatikrāṃte māsamātre dvijottamāḥ //
tādṛgrūpaḥ sa saṃjāto yādṛgāsītpurā smaraḥ

tataścāyatanaṃ tasyāḥ kṛtvā śraddhāsamanvitaḥ //
jagāma vāṃchitaṃ deśaṃ sṛṣṭyarthaṃ yatnamāsthitaḥ

sāpi namramukhī tādṛktena śaptā tathaiva ca //
saṃjātā khaṇḍakākārā tena khaṇḍaśilā smṛtā

yastāṃ pūjayate bhaktyā trayodaśyāṃ tathaiva ca //
nāpavādo bhavettasya paradārasamudbhavaḥ

kāminyāśca viśeṣeṇa prāhaitacchaṃkarātmajaḥ //
kārtikeyo dvijaśreṣṭhāḥ satyametanmayoditam

tathā kāmeśvaraṃ devaṃ kāmadevapratiṣṭhitam //
trayodaśyāṃ samārādhya sarvānkāmānavāpnuyāt

ratiprītisamāyuktaḥ sthitastatra smarastathā //
mūrto brāhmaṇaśārdūlāḥ śreṣṭhaṃ prāsādamāśritaḥ / ७५ /
virūpo durbhago yo vā trayodaśyāṃ samāhitaḥ //
yastaṃ kuṃkumajaiḥ puṣpaiḥ saṃpūjayati mānavaḥ

sa saubhāgyasamāyukto rūpavāṃśca prajāyate //
yā nārī patinā tyaktā sapatnījanasaṃvṛtā

taṃ devaṃ sukalatrāḍhyaṃ tathaiva paripūjayet //
trayodaśyāṃ dvijaśreṣṭhāḥ kesaraiḥ kuṃkumodbhavaiḥ

sā saubhāgyavatī viprā jāyate ca prajāvatī //
dhanadhānyasamṛddhā ca duḥkhaśokavivarjitā //
doṣaiḥ sarvairvinirmuktā śaṃsitā dharaṇītale

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe śrīhāṭakeśvarakṣetramāhātmye khaṃḍaśilāsaubhāgyakūpikotpattimāhātmyavarṇanaṃ nāma catustriṃśaduttaraśatatamodhyāyaḥ