Skanda Purana · Chapter 6.131

// deva uvāca // //
eṣā rātriḥ samādiṣṭā dānavānāṃ sureśvari //
piśācānāṃ ca bhūtānāṃ rākṣasānāṃ viśeṣataḥ

yatkiṃcitkriyate karma tatra snānādikaṃ śubham//
tatsarvaṃ jāyate teṣāṃ purā dattaṃ svayaṃbhuvā

maryādā taiḥ samaṃ yena devānāṃ ca yadā kṛtā //
arhāṇāṃ yajñabhāgasya kāśyapānāmathāgrajām

tadarthaṃ daśasāhasrā dānavā yuddha durmadāḥ //
kuṃtaprāsakarā bhānuṃ ruṃdhantyudgatakārmukāḥ

tamuddiśya sahasrāṃśuṃ yajjalaṃ parikṣipyate/
sāvitreṇa ca mantreṇa teṣāṃ tajjāyate phalam

te hatāstena toyena vajratulyena tatkṣaṇāt //
pramuṃcaṃti sahasrāṃśuṃ nityameva sureśvari

etasmātkāraṇāttoyamastrarūpaṃ kṣipāmyaham //
saṃdhyā kālaṃ samuddiśya bhānuṃ saṃdhyāṃ na pārvati

yadyadācarati śreṣṭhastattaduttarataḥ sthitaḥ //
udayārthaṃ raviṃ yāntaṃ nirundhanti ca dāruṇāḥ

te'pi saṃdhyājalairdevi nihatā brāhmaṇottamaiḥ //
mayā ca taṃ vimuñcaṃti mūrcchitā nipatanti ca

etasmātkāraṇāddevi sandhyayorubhayorapi //
ahaṃ cānye ca viprā ye te namaṃti divākaram

tasmāttvaṃ gṛhamāgaccha tyaktverṣyāṃ parvatātmaje //
praśasyāṃ tvāṃ parityaktvā nānyāsti hṛdaye mama

// devyuvāca // //
niṣkāmo vā sakāmo vā saṃdhyāṃ strīsaṃjñitāmimām //
yattvaṃ namasi deveśa tanme duḥkhaṃ prajāyate

tasmādgaṅgāparityāgaṃ sandhyāyāśca viśeṣataḥ //
yāvanna kuruṣe deva tāvattuṣṭirna me bhavet

evamuktvā'tha sā devī viśeṣavratamāsthitā//
avamanya mahādevaṃ prārthayānamapi svayam

tataḥ sa cintayāmāsa kimetatkāraṇaṃ sthitam//
viraktā'pi mamotkaṇṭhāṃ yenaiṣā prakaroti na

na ca sāmnā vrajettuṣṭiṃ kathaṃcidapi pārvatī //
mṛṣerṣyāṃdhāriṇī devī naitatsvalpaṃ hi kāraṇam

tato mantraprabhāvaṃ taṃ vijñāya parameśvaraḥ //
dhyānaṃ dhṛtvā susūkṣmeṇa jñānenātha svayaṃ tataḥ

tameva mantraṃ mantreṇa nyāsena ca viśeṣataḥ //
samyagārādhayāmāsa saṃpūjyātmānamātmanā

yathā devyātmabhūtāni pṛthakkṛtvā ca paṃca ca //
pūjitāni tathā devaḥ sarveṣāmaṃtare gataḥ

tānyeva pūjayāmāsa pṛthakkṛtvā samādhitaḥ //
niyojya ca punarbāhye tataḥ pūjāṃ samācarat

/
tasmānnāsti paraḥ kaścitpūjyapūjyaḥ sa eva ca //
aiśvaryātsarvadevānāmīśānastena nirmitaḥ

evaṃ yāvatsa īśānaḥ samārādhayati prabhuḥ //
tāvaddevī samāyātā mantrākṛṣṭā ca yatra saḥ

tataḥ provāca taṃ devaṃ praṇipatyakṛtāṃjaliḥ //
jñātaṃ mayā vibho sarvaṃ na māṃ tyaja tava priyām

tasmādāgaccha gacchāvo yatra tvaṃ vāñchasi prabho //
kṣamyatāṃ deva me sarvaṃ na kṛtaṃ yadvacastava

tatastuṣṭo mahādevastāmāliṅgya śucismitām //
idamūce vihasyoccairmeghagambhīrayā girā

yaiṣā tvayā''tmabhūtotthā nirmitā paramā tanuḥ //
etāṃ yā kāminī kācitpūjayiṣyati bhaktitaḥ //
anenaiva vidhānena tasyā bhartā bhaviṣyati

tṛtīyāyāṃ viśeṣeṇa yāvatsaṃvatsaraṃ śubhe //
sā labhiṣyati satkāntaṃ putradaṃ sarvakāmadam

tathaitāṃ māmakīṃ mūrtimīśānākhyāṃ ca ye narāḥ //
teṣāṃ duṣṭāpi yā kāntā saumyā caiva bhaviṣyati

ye punaḥ kanyakāhetoḥ pūjayiṣyaṃti bhaktitaḥ //
yāṃ kanyāṃ manasi sthāpya tāṃ labhiṣyantyasaṃśayam

niṣkāmāścāpi ye martyā pūjayiṣyaṃti sarvadā //
te yāsyaṃti parāṃ siddhiṃ jarāmaraṇavarjitām

evamuktvā mahādevo vṛṣamāropya tāṃ priyām //
svayamāruhya paścācca kailāsaṃ parvataṃ gataḥ

// nārada uvāca / //
tasmāttava suteyaṃ yā tāmārādhayatu drutam //
pañcapiṇḍamayā gaurīṃ yāvatsaṃvatsaraṃ śubhām

tṛtīyāyāṃ viśeṣeṇa tataḥ prāpsyati satpatim //
mukhaprekṣamatiprītaṃ rūpādibhirguṇairyutam

// śāṃḍilyuvāca // //
evamuktvā muniśreṣṭho nāradaḥ prayayau tataḥ //
tīrthayātrāṃ prati prītyā mama mātrā visarjitaḥ

mayāpi ca tadādeśātkaumāryepi ca saṃsthayā //
pūjayā vatsaraṃ yāvatpūjitā patikāmyayā

tṛtīyāyāṃ viśeṣeṇa mārgamāsāditaḥ śubhe //
naivedyairvividhairdānairgaṃdhamālyānulepanaiḥ

tatprabhāvādayaṃ prāpto jaiminirnāma saddvijaḥ //
kātyāyani yathā dṛṣṭastvayā kiṃ kīrtitaiḥ paraiḥ // ३७
tasmāttvamapi kalyāṇi pūjayaināṃ samāhitā //
saṃprāpsyasi susaubhāgyaṃ maitreyyā sadṛśaṃ śubhe

tvayā na pūjitā ceyaṃ kaumārye vartamānayā //
yāvatsaṃvatsaraṃ gaurī tṛtīyāyāṃ na cādhikam

sāpatnyaṃ tena saṃjātaṃ saubhāgyepi nirargale //
yathoktavidhinā devī satyametanmayoditam

// sūta uvāca // //
śrutvā kātyāyanī sarvaṃ śāṃḍilyā yatprakīrtitam //
tataḥ praṇamya tāṃ pṛṣṭvā svameva bhavanaṃ yayau

mārgaśīrṣe'tha saṃprāpte tṛtīyādivase site //
tāṃ devīṃ pūjayāmāsa varṣaṃ yāvakṛtakṣaṇā

gauriṇīrbhojayāmāsa mṛṣṭānnairbhojanai rasaiḥ //
tailakṣāraparityaktairgandhaiḥ kuṃkumapūrvakaiḥ

tatastu vatsare pūrṇe yājñavalkyastadantikam //
gatvā provāca kiṃ kaṣṭaṃ tvaṃ karoṣi śucismite

mayā kāṃtena raktena kāmadena sadaiva tu //
tasmādāgaccha gacchāva svameva bhavanaṃ śubhe

evamuktvā tu tāṃ hṛṣṭāṃ gṛhītvā dakṣiṇe kare //
jagāma bhavanaṃ paścātpulakāṃkitagātrajām

tataḥ paraṃ tayā sārdhaṃ vartate harṣitānanaḥ //
maitreyyā sahito yadvadaviśeṣeṇa sarvadā

tataḥ saṃjanayāmāsa tasyāṃ putraṃ guṇānvitam //
kātyāyanābhidhānaṃ ca yajña vidyāvicakṣaṇam

putro vararuciryasya babhūva guṇasāgaraḥ//
sarvajñaḥ sarvakṛtyeṣu vedavedāṃgapāragaḥ

sthāpito'tra śubhe kṣetre yena vidyārthināṃ kṛte //
samārādhya viśeṣeṇa caturthyāṃ śuklavāsare

mahāgaṇapatirbhaktyā sarvavidyāpradāyakaḥ //
yastasya purato viprāḥ śāṃtipāṭhavidhānataḥ //

gṛhṇāti puṣpamālāṃ yaḥ paṭhecchaktyā dvijottamāḥ //
vedāṃtakṛtsa vipraḥ syātsadā janmanijanmani

aśaktyā cātha pāṭhasya yo gṛhṇāti dhanena ca //
sa viśeṣādbhavedvipro vedavedāṃgapāragaḥ

viduṣāṃ sa gṛhe janma yājñikānāṃ sadā labhet//
na kadācittu mūrkhārṇāṃ ninditānāṃ kathañcana

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmya īśānotpattipaṃcapiṃḍikāgaurīmāhātmya vararucisthāpitagaṇapatimāhātmyavarṇanaṃ nāmaikatriṃśaduttaraśatatamo'dhyāyaḥ