Skanda Purana · Chapter 6.125

/ sūta uvāca // //
tataḥ karṇotpalātīrthaṃ vikhyātaṃ cāsti śobhanam //
yatra snāto naraḥ samyaṅna viyogamavāpnuyāt

kathaṃcidapi ceṣṭena dhanenālijanena ca //
parākrameṇa dharmeṇa kalatreṇa viśeṣataḥ

satyasaṃdha iti khyātaḥ purāsītpṛthivīpatiḥ //
ikṣvākukulasaṃbhūtaḥ sarvarūpaguṇairyutaḥ

tasya karṇotpalānāma jātā kanyā suśobhanā //
bahuputrasya caikā sā sarvalakṣaṇalakṣitā

atha tasyāḥ pitā nāma cakre dvādaśame dine //
saṃmaṃtrya brāhmaṇaiḥ sārdhaṃ bhṛtyāmātyairmuhurmuhuḥ

yasmātkarṇotpalā ceyaṃ jātā mama kumārikā //
tasmātkarṇotpalānāma jātā kanyā suśobhanā

bahu putrasya caikā sā sarvalakṣaṇalakṣitā //
tasmātkarṇotpalānāma jāyatāṃ dvijasattamāḥ

kṛtanāmā'tha sā bālā vṛddhiṃ yāti dinedine //
āhlādakāriṇī nityaṃ kalā cāṃdramasī yathā

atha sā kramaśaḥ prāptā yauvanaṃ baṃdhulālitā //
hastāddhastaṃ pragacchaṃtī sarveṣāṃ dvijasattamāḥ//

atha tāṃ yauvanopetāṃ dṛṣṭvā sa pṛthivīpatiḥ /
ciṃtayāmāsa cittena kasyemāṃ pradadāmyaham

na tasyāḥ sadṛśaḥ kaścidvaro'tra dharaṇītale //
na svarge na ca pātāle kiṃ kṛtyaṃ me'dhunā bhavet / ११ //
sa evaṃ bahudhā dhyātvā tadarthaṃ pṛthivīpatiḥ //
niścayaṃ prākaroccitte praṣṭavyo'tra pitāmahaḥ // १२
mayādya viṣaye cāsminsa devaḥ prerayiṣyati //
tasmai putrīṃ pradāsyāmi nānyasmai vai kathaṃcana

sa evaṃ niścayaṃ kṛtvā tāmādāya tataḥ param //
brahmalokaṃ jagāmātha praṣṭuṃ tasyāḥ kṛte varam

atha yāvatsa saṃprāpto brahmalokaṃ nareśvaraḥ //
tāvatsaṃdhyā samutpannā brāhmī brāhmaṇasattamāḥ

etasminnaṃtare brahmā sāyaṃtanakriyotsukaḥ //
upaviṣṭaḥ samādhisthastatkālaṃ samapadyata

satyasaṃdho'pi taṃ dṛṣṭvā samādhisthaṃ pitāmaham //
samādhyaṃtaṃ pratīkṣansa upaviṣṭaḥ samīpataḥ

tato vilokya cātmānamātmani prapitāmahaḥ //
padme pravartite samyagaṣṭapatre hṛdi sthite

karṇikāmadhyagaṃ dīptaṃ bahuvarṇamatisthiram //
ānaṃdāśrupariklinnavadanaḥ pulakāṃkitaḥ

tata ācamya prakṣālya caraṇau sarvatodiśam //
apaśyatpraṇataḥ sarvairbrahmalokanivāsibhiḥ

etasminnaṃtare rājā tāmādāya śubhānanām //
namaskṛtya tayā sārdhaṃ tataḥ provāca sādaram

ahaṃ deva samāyāto martyalokāttavāṃtikam //
satyasaṃdho mahīpāla ānarta bhuvi viśrutaḥ

iyaṃ karṇotpalānāma mama kanyā suśobhanā //
asyā bhuvi mayā labdho na samo'tra patiḥ kvacit

sadṛśastena cāyātastava pārśve surottama //
tasmānme brūhi bharttāramasyā yena dadāmyaham

// sūta uvāca // //
tasya tadvacanaṃ śrutvā tataḥ provāca padmajaḥ //
vihasya sarvadevānāṃ samāje dvijasattamāḥ / २५ //
yadi pṛcchasi me bhūpa kanyādharmapatiṃ prati //
tannaiṣā kasyaciddeyā sāṃprataṃ śṛṇu kāraṇam

ātmaśreṇiprasūtāya vayojyeṣṭhāya bhūpate //
kanyā deyā ca dharmāya yaśase kulavṛddhaye

seyaṃ tava sutā martye jyeṣṭhabhāvaṃ samāśritā //
sarveṣāṃ bhūmipālānāṃ yattattvaṃ kāraṇaṃ śṛṇu

mamāṃtikaṃ prapannasya tava jātaṃ yugatrayam//
atītā bhūtale martyā ye dṛṣṭāḥ prāktvayā nṛpa

anyā sṛṣṭiḥ samutpannā sāṃprataṃ dharaṇītale //
na tvaṃ jānāsi māhātmyānmama lokasamudbhavāt

na devā mānuṣīṃ bhāryāṃ kurvanti ca kathaṃcana //
śleṣmamūtrapurīṣāṇāṃ saṃsthānaṃ yā vigarhitā

tasmādatraiva tiṣṭha tvaṃ sutayā sahito nṛpa //
hastyaśvādi ca yatkiṃcittatsarvaṃ te kṣayaṃ gatam

putrāḥ pautrāstathā bhṛtyā ye cānye bāṃdhavāstava //
te sarve nidhanaṃ prāptā ye cānye bhavatekṣitāḥ

sa tatheti pratijñāya sthitaḥ pārthivasattamaḥ //
yāvattāvatsuduḥkhārtā rudatīsā'bravītsutā

nāhaṃ tāta vasiṣyāmi sthānesminbrahmasaṃbhave //
sakhījanaparityaktā baṃdhuvargavinākṛtā

tasmādyāsyāmi tatraiva yatra sā jananī mama //
tāśca sakhyaḥ kṛtānaṃdā yābhiḥ saṃkrīḍitaṃ mayā

bhartrā vinākṛtā nāhaṃ nayiṣye kālasaṃsthitim //
tasmāttatra drutaṃ gaccha yatra me jananī sthitā

tasyāstadvacanaṃ śrutvā snehārdreṇa sa cetasā //
tāmādāya tataḥ prāptaḥ svaṃ deśaṃ pārthivottamaḥ

yāvatpaśyati tāvatsa sthalasthāne jalāśayān //
jalasthāneṣu saṃjātāḥ sthalasaṃghāḥ sudurgamāḥ

anye lokāstathā dharmāsteṣāṃ madhye vyavasthitāḥ //
pṛcchannapi na jānāti saṃbaṃdhaṃ kenacitsaha

tathā martyānilaspṛṣṭandyatattkaṇātsa mahīpatiḥ //
sā ca kanyā jarāgrastā saṃjātā śvetamūrddhajā

valibhiḥ pūrṇitāṃgī ca śīrṇadaṃtā kucacyutā //
amanojñā virūpāṃgī cipiṭākṣī dvijottamāḥ

sopi rājā tathābhūto vepamānaḥ padepade //
papraccha bhūpatiḥ kotra deśaḥ koyaṃ puraṃ ca kim

atha procurjanāstasya deśa ānarta ityayam //
ayaṃ bhūpotra vikhyātaḥ sudharmajño bṛhadbalaḥ

etatprāptipuraṃnāma eṣā sābhramatī nadī //
gartātīrthamidaṃ puṇyametasyāḥ parikīrtitam

yatraite munayaḥ śāṃtā dāṃtāścāṣṭaguṇe ratāḥ //
taparatā mahābhāgāḥ snānajapyayaparāyaṇāḥ //

tataḥ sa tu samākarṇya ruroda kṛtaniḥsvanaḥ //
svasutāṃ tāṃ samāliṃgya duḥkhaśokasamanvitaḥ

tau ca vṛddhatamau dṛṣṭvā rudatau kṛpayānvitāḥ //
sarve lokāḥ samājagmuḥ papracchuśca suduḥkhitāḥ

kiṃ tvaṃ vṛddha suduḥkhārtaḥ prarodiṣi nirargalam //
anayā vṛddhayā sārdhaṃ tasmānnaḥ kāraṇaṃ vada

kiṃ te naṣṭaḥ priyaḥ kaścitkiṃ vā jāto dhanakṣayaḥ //
parābhūtosi vā kiṃ tvaṃ kenāpi vada mā ciram

dharmajño duṣṭahaṃtā ca sādhūnāṃ pālane rataḥ //
rājā bṛhadbalosmākaṃ yena te kurute sukham

//
satyasaṃdha uvāca // //
ānarttādhipatiścāhaṃ satyasaṃdha iti smṛtaḥ //
mama karṇotpalānāma suteyaṃ dayitā sadā //
sohamasyāḥ pradānārthaṃ brahmalokamito gataḥ //
praṣṭuṃ pitāmahaṃ devaṃ sthitastatra muhūrtavat

tato bhūyaḥ samāyāto yāvatpaśyāmi bhūtalam //
tāvadvilomatāṃ prāptaṃ sarvaṃ no vedmi kiñcana

tacchrutvā te janā gatvā vismayotphullalocanāḥ //
bṛhadbalāya tatsarvamācakhyustuṣṭisaṃyutāḥ

so'pi tatsarvamākarṇya tataḥ śīghrataraṃ gataḥ //
padbhyāmeva sthito yatra satyasandho mahīpatiḥ

tatastaṃ praṇipatyoccaiḥ kṛtāṃjalipuṭaḥ sthitaḥ //
svāgataṃ te mahīpāla bhūyaḥ susvāgataṃ ca te

idaṃ rājyaṃ nijaṃ bhūyo mayā bhṛtyena sādaram //
kuruṣva svecchayā dehi dānāni vividhāni ca

tatastaṃ ca samāliṃgya śirasyādhāya cāsakṛt //
uvācāśrupariklinnavadano gadgadākṣaram

vatsa cīrṇaṃ mayā rājyaṃ dānaṃ dattaṃ pṛthagvidham //
vājimedhamukhairyajñairiṣṭaṃ saṃpūrṇadakṣiṇaiḥ

/
tasmāttapaścariṣyāmi sutayā cānayā saha //
yathaiṣā labhate bhūyastāruṇyaṃ prāktanaṃ śubham

/
// bṛhadbala uvāca // //
pāraṃparyeṇa rājeṃdra mayaitatsakalaṃ śrutam //
satyasaṃdho mahīpālaḥ kanyāmādāya nirgataḥ

kutracinna samāyātaḥ sa bhūyo'pi purottame //
tatastatsacivai rājyaṃ pratipālya ciraṃ nṛpa //
abhiṣiktastataḥ putraḥ suhayonāma viśrutaḥ

tasyāhaṃ kramaśo jātaḥ saptasaptatimo vibho//
puruṣastava vaṃśasya samudbhūto mahāpatiḥ

tasmādatraiva kalyāṇe sthāne'sminmedhyatāṃ gate //
gartātīrthe kuru vibho tapastvamanayā saha

yena te caraṇau nityaṃ praṇipatya trisaṃdhijam//
śreyaḥ prāpnomyasaṃdigdhaṃ prasādaḥ kriyatāmiti

// satyasaṃdha uvāca // //
hāṭakeśvaraje kṣetre mayāsītsthāpitaṃ purā //
liṃgaṃ vṛṣabhanāthasya tāvadasti suputraka

tattasyārādhanaṃ nityaṃ kariṣyāmi divāniśam //
tasmātprāpaya māṃ tatra anayā sutayā saha

evaṃ tayoḥ pravadatoranyonyaṃ bhūmipālayoḥ //
garttātīrthātsamāyātā brāhmaṇāḥ kautukānvitāḥ //
śrutvā bhūmipatiṃ prāptaṃ ciraṃtanaguruṃ śubham

tataḥ sa pārthivasteṣāṃ dattvārghaṃ prāṃjaliḥ sthitaḥ //
provāca svargavṛttāṃtamāsyatāmiti sādaram

atha te brāhmaṇāḥ sarve yathājyeṣṭhaṃ yathāsukham//
upaviṣṭā nareṃdrasya caturdikṣu suvismitāḥ //
papracchustaṃ ca bhūpālaṃ vārtāṃ brahmagṛhodbhavām

yathā sa tatra niryāta āgataśca yathā purā //
ālāpāḥ padmayoneśca yathā jātāstvanekaśaḥ

tataḥ kathāṃtamāsādya satyasaṃdho mahīpatiḥ //
kiṃcidāsādya taṃ prāha samīpasthaṃ bṛhadbalam

mayā iṣṭaṃ makhaiścitrairanekairbhūridakṣiṇaiḥ //
dānāni ca vicitrāṇi yeṣāṃ saṃkhyā na vidyate

ekadāhaṃ gataḥ putra camatkārapurottame //
dṛṣṭaṃ mayā puraṃ tacca samaṃtādbrāhmaṇaivṛtam

japasvādhyāyasaṃpannairagnihotraparāyaṇaiḥ //
gṛhasthadharmasaṃpannairlokadvayaphalānvitaiḥ

tataśca ciṃtitaṃ citte sa vanyo mama pūrvajaḥ //
yenaiṣopārjitā kīrtiḥ śāśvatī kṣayavarjitā

tasmādahamapi sthāpya puramīdṛksamucchritam //
brāhmaṇebhyaḥ pradāsyāmi tatkīrtiparivṛddhaye

evaṃ citayamānasya mama nityaṃ mahīpate //
avāṃtareṇa saṃjātaṃ brahmalokaprayāṇakam

etadekaṃ hi me citte paścāttāpakaraṃ sthitam//
nānyatkiṃcinmahīpāla kṛtakṛtyasya sarvataḥ

tasmātprārthaya vipreṃdrānkāṃścideṣāṃ mahātmanām //
yena yacchāmi susthānaṃ kṛtvā tebhyastavājñayā

tataḥ sa prārthayāmāsa tadarthaṃ brāhmaṇottamān //
mamopari dayāṃ kṛtvā kriyatāṃ bhoḥ parigrahaḥ

asya bhūpasya sadbhaktyā yacchataḥ puramuttamam //
ahaṃ vaḥ pālayiṣyāmi sarve madvaṃśajāśca te //

tataḥ kāṃścitsukṛcchreṇa samānīya bṛhadbalaḥ //
rājñe nivedayāmāsa etebhyo dīyatāmiti

tataḥ prakṣālya sarveṣāṃ pādānsa pṛthivīpatiḥ //
satyasaṃdho dadau tebhyaḥ purārthaṃ bhūmimuttamām

bṛhadbalasya cādeśaṃ dadau saṃprasthitaḥ svayam //
tvayaitadyogyatāṃ neyaṃ puraṃ parapuraṃjaya

gatvā ca sa tayā sārdhaṃ tatkṣetraṃ hāṭakeśvaram //
talliṃgaṃ prāpya saṃhṛṣṭaściraṃ tepe tapastataḥ

sāpi karṇotpalā prāpya kiṃcitpuṇyaṃ jalāśayam //
tapastepe pratiṣṭhāpya gaurīṃ śraddhāsamanvitā

etasminnaṃtare rājā kāladharmamupāgataḥ //
ānartādhipatiryuddhe hataḥ putraiḥ samanvitaḥ

tataste brāhmaṇāḥ sarve gartātīrthasamudbhavāḥ //
satyasaṃdhaṃ samabhyetya procurduḥkhasamanvitāḥ

parigrahaḥ kṛto'smābhiḥ kevalaṃ pṛthivīpate //
na ca kiṃcitphalaṃ jātaṃ vṛttijaṃ naḥ purodbhavam

tasmātkuru sthitiṃ tvaṃ ca svadharmaparivṛddhaye //?/
yena tadvartanopāyo hyasmākaṃ nṛpasattama

rājā bṛhadbalo yuddhe kāladharmamupāgataḥ //
yastvayā darśito'smākaṃ vṛttyarthaṃ nṛpasattama

// satyasandha uvāca // //
saṃnyasto'haṃ dvijaśreṣṭhā vṛttiṃ kartuṃ na ca kṣamaḥ //
yadi me syātpumānkaścidanvaye'pi na saṃśayaḥ

tasmādvrajatha harmyaṃ svaṃ prasādaḥ kriyatāṃ mama //
abhāgyairbhavadīyaiśca hato rājā bṛhadbalaḥ

evamuktāśca te viprā matvā tathyaṃ ca tadvacaḥ //
svasthānaṃ tvaritā jagmuḥ so'pi cakre tapaściram

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe śrīhāṭakeśvarakṣetramāhātmye satyasandhanṛpativṛttāntavarṇanaṃnāma paṃcaviṃśatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ