Skanda Purana · Chapter 6.122

// sūta uvāca // //
etadvaḥ sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭosmi dvijottamāḥ //
yathā sa nihato devyā mahiṣākhyo danūttamaḥ

sāṃprataṃ kīrtayiṣyāmi kathāṃ pātakanāśinīm //
kedārasaṃbhavāṃ puṇyāṃ tāṃ śṛṇudhvaṃ samāhitāḥ

// ṛṣaya ūcuḥ // /
kedāraḥ śrūyate sūta gaṃgādvāre himācale //
sa kathaṃ ceha saṃprāptaḥ sarvaṃ vistarato vada

// sūta uvāca // //
etatsatyaṃ girau tasminsvayaṃbhūḥ saṃsthitaḥ prabhuḥ //
paraṃ tatra vaseddevo yāvanmāsāṣṭakaṃ dvijāḥ // ४ /
yāvadgharmaśca varṣā ca tāvattatra vasetprabhuḥ //
śītakāle punaścātra kṣetre saṃtiṣṭhate sadā //

// ṛṣaya ūcuḥ // //
kiṃ tatkāryaṃ vasedyena kṣetre māsacatuṣṭayam //
himācale yathaivāṣṭau sūtaputra vadasva naḥ

// sūta uvāca // //
pūrvaṃ svāyaṃbhuvasyādau manordaityo mahābalaḥ //
hiraṇyākṣo mahātejāstapovīryasamanvitaḥ

tairvyāptaṃ jagadetaddhi nirasya tridaśādhipam //
yajña bhāgāścadevānāṃ hṛtā vīryaprabhāvataḥ

atha śakraḥ suraiḥ sārdhaṃ gaṃgādvāraṃ samāśritaḥ //
tapastepe suduḥkhārto rājyaśrīparivarjitaḥ

tasyaivaṃ tapyamānasya tapastīvraṃ mahātmanaḥ //
māhiṣaṃ rūpamāsthāya niścakrāma dharātalāt

svayameva mahādevastataḥ śakramuvāca ha //
kedārayāmi me śīghraṃ brūhi sarvaṃ surottama //
daityānāmatha sarveṣāṃ rūpeṇānena vāsava

// indra uvāca // //
hiraṇyākṣo mahādaityaḥ subāhurvakra kandharaḥ //
triśṛṃgo lohitākṣaśca paṃcaitāndāraya prabho //
hatairetairhataṃ sarvaṃ dānavānāmasaṃśayam

kimanyaiḥ kṛpaṇairdhvastairyaiḥ kiṃcinnātra sidhyati //
tasya tadvacanaśrutvā bhagavāṃstūrṇamabhyagāt //
yatra dānavamukhyo'sau hiraṇyākṣo mahābalaḥ

atha taṃ dūrato dṛṣṭvā mahiṣaṃ parvatopamam //
āyātaṃ raudrarūpeṇa dānavāḥ sarvataśca te

tato jaghnuśca pāṣāṇairlaguḍaiśca tathāpare //
kṣveḍitāsphoṭitāṃścakrustathānye balagarvitāḥ //

athavamanya tāndevaḥ prahāraṃ līlayā dadau //
yatrāste dānavendro'sau caturbhiḥ sacivaiḥ saha

/
tataḥ śastraṃ samudyamya yāvaddhāvati sammukhaḥ //
tāvacchṛṃgaprahāreṇa sonayadyamasādanam

hatvā taṃ sacivānpaścātsubāhupramukhāṃśca tān //
jaghāna hanyamāno'pi samantāddānavaiḥ paraiḥ

na tasya lagate kvāpi śastraṃ gātre kathaṃcana //
yatnato'pi visṛṣṭaṃ ca labdhalakṣaiḥ prahāribhiḥ

evaṃ paṃca pradhānāstānhatvā daityānmaheśvaraḥ //
bhūyo jagāma taṃ deśaṃ yatra śakro vyavasthitaḥ //
abravīcca prahaṣṭātmā tataḥ śakraṃ taponvitam

mayā te nihatāḥ paṃca dānavā ye tvayeritāḥ //
tasmāttrailokyarājyaṃ svaṃ bhūya eva samācara

/
matto'nyadapi deveśa varaṃ prārthaya vāṃchitam //
kailāsaśikharaṃ yena gacchāmi tvarayā'nvitaḥ

// indra uvāca // //
anenaiva hi rūpeṇa tiṣṭha tvaṃ cātra śaṃkara //
trailokyarakṣaṇārthāya dharmāya ca śivāya ca

// śrībhagavānuvāca // //
etadrūpaṃ mayā śakra kṛtaṃ tasya vadhāya vai //
avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ yatonyeṣāṃ mayā hataḥ

tasmādatraiva te vākyātsthāsyāmi sura sattama //
anenaiva tu rūpeṇa mokṣadaḥ sarvadehinām

evamuktvā virūpākṣaścakre kuṃḍaṃ tataḥ param //
śuddhasphaṭikasaṃkāśaṃ susvādukṣīravatpriyam //

tataḥ provāca devendraṃ meghagaṃbhīrayā girā //
śṛṇvatāṃ sarvadevānāṃ bhagavāṃstripurātakaḥ

yo māṃ dṛṣṭvā śucirbhūtvā kuṃḍametatprapaśyati //
triḥ pītvā vāmasavyena dvābhyāṃ caiva tato jalam

karābhyāṃ sa pumānnūnaṃ tārayecca kulatrayam //
api pāpasamācāraṃ narake'pi vyava sthitam // २९४
vāmena mātṛkaṃ pakṣaṃ dakṣiṇenātha paitṛkam //
ubhābhyāmatha cātmānaṃ karābhyāṃ madvaco yathā

// indra uvāca // //
ahamāgatya nityaṃ tvāṃ svargādvṛṣabhavāhana //
atrasthaṃ pūjayiṣyāmi pāsyāmi ca tathodakam

ke dārayāmi yatproktaṃ tvayā mahiṣarūpiṇā //
kedāra iti nāmnā tvaṃ tataḥ khyāto bhaviṣyasi

// śrībhagavānuvāca // //
yadyevaṃ kuruṣe śakra tato daityabhayaṃ na te //
bhaviṣyati paraṃ tejo gātre saṃpatsyate'khilam

evamuktaḥ sahasrākṣastataḥ prāsādamuttamam //
tadarthaṃ nirmayāmāsa sādhvālokaṃ manoharam

(sādhvālokaṃ- darśanīyatamam)
tataḥ praṇamya taṃ devamanumantrya tataḥ param //
jagāma nijamāvāsaṃ meruśṛṃgāgrasaṃsthitam

tataścāgatya nityaṃ sa svargāddevasya śūlinaḥ //
kedārasya subhaktyāḍhyāṃ pūjāṃ cakre samāhitaḥ

mantrodakaṃ ca triḥ pītvā yayau brāhmaṇasattamāḥ //
kasyacittvatha kālasya yāvattatra samāyayau

tāvaddhimena tatsarvaṃ gireḥ śṛṃgaṃ prapūritam //
tacca kuṇḍaṃ sa devaśca prāsādena samanvitaḥ

tato duḥkhaparītātmā bhaktyā paramayā yutaḥ //
tāṃ diśaṃ praṇipatyoccairjagāma nijamaṃdiram

evamāgacchatastasya gataṃ māsacatuṣṭayam //
apaśyato mahādevaṃ didṛkṣāgatacetasaḥ

tataḥ prāpte punarviprā gharmakāle himālaye //
saṃyāto dṛkpathaṃ devaḥ sa tathārūpasaṃsthitaḥ

tataḥ pūjāṃ vidhāyoccaiścāturmāsyasamudbhavām //
gītavādyādikaṃ cakre tatpuraḥ śraddhayānvitaḥ

atha devaḥ samālokya tāṃ śraddhāṃ tasya gopateḥ //
provāca darśanaṃ gatvā bhagavāṃstripurāṃtakaḥ

parituṣṭo'smi deveśa bhaktyā cānanyayā'nayā //
tasmātprārthaya dāsyāmi yaṃ kāmaṃ hṛdisaṃsthitam

// śakra uvāca // //
tava prasādātsaṃjātaṃ mamaiśvaryamanuttamam//
yatkiṃcittriṣu lokeṣu tatsarvaṃ gṛhasaṃsthitam

tasmādyadi prasādaṃ me karoṣi vṛṣabhadhvaja //
varaṃ vā yacchasi prītastatkuruṣva vaco mama

parvato'yaṃ bhavedgamyo māsānaṣṭau sureśvara//
yāvanmīnasthito bhānuḥ pragacchati śrutaṃ mayā

tataḥ paramagamyaśca himapūreṇa saṃvṛtaḥ //
yadā syāccaturo māsānyāvatkumbhagato raviḥ

saṃjāyate'pyagamyaśca mamāpi tripurāṃtaka //
kiṃ punaḥ svalpasattvānāṃ narādīnāṃ sureśvara

tasmātsvarge'tha pātāle martye vā tridaśeśvara //
kuruṣvānenarūpeṇa sthitiṃ māsacatuṣṭayam //
yena na syātpratijñāyā hānirmama sureśvara

// sūta uvāca // //
tato devaściraṃ dhyātvā provāca balasūdanam //
paraṃ saṃtoṣamāpanno meghanirghoṣaniḥsvanam //

ānartaviṣaye kṣetraṃ hāṭakeśvarasaṃjñitam//
asmadīyaṃ sahasrākṣa vidyate dharaṇītale

tatrāhaṃ vṛścikasthe'rke sadā sthāsyāmi vāsava//
yāvatkumbhasya paryaṃtaṃ tava vākyādasaṃśayam

tasmāttatra drutaṃ gatvā kṛtvā prāsādamuttamam //
mama rūpaṃ pratiṣṭhāpya kurupūjā yathocitām //
yena tatra nijaṃ tejo dhārayāmi tavārthataḥ

// sūta uvāca // //
etacchrutvā sahasrākṣo devadevasya śūlinaḥ //
gatvā tatra tataścakre yaddeveneritaṃ vacaḥ

prāsādaṃ nirmayitvātha rūpaṃ saṃsthāpya śūlinaḥ //
kuṇḍaṃ cakre ca tadrūpaṃ svacchodakasamāvṛtam

tataścārādhayāmāsa puṣpadhūpānulepanaiḥ //
snātvā kuṇḍe'pibattoyaṃ triḥkṛtvā ca yathāpurā

evaṃ sa bhagavāṃstatra śakreṇārādhitaḥ purā //
samāyāto'tra vipreṃdrāḥ suramyāttu himācalāt

yastamārādhayetsamyaksadā māsacatuṣṭayam //
himapātodbhave martyaḥ sa śivāya prapadyate

śeṣakāle'pi yaḥ pūjāṃ karotyeva subhaktitaḥ //
sa pāpaṃ kṣālayetprājña ājanmamaraṇāṃtikam

tatra gītaṃ praśaṃsaṃti nṛtyaṃ caiva pṛthagvidham //
devasya purataḥ prājñāḥ sarvaśāstraviśāradāḥ

atra ślokaḥ purā gīto nāradena surarṣiṇā //
tadvo'haṃ kīrtayiṣyāmi śrūyatāṃ brāhmaṇottamāḥ

kedāre salilaṃ pītvā gayāpiḍaṃ pradāya ca //
brahmajñānamathāsādya punarjanma na vidyate

etadvaḥ sarvamākhyātaṃ kedārasya ca saṃbhavam //
ākhyānaṃ brāhmaṇaśreṣṭhāḥ sarvapātakanāśanam

yaścaitatchṛṇuyātsamyakpaṭhedvā tasya cāgrataḥ //
śrāvayedvāpi vā viprāḥ sarvapātakanānam //
kedārasya sa pāpaughairmucyate tatkṣaṇānnaraḥ

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṃḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye kedārotpattimāhātmyavarṇanaṃnāmadvāviṃśatyuttaraśatatamo'dhyāyaḥ