Skanda Purana · Chapter 6.121

// sūta uvāca // //
devānāṃ tadvacaḥ śrutvā tataḥ sā parameśvarī //
provāca vāhanaṃ kiṃciddevā yacchatu me drutam /////
tataḥ siṃhaṃ dadau gaurī yānārthaṃ vikṛtānanam //
tamāruhya pratasthe sā tato viṃdhyaṃ nagaṃ prati

tasyaikaṃ śṛṃgamāsthāya ramyaṃ śreṣṭhadrumānvitam //
phalapuṣpasamākīrṇaṃ latāmaṃḍapamaṃḍitam

tatastapo'karotsādhvī tīvravrataparāyaṇā //
saṃyamyendriyavargaṃ svaṃ dhyāyamānā maheśvaram

yathāyathā tapovṛddhistasyāḥ sañjāyate dvijāḥ //
tathā rūpaṃ ca kāṃtiśca śarīre prativardhate

etasminnaṃtare prāptāstatra daityeśakiṃkarāḥ //
te tāṃ dṛṣṭvā vratopetāmatyadbhutavapurdha rām //
gatvā procuḥ svanāthasya mahiṣasya durātmanaḥ

// cārā ūcuḥ // //
bhramamāṇairdharāpṛṣṭhe dṛṣṭā'pūrvā kumārikā //
vindhyācale'dya cāsmābhirbhujairdvādaśabhiryutā //
nānāśastradharairdīptaiścarmacchāditagātrakā

na devī na ca gandharvī nāsurī nāgakanyakā //
tādṛgrūpā purā'smābhiḥ kāciddṛṣṭā nitambinī/

na vidmo yannimittaṃ sā tapaścakre yaśasvinī //
svargakāmā'rthakāmā vā patikāmātha vā vibho

// sūta uvāca // //
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā mahiṣo dānavādhipaḥ //
kāmadeva vaśaṃ prāptaḥ śravaṇādapi tatkṣaṇāt

tatastānagrataḥ kṛtvā sainyena mahatā nvitaḥ //
jagāma kautukāviṣṭo yatrāste sā tu kanyakā

yathā mṛtyukṛte mandaḥ śṛgālaḥ siṃhavallabhām //
vane suptāṃ suviśvastāṃ sarvathāpya kutobhayām

tasyāḥ saṃdarśanādeva tataḥ kāmaśarairhataḥ//
sa dānavapradhānaśca tatkṣaṇādeva saddvijāḥ

atha prāha priyaṃ vākyamekākī tatpuraḥsthitaḥ//
dhṛtvā dūrataresainyaṃ tasyā rūpeṇa mohitaḥ

viruddhaṃ yauvanasyaitadvrataṃ te cāruhāsini/
tasmādetatparityaktvā trailokyasvāminī bhava

ahaṃ hi mahiṣo nāma dānavendro yadi śrutaḥ //
mayā yena sahasrākṣo dvandvayuddhe vinirjitaḥ

trelokyaṃ sakalaṃ mahyaṃ sāṃprataṃ ca vaśe sthitam //
tasmāttvaṃ bhava suśroṇi bhāryā mama suvallabhā ///७//
sahasraṃ mama bhāryāṇāmanyadasti suśobhanam//
tatsarvaṃ te'dya bhṛtyatvaṃ sāṃprataṃ praka riṣyati///८//
ahaṃ cāpi tavātyaṃtaṃ dāsabhāvaṃ samāśritaḥ//
vartayiṣyāmi suśroṇi pradattvā'śeṣasaṃpadaḥ///९//
//sūta uvāca ////
tasya tadvacanaṃ śrutvā tataḥ sā parameśvarī //
provāca bhartsamānā taṃ kopasaṃraktalocanā

/
dhigdhikpāpasamācāra kumāravratadhāriṇīm //
kāmopahatacittātmā kiṃ māmitthaṃ prabhā ṣase

/
ahaṃ tava vadhārthāya nirmitā vibudhottamaiḥ //
tasmāttvāṃ nāśayiṣyāmi smareṣṭaṃ yaddhṛdi sthitam

// mahiṣa uvāca // //
yadyevaṃ tadvarārohe yuktā syācca kumārikā //
prārthanīyā bhavedatra sarveṣāṃ prāṇināṃ yataḥ

svargārthaṃ kriyate dharmastapaśca varavarṇini //
yena bhogāḥ prabhuñjaṃti ye divyā ye ca mānuṣāḥ

tasmāddehi mamātmānaṃ gāṃdharveṇa suśobhane //
vivāhena yato'nyeṣāṃ sa pradhānaḥ prakīrtitaḥ

evaṃ pravadatastasya sā devī krodhamūrchitā //
tadvaktrāṃtaṃ samuddiśya śaraṃ cikṣepa sa kṣaṇāt

viveśa vadanaṃ tasya valmīkaṃ pannago yathā //
atha tairmārgagaṇairviddhaḥ sa vaktrāṃtānnadaṃstataḥ

susrāva rudhiraṃ bhūri gairikaṃ parvato yathā //
tataḥ kopaparītātmā nivṛttyātha śanaiḥ śanaiḥ

svasainyaṃ tvarito bheje kāmena ca vaśī kṛtaḥ//
provāca sainikānsarvānduṣṭā strīyaṃ pragṛhyatām //
yathā na tyajati prāṇānprahārairjarjarīkṛtā

eṣā mama na sandehaḥ priyā bhāryā bhaviṣyati//
yadi no śastrapātena paṃcatvamupayāsyati

evamuktāstadā tena dānavā yuddhadurmadāḥ //
dudruvuḥ sammukhāstasyā muñcanto niśitāñcharān/३///
etasminnaṃtare devī sā dṛṣṭvā tānupasthitān //
yuddhāya kṛtasaṃkalpāṃstarjataśca muhurmuhuḥ/ ३२ //
tatastu līlayā devī muktā tīkṣṇānmahāśarān //
tānsarvāṃstāḍayāmāsa sarvamarmasu tatkṣaṇāt

atha tīkṣṇaiḥ śarairdaityā nihatā dānavāstathā //
eke paṃcatvamāpannā gatāścānya itastataḥ

tataḥ sainyaṃ samālokya tadbhagnaṃ ca tayā raṇe //
kopāviṣṭastato daityaḥ svayaṃ tāṃ samupādravat

yacchañchṛṃgaprahārāṃśca tasyāḥ śatasahasraśaḥ //
garjitaṃ vidadhaccograṃ śāradābhrasamaṃ muhuḥ

etasminnaṃtare devī sāṭṭahāsakṛtasvanā //
trailokyavivaraṃ sarvaṃ yacchabdena prapūritam / ३७ //
evaṃ tasyā hasaṃtyāśca vaktrāntādatha niryayuḥ//
puliṃdāḥ śabarā mlechāstathānye'raṇyavāsinaḥ

śakāśca yavanāścaiva śataśaśtu vapurdharā?//
varma sthagitagātrāśca yamadūtā ivāpare

te procurdevi no brūhi yena sṛṣṭā vayaṃ kṣitau//
kāryeṇa kriyate kṛtsnaṃ yena śīghraṃ varānane

/
// devyuvāca // //
etānasya suduṣṭasya sainikānbalagarvitān //
sūdayadhvaṃ drutaṃ vākyādasmadīyādyathecchayā

atha te tadvacaḥ śrutvā valgaṃto'sidhanurddharāḥ //
daiteyabalamuddiśya dudruvurvegamāśritāḥ

tatasteṣāṃ mahadyuddhaṃ mitho jajñe sudāruṇam /
nātmīyaṃ na paraṃ tatra kenacijjñā yate kvacit

atha te dānavāḥ sarve yodhairdevīsamudbhavaiḥ //
bhagnā vyāpāditāścānye prahārairjarjarīkṛtāḥ

tato bhagnaṃ balaṃ dṛṣṭvā mahiṣaḥ krodhamūrchitaḥ //
tāmuvāca krudhā devīṃ vacanaiḥ paruṣākṣaraiḥ

āḥ pāpe strīti matvādya na hatāsi mayā yudhi //
tasmātpaśya prahāraṃ me tattvaṃ budhyasi nānyathā

evamuktvā viśeṣeṇa prahārānsa vicikṣipe //
viṣāṇābhyāṃ mahāvego bhartsayāno muhurmuhuḥ

tato'bhyāśagataṃ dṛṣṭvā sā devī dānavaṃ ca tam //
ārurohātha vegena pṛṣṭhideśena kopataḥ

tataścukrośa daityo'sau vyomamārgaṃ samāśritaḥ //
pṛṣṭhyāstalena nirbhinno rudhiraughapariplutaḥ

etasminnaṃtare siṃhaḥ sa tasyā jyotisaṃbhavaḥ //
jagrāha paścime bhāge daṃṣṭrāgrairniśitaiḥ krudhā

tato niścalatāṃ prāptaḥ pādākrāṃtaśca dānavaḥ//
akarodbhairavānnādānna śaktaścalituṃ padam

etasminnaṃtare prāptāḥ sarve devāḥ savāsavāḥ //
vyomasthāstāṃ tadā procurdevīṃ harṣasamanvitāḥ

etasya śirasaśchedaṃ śīghraṃ kuru sureśvari //
khaṅgenānena tīkṣṇena yāvanno yāti cānyataḥ

sā śrutvā vacanaṃ teṣāṃ devī kopasamanvitā //
khaḍgaṃ vyāpārayāmāsa kaṃṭhe tasyātipīvare

sa tena khaḍgaghātena kaṃṭhaḥ pīno'pi niṣṭhuraḥ//
dvidhā jajñe'tha daityasya dadhattuṣṭiṃ divaukasām

dvādaśārkapratīkāśo vaktrāṃtaścarmakhaḍgadhṛk //
bhartsayaṃstāṃ mahādevīṃ khaḍgodyatakarāṃ tadā //
khaḍgaṃ vyāpārayangātre tasyā bālārkasannibham

tataḥ keśeṣu cādhāya yāvattasyāpi cikṣipe /
prahāraṃ gātranāśāya tāvadūce sa dānavaḥ

// dānava uvāca // //
jaya devi jayāciṃtye jaya sarvasureśvari //
jaya sarvagate devi jaya sarvajanapriye

jaya kāmaprade nityaṃ jaya trailokyasundari //
jaya trailokya rakṣārthamudyate hyakutobhaye

jaya devi kṛtānaṃde jaya daityavināśini //
jaya kleśacchide kāṃte jayābhaktavimohade

tvaṃ sṛṣṭistvaṃ varā devī tvaṃ lakṣmīstvaṃ sarasvatī /
tvaṃ svāhā tvaṃ svadhā tuṣṭiḥ puṣṭirmedhā dhṛtiḥ kṣamā

/
tasmātkuru prasādaṃ me prāṇānrakṣa dayāṃ kuru//
praṇatasya sudīnasya hīnasya ca viśeṣataḥ

ahaṃ durvāsasā śapto hiraṇyākṣasuto balī//
mahiṣatvaṃ samānītastvayā devī vimokṣitaḥ

tasmāddarpaḥ pramukto'dya mayā dānavasaṃbhavaḥ//
kiṃkaratvaṃ prayāsyāmi sāṃprataṃ te sureśvari

jaya sarvagate devi sarvaduṣṭavināśini

iti tasya vacaḥ śrutvā kṛpaṇaṃ sā sureśvarī //
kṛpāviṣṭā'bravīdvākyaṃ tato vyomasthitānsurān

kiṃ karomi dayā jātā mamainaṃ prati he surāḥ //
tasmānnāhaṃ haniṣyāmi dānavaṃ dīnajalpakam

vimukhaṃ khaḍgaśastraṃ ca tavāsmīti pravādinam //
api me pitṛhaṃtāraṃ na hanyāṃ ripumāhave

// devā ūcuḥ // /
na cedasi ca deveśi tvamenaṃ dānavādhamam //
nāśayiṣyati tatkṛtsnaṃ trailokyaṃ sacarācaram

eṣa vyarthaḥśramaḥ sarvastathāsmākaṃ bhaviṣyati //
tava saṃbhūtisaṃbhūtastava kleśastathā'khilaḥ

// devyuvāca // //
nāhamenaṃ haniṣyāmi tyajiṣyāmi tathā'marāḥ //
enaṃ kacagrahaṃ kṛtvā dhārayiṣyāmi sarvadā

// devā ūcuḥ // //
sādhusādhu mahābhāge yuktamuktaṃ tvayā vacaḥ //
etaddhi yujyate kartuṃ kāle'smiṃstridaśeśvari

sāṃprataṃ martyaloke tvaṃ rūpametatsamāśritā //
śastrodyatakarā raudrā mahiṣopari saṃsthitā

avāpsyasi parāṃ pūjāṃ durlabhā mamarairapi //
yastvāmetena rūpeṇa saṃsthitāṃ pūjayiṣyati

tvamasya saṃgato bhāvi vikhyātā viṃdhyavāsinī //
kiṃ te vā bahunoktena śṛṇu saṃkṣepato vacaḥ

asmadīyaṃ paraṃ tathyaṃ sarvalokahitāvaham //
pārthivānāṃ tvadāyattaṃ balaṃ devi bhaviṣyati

yuddhakāle samutpanne bhaktānāṃ nātra saṃśayaḥ //
prasthānaṃ vā praveśaṃ ca yaḥ kariṣyati mānavaḥ

tvāṃ smṛtvā praṇipatyātha pūjayitvā viśeṣataḥ //
tasya saṃpatsyate siddhiḥ sarvakṛtyeṣu sarvadā //
iha kāpuruṣasyāpi kiṃ punaḥ subhaṭasya ca

āśvinasya site pakṣe navamyāṃ cāṣṭamīdine //
pūjayiṣyati yo marttyastvāṃ sadbhaktisamanvitaḥ

tasya saṃvatsaraṃ yāvatsamagraṃ surasundari //
na bhaviṣyati vai rogo na bhayaṃ na parābhavaḥ //
nāpamṛtyurna caurādi samudbhūta upadravaḥ

/ sūta uvāca // //
evamuktvātha te devāstāṃ devīṃ harṣasaṃyutāḥ //
anujñātāstayā jagmuḥ svāṃ purīmamarāvatīm //

tatra gatvā cirātprāpya svaṃ rājyaṃ pākaśāsanaḥ //
pālayāmāsa saṃhṛṣṭastrailokyaṃ hatakaṭakam

lokāśca sukhasaṃpannāḥ sarve jātā stataḥ param//
yajñabhāgabhujo devā bhūyo jātā jagattraye

tataḥ paraṃ ca sā devī trailokye khyātimāgatā //
sarvakṣetreṣu tīrtheṣu sthāneṣu ca viśeṣataḥ

etasminnaṃtare jātaḥ surathonāma bhūpatiḥ //
ānartastena sadbhaktyā kṣetre'traiva vinirmitā

yastāṃ paśyati sadbhaktyā caitrāṣṭamyāṃ site'hani //
sa pumānvatsaraṃ yāvatkṛtārthaḥ syānna saṃśayaḥ

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye mahiṣāsuraparājaya kātyāyanīmāhātmyavarṇanaṃnāma ekaviṃśatyuttaraśatatamo'dhyāyaḥ