Skanda Purana · Chapter 6.117

// ṛṣaya ūcuḥ // //
bhaṭṭikākhyā purā proktā yā tvayā sūtanandana //
kasmāttasyāḥ śarīrāntāddaṃṣṭrā nāgasamudbhavāḥ

viśīrṇāḥ kiṃ prabhāvaśca tapasaḥ sūtanandana //
kiṃ vā maṃtraprabhāvaśca etannaḥ kautukaṃ param

yanmānuṣaśarīre'pi viśīrṇāstā viṣolbaṇāḥ //
nāgānāṃ tu viśeṣeṇa tasmātsarvaṃ prakīrtaya

/ sūta uvāca // //
sā purā brāhmaṇī bālye vartamānā piturgṛhe //
vaidhavyena samāyuktā jātā karmavipākataḥ

tato bālye'pi śuśrāva śāstrāṇi vividhāni ca //
devayātrāṃ pracakre'tha tīrthe snāti samāhitā

tatra kedāradevaṃ ca gatvā nityaṃ samāhitā //
prātarutthāya gītaṃ ca bhaktyā cakre tadagrataḥ

tatastadgītalaulyena pātālātsamupetya ca //
takṣako vāsukiścaiva dvija rūpadharāvubhau

sā'pi tatra mahadgītaṃ tānaiḥ sarvairalaṃkṛtam//
mūrcchanābhiḥ samopetaṃ saptasvaravirājitam

yatibhiśca tathā grāmairvarṇagrāmaiḥ pṛtha gvidhaiḥ//
tataṃ ca vitataṃ caiva ghanaṃ suṣirameva ca

tālakālakriyāmānavardhamānādikaṃ ca yat //
avidagdhāpi sā teṣāṃ gītāṃgānāṃ dvijāṃganā //
kevalaṃ kaṃṭhasaṃśuddhyā tābhyāṃ toṣaṃ samādadhe

//
tatastadgītalobhena sarve tatpuravāsinaḥ //
prātarutthāya kedāraṃ samāgacchaṃti kautukāt //////
kasya cittvatha kālasya nāgau tau svapuraṃ prati //
ninyurbalātsamudyamya sarvalokasya paśyataḥ

nāgarūpaṃ samādhāya raudraṃ janavibhīṣaṇam //
bhogāgryeṇa ca saṃveṣṭya pātālatalamabhyayuḥ

atha tāṃ svagṛhaṃ nītvā procatuḥ kāmapīḍitau //
bhavāvābhyāṃ viśālākṣi bhāryā dharmaparāyaṇā //
etadarthaṃ samānītā tvaṃ pātāle mahītalāt

// bhaṭṭikovāca // //
yattvaṃ takṣaka māṃ śāṃtāmanapekṣāṃ ratotsave //
ānaiṣīrapahṛtyāśu brāhmaṇānvaya saṃbhavām

mānuṣaṃ rūpamāsthāya purā māṃ tvaṃ samāśritaḥ //
kāmopahṛtacittātmā tasmānmartyo bhaviṣyasi

yadi māṃ tvaṃ durācāra dharṣayiṣyasi vīryataḥ //
śatadhā tava mūrdhā'yaṃ sadya eva bhaviṣyati

taṃ śrutvā sumahāśāpaṃ tasyāḥ sa bhayavihvalaḥ //
tataḥ prasādayāmāsa kṛtāṃjalipuṭaḥ sthitaḥ

mayā tvaṃ kāmasaktena samānītā sumohataḥ //
tasmātkuru prasādaṃ me śāpasyāṃto yathā bhavet

// sūta uvāca // //
evaṃ prasāditā tena takṣakeṇa dvijātmajā //
tataḥ provāca taṃ nāgaṃ bāṣpavyākulalocanā

yadi māṃ martyaloke tvaṃ bhūyo na yasi takṣaka //
tatra śāpasya paryaṃtaṃ kariṣyāmi na saṃśayaḥ

etasminnaṃtare jñātvā mānuṣīṃ svagṛhāgatām //
takṣakeṇa samānītāṃ kāmopahatace tasā

tatastasya kalatrāṇi maherṣyāsaṃśritāni ca //
tasyā nāśārthamājagmuḥ koparaktekṣaṇāni ca // २३
atha tāsāṃ parijñāya takṣakaḥ sa viceṣṭitam //
vāñchañchāpasya paryaṃtaṃ tatpārśvādbhayasaṃyutaḥ

vajrāṃ nāmāsmaradvidyāṃ tasyā gātraṃ tatastayā //
yojayāmāsa rakṣārthaṃ prāptā cātha bhujaṃgamī

adaśattāṃ tataḥ kruddhā brāhmaṇasya sutāṃ satīm//
sapatnīṃ manyamānoccaiḥ śīrṇadaṃṣṭrā vyajāyata

atha tāmapi sā kruddhā śaśāpa dvijasaṃbhavā //
dṛṣṭvā sāpatnyajairbhāvairvartamānāṃ saherṣyayā

yasmāttvaṃ doṣahīnāṃ māṃ sadoṣāmiva manyase //
tasmādbhava drutaṃ pāpe mānuṣī duḥkhabhāginī

atha tāṃ saṃgṛhītvā sa takṣako nāgasattamaḥ //
kedārāyatane tasminnardharātre mumoca ha

tataḥ provāca tāṃ devīṃ kṛtāṃ jalipuṭaḥ sthitaḥ //
śāpāṃtaṃ kuru me sādhvi svagṛhaṃ yena yāmyaham

// bhaṭṭikovāca // //
saurāṣṭraviṣaye rājā tvaṃ bhaviṣyasi pannaga //
bhūmau raivatako nāma bhogānāṃ bhājanaṃ sadā

tataścaiva tanuṃ tyaktvā kṣetreṣvāśramamadhyataḥ //
saṃprāpsyasi nijaṃ sthānaṃ tatkṣetrasya prabhāvataḥ //

// takṣaka uvāca // //
eṣā mama priyā kāṃtā tvayā śāpena yojitā //
yā sā bhavatu me bhāryā mānuṣatve'pi vartite

eta tkuru prasādaṃ me dīnasya pariyācataḥ //
mā'syā bhavatu cānyena puruṣeṇa samāgamaḥ

// bhaṭṭikovāca // //
ānartādhipatereṣā bhavitrī duhitā śubhā//
tataḥ pāṇigrahaṃ prāpya bhāryā tava bhaviṣyati

kṣemaṃkarīti vikhyātā rūpayauvanaśālinī //
tvayā sārdhaṃ bahūnbhogānbhuktvā'tha pṛthivītale//
paraloke punastvāṃ vai cānuyāsyati śobhanā

// sūta uvāca // //
evaṃ ca sa tayā proktaḥ kṣamyatāmiti sādaram //
praṇipatya jagāmā'tha nijaṃ sthānaṃ praharṣitaḥ

sā'pi prāpte niśāśeṣe kedārasya puraḥ sthitā //
punaścakre ca tadgītaṃ śrutisaukhyakaraṃ param

atha tasya samāyātāḥ kedārasya didṛkṣavaḥ//
punaḥ kedārabhaktyāḍhyā brāhmaṇāḥ śataśaḥ param

te tāṃ dṛṣṭvā samāyātāṃ bhaṭṭiṃkāṃ tāṃ dvijodbhavām //
vismayena samāyuktāḥ papracchustadanaṃta ram

/
ko'sau brāhmaṇarūpeṇa nāgaḥ prāptaḥ suśobhane //
tena tvaṃ kutra nītāsi kimarthaṃ ca vadasva naḥ

/
kasmātpunaḥ pramuktā'si sarvaṃ vada yathātatham//
atra naḥ kautukaṃ jātaṃ sumahattava kāraṇāt

// sūta uvāca // //
tataḥ sā kathayāmāsa sarvaṃ takṣakasaṃbhavam //
vṛttāṃtaṃ nāgasaṃbhūtaṃ śāpānugrahajaṃ tathā

etasminnaṃtare prāptaṃ sarvaṃ tasyāḥ kuṭumbakam //
rorūyamāṇaṃ duḥkhārtaṃ śrutvā tāṃ tatra cāgatām

atha sā jananī tasyā vāṣpa paryākulekṣaṇā //
sasvaje tāṃ tathā cānyāḥ sakhyaḥ snigdhena cetasā

tato ninyurgṛhaṃ svaṃ ca śṛṇvaṃtaśca muhurmuhuḥ //
nāgalokodbhavāṃ vārtāṃ visya yāviṣṭacetasaḥ

atha tatra pure paurāḥ sarve procuḥ parasparam //
ayuktaṃ kṛtametena brāhmaṇena durātmanā

yadānītā sutaruṇī paraharmyoṣitā tayā? //
anyeṣāmapi viprāṇāṃ saṃti nāryo hyanekaśaḥ

taruṇyo rūpavatyaśca vaidhavyena samanvitāḥ //
tāsāmapi ca sarvāsāmeṣa nyāyo bhaviṣyati //
yonisaṃkarajo nūnaṃ tasmānnirvāsyatāmiti

ekībhūya tataḥ sarve brāhmaṇaṃ taṃ dvijottamāḥ //
sāmapūrvamidaṃ vākyaṃ procuḥ śāstra samudbhavam

eṣā tava sutā vipra taruṇī rūpasaṃyutā //
sānurāgeṇa nāgeṇa pātāle ca samāhṛtā

tadvakṣyati pramuktāhaṃ nirdoṣā tena rāgiṇā //
na śraddhāṃ yāti loko'yaṃ śuddhaiṣā samudāhṛtā ५२ //
tasmācchuddhiṃ dvijedrāṇāṃ prayacchatu dvijottama //
yenānyeṣāmapi prājña vinaśyaṃti na yoṣitaḥ

bāḍhamityeva sa proktvā tatastāṃ vijane sutām //
papraccha yadi te doṣaḥ kaścidasti prakīrtaya

no cetprayaccha saṃśuddhiṃ brāhmaṇānāṃ pratuṣṭaye

// bhaṭṭikovāca // //
yuktamuktaṃ tvayā tāta tathānyairapi ca dvijaiḥ //
yuktā syādyoṣitaḥ śuddhirdvārātikramaṇādapi// //

kiṃ punaḥ paradeśaṃ ca gatāyā rāgiṇā saha //
tasmādahaṃ na saṃdehaḥ prātaḥ snātā hutāśanam

praviśya sarvaviprāṇāṃ śuddhiṃ dāsyāmya saṃśayam //
ahamatra ca pānaṃ ca yaccānyadapi kiṃcana //
prāśayiṣyāmi saṃprāpya śuddhiṃ caiva hutāśanāt

evamuktastayā so'tha harṣeṇa mahatānvitaḥ //
prātarutthāya dārūṇi purabāhye nyayojayat

bhaṭṭikā'pi tataḥ snātvā śuklāṃbaradharā śuciḥ //
sarvaiḥ parijanaiḥ sārdhaṃ tathā nija kuṭuṃbakaiḥ

prasannavadanā hṛṣṭā viṣṇudhyānaparāyaṇā //
jagāma tatra yatrāste sumahāndāruparvataḥ

tato vahniṃ samādhāya svayaṃ tatra dvijottamāḥ//
pradakṣiṇātrayaṃ kṛtvā prāha caiva kṛtāṃjaliḥ // ६२ /
yadi me'sti kvaciddoṣaḥ kāmajo'lpo'pi gātrake //
kṛto vā'pi balāttena takṣakeṇa durātmanā

anyenāpi ca kenāpi bhaviṣyatyathavā paraḥ //
tasmātpradahatu kṣipraṃ samiddho'yaṃ hutāśanaḥ // ६४
evamuktvā'tha sā sādhvī praviṣṭā nijaharmyavat //
susamiddho huto vahnirjāto jalamayaḥ kṣaṇāt

sā ca paśyati cātmānaṃ jalamadhyagatāṃ śubhā /८०
papātā'tha mahāvṛṣṭiḥ kusumānāṃ nabhastalāt

devadūto vimānastha idaṃ vākyamuvāca ha //
śuddhāsi tvaṃ mahābhāge cāritrai rnijagātrajaiḥ

na tvayā sadṛśī cānyā kācinnārī bhaviṣyati //
tisraḥ koṭyordhakoṭī ca yāni lomāni mānuṣe //
prabhavaṃti mahābhāge sarvagātreṣu sarvadā // ६८ /
teṣāṃ madhye na te sādhvi pāpamekamapi kvacit /
tasmācchīghraṃ grahaṃ gaccha nijaṃ bāṃdhavasaṃyutā

kuru kṛtyāni puṇyāni samārādhaya keśavam //
etaccaiva citeḥ sthānaṃ tvadīyaṃ jalapūritam

tava nāmnā suvikhyātaṃ tīrthaṃ loke bhaviṣyati //
ye'tra snānaṃ kariṣyaṃti śayane bodhane hareḥ

te yāsyaṃti parāṃ siddhiṃ duṣprāpyā yā'marairapi //
uktvaivaṃ viratā vāṇī devadūtasamudbhavā

bhaṭṭikā tu tato hṛṣṭā praṇamya janakaṃ nijam //
nāhaṃ gṛhaṃ gamiṣyāmi kiṃ kariṣyāmyahaṃ gṛhe

atraivārādhayiṣyāmi nijatīrthe sadā'cyu tam //
tathā tapaḥ kariṣyāmi bhikṣānnakṛtabhojanā

tasmāttāta gṛhaṃ gaccha sthitā'haṃ cāgra saṃśraye

tataḥ sa janakastasyāste vā'pi puravāsinaḥ //
saṃprahṛṣṭā gṛhaṃ jagmuḥ śaṃsatastāṃ pṛthakpṛthak

tayā traivikramī tatra pratimā prāgvinirmitā //
paścānmāheśvaraṃ liṃgaṃ kṛtvā prāsādamuttamam

tataḥ paraṃ tapaścakre bhikṣānnakṛtabhojanā //
śasyamānā janaiḥ sarvaiścamatkārapurodbhavaiḥ

// sūta uvāca // //
etadvaḥ sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭo'smi dvijottamāḥ //
yathā tasyā dṛḍhaṃ kāyamabhedyaṃ saṃsthitaṃ sadā

sarpāṇāṃ ca tathā'nyeṣāṃ śastrādīnāmapi dvijāḥ //
yaścaitatpaṭhate nityaṃ bhaṭṭikākhyānamuttamam //
nāpavādo bhavettasya kukṛto dvijasattamāḥ

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṃḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye bhaṭṭikātīrthotpattimāhātmyakathanaṃnāma saptadaśottaraśatatamo'dhyāyaḥ //