Skanda Purana · Chapter 6.108

// ṛṣaya ūcuḥ // //
aṣṭaṣaṣṭipramāṇāni yāni kṣetrāṇi sūtaja //
tvayoktāni ca tānyeva nāmato naḥ prakīrtaya

tathānyāni ca tīrthāni yāni saṃti dharātale //
tāni kīrtaya kārtsnyena paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ

// sūta uvāca // //
yāni proktāni tīrthāni bhavadbhirdvijasattamāḥ //
aṣṭaṣaṣṭipramāṇāni tathā kṣetrāṇi bhūtale

tāni sarvāṇi bhītāni praviṣṭāni rasātalam //
tīrthāni muniśārdūlāḥ pāpe hyatra kalau yuge

etadeva purā pṛṣṭaḥ pārvatyā parameśvaraḥ //
yadbhavadbhirahaṃ pṛṣṭastīrthayātrākṛte dvijāḥ

kailāsaśikharāsīnaḥ purā devo maheśvaraḥ //
sarvairgaṇagaṇaiḥ sārdhamupaviṣṭo varāsane

praṇāma karaṇārthāya hyāgateṣvamareṣu ca //
gateṣu teṣu vipreṃdrā sarveṣu tridivālayam //
ardhāsanagatā devī vākyametaduvāca ha

// devyuvāca // //
devadeva mahādeva gaṃgākṣālitaśekhara //
vada me tīrthamāhātmyaṃ yadyahaṃ vallabhā tava / ८ //
tisraḥ koṭyo'rdhakoṭī ca tīrthānāmiha bhūtale //
saṃkhyayā nāmato deva mahyaṃ kīrtaya sāṃpratam / ९ //
yāni tīrthānyanekāni kṣetrāṇi caiva me prabho //
tāni kīrtaya deveśa sugamyaṃ caiva dehinām //
kīrtanācca samagrāṇāṃ tīrthānāṃ labhyate phalam

// īśvara uvāca // //
tīrthaśabdo varārohe dharmakṛtyeṣu vartate //
dharmasthāneṣu sarveṣu tattvaṃ śṛṇu samāhitā

mātā tīrthaṃ pitā tīrthaṃ tīrtha sādhusamāgamaḥ //
dharmānuciṃtanaṃ caiva tathaiva niyamo yamaḥ

puṇyāḥ kathā varārohe devarṣīṇāṃ kṛtāstathā //
āśrayāḥ sanmunīṃdrāṇāṃ devānāṃ ca tathā priye

bhūmibhāgāḥ pavitrāḥ syuḥ kīrtyate tīrthamityuta //
teṣāṃ saṃdarśanādeva smaraṇāccāvagāhanāt //
mucyaṃte jantavaḥ pāpairapi janmaśatodbhavaiḥ

tathā pātakino ye ca ye ca viśvāsaghātakāḥ //
te'pi sarve tathā muktāsteṣāṃ caivāvagāhanāt

evaṃ pāpāni saṃyāṃti nāśaṃ sarvāṃgasundari //
api brahmavadhātpāpaṃ yadbhavediha dehinām //
taccāpi tīrthasaṃsargātpralayaṃ yātyasaṃśayam

mamāpi karasaṃlagnaṃ kapālaṃ brahmaṇaḥ purā //
patitaṃ tīrthasaṃsargātteṣāṃ caivāvagāhanāt

evaṃ sarveṣu tīrtheṣu tathā hyāyataneṣu ca //
snātavyaṃ bhaktiyuktena cetasā nānyagāminā

yatra snātairnaraiḥ samyaksarveṣāṃ labhyate phalam //
mamāśrayaṃ viśālākṣi sarvapātakanāśanam//
kāmadaṃ ca tathā nṝṇāṃ nārīṇāṃ ca viśeṣataḥ

etadguhyatamaṃ devi mama nityavyavasthitam //
na kasyā'pi mayākhyātaṃ deveṃdrasyāpi pṛcchataḥ

vāllabhyāttava me bhadre kathitaṃ vai varānane //
aṣṭaṣaṣṭiḥ pragamyāni bhaktyā tīrthāni mānavaiḥ

mamāśrayāṇi tānyeva sarvapāpaharāṇi ca //
kāmadāni varārohe matprabhāvādasaṃśayam

yaṃ yaṃ kāmaṃ samādhāya tatra tīrthe pumānyadi //
kṛtvā snānaṃ tato devamarcayecca maheśvaram

sukṛtaṃ manasi dhyātvā yairnaraiḥ pūjito hariḥ //
āstāṃ teṣāṃ varārohe darśanaṃ sparśanaṃ tathā //
smaraṇādapi mucyaṃte narāḥ pāpaiḥ purākṛtaiḥ

ete śakrādayo devāsteṣu tīrtheṣu sundari //
māṃ pūjya tridivaṃ prāptāstathānye nāradādayaḥ

tānyahaṃ te pravakṣyāmi vistareṇa pṛthakpṛthak //
nāmataḥ śṛṇu deveśi samāhitamanāḥ sthitā

vārāṇasī prayāgaṃ ca naimiṣaṃ cāparaṃ tathā //
gayāśiraḥ supuṇyaṃ ca pavitraṃ kurujāṃgalam

prabhāsaṃ puṣkaraṃ caiva viśveśvaramathāparama //
aṭṭahāsaṃ mahendraṃ ca tathaivojjayanī ca yā

marukoṭiḥ śaṃkukarṇaṃ gokarṇaṃ kṣetramuttamam //
rudrakoṭiḥ sthaleśaṃ ca harṣitaṃ vṛṣabhadhvajam

kedāraṃ ca tathā kṣetraṃ kṣetraṃ madhyamakeśvaram //
sahasrākṣaṃ tathā kṣetraṃ tathānyatkārtikeśvaram

tathaiva vastramārgaṃ ca tathā kanakhalaṃ smṛtam //
bhadrakarṇaṃ ca vikhyātaṃ daṇḍakākhyaṃ tathaiva ca

tridaṇḍākhyaṃ tathā kṣetraṃ tathaiva kṛmijāṃgalam //
ekāmraṃ ca tathā kṣetraṃ kṣetraṃ chāgalakaṃ tathā

kāliṃjaraṃ ca deveśi tathānyanmaṇḍaleśvaram //
kāśmīraṃ marukeśaṃ ca hariścaṃdraṃ suśobhanam

puraścaṃdraṃ ca vāmeśaṃ kukuṭeśvarameva ca //
bhasmagātramathokāraṃ trisaṃdhyā virajā tathā

/
arkeśvaraṃ ca nepālaṃ duṣkarṇaṃ karavīrakam //
jāgeśvaraṃ tathā devi śrīśailaṃ parvatottamam

ayodhyā caiva pātālaṃ tathā kārohaṇaṃ mahat //
devikā ca nadī puṇyā bhairavaṃ pūrvasāgaraḥ

saptagodāvarītīrthaṃ tathaiva samudāhṛtam //
nirmaleśaṃ tathānyacca karṇikāraṃ suśobhanam

kailāsaṃ jāhnavītīraṃ jalaliṃgaṃ ca vāḍavam//
badarītīrthavaryaṃ ca koṭitīrthaṃ tathaiva ca

viṃdhyācalo hemakūṭaṃ gandhamādanameva ca //
liṃgeśvaraṃ tathā kṣetraṃ laṃkādvāraṃ tathaiva ca

naleśvaraṃ tu madhyeśaṃ kedāraṃ rudrajālakam //
suvarṇākhyaṃ ca vāmoru tathānyatṣaṣṭikāpatham

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśavarakṣetramāhātmye 'ṣṭaṣaṣṭitīrthavarṇanaṃnāmāṣṭottaraśatatamo'dhyāyaḥ //