Skanda Purana · Chapter 6.107

ṛṣaya ūcuḥ // //
aṣṭaṣaṣṭiriyaṃ proktā yā tvayā sūtanandana //
kṣetrāṇāṃ devadevasya kathaṃ sā tatra saṃsthitā //
etatsarvaṃ samācakṣva paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ

// sūta uvāca// //
praśnabhāro mahāneṣa yo bhavadbhiḥ prakīrtitaḥ //
tathāpi kīrtayiṣyāmi namaskṛtvā pinākinam

camatkārapure'vāsītpūrvaṃ brāhmaṇasattamaḥ //
vatsasyānvayasaṃbhūtaścitraśarmā mahāyaśāḥ

tasya buddhiriyaṃ jātā pātāle hāṭakeśvaram //
atrānīya tato bhaktyā pūjayāmi divāniśam

evaṃ sa niścayaṃ kṛtvā tapaścake tataḥ param //
niyato niyatāhāraḥ parāṃ niṣṭhāṃ samāśritaḥ

tasyāpi bhagavāñchaṃbhuḥ kālena mahatā tataḥ //
saṃtuṣṭo brāhmaṇa śreṣṭhāstataḥ provāca sādaram

varaṃ prārthaya viprendra yatte manasi vartate //
api trailokyarājyaṃ te tuṣṭo dāsyāmyasaṃśayam

tasmātprārthaya te nityaṃ yatra citte vyavasthitam //
durlabhaṃ sarvadevānāṃ manuṣyāṇāṃ viśeṣataḥ

// citraśarmovāca // //
yadi tuṣṭosi me deva varaṃ cenme prayacchasi //
tadatrāgaccha pātālālliṃgarūpī sureśvara

yatpātāle sthitaṃ liṃgaṃ brahmaṇā saṃpratiṣṭhitam //
hāṭakeśvarasaṃjñaṃ tu tadihāyātu satva ram

// śrībhagavānuvāca // //
acalaṃ sarvaliṃgaṃ syātsarvatrāpi dvijottama //
ki punaḥ prathamaṃ yacca brahmaṇā nirmitaṃ svayam

tasmātthāpaya liṃgaṃ taddhāṭakena dvijottama //
hāṭakeśvarasaṃjñaṃ tu loke khyātaṃ bhaviṣyati

somavāre catudaśyāṃ śuklāyāṃ śraddhayānvitaḥ //
yastadbhaktisamāyuktaḥ pūjayiṣyati mānavaḥ ///३//
ādyaliṃgodbhavaṃ śreyaḥ pūjayā lapsyate dvija //
evamuktvā'tha bhagavāṃstataścādarśanaṃ gataḥ ///४//
citraśarmā'pi kṛtvātha prāsādaṃ sumanoharam //
tatra hemamayaṃ liṃgaṃ sthāpayāmāsa bhaktitaḥ

śāstroktena vidhānena pūjāṃ cakre ca nityaśaḥ //
tatastrailokya vikhyātaṃ talliṃgaṃ tatra vai dvijāḥ

dūrādabhyetya lokāśca pūjayaṃti tataḥ param //
atha tatra dvijā ye'nye saṃsthitā guṇavattarāḥ

teṣāṃ spardhā tato jātā dṛṣṭvā tasya viceṣṭitam //
ekasthānaprasūtānāṃ sarveṣāṃ guṇaśālinām

ayaṃ guṇavihīno'pi prakhyāto bhuvanatraye //
harārādhanamāsādya yasmāttasmādvayaṃ haram //
tadarthe toṣayiṣyāmaḥ sāmyaṃ yena prajāyate

aṣṭaṣaṣṭiḥ smṛtā loke kṣetrāṇāṃ śūlapāṇinaḥ //
yatra sānnidhyamabhyeti trikālaṃ parameśvaraḥ

aṣṭaṣaṣṭiśca gotrāṇāmasmākaṃ cātra saṃsthitā //
etena mūḍhamanasā sārdhaṃ sāmānyalakṣaṇā

tasmādanena cārādhya bhagavantaṃ trilocanam //
tacca liṃgaṃ samānītamatra pātālasaṃsthitam

tathā sarvaiśca sarvāṇi kṣetraliṃgāni kṛtsnaśaḥ //
ānetavyāni cārādhya tapaḥśaktyā maheśvaram

eteṣāṃ sarvagotrāṇāmāneṣyati ca śaṃkaraḥ //
yadgotraṃ kṣetrasaṃyuktaṃ yaccānyadvā bhaviṣyati

tataste śarmasaṃyuktāḥ sarva eva dvijottamāḥ //
cakrustapaḥkriyāṃ sarve duṣkarāṃ sarvajantubhiḥ //

japairhomopavāsaiśca niyamaiśca pṛthagvidhaiḥ //
balipūjopahāraiśca snānadānādibhistathā

liṃgaṃ saṃsthāpya devasya nāmnā khyātaṃ dvijeśvaram //
manoharatare procce prāsāde parvatopame

tyaktvā gṛhakriyāḥ sarvāstathā yajñasamudbhavāḥ //
anyāśca lokayātrotthāstoṣayaṃti maheśvaram //

evamārādhyamāno'pi santoṣaṃ parameśvaraḥ //
nābhyagacchatparāṃ tuṣṭiṃ kathaṃcidapi sa dvijāḥ

tato varṣasahasrāṃte samārādhya maheśvaram //
na ca kiñcitphalaṃ prāptā yāvatkruddhāstato'khilāḥ

/
asya mūrkhatamasyā'pi tvaṃ śūliṃścitraśarmaṇaḥ //
sustokenā'pi kālena santoṣaṃ paramaṃ gataḥ

/
vayaṃ vārdhakyamāpannā bālyātprabhṛti śaṃkaram //
pūjayanto'pi no dṛṣṭastathā'pi parameśvara

tasmātsarve prakartavyaṃ havyavāhapraveśanam //
asmābhirniścayo hyeṣa tavāgre sāṃprataṃ kṛtaḥ

tataścāhṛtya kāṣṭhāni sarve te dvijasattamāḥ //
īśvaraṃ manasi dhyātvā citāścakruḥ pṛthagvidhāḥ

tathā sarvaṃ kriyākalpaṃ snānadānādikaṃ ca yat //
kṛtvā te brāhmaṇāḥ sarve susamiddhahutāśanam

yāvatkṛtvā sutaiḥ sārdhaṃ praviśaṃti samāhitāḥ //
tāvatsa bhagavāṃstuṣṭasteṣāṃ saṃdarśanaṃ yayau

abravīcca vihasyoccairmeghagambhīrayā girā //
sarvāṃstānbrāhmaṇaśreṣṭhānmṛtānsaṃjīvayanniva

bho bho brāhmaṇaśārdūlā mā maivaṃ sāhasaṃ mahat //
yūyaṃ kuruta madvākyātsaṃtuṣṭasya viśeṣataḥ

tasmādvadata yaccitte yuṣmākaṃ caiva saṃsthitam //
yena dattvā pragacchāmi svameva bhuvanaṃ punaḥ

// brāhmaṇā ūcuḥ // //
asminkṣetre suraśreṣṭha purasyāsya ca saṃnidhau //
kṣetrāṇāmaṣṭaṣaṣṭiryā dhanyā saṃkīrtyate janaiḥ

sadābhyaitu samaṃ liṃgaistairādyaiḥ surasattama //
yenāmarṣapraśāṃtirnaḥ sarveṣāmiha jāyate

eṣa saṃspardhate'smābhiḥ sarvairguṇavivarjitaḥ//
tvalliṃgasya prabhāvena tasmādetatsamācara

// sūta uvāca // //
etasminnaṃtare vipro jñātvā taṃ varadaṃ haram //
uvāca spardhayā yuktaścitraśarmā maheśvaram

// citraśarmovāca // //
etaiḥ prāṇaparityāgamārabhya tadanataram //
tuṣṭiṃ nīto'si devaśa kṛtvā ca sumahattapaḥ

mayā sparddhamānaiśca kevalaṃ guṇagarvitaiḥ //
tasmādeṣo na dātavyatvaṃ tvayā kiṃcitsureśvara

yadi tvaṃ māmatikramya saṃpradāsyasi vāṃchitam //
etaiḥ putrakalatraiśca sārdhaṃ pratyakṣatastava //
pāvakaṃ sādhayiṣyāmi tasmādyuktaṃ samācara

// sūta uvāca // //
tasya tadvacanaṃ śrutvā bhagavāñchaśiśekharaḥ //
cintayāmāsa cittena kimatra sukṛtaṃ bhavet

ete brāhmaṇaśārdūlā vināśaṃ yāṃti matkṛte //
eṣo'pi sarvasaṃsiddho gaṇatulyo dvijottamaḥ

tasmāddvābhyāṃ mayā kāryaṃ kṣetre saukhyaṃ yathā bhavet //
brāhmaṇānāṃ viśeṣeṇa tathā cātra nivāsinām

mamāpi sarvadā citte kṛtyametaddhi vartate //
eka sthāne karomyeva sarvakṣetrāṇi yāni me

bhaviṣyati tathā kālo raudraḥ kalisamudbhavaḥ //
tatra kṣetrāṇi tīrthāni nāśaṃ yāsyaṃti bhūtale

sattīrthaistadbhayātsarvaiḥ kṣetrametatsamāśritam //
ānayiṣyāmyahamapi svāni kṣetrāṇi kṛtsnaśaḥ

tatastaṃ citraśarmāṇaṃ prāha cedaṃ maheśvaraḥ //
śṛṇu madvacanaṃ kṛtsnaṃ kuruṣva tadanaṃtaram

atra kṣetrāṇi sarvāṇi madīyāni dvijottama //
samāgacchaṃtu viprāśca prabhavaṃtu praharṣitāḥ

tavāpi yogyatāṃ śreṣṭhāṃ kariṣyāmi mahāmate //
yadi me vartase vākye muktvā sparddhāṃ dvijodbhavām

turīyamapi te gotraṃ vedoktena krameṇa ca //
ādyatāṃ cāpi te sarve kīrtayiṣyaṃti te dvijāḥ

tathānyadapi sanmānaṃ tava yacchāmi ca dvija //
ācandrārkamasaṃdigdhaṃ putrapautrādikaṃ ca yat

tvadanvaye bhaviṣyaṃti putrapautrāstathā pare //
kṛtye śrāddhe tarpaṇe vā kriyamāṇe vidhānataḥ

ādyasya vatsasaṃjñasya nāma uccārya gotrajam //
tato nāmāni cāpyevaṃ kīrtayiṣyaṃti bhaktitaḥ

tataḥ saṃtarpayiṣyaṃti pitṝnatha pitāmahān //
tathānyānapi baṃdhūṃśca suhṛtsaṃbaṃdhibāṃdhavān //

tvadanvaye vinā nāmnā tvadīyena vimohitāḥ //
ye pitṝṃstarpayiṣyaṃti teṣāṃ vyarthaṃ bhaviṣyati

śrāddhaṃ vā yadi vā dānaṃ tarpaṇaṃ vā tvadudbhavam //
tasmādahaṃkṛtiṃ muktvā māmārādhaya kevalam

yena siddho'pi saṃsiddhiṃ parāmāpnoṣi śāśvatīm //
evaṃ saṃbodhya taṃ vipraṃ kṛtvādyamapi paścimam

tatastānbrāhmaṇānāha prāsādaḥ kriyatāmiti //
gotraṃgotraṃ puraskṛtya sthāpyaṃ liṃgamanuttamam //
yena saṃkramaṇaṃ teṣu mama saṃjāyatedvijāḥ

atha te brāhmaṇāstatra bhūmibhāgānmanoharān //
dṛṣṭvādṛṣṭvā pracakruśca prāsādānharṣasaṃyutāḥ

aṣṭaṣaṣṭimitāndivyānkailāsaśikharopamān //
teṣu saṃsthāpayāmāsu liṅgāni vividhāni ca //
kṣetrekṣatre ca yannāma tattatsaṃjñāṃ pracakrire

atha teṣāṃ punardṛṣṭiṃ gatvā devastrilocanaḥ //
provāca madhuraṃ vākyaṃ kasmiṃścitkālaparyaye //
ārādhitastapaḥśaktyā liṃgasaṃsthāpanādanu

// śrībhagavānuvāca // //
parituṣṭo'smi vipreṃdrā yuṣmākamahamadya vai //
etanmama kṛtaṃ kṛtyaṃ bhavadbhirakhilaṃ tataḥ

asmadīyāni liṃgāni kṣetrāṇi ca kalerbhayāt //
tato mānyāśca me yūyaṃ nānyairetadbhaviṣyati

tasmāccittasthitaṃ śīghraṃ prārthayaṃtu dvijottamāḥ //
saṃprayacchāmi yenāśu yadyapi syātsudurlabham

//
// brāhmaṇā ūcuḥ // //
yadi deva prasannastvamasmākaṃ ca sureśvara //
paścimaścitraśarmā ca yathādyo bhavatā kṛtaḥ

asmadīyaṃ sadā nāma kīrtanīyamasaṃśayam //
śrāddhakṛtyeṣu sarveṣu yathā tena samā vayam //
bhavāmastvatprasādena sāṃprataṃ citraśarmaṇā

//śrībhagavānuvāca // //
yuṣmākamapi ye kecidvaśaṃ yāsyaṃti mānavāḥ //
yuvānaḥ śāstrasaṃyuktā vedavidyāviśāradāḥ

ānayiṣyatha tānyūyamāmuṣyāyaṇasaṃjñitān //
nityaṃ sthitāśca te kṣetre śrāddhasyākṣayyakārakāḥ

evamuktvātha deveśastataścādarśanaṃ gataḥ //
te'pi viprāḥ susaṃtuṣṭāstatra sthāne vyavasthitāḥ

evaṃ tatra samastāni kṣetrāṇyāyatanāni ca //
kalibhītāni vipreṃdrā nivasaṃti sadaiva hi

evaṃ te brāhmaṇāḥ prāpya siddhiṃ ceśvarapūjanāt //
khyātāḥ sarvatra bhuvane śrāddhasyākṣayyakārakāḥ

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetra māhātmye brāhmaṇacitraśarmaliṃgasthāpanavṛttāṃtavarṇanaṃnāma saptottaraśatatamo'dhyāyaḥ