Skanda Purana · Chapter 6.1
ॐnamaḥ puruṣottamāya//
//atha skānde mahāpurāṇe ṣaṣṭhanāgarakhaṇḍaprārambhaḥ//
//vyāsa uvāca//
sa dhūrjaṭi jaṭājūṭo jāyatāṃ vijayāya vaḥ/
yatraikapalitabhrāṃtiṃ karotyadyāpi jāhnavī
ṛṣaya ūcuḥ/
harasya pūjyate liṃgaṃ kasmādatanmahāmate
viśeṣātsaṃparityajya śeṣāṃgāni surāsuraiḥ
tasmādetanmahābāho yathāvadvaktumarhasi/
sāṃprataṃ sūta kārtsnyena paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ
sūta uvāca/
praśnabhāro mahāneṣa yo bhavadbhirudāhṛtaḥ/
kīrtayiṣye tathāpyenaṃ namaskṛtya svayaṃbhuve
ānartaviṣaye cāsti vanaṃ munijanāśrayam/
manojñaṃ sarvasattvānāṃ sarvartuphalitadrumam
tatrāśramapadaṃ ramyaṃ saumyasattvaniṣevitam//
asti tāpasasaṃkīrṇaṃ vedadhvanivirājitam
abbhakṣairvāyubhakṣaiśca śīrṇaparṇāśibhistathā/
dantolūkhalibhirvipraiḥ sevitaṃ cāśmakuṭṭakaiḥ
snānahomaparaiścaiva japasvādhyāyatatparaiḥ/
vānaprasthaistridaṇḍaiśca haṃsaiścāpi kuṭīcaraiḥ
snātakairyatibhirdāntaistathā paṃcāgnisādhakaiḥ/
kasyacittvatha kālasya bhagavāṃstripurāṃtakaḥ
satīviyogasaṃtapto bhramamāṇa itastataḥ/
tasminvane samāyātaḥ saumyasattvaniṣevite
krīḍaṃti nakulā yatra sārdhaṃ sarpaiḥpraharṣitāḥ/
pañcānanāśca mātaṃgairvṛṣadaṃśāstathākhubhiḥ/
kākāḥ kauśikasaṃghaiśca vairabhāvavivarjitāḥ
tataśca bhagavānrudro dṛṣṭvāśramapadaṃ tadā/
nagnaḥ kapālamādāya bhikṣārthaṃ praviveśa saḥ
atha tasya samālokya rūpaṃ gātrasamudbhavam/
adṛṣṭapūrvaṃ tāpasyaḥ sarvāḥ kāmavaśaṃ gatāḥ
gṛhakarma parityajya guruśuśrūṣaṇāni ca/
mithaḥ saṃbhāṣaṇaṃ cakruḥ sthānesthāne ca tāḥ sthitāḥ
ekā sā kāpi dhanyā yā cakre tasyāvagūhanam/
viśrabdhā sarvagātreṣu tāpasasya mahātmanaḥ
tathānyāḥ kautukāviṣṭā dhāvaṃtyaḥ sarvatodiśam/
dṛśyaṃte taṃ samuddiśya vistāritavilocanāḥ
kāścidarddhānuliptāṃgyaḥ kāścidekāṃjitekṣaṇāḥ/
ardhasaṃyamitaiḥ kaiśaistathānyāstyaktabālakāḥ
evamālokyamānaḥ sa kāminībhirmaheśvaraḥ/
babhrāma rājamārgeṇa bhikṣāṃ dehīti kīrtayan
atha te munayo dṛṣṭvā taṃ tathā vigatāṃbaram/
kāmodbhavakaraṃstrīṇāṃ procuḥ kopāruṇekṣaṇāḥ
yasmātpāpa tvayāsmākamāśramo'yaṃ viḍaṃbitaḥ/
tasmālliṃgaṃ patatvāśu tavaiva vasudhātale
etasminnaṃtare bhūmau liṃgaṃ tasya papāta tat/
bhittvātha dharaṇīpṛṣṭhaṃ pātālaṃ praviveśa ha
so'pi liṃgaparityakto lajjāyukto maheśvaraḥ/
gartāṃ gurvīṃ samāśritya bhrūṇarūpaḥ samāviśat
atha liṃgasya pātena trailokyabhayaśaṃsinaḥ/
utpātā dāruṇāstasthuḥ sarvatra dvijasattamāḥ
śīryate giriśṛṅgāṇi pataṃtyulkā divāpi ca/
tyajaṃti sāgarāḥ sarve maryādāṃ ca śanaiḥ śanaiḥ
atha devagaṇāḥ sarve bhayasaṃtrastamānasāḥ/
śakraviṣṇumukhā jagmuryatra devaḥ pitāmahaḥ
procuśca praṇatāḥ stutvā stotraiḥ suśrutisaṃbhavaiḥ/
trailokye sṛṣṭirūpaṃ yatkamalāsanasaṃsthitam
kimidaṃ kimidaṃ deva vartate hyadharottaram/
trailokyaṃ sakalaṃ yena vyākulatvamupāgatam
pralayasyeva cihnāni dṛśyaṃte padmasaṃbhava/
kiṃ sāṃpratamakāle'pi bhaviṣyati parikṣayaḥ
sarveṣāṃ suramartyānāṃ daityānāṃ mantrakovidaḥ/
gatirbhayārtadehānāṃ sarvalokapitāmahaḥ
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā devānāṃ caturānanaḥ/
uvāca suciraṃ dhyātvā jñātvā divyena cakṣuṣā
pralayasya na kālo'yaṃ sāṃprataṃ surasattamāḥ/
śṛṇudhvaṃ yannimittotthā mahotpātā bhavantyamī
ṛṣibhiḥ pātitaṃ liṃgaṃ devadevasya śūlinaḥ/
śāpenānartake deśe kalatrārthe mahātmabhiḥ
tenaitadvyākulībhūtaṃ trailokyaṃ sacarācaram/
tasmādgacchāmahe tatra yatra devo maheśvaraḥ
yenāsmadvacanācchīghraṃ talliṃgaṃ nidadhāti saḥ/
no cedbhaviṣyati vyaktamakāle cāpi saṃkṣayaḥ/
trailokyasyāpi kṛtsnasya satyametanmayoditam
atha devagaṇāḥ sarve brahmaviṣṇupuraḥsarāḥ/
ādityā vasavo rudrā viśvedevāstathāśvinau
prajagmustvaritāstatra yatra devo maheśvaraḥ/
gartāmadhyagataḥ supto lajjayā parayā vṛtaḥ
devā ūcuḥ/
namaste devadeveśa bhaktānāmabhayaprada/
namaste jagadādhāra śaśirājitaśekhara
tvaṃ yajñastvaṃ vaṣaṭkārastvamāpastvaṃ mahī vibho/
tvayā sṛṣṭamidaṃ sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram
tvaṃ pāsi ca suraśreṣṭha tathā nāśaṃ nayiṣyasi/
tvaṃ viṣṇustvaṃ caturvaktrastvaṃ caṃdrastvaṃ divākaraḥ
tvayā vinā mahādeva na kiṃcidiha vidyate/
api kṛtvā mahatpāpaṃ naro deva dharātale
tava nāmāpi saṃkīrtya prayāti tridivālayam/
mahādeva mahādeva mahādeveti kīrtanāt
koṭayo brahmahatyānāmagamyāgamakoṭayaḥ/
sadyaḥ pralayamāyāṃti mahādeveti kīrtanāt
vipro yathā manuṣyāṇāṃ nadīnāṃ vā mahārṇavaḥ/
tathā tvaṃ sarvadevānāmādhipatye vyavasthitaḥ
nakṣatrāṇāṃ yathā caṃdraḥ pradīptānāṃ divākaraḥ/
tathā tvaṃ sarvadevānāmādhipatye vyavasthitaḥ
dhātūnāṃ kāṃcanaṃ yadvadgaṃdharvāṇāṃ ca nāradaḥ/
tathā tvaṃ sarvadevānāmādhipatye vyavasthitaḥ
oṣadhīnāṃ yathā sasyaṃ nagānāṃ hemaparvataḥ/
tathā tvaṃ sarvadevānāmādhipatye vyavasthitaḥ
tasmātkuru prasādaṃ naḥ sarveṣāṃ ca nṛṇāṃ vibho/
saṃdhāraya punarliṃgaṃ svakīyaṃ surasattama
nocejjagattrayaṃ deva nūnaṃ nāśamamupeṣyati/
yadyetadbhūtale liṅgaṃ patati sthāsyati prabho
sūta uvāca/
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā bhagavānbṛṣabhadhvajaḥ/
provāca praṇatānsarvāṃstāndevānvrīḍayānvitaḥ
mayā satīviyogārtiyuktena surasattama/
liṃgametatparityaktaṃ śāpavyājāddvijanmanām
ko'laṃ pātayituṃ liṃgaṃ mamaitadbhuvanatraye/
devo vā brāhmaṇo vāpi vettha yūyamapi sphuṭam
tasmānnaiva dhariṣyāmi liṃgametaddharātalāt/
kimanena kariṣyāmi bhāryayā parivarjitaḥ
devā ūcuḥ/
tava kāṃtā satī nāma yā mṛtā prāksurottama/
sā jātā menakāgarbhe gaurī nāma himācalāt
bhaviṣyati punarbhāryā tavaiva tripurāṃtaka/
tasmālliṃgaṃ samādāya kuru kṣemaṃ divaukasām
devadeva uvāca/
adyaprabhṛti me liṃgaṃ yadi devā dvijātayaḥ/
pūjayaṃti prayatnena tarhīdaṃ dhārayāmyaham
brahmovāca/
ahaṃ tava svayaṃ liṃgaṃ pūjayiṣyāmi śaṃkara/
tathānye vibudhāḥ sarve kiṃ punarbhuvi mānavāḥ
tataḥ praviśya pātālaṃ devaiḥ sārdhaṃ pitāmahaḥ/
svayamevākarotpūjāṃ tasya liṃgasya bhaktitaḥ
tasmādanaṃtaraṃ viṣṇuḥ śraddhāpūtena cetasā/
tathānye vibudhāḥ sarve śakrādyāḥ śraddhayānvitāḥ
tatastuṣṭo mahādevaḥ pitāmahamidaṃ vacaḥ/
provāca vāsudevaṃ ca vinayāvanataṃ sthitam
bhavadbhyāṃ parituṣṭo'smi tasmānmattaḥ pragṛhyatām/
varamiṣṭaṃ mahābhāgau yadyapi syātsudurlabham
tāvūcatuḥ/
yadi tuṣṭosi deveśa tribhāgena samāśrayam/
āvābhyāṃ dehi liṃgena yenaikatrāśrayo bhavet
sūta uvāca/
sa tatheti pratijñāya liṃgamādāya ca prabhuḥ/
sthāne niyojayāmāsa sarvadevādhipūjitam
tato hāṭakamādāya tadākāraṃ pitāmahaḥ/
kṛtvā liṃgaṃ svayaṃ tatra sthāpayāmāsa harṣitaḥ
provāca cātha bho viprāḥ sādhunādena nādayan/
lokatrayaṃ samastānāṃ śṛṇvatāṃ tridivaukasām
mayā hyādyaṃ tvidaṃ liṃgaṃ hāṭakena vinirmitam/
khyātiṃ yāsyati sarvatra pātāle hāṭakeśvaram
tathānye manujā ye ca hāṭakādīni bhaktitaḥ/
maṇimuktāsuratnaiśca kṛtvā liṃgāni kṛtsnaśaḥ
trikālaṃ pūjayiṣyaṃti te yāsyaṃti parāṃ gatim/
mṛnmayaṃ saṃparityajya nīcadhātumayaṃ tathā
evamuktvā caturvaktraḥ saha sarvairdivālayaiḥ/
jagāma tridivaṃ so'pi kailāsaṃ śaśiśekharaḥ
etasmātkāraṇālliṃgaṃ pūjyate'tra surāsuraiḥ/
harasya cottamāṃgāni parityajya viśeṣataḥ
tataḥ prabhṛti talliṃgaṃ svayaṃ brahmā vyavasthitaḥ/
bhagavānvāsudevaśca tena pūjyaṃ śivaṃ hi tat
yastu pūjayate nityaṃ śraddhāyuktena cetasā/
tryaṃbakācyutabrahmādyāstena syuḥ pūjitāstrayaḥ
tasmātsarvaprayatnena śivaliṃgaṃ prapūjayet/
sparśayedīkṣayennityaṃ kīrtayecca dvijottamāḥ
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye liṃgotpattivarṇanaṃ nāma prathamo'dhyāyaḥ
Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0