Language

ENहिગુ
Scripture Library

Skanda Purana · Verses 5.83-2

5.83-2.83.1

śrīmārkaṇḍeya uvāca -
tato gacchenmahārāja tīrthaṃ paramaśobhanam /
brahmahatyāharaṃ proktaṃ revātaṭasamāśrayam /
hanūmatābhidhaṃ hyatra vidyate liṅgamuttamam

5.83-2.83.2

yudhiṣṭhira uvāca -
hanūmanteśvaraṃ nāma kathaṃ jātaṃ vadasva me /
brahmahatyāharaṃ tīrthaṃ revādakṣiṇasaṃsthitam

5.83-2.83.3

śrīmārkaṇḍeya uvāca -
sādhu sādhu mahābāho somavaṃśavibhūṣaṇa /
guhyādguhyataraṃ tīrthaṃ nākhyātaṃ kasyacinmayā

5.83-2.83.4

tava snehātpravakṣyāmi pīḍito vārddhakena tu /
pūrvaṃ jātaṃ mahadyuddhaṃ rāmarāvaṇayorapi

5.83-2.83.5

pulastyo brahmaṇaḥ putro viśravāstasya vai sutaḥ /
rāvaṇastena saṃjāto daśāsyo brahmarākṣasaḥ

5.83-2.83.6

trailokyavijayī bhūtaḥ prasādācchūlinaḥ sa ca /
gīrvāṇā vijitāḥ sarve rāmasya gṛhiṇī hṛtā

5.83-2.83.7

vāritaḥ kumbhakarṇena sītāṃ mocaya mocaya /
vibhīṣaṇena vai pāpo mandodaryā punaḥpunaḥ

5.83-2.83.8

tvaṃ jitaḥ kārtavīryeṇa raiṇukeyena so'pi ca /
sa rāmo rāmabhadreṇa tasya saṃkhye kathaṃ jayaḥ

5.83-2.83.9

rāvaṇa uvāca -
vānaraiśca narairṛkṣairvarāhaiśca nirāyudhaiḥ /
devāsurasamūhaiśca na jito'haṃ kadācana

5.83-2.83.10

śrīmārkaṇḍeya uvāca -
sugrīvahanumadbhyāṃ ca kumudenāṅgadena ca /
etairanyaiḥ sahāyaiśca rāmacandreṇa vai jitaḥ

5.83-2.83.11

rāmacandreṇa paulastyo hataḥ saṃkhye mahābalaḥ /
vanaṃ bhagnaṃ hatāḥ śūrāḥ prabhañjanasutena ca

5.83-2.83.12

rāvaṇasya suto janye hataścākṣakumārakaḥ /
āyāmo rakṣasāṃ bhīmaḥ sampiṣṭo vānareṇa tu

5.83-2.83.13

evaṃ rāmāyaṇe vṛtte sītāmokṣe kṛte sati /
ayodhyāṃ tu gate rāme hanumānsa mahākapiḥ

5.83-2.83.14

kailāsākhyaṃ gataḥ śailaṃ praṇāmāya maheśituḥ /
tiṣṭha tiṣṭhetyasau prokto nandinā vānarottamaḥ

5.83-2.83.15

brahmahatyāyutastvaṃ hi rākṣasānāṃ vadhena hi /
bhairavasya sabhā nūnaṃ na draṣṭavyā tvayā kape

5.83-2.83.16

hanumānuvāca -
nandinātha haraṃ pṛccha pātakasyopaśāntidam /
pāpo'haṃ plavago yasmātsaṃjātaḥ kāraṇāntarāt

5.83-2.83.17

nandyuvāca -
rudradehodbhavā kiṃ te na śrutā bhūtale sthitā /
śravaṇājjanmajanitaṃ dviguṇaṃ kīrtanādvrajet

5.83-2.83.18

triṃśajjanmārjitaṃ pāpaṃ naśyedrevāvagāhanāt /
tasmāttvaṃ narmadātīraṃ gatvā cara tapo mahat

5.83-2.83.19

gandharvāhasuto'pyevaṃ nandinoktaṃ niśamya ca /
prayāto narmadātīramaurvyādakṣiṇasaṅgamam

5.83-2.83.20

dadhyau sudakṣiṇe devaṃ virūpākṣaṃ triśūlinam /
jaṭāmukuṭasaṃyuktaṃ vyālayajñopavītinam

5.83-2.83.21

bhasmopacitasarvāṅgaṃ ḍamarusvaranāditam /
umārddhāṅgaharaṃ śāntaṃ gonāthāsanasaṃsthitam

5.83-2.83.22

vatsarān subahūn yāvadupāsāṃcakra īśvaram /
tāvattuṣṭo mahādeva ājagāma sahomayā

5.83-2.83.23

uvāca madhurāṃ vāṇīṃ meghagambhīranisvanām /
sādhu sādhvityuvāceśaḥ kaṣṭaṃ vatsa tvayā kṛtam

5.83-2.83.24

na ca pūrvaṃ tvayā pāpaṃ kṛtaṃ rāvaṇasaṃkṣaye /
svāmikāryaratastvaṃ hi siddho'si mama darśanāt

5.83-2.83.25

hanumāṃśca haraṃ dṛṣṭvā umārddhāṅgaharaṃ sthiram /
sāṣṭāṅgaṃ praṇato'vocajjaya śambho namo'stu te /
jayāndhakavināśāya jaya gaṅgāśirodhara

5.83-2.83.26

evaṃ stuto mahādevo varado vākyamabravīt /
varaṃ prārthaya me vatsa prāṇasambhavasambhava

5.83-2.83.27

śrīhanumānuvāca -
brahmarakṣovadhājjātā mama hatyā maheśvara /
na pāpo'haṃ bhavedeva yuṣmatsambhāṣaṇe kṣaṇāt

5.83-2.83.28

īśvara uvāca -
narmadātīrthamāhātmyāddharmayogaprabhāvataḥ /
manmūrtidarśanātputra niṣpāpo'si na saṃśayaḥ

5.83-2.83.29

anyaṃ ca te prayacchāmi varaṃ vānarapuṃgava /
upakārāya lokānāṃ nāmāni tava mārute

5.83-2.83.30

hanūmānaṃ janisuto vāyuputro mahābalaḥ /
rāmeṣṭaḥ phālguno gotraḥ piṅgākṣo'mitavikramaḥ

5.83-2.83.31

udadhikramaṇaśreṣṭho daśagrīvasya darpahā /
lakṣmaṇaprāṇadātā ca sītāśokanivartanaḥ

5.83-2.83.32

ityuktvāntardadhe deva umayā saha śaṅkaraḥ /
hanūmānīśvaraṃ tatra sthāpayāmāsa bhaktitaḥ

5.83-2.83.33

ātmayogabalenaiva brahmacaryaprabhāvataḥ /
īśvarasya prasādena liṅgaṃ kāmapradaṃ hi tat /
acchedyamapratarkyaṃ ca vināśotpattivarjitam

5.83-2.83.34

śrīmārkaṇḍeya uvāca -
hanūmanteśvare putra pratyakṣapratyayaṃ śṛṇu /
yadvṛttaṃ dvāparasyādau tretānte pāṇḍunandana

5.83-2.83.35

suparvā nāma bhūpālo babhūva vasudhātale /
tasya rājñaḥ sadā saukhyaṃ narā dīrghāyuṣaḥ sadā

5.83-2.83.36

sa putradhanasaṃyuktaścauropadravavarjitaḥ /
śatabāhurbabhūvāsya putro bhīmaparākramaḥ

5.83-2.83.37

āsakto'sau sadā kālaṃ pāpadharmairnareśvara /
aṭāṭyata dharāṃ sarvāṃ parvatāṃśca vanāni ca

5.83-2.83.38

vadhārthaṃ mṛgayūthānāmāgato vindhyaparvatam /
tarujātisamākīrṇe hastiyūthasamācite

5.83-2.83.39

siṃhacitrakaśobhāḍhye mṛgavārāhasaṃkule /
krīḍitvā sa vane rājā narmadāmānataḥ kvacit

5.83-2.83.40

hanūmantavane prāptaḥ śatakrośapramāṇake /
ciñciṇīvanaśobhāḍhye kadambatarusaṃkule

5.83-2.83.41

nityaṃ pālāśajambīraiḥ karaṃjakhadiraistathā /
pāṭalairbadarairyuktaiḥ śamītindukaśobhitam

5.83-2.83.42

mṛgayūthaiḥ samāchannaśikhaṇḍisvaranāditam /
pārāvatakasaṅghānāṃ samantātsvaraśobhitam

5.83-2.83.43

śaratkāle'ramadrājā bahule cāśvinasya saḥ /
vanamadhyaṃ gato'drākṣīdbhramantaṃ piṅgaladvijam

5.83-2.83.44

pustikākarasaṃsthaṃ ca papraccha capalaṃ dvijam

5.83-2.83.45

śatabāhuruvāca -
ekākī tvaṃ vane kasmādbhramase pustikākaraḥ /
itastato'pi sampaśyan kathayasva dvijottama

5.83-2.83.46

brāhmaṇa uvāca -
kānyakubjātsamāyātaḥ preṣito rājakanyayā /
asthikṣepāya vai rājanhanūmanteśvare jale

5.83-2.83.47

rājovāca -
asthikṣepo jale kasmāddhanūmanteśvare dvija /
kriyate kena kāryeṇa sāścaryaṃ kathyatāṃ mama

5.83-2.83.48

suparvaṇaḥ suto yānaṃ tyaktvā bhūmau praṇamya ca /
kṛtāñjalipuṭo bhūtvā brāhmaṇāya nareśvara /
samastaṃ kathayāmāsa vṛttāntaṃ svaṃ purātanam

5.83-2.83.49

brāhmaṇa uvāca -
śikhaṇḍī nāma rājāsti kanyakubje pratāpavān /
aputro'sau mahīpālaḥ kanyā jātā manorathaiḥ

5.83-2.83.50

jātismarā sucārvaṅgī narmadāyāḥ prabhāvataḥ /
pitrā ca saikadā kanyā vivāhāya prajalpitā

5.83-2.83.51

anitye putri saṃsāre kanyādānaṃ dadāmyaham /
śvaḥkṛtyamadya kurvīta pūrvāhṇe cāparāhṇikam /
na hi pratīkṣate mṛtyuḥ kṛtaṃ cāsya na cākṛtam

5.83-2.83.52

kanyovāca -
iccheyaṃ yatra kāle hi tatra deyā tvayā pituḥ /
putrīvākyādasau rājā vismito vākyamabravīt

5.83-2.83.53

śikhaṇḍyuvāca -
kathyatāṃ me mahābhāge sāścaryaṃ bhāṣitaṃ tvayā /
piturvākyena sā bālottamā hyāgatāntikam

5.83-2.83.54

kathayāmāsa yadvṛttaṃ hanūmanteśvare nṛpa /
kalāpinī hyahaṃ tāta yutā bhartrāvasaṃ tadā

5.83-2.83.55

revaurvyāsaṅgamantisthā revāyā dakṣiṇe taṭe /
hanūmantavane puṇye cikrīḍāhaṃ yadṛcchayā

5.83-2.83.56

bhartṛyuktā ca saṃsuptā rajanyāṃ sarale nage /
āgatā lubdhakāstatra kṣudhārtā vanamuttamam

5.83-2.83.57

bhartṛyogayutā pāpairdṛṣṭāhaṃ vadhacintakaiḥ /
pāśabandhaṃ samādāya baddhāhaṃ svāminā saha

5.83-2.83.58

grīvāṃ te moṭayāmāsuḥ picchāchoṭanakaṃ kṛtam /
hutāśanamukhe taistu saha kāntena lubdhakaiḥ

5.83-2.83.59

paribharjyāvayormāṃsaṃ bhakṣayitvā yatheṣṭataḥ /
suptāḥ svasthendriyā rātrau sā gatā śarvarī kṣayam

5.83-2.83.60

prabhāte māṃsaśeṣaṃ ca jambukairgṛdhraghātibhiḥ /
maccharīrodbhavaṃ cāsthi snāyumāṃsena cāvṛtam

5.83-2.83.61

gṛhītaṃ ghātinaikena cākāśātpatitaṃ tadā /
taṃ māṃsabhakṣaṇaṃ dṛṣṭvā pare pakṣiṇa āgatāḥ

5.83-2.83.62

dṛṣṭvā pakṣisamūhaṃ tu asthikhaṇḍaṃ vyasarjayat /
vihagānāṃ samastānāṃ dhāvatāṃ caiva paśyatām

5.83-2.83.63

patitaṃ narmadātoye hanūmanteśvare nṛpa /
madīyamasthikhaṇḍaṃ ca patitaṃ narmadājale

5.83-2.83.64

tasya tīrthasya puṇyena jātāhaṃ putrikā tava /
bhūpakanyā tvahaṃ jātā pūrṇacandranibhānanā

5.83-2.83.65

jātismarā narendrasya saṃjātā bhavataḥ kule /
tasmādvivāhaṃ necchāmi mama bhartā nṛpottama

5.83-2.83.66

viṣame vartate'dyāpi śakuntamṛgajātiṣu /
tasyāsthiśeṣaṃ rājendra tasmiṃstīrthe bhaviṣyati

5.83-2.83.67

tatkṣepaṇārthaṃ vai tāta preṣayādya dvijottamam /
etatte sarvamākhyātaṃ kāraṇaṃ nṛpasattama

5.83-2.83.68

madbhartā viṣame sthāne śakuntamṛgajātiṣu /
yadi preṣayase tāta kaṃcittvaṃ narmadātaṭe

5.83-2.83.69

tasyāhaṃ kathayiṣyāmi sthānaiścihnaiśca lakṣitam /
śikhaṇḍināpyahaṃ tatra hyāhūto hyavanīpate

5.83-2.83.70

dāsyāmi viṃśatigrāmāngaccha tvaṃ narmadātaṭe /
preṣaṇaṃ me pratijñātamalakṣmyā pīḍitena tu

5.83-2.83.71

kanyovāca -
gaccha tvaṃ narmadāṃ puṇyāṃ sarvapāpakṣayaṃkarīm /
āgneyyāṃ somanāthasya hanūmanteśvaraḥ paraḥ

5.83-2.83.72

ardhakrośena revāyā vistīrṇo vaṭapādapaḥ /
karaṃjaḥ kaṭahaścaiva sannidhāne vaṭasya ca

5.83-2.83.73

nyagrodhamūlasāṃnidhye sūkṣmānyasthīni drakṣyasi /
samūhya tāni saṃgṛhya gaccha revāṃ dvijottama

5.83-2.83.74

āśvinasyāsite pakṣe tripurāristu vai tithau /
snāpya triśūlinaṃ bhaktyā rātrau tvaṃ kuru jāgaram

5.83-2.83.75

kṣipeḥ prabhāte tāni tvaṃ nābhimātrajalasthitaḥ /
ityuccārya dvijaśreṣṭha vimuktistasya jāyatām

5.83-2.83.76

kṣiptvāsthīni punaḥ snānaṃ kartavyaṃ tvaghanāśanam /
evaṃ kṛte tu rājendra gatistasya bhaviṣyati

5.83-2.83.77

kathitaṃ kanyayā yacca tatsarvaṃ pustikākṛtam /
āgato'haṃ nṛpaśreṣṭha tīrthe'tra duritāpahe

5.83-2.83.78

so'bhijñānaṃ tato dṛṣṭvā nītvāsthīni nareśvara /
pūrvoktena vidhānena prākṣipaṃ nārmadā masipuṣpavṛṣṭiḥ'śu sādhu sādhviti pāṇḍava /
vimānaṃ ca tato divyamāgataṃ barhiṇastadā

5.83-2.83.79

divyarūpadharo bhūtvā gato nāke kalāpavān /
evaṃ tu pratyayaṃ dṛṣṭvā hanūmanteśvare nṛpa

5.83-2.83.80

cakārānaśanaṃ vipraḥ śatabāhuśca bhūpatiḥ /
śoṣayāmāsatustau svamīśvarārādhane ratau

5.83-2.83.81

dhyāyantau tasthaturdevaṃ śatabāhudvijottamau /
māsārdhena mṛto rājā śatabāhurmahāmanāḥ

5.83-2.83.82

kiṅkaṇījālaśobhāḍhyaṃ vimānaṃ tatra cāgatam /
sādhu sādhu nṛpaśreṣṭha vimānārohaṇaṃ kuru

5.83-2.83.83

śatabāhuruvāca -
nāyāmi svargamārgāgraṃ vipro yāvanna saṃsthitaḥ /
upadeśaprado mahyaṃ gururūpī dvijottamaḥ

5.83-2.83.84

apsarasa ūcuḥ /
lobhāvṛto hyayaṃ vipro lobhātpāpasya saṃgrahaḥ /
hanūmanteśvare rājanye mṛtāḥ sattvamāsthitāḥ

5.83-2.83.85

te yānti śāṃkare loke sarvapāpakṣayaṃkare /
naiva pāpakṣayaścāsya brāhmaṇasya nareśvara

5.83-2.83.86

gṛhaṃ ca gṛhiṇī citte brāhmaṇasya pravartate /
śatabāhustato vipramuvāca vinayānvitaḥ

5.83-2.83.87

tyaja mūlamanarthasya lobhamenaṃ dvijottama /
ityuktvā svaryayau rājā svargakanyāsamāvṛtaḥ

5.83-2.83.88

dinaiḥ kaiścidgato vipraḥ svargaṃ vaitālikairvṛtaḥ /
barhī ca kāśīrājasya putrastīrthaprabhāvataḥ

5.83-2.83.89

ātmānaṃ kanyayā dattaṃ pūrvajanma vyacintayan /
sā ca taṃ prauḍhamālokya piturājñāmavāpya ca /
svayaṃvare svabhartāraṃ lebhe sādhvī nṛpātmajam

5.83-2.83.90

śrīmārkaṇḍeya uvāca -
etadvṛttāntamabhavattasmiṃstīrthe nṛpottama /
etasmātkāraṇānmedhyaṃ tīrthametatsadā nṛpa

5.83-2.83.91

aṣṭamyāṃ vā caturdaśyāṃ sarvakālaṃ nareśvara /
viśeṣāccāśvine māsi kṛṣṇapakṣe caturdaśīm

5.83-2.83.92

snāpayedīśvaraṃ bhaktyā kṣaudrakṣīreṇa sarpiṣā /
dadhnā ca khaṇḍayuktena kuśatoyena vai punaḥ

5.83-2.83.93

śrīkhaṇḍena sugandhena guṇṭhayecca maheśvaram /
tataḥ sugandhapuṣpaiśca bilvapatraiśca pūjayet

5.83-2.83.94

mucakundena kadena jātīkāśakuśodbhavaiḥ /
unmattamunipuṣpaughaiḥ puṣpaistatkālasambhavaiḥ

5.83-2.83.95

arcayetparayā bhaktyā hanūmanteśvaraṃ śivam /
ghṛtena dāpayeddīpaṃ tailena tadabhāvataḥ

5.83-2.83.96

śrāddhaṃ ca kārayettatra brāhmaṇairvedapāragaiḥ /
sarvalakṣaṇasampūrṇaiḥ kulīnairgṛhapālakaiḥ

5.83-2.83.97

tarpayedbrāhmaṇān bhaktyā vasanānnahiraṇyataḥ /
narakasthā divaṃ yāntu procyeti praṇameddvijān

5.83-2.83.98

patitān varjayedviprān vṛṣalī yasya gehinī /
svavṛṣaṃ cāparityajya vṛṣairanyairvṛṣāyate

5.83-2.83.99

vṛṣalīṃ tāṃ vidurdevā na śūdrī vṛṣalī bhavet /
brahmahatyā surāpānaṃ gurudāraniṣevaṇam

5.83-2.83.100

suvarṇaharaṇanyāsamitradrohodbhavaṃ tathā /
naśyate pātakaṃ sarvamityevaṃ śaṅkaro'bravīt

5.83-2.83.101

śrīmārkaṇḍeya uvāca -
vākpralāpena bho vatsa bahunoktena kiṃ mayā /
sarvapātakasaṃyukto dadyāddānaṃ dvijanmane

5.83-2.83.102

godānaṃ ca prakartavyamasmiṃstīrthe viśeṣataḥ /
godānaṃ hi yataḥ pārtha sarvadānādhikaṃ smṛtam

5.83-2.83.103

sarvadevamayā gāvaḥ sarve devāstadātmakāḥ /
śṛṅgāgreṣu mahīpāla śakro vasati nityaśaḥ

5.83-2.83.104

uraḥ skandaḥ śiro brahmā lalāṭe vṛṣabhadhvajaḥ /
candrārkau locane devau jihvāyāṃ ca sarasvatī

5.83-2.83.105

marudgaṇāḥ sadā sādhyā yasyā dantā nareśvara /
huṅkāre caturo vedān vidyātsāṅgapadakramān

5.83-2.83.106

ṛṣayo romakūpeṣu hyasaṃkhyātāstapasvinaḥ /
daṇḍahasto mahākāyaḥ kṛṣṇo mahiṣavāhanaḥ

5.83-2.83.107

yamaḥ pṛṣṭhasthito nityaṃ śubhāśubhaparīkṣakaḥ /
catvāraḥ sāgarāḥ puṇyāḥ kṣīradhārāḥ staneṣu ca

5.83-2.83.108

viṣṇupādodbhavā gaṅgā darśanātpāpanāśanī /
prasrāve saṃsthitā yasmāttasmādvandyā sadā budhaiḥ

5.83-2.83.109

lakṣmīśca gomaye nityaṃ pavitrā sarvamaṅgalā /
gomayālepanaṃ tasmātkartavyaṃ pāṇḍunandana

5.83-2.83.110

gandharvāpsaraso nāgāḥ khurāgreṣu vyavasthitāḥ /
pṛthivyāṃ sāgarāntāyāṃ yāni tīrthāni bhārata /
tāni sarvāṇi jānīyādgaurgavyaṃ tena pāvanam

5.83-2.83.111

yudhiṣṭhira uvāca -
sarvadevamayī dhenurgīrvāṇādyairalaṃkṛtā /
etatkathaya me tāta kasmādgoṣu samāśritāḥ

5.83-2.83.112

śrīmārkaṇḍeya uvāca -
sarvadevamayo viṣṇurgāvo viṣṇuśarīrajāḥ /
devāstadubhayāttasmātkalpitā vividhā janaiḥ

5.83-2.83.113

śvetā vā kapilā vāpi kṣīriṇī pāṇḍunandana /
savatsā ca suśīlā ca sitavastrāvaguṇṭhitā

5.83-2.83.114

kāṃsyadohanikā deyā svarṇaśṛṅgī subhūṣitā /
hanūmanteśvarasyāgre bhaktyā viprāya dāpayet

5.83-2.83.115

niyamasthena sā deyā svargamānantyamicchatā /
asamarthāya ye dadyurviṣṇuloke prayānti te

5.83-2.83.116

asau loke cyuto rājanbhūtale dvijamandire /
kuśalo jāyate putro guṇavidyādhanarddhimān

5.83-2.83.117

sarvapāpaharaṃ tīrthaṃ hanūmanteśvaraṃ nṛpa /
śṛṇvanvimucyate pāpādvarṇasaṃkarasaṃbhavāt

5.83-2.83.118

dūrasthaścintayan paśyanmucyate nātra saṃśayaḥ

// iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe hanūmanteśvaratīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma tryaśītitamo'dhyāyaḥ //

Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc