Skanda Purana · Verses 5.72-2
śrīmārkaṇḍeya uvāca -
tato gacchettu rājendra maṇināgeśvaraṃ śubham /
uttare narmadākūle sarvapāpakṣayaṃkaram /
sthāpitaṃ maṇināgena lokānāṃ hitakāmyayā
yudhiṣṭhira uvāca -
āśīviṣeṇa sarpeṇa īśvarastoṣitaḥ katham /
kṣudrāḥ sarvasya lokasya bhayadā viṣaśālinaḥ
kathyatāṃ tāta me sarvaṃ pātakasyopaśāntidam /
mama santāpajaṃ duḥkhaṃ duryodhanasamudbhavam
karṇabhīṣmodbhavaṃ raudraṃ duḥkhaṃ pāñcālisambhavam /
tava vaktrāmbujaughena plāvitaṃ nirvṛtiṃ gataḥ
śrutvā tava mukhodgītāṃ kathāṃ vai pāpanāśinīm /
ayuktamidamasmākaṃ dvija kleśo na śāmyati
athavā prāpsyate tāta vidyādānasya yatphalam /
tatphalaṃ prāpyate nityaṃ kathāśravaṇato hareḥ
śrīmārkaṇḍeya uvāca -
yathāyathā tvaṃ nṛpa bhāṣase ca tathātathā me sukhameti bhāratī /
śaithilyatā vā jarayānvitasya tvatsauhṛdaṃ naśyati naiva tāta /
śṛṇuṣva tasmātsaha bāndhavaiśca kathāmimāṃ pāpaharāṃ praśastām
kathayāmi yathāvṛttamitihāsaṃ purātanam
kathitaṃ pūrvato vṛttaiḥ pāramparyeṇa bhārata
dve bhārye kaśyapasyāstāṃ sarvalokeṣvanuttame /
garutmantaṃ ca vinatāsūta kadrūrahīnatha
saṃtoṣeṇa ca te tāta tiṣṭhataḥ kāśyape gṛhe /
kadrūśca vinatā nāma hṛṣṭe ca vanite sadā
tābhyāṃ sārddhaṃ krīḍate ca kaśyapo'pi prajāpatiḥ /
tatastvekadine prāpte āśramasthā śubhānanā
uccaiḥśravaṃ hayaṃ dṛṣṭvā manovegasamanvitam /
paśya paśya hi tanvaṅgī hayaṃ sarvatra pāṇḍuram
dhāvamānamaviśrāntaṃ javena manasopamam /
taṃ dṛṣṭvā sahasā cāśvamīrṣyābhāvena cābravīt
kadrūruvāca -
brūhi bhadre sahasrāṃśoraśvaḥ kiṃvarṇako bhavet /
ahaṃ bravīmi kṛṣṇo'yaṃ tvaṃ kiṃ vadasi tadvada
vinatovāca -
paśyase nanu netraiśca kṛṣṇaṃ śvetaṃ na paśyasi /
asatyabhāṣaṇādbhadre yamalokaṃ gamiṣyasi
satyānṛte tu vacane paṇastava mamaiva tu /
sahasraṃ caiva varṣāṇāṃ dāsyahaṃ tava mandire
asatyā yadi me vāṇī kṛṣṇa uccaiḥśravā yadi /
tadāhaṃ tvadgṛhe dāsī bhavāmi sarpamātṛke
yadi uccaiḥśravāḥ śveto'haṃ dāsī ca tavaiva tu /
evaṃ parasparaṃ dvābhyāṃ saṃvādo'yaṃ vyavardhata
āśrameṣu gatā bālā rātrau cintāparā sthitā /
bandhuvargasya kathitaṃ samastaṃ tadviceṣṭitam
putrāṇāṃ kathitaṃ pārtha paṇaṃ caiva mayā kṛtam /
hāhākāraḥ kṛtaḥ sarpaiḥ śrutvā mātrā paṇaṃ kṛtam
jātā dāsī na sandehaḥ śveto bhāskaravāhanaḥ /
uccaiḥśravā hayaḥ śveto na kṛṣṇo vidyate kvacit
kadrūruvāca -
yathāhaṃ na bhave dāsī tatkāryaṃ ca vicintyatām /
viśadhvaṃ romakūpeṣu hyuccaiḥśravahayasya tu
ekaṃ muhūrtamātraṃ tu yāvatkṛṣṇaḥ sa dṛśyate /
kṣaṇamātreṇa caikena dāsī sā bhavate mama
dāsīṃ kṛtvā tu tāṃ tanvīṃ vinatāṃ satyagarvitām /
tataḥ svasthānagāḥ sarve bhaviṣyatha yathāsukham
sarpā ūcuḥ /
yathā tvaṃ jananī cāmba sarveṣāṃ bhuvi pūjitā /
tathā sāpi viśeṣeṇa vañcitavyā na mātaraḥ
mātā ca pitṛbhāryā ca mātṛmātā pitāmahī /
karmaṇā manasā vācā hitaṃ tāsāṃ samācaret
sā tatastena vākyena kruddhā kālānalopamā /
mama vākyamakurvāṇā ye kecidbhuvi pannagāḥ
havyavāhamukhe sarve te yāsyantyavicāritam /
mātustadvacanaṃ śrutvā sarve caiva bhujaṅgamāḥ
kecitpraviṣṭā romeṣu uccaiḥśravahayasya ca /
naṣṭāḥ keciddaśadiśaṃ kadrūśāpabhayāttataḥ
kecidgaṅgājale naṣṭāḥ kecinnaṣṭāḥ sarasvatīm /
kecinmahodadhau līnāḥ praviṣṭā vindhyakandare
āśritya narmadātoye maṇināgottamo nṛpa /
tapaścacāra vipulamuttare narmadātaṭe
mātṛśāpabhayātpārtha dhyāyate kāmanāśanam /
acchedyamapratarkyaṃ ca vināśotpattivarjitam
vāyubhakṣaḥ śataṃ sāgraṃ tadardhaṃ ravivīkṣakaḥ /
evaṃ dhyānaratasyaiva pratyakṣastripurāntakaḥ
sādhu sādhu mahābhāga sattvavāṃstu bhujaṃgama /
tvayā bhaktyā gṛhīto'haṃ prītaste hyurageśvara /
varaṃ yācaya me kṣipraṃ yaste manasi vartate
maṇināga uvāca -
mātṛśāpabhayānnātha kliṣṭo'haṃ narmadātaṭe /
tvatprasādena me nātha mātṛśāpo bhavedvṛthā
īśvara uvāca -
havyavāhamukhaṃ vatsa na prāpsyasi mamājñayā /
mama loke nivāsaśca tava putra bhaviṣyati
maṇināga uvāca -
atra sthāne mahādeva sthīyatāmaṃśabhāgataḥ /
sahasrāṃśena bhāgena sthīyatāṃ narmadājale /
upakārāya lokānāṃ mama nāmnaiva śaṅkara
īśvara uvāca -
sthāpayasva paraṃ liṅgamājñayā mama pannaga /
ityuktvāntarhito devo jagāma hyumayā saha
mārkaṇḍeya uvāca -
tatra tīrthe tu ye gatvā śuciprayatamānasāḥ /
pañcamyāṃ vā caturdaśyāmaṣṭamyāṃ śuklakṛṣṇayoḥ
arcayanti sadā pārtha nopasarpanti te yamam /
dadhnā ca madhunā caiva ghṛtena kṣīrayogataḥ
snāpayanti virūpākṣamumādehārdhadhāriṇam /
kāmāṅgadahanaṃ devamaghāsuraniṣūdanam
snāpyamānaṃ ca ye bhaktvā paśyanti parameśvaram /
te yānti ca pare loke sarvapāpavivarjitaiḥ
śrāddhaṃ preteṣu ye pārtha cāṣṭamyāṃ pañcamīṣu ca /
brāhmaṇaiśca sadā yogyairvedapāṭhakacintakaiḥ
svadāranirataiḥ ślakṣṇaiḥ paradāravivarjitaiḥ /
ṣaṭkarmanirataistāta śūdrapreṣaṇavarjitaiḥ
khañjāśca dardurāḥ ṣaṇḍhā vārddhuṣyāśca kṛṣīvalāḥ /
bhinnavṛttikarāḥ putra niyojyā na kadācana
vṛṣalīmandire yasya mahiṣīṃ yastu pālayet /
sa vipro dūratastyājyo vrate śrāddhe narādhipa
kāṇāṣṭuṃṭāśca maṇṭāśca vedapāṭhavivarjitāḥ /
na te pūjyā dvijāḥ pārtha maṇināgeśvare śubhe
yadīcchedūrdhvagamanamātmanaḥ pitṛbhiḥ saha /
sarvāṅgarucirāṃ dhenuṃ yo dadyādagrajanmane
sa yāti paramaṃ lokaṃ yāvadābhūtasamplavam /
tataḥ svargāccyutaḥ so'pi jāyate vimale kule
ye paśyanti paraṃ bhaktyā maṇināgeśvaraṃ nṛpa /
na teṣāṃ jāyate vaṃśe pannagānāṃ bhayaṃ nṛpa
pannagaḥ śaṅkate teṣāṃ maṇināgapradarśanāt /
sauparṇarūpiṇaste vai dṛśyante nāgamaṇḍale
phalāni caiva dānānāṃ śṛṇuṣvātha nṛpottama /
annaṃ saṃskārasaṃyuktaṃ ye dadante narottamāḥ
toyaṃ śayyāṃ tathā chatraṃ kanyāṃ dāsīṃ subhāṣiṇīm /
pātre deyaṃ yato rājan yadīcchecchreya ātmanaḥ
surabhīṇi ca puṣpāṇi gandhavastrāṇi dāpayet /
dīpaṃ dhānyaṃ gṛhaṃ śubhraṃ sarvopaskarasaṃyutam
ye dadante paraṃ bhaktyā te vrajanti triviṣṭapam /
maṇināge nṛpaśreṣṭha yacca dānaṃ pradīyate
tasya dānasya bhāvena svarge vāso bhaveddhruvam /
pātakāni pralīyante āmapātre yathā jalam
narmadātoyasaṃsiddhaṃ bhojyaṃ vipre dadāti yaḥ /
so'pi pāpairvinirmuktaḥ krīḍate daivataiḥ saha
tataḥ svargacyutānāṃ hi lakṣaṇaṃ pravadāmyaham /
dīrghāyuṣo jīvaputrā dhanavantaḥ suśobhanāḥ
sarvavyādhivinirmuktāḥ sutabhṛtyaiḥ samanvitāḥ /
tyāgino bhogasaṃyuktā dharmākhyānaratāḥ sadā
devadvijagurorbhaktāstīrthasevāparāyaṇāḥ /
mātāpitṛvaśā nityaṃ drohakrodhavivarjitāḥ
ebhireva guṇairyuktā ye narāḥ pāṇḍunandana /
satyaṃ te svargādāyātāḥ svarge vāsaṃ vrajanti te
sarvatīrthavaraṃ tīrthaṃ maṇināgaṃ nṛpottama /
tīrthākhyānamidaṃ puṇyaṃ yaḥ paṭhecchṛṇuyādapi
so'pi pāpairvinirmuktaḥ śivaloke mahīyate /
na viṣaṃ kramate teṣāṃ vicaranti yathecchayā
bhādrapadyāṃ ca yatṣaṣṭhyāṃ puṇyaṃ sūryasya darśane /
tatphalaṃ samavāpnoti ākhyānaśravaṇena tu
// iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe maṇināgeśvaratīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma dvisaptatitamo'dhyāyaḥ //
Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0