Skanda Purana · Verses 5.60-2

// śrīmahādeva uvāca // //
mataṃgeśvara saṃjñaṃ tu ṣaṣṭisaṃkhyākamīśvaram //
viddhi pāpaharaṃ devi samīhitakaraṃ sadā

sugatirnāma viprendro babhūva dvāpare yuge //
satyavādī sadā dāṃto vedādhyayanatatparaḥ

mataṃgastasya putro'bhūdbālyāddāruṇatāṃ gataḥ //
sabālaṃ gardabhaṃ devi tiṣṭhantaṃ māturaṃtike //
daṇḍakāṣṭhena sahasā tāḍayāmāsa cāpalāt

taṃ tu tīvrāhataṃ dṛṣṭvā gardabhī putragṛddhinī //
uvāca mā śucaḥ putra caṃḍālo'yaṃ na vai dvijaḥ

brāhmaṇe dāruṇaṃ nāsti maitro brāhmaṇa ucyate //
tudanpāpākṛtirayaṃ bāle na kurute dayām

svakīyāṃ bhajate cātha prakṛtiṃ mānavaḥ sadā //
etacchrutvā mataṃgastu dāruṇaṃ garddabhīvacaḥ

daṃḍakāṣṭhaṃ parityajya rāsabhīṃ pratyabhāṣata //
brūhi rāsabhi kalyāṇi mātā me yena dūṣitā

kathaṃ māṃ vetsi caṃḍālaṃ yāyāvarakulodbhavam //
kena jātosmi caṃḍālo brāhmaṇyaṃ yena me gatam

// gardabhyuvāca // //
nāpitena pramattena brāhmaṇyāṃ vṛṣalena hi //
tatastvamasi cāṃḍālo brāhmaṇyaṃ tena te gatam

evamukto mataṃgastu pitaraṃ vākyamabravīt //
tātāścaryaṃ śrutaṃ me'dya jāto'haṃ nāpitena vai

gardabhyā kathitaṃ samyaktasmāttapsye mahattapaḥ //
evamuktvā sa pitaraṃ pratasthe kṛtaniścayaḥ

sa gatvā ca tato'raṇyamatapyata mahattapaḥ //
tataḥ saṃtāpayāmāsa vibudhāṃstapasānvitaḥ

taṃ tathā tapasā yuktamuvāca harivāhanaḥ //
mataṃga tapyase kiṃ tvaṃ bhogānutsṛjya mānuṣān//
varaṃ dadāmi te'haṃ taṃ vṛṇīṣva tvaṃ yadicchasi

// mataṅga uvāca // //
brāhmaṇyaṃ kāmayāno'hamidamārabdhavāṃstapaḥ //
dehi me śāśvataṃ śakra vara eṣa vṛto mayā

etacchrutvā tu vacanaṃ tamuvāca puraṃdaraḥ //
brāhmaṇyaṃ yācase tvaṃ hi duṣprāpamakṛtātmabhiḥ //

nāśameṣyasi durbuddhe tadupārama mā ciram//
caṃḍālayonau jātena na tatprāpyaṃ kathaṃcana

evamukto mataṃgastu saṃśitātmā yata vrataḥ //
atiṣṭhadekapādena varṣāṇāṃ śatasaṃkhyayā

tamuvāca tataḥ śakraḥ punareva mahāyaśāḥ //
brāhmaṇyaṃ durlabhaṃ vīra mā kṛthāḥ sāhasaṃ vṛthā

na hi śakyaṃ prāptumevamacirānnāśameṣyasi //
vṛṇu vā kāmamanyaṃ tvaṃ brāhmaṇatvaṃ sudurlabham

evamukto mataṃgastu saṃśitātmā dṛḍhavrataḥ //
sahasramekaṃ pādena tato'bdānāmavarttata

tadeva ca punarvākyamuvāca balavṛtrahā //
caṃḍālāyaunau jātena nāvāpyaṃ te kathaṃcana

anyaṃ varaṃ vṛṇīṣva tvaṃ mā kṛthāstatsvayaṃ śramam //
evamukto mataṃgastu bhṛśaṃ śokaparāyaṇaḥ

atiṣṭhata gayāṃ gatvā soṃguṣṭhena śataṃ samāḥ //
suduṣkaraṃ vahanyogaṃ prāṇāyāmaparāyaṇaḥ

tvagasthibhūto dharmātmā tatāpa paramaṃ tapaḥ //
tapaṃtaṃ tamabhidrutya parijagrāha vāsavaḥ

varāṇāmīśvaro dātā sarvabhūtahite rataḥ

// śakra uvāca // //
mataṃga brāhmaṇatvaṃ hi viruddhamiha dṛśyate //
brāhmaṇyaṃ durllabhaṃ tāta hyasatāṃ pāpaśīlinām

brāhmaṇe sarvabhūtānāṃ yogakṣemaḥ samāhitaḥ //
tadutsṛjyeha duṣprāpyaṃ brāhmaṇyamakṛtātmabhiḥ

anyaṃ varaṃ vṛṇīṣva tvaṃ durlabho'yaṃ hi te varaḥ

// mataṃga uvāca // //
kiṃ māṃ tudasi duḥkhārtaṃ mṛtaṃ mārayase ca mām //
taṃ tu śocāmi yo labdhvā brāhmaṇyaṃ nānupālayet

brāhmaṇyaṃ yadi duṣprāpyaṃ tribhirvarṇaiḥ śatakrato//
tapasā ca kathaṃ labdhaṃ viśvāmitreṇa bhūbhujā

vītahavyaśca rājarṣistapasā vipratāṃ gataḥ//
tasmāttapaḥ kariṣyāmi nirdvaṃdvo niṣparigrahaḥ

ahiṃsādamasatyasthaḥ kathaṃ nārhāmi vipratām //
daivena kṛtametaddhi yadyahaṃ mātṛdoṣataḥ

etāmavasthāṃ saṃprāpto daivayogātpuraṃdara //
nūnaṃ daivaṃ na śakyaṃ tu pauruṣeṇa nivarttitum

yadahaṃ yatnavānevaṃ na labhe vipratāṃ vibho //
evaṃ jñātvā tu deveśa dātumarhasi me param

yadi te'hamanugrāhyaḥ kiṃcidvā sukṛtaṃ mama//
tadupāyaṃ hi me śaṃsa kathaṃ vipro bhavāmi vai

yathā mamākṣayā kīttirbhavedvāpi puraṃdara //
kartumarhasi taddeva śirasā tvāṃ prasādaye / ३६ //
ityukto hi mataṃgena vāsavo balavṛtrahā //
kathayāmāsa saṃtuṣṭo liṃgamāhātmyamuttamam

// indra uvāca // //
mahākālavane liṃgaṃ sthāpitaṃ brahmaṇā purā //
divyamūrttidharaṃ divyaṃ śrīsiddheśvarapūrvataḥ

tasya darśanamātreṇa vipratvaṃ samavāpsyasi //
vāsavasya ca vākyena mataṃgo gatavāṃstadā

mahākālavanaṃ ramyaṃ siddhakṣetramathāparam //
dadarśa tatra talliṃgamaśeṣaphaladāyakam

dṛṣṭvā saṃpūjayāmāsa puṣpairnānāvidhaistathā //
pūjitaḥ pratyuvācedaṃ mataṃgaṃ devasattamaḥ

aho mahānsabhāgyosi yastvayā toṣito'smyaham //
mattaḥ sarvaṃ samudbhūtaṃ brahmāṃḍaṃ bhūrbhuvādikam

varado'smi varārhāṇāṃ śāpado'smi durātmanāma //
brāhmaṇyaṃ matprasādācca akṣayaṃ te bhaviṣyati

tato'sau vipratāṃ yāto mataṃgo liṃgadarśanāta //
punaḥ pūjāprabhāveṇa brahmalokaṃ gato dvija

brāhmaṇyaṃ durlabhaṃ labdhaṃ liṃgasyāsya prabhāvataḥ //
mataṃgena varārohe tasmāddevo vigīyate

mataṃgeśvarako loke brahmalokapradāyakaḥ //
varṇāśrameṣu vidviṣṭāḥ pāṣaṃḍavacane ratāḥ

nirmaryādā nirācārā niḥśaṃkāścātilolupāḥ //
nirghṛṇāḥ krūrarmāṇo dhṛṣṭāḥ kaliyuge narāḥ//
darśanāttasya liṃgasya te'pi yāṃti triviṣṭapam

ye viśuddhā mahābhāgā dhyānino muktibhāginaḥ //
te paśyaṃti kalau devi mataṃgeśvaramīśvaram

brahmadhyānaparā ye ca yajñadānakriyāratāḥ//
te paśyaṃti kalau devi mataṃgeśvaramīśvaram

ye'rcayaṃti mahā devi mataṃgeśvaramīśvarama //
kṛtapuṇyā narā marttye teṣāṃ vāso'kṣayo divi

eṣa te kathito devi prabhāvaḥ pāpanāśanaḥ //
mataṃgeśvaradevasya śṛṇu saubhāgyamīśvaram

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvaṃtyakhaṃḍe caturaśītiliṃgamāhātmye mataṃgeśvaramāhātmya varṇanaṃnāma ṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ