Skanda Purana · Chapter 5.43

// sanatkumāra uvāca // //
ekasminnaṃtare vyāsa yathojjayanī smṛtā purī //
tathāhaṃ saṃpravakṣyāmi śṛṇuṣva tvaṃ samāhitaḥ

tripurākhyo mahādaityaḥ sarvadaityajaneśvaraḥ //
tapastepe sudurdharṣaṃ brahmaṇastuṣṭikāraṇāt

ātape cāgnisevāṃ vai prāvṛṣi meghaḍaṃbaram //
damayitvā tadātmānaṃ śītakāle jalāśaye

śīrṇapatra jalāhāro vāyubhakṣī nirāśrayaḥ //
gāyatrīvratamāsthāya tyaktasarvaparigrahaḥ

evaṃ varṣasahasraṃ tu tapastaptaṃ suduścaram //
pūrṇe varṣasahasre tu brahmā prītatamo 'bravīt

vriyatāṃ bho'suraśreṣṭha varaṃ mattobhivāṃchitam//
tatsarvaṃ sāṃprataṃ loke varaṃ tubhyaṃ dadāmi vai//

evamuktaḥ sa vidhinā daityastripurasaṃjñitaḥ//
uvāca vacanaṃ sadyo brahmāṇaṃ saṃśitavratam//
tripura uvāca//
yadi tuṣṭamanā brahmanvaraṃ me dātumicchasi//
devadānagaṃdharvapiśācoragarākṣasaiḥ //
avadhyo'haṃ sadā bhūyāṃ varametadvṛṇomyaham

// brahmovāca // //
evaṃ bhavatu bho vatsa vicarasvākutobhayaḥ //
ityuktvā sahasā brahmā tatraivāṃtaradhīyata

tadārabhya mahādaityo devānāṃ kadanaṃ mahat //
cakāra kopapūrṇo vai pūrvavairamanusmaran

vāsayitvā yatra tatra tripurāṇi carāṇi ca //
atra vāsakṛtaḥ sarve varṇāśramaparā janāḥ

teṣāṃ vai kadanaṃ cakre nānopāyena pāpadhīḥ //
tasminpure duṣṭavāse brāhmaṇā vedapāragāḥ

na juhuyuścāgnihotraṃ somapānaṃ na karhicit //
kutaścitsukṛtaṃ karma janāḥ kurvaṃti no mune

svāhākārasvadhākāravaṣaṭkāravivarjitāḥ //
notsavo dṛśyate gehe kasyacidbhuvi vistṛtaḥ

devatāyatanaṃ nāsti tathā no śivapūjanam //
nāsti yajño na dānāni na gobrāhmaṇapūjanam //

sadācārajano nāsti dayā mānavivarjitā //
na dānī nopakārī ca tapasvī naiva dṛśyate

evaṃ vyāsa pure tasminnaṣṭaprāyamidaṃ jagat //
prajānāṃ brāhmaṇā mūlaṃ vedamūlā hi brāhmaṇāḥ

vedamūlaparā yajñā yajñamūlā hi devatāḥ //
tasmādvyāsa hataṃ sarvaṃ kṛtaṃ tena durātmanā //

tena devagaṇāḥ sarve hataprāyā hataujasaḥ //
vicaraṃti yathā martyā bhuvi tena parājitāḥ

anyonyakṛtasaṃdhānā maṃtraṃ kṛtvā samā hitāḥ //
jagmuste tatra yatrāste prajāpatirakalmaṣaḥ

tridaśāḥ kathayāmāsurātmavyasanakāraṇam //
tajjñātvā sahasotthāya brahmā lokapitā mahaḥ

jagāma tridaśaiḥ sārdhaṃ mahākālavanotamam //
yatrāste satataṃ deva umayā sahitaḥ śivaḥ

yatrāvaṃtī purī divyā sarvatīrthaniṣevitā //
tatrāgatya suraiḥ sākaṃ svayaṃbhūścaturānanaḥ

snānaṃ dānaṃ japaṃ homaṃ kṛtvā rudrasare tadā //
pūjayitvā mahākālaṃ brahmā vacanamabravīt

//
// brahmovāca // //
devadeva mahādeva bhaktānāmabhayaṃkara //
śrūyatāṃ bhoḥ suraśreṣṭha devakāryamanuttamam

tripuronāma daityeṃdro devānāṃ kadanaṃ mahat //
karoti satataṃ daityo devabrāhmaṇaniṃdakaḥ

vāsayitvā purastisro vistīrṇā vicaratyatha //
tatra sthitāni bhūtāni nāśaṃ yāṃti durātmanā

evaṃ kṛtvā prajāḥ sarvāḥ kṣayaṃ nītāścarācarāḥ //
udvāsitāni dvīpāni grāmāśca nagarāṇi ca

ṛṣīṇāmāśramāḥ sarve yatīnāmāyatanāni ca //
evaṃ kṛtvā surāḥ sarve bhraṣṭarājyāḥ parājitāḥ /'/ २९ //
vicaraṃti yathā martyāstripureṇa durātmanā //
matto labdhavaro nityaṃ vrajatyevākutobhayaḥ //

tasmātsarvaprayatnena vadhastasya viciṃtyatām

iti śrutvā vacastasya brahmaṇaḥ saṃśitātmanaḥ //
ciraṃ dhyātvā mahādevo brahmāṇaṃ tamuvāca ha

// mahādeva uvāca // //
śrūyatāṃ bhoḥ suraśreṣṭhā brahmaśakrapurogamāḥ //
jayopāyaṃ kariṣyāmi daityasyāsya durātmanaḥ

tapaścarata yūyaṃ vā ātmano jayakāṃkṣiṇaḥ //
avaṃtyāṃ yaddhutaṃ dattaṃ tatsarvaṃ cākṣayaṃ bhavet

ityuktvā sarvadevānāṃ tatraivāṃtarhitaḥ śivaḥ //
gatvā smaśānanilaye bhūtapretaniṣevite

jayārthaṃ tasya daityasya tripurasya durātmanaḥ //
upāsāṃcakrire tatra cāmuṇḍāyāḥ sureśvarāḥ//

mahiṣaiśca mahāmedhyaiḥ paśupuṣpārghatarpaṇaiḥ //
balibhirvividhairdānairdhūpadīpāgnitarpaṇaiḥ //
pūjayitvā tadā devīṃ tāmīḍe vṛṣabhadhvajaḥ

durgāṃ bhagavatīṃ bhadrāṃ durgasaṃsāratāraṇīm //
tripurāṃtakāriṇīṃ kṛtyāṃ caṃḍamuṃḍavadhodyamām

daityamedomadonmattāṃ raktākhyāṃ raktadaṃtikām //
raktāṃbaradharāṃ dhīrāṃ raktapuṣpāvatīṃ satīm

mahiṣavāhinīṃ śyāmāṃ yakṣāsanaparigrahām //
dvīpicarmaparīdhānāṃ śuṣkamāṃsāti bhairavām

pūjayitvā prasannātmā dhyānamāsthāya saṃsthitaḥ //
tadā bhagavatī bhadrā yayedaṃ dhāryate jagat //
prasannavadanā bhūtvā pratyakṣaṃ prāha caṃḍikā

// devyuvāca // //
vriyatāṃ bhoḥ suraśreṣṭha varaṃ matto'bhivāṃchitam //
sarvaṃ tvayoktaṃ yacchāmi jagatāmupakārakam

// śrīhara uvāca // //
yadi tuṣṭāsi vai devi dehi me varamuttamam //
yena hanmi mahādaityaṃ tripuraṃ devakaṃṭaka m

// śrīdevyuvāca // //
jaya hyenaṃ mahādeva gṛhāṇa pāśupataṃ param //
mayā dattaṃ suraśreṣṭha daityanāśakaraṃ param

mahāpāśupataṃ śastraṃ kare kṛtvā ca śaṃkaraḥ

ujjahāra tadā śaṃbhurdaityanāśāya satvaraḥ //
mahāḍaṃbariko bhūtvā sarvaprāṇibhayaṃkaraḥ

stutiṃ kṛtvā yayau vāgbhiḥ pṛṣṭhato'nuyayuḥ surāḥ //
śareṇaikena vai rudro jaghāna taṃ mahāsuram

māyinaṃ taṃ tridhā bhittvā māyāyuddhena śaṃkaraḥ //
punarāgātpurīmetāmavaṃtīmamarasevitām

jayāśiṣā prayuṃjānā ṛṣayaḥ siddhacāraṇāḥ //
tuṣṭuvuśca tadā devā jayaśabdena harṣitāḥ

apsarā nanṛtustatra gaṃdharvā lalitaṃ jaguḥ //
vavau tadā puṇyatamo vāyuḥ sukhaprado nṛṇām

jayaśabdastadā jātaḥ prāṇināṃ ca gṛhegṛhe //
jajvaluścāgnayaḥ śāṃtāḥ śāṃtā digja nitasvanāḥ

pravartaṃte tadā yajñā mahotsavasadakṣiṇāḥ //
devāḥ prapedire sthānaṃ svakīyaṃ punarādṛtam

ujjito dānavo yasmāttrailokye sthāpitaṃ yaśaḥ //
tasmātsarvaiḥ suraśreṣṭhairṛṣibhiḥ sanakādibhiḥ

kṛtaṃ nāma hyavaṃtyā vā ujjayinī pāpanāśinī //
avaṃtī ca purā proktā sarvakāmavarapradā

adyaprabhṛti purī vyāsa ujjayinī samāśritāḥ //
ye'syāṃ ca snānadānādi bhuvi kurvaṃti mānavāḥ

na teṣāṃ duṣkṛtaṃ kiṃciddehe tiṣṭhati pāpajam

vidyārthī girīśaṃ dhanārthī dhaneśaṃ sutārthī suteśaṃ dineśaṃ sukhārthī //
dhiyorthī gaṇeśaṃ priyārthī vasedvai girāṃ grāhya mānī janaścojjayinyām // ५७
ya etasyāṃ mahābhāga sadā vasati mānavaḥ //
bhuktvā kāmānmano'bhīṣṭānmṛtaḥ śivapuraṃ vrajet

tatraiva vasate nityaṃ kalpakoṭiśatādhikam

ya etāṃ vai kathāṃ puṇyāṃ paṭhate śṛṇute'tha vā //
mucyate sarvapāpebhyo gosahasraphalaṃ labhet

/
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvaṃtyakhaṇḍe'vantīkṣetramāhātmye ujjayinyabhidhānakathanaṃnāma tricatvāriṃśo 'dhyāyaḥ