Skanda Purana · Verses 5.42-3

śrīmārkaṇḍeya uvāca -
tato gacchettu rājendra pippaleśvaramuttamam /
yatra siddho mahāyogī pippalādo mahātapāḥ

yudhiṣṭhira uvāca -
pippalādasya caritaṃ śrotumicchāmyahaṃ vibho /
māhātmyaṃ tasya tīrthasya yatra siddho mahātapāḥ

kasya putro mahābhāga kimarthaṃ kṛtavāṃstapaḥ /
etadvistarataḥ sarvaṃ kathayasva mamānagha

mārkaṇḍeya uvāca -
mithilāstho mahābhāgo vedavedāṅgapāragaḥ /
yājñavalkyaḥ purā tāta cacāra vipulaṃ tapaḥ

tāpasī tasya bhaginī yājñavalkyasya dhīmataḥ /
sā saptame'pi varṣe ca vaidhavyaṃ prāpa daivataḥ

pūrvakarmavipākena hīnābhūtpitṛmātṛtaḥ /
nābhūttatpatipakṣe'pi ko'pītyekākinī sthitā

bhūmau bhramantī bhrātuḥ sā samīpamagamacchanaiḥ /
cacāra ca tapaḥ so'pi paralokasukhepsayā

cacāra sāpi tatrasthā śuśrūṣantī mahattapaḥ /
kasmiṃścitsamaye sātha snātāhani rajasvalā

antarvāso dhṛtavatī dṛṣṭvā karpaṭakaṃ rahaḥ /
yājñavalkyo'pi tadrātrau supto yatra susaṃvṛtaḥ

svapnaṃ dṛṣṭvātyajacchukraṃ kaupīne raktabinduvat /
virājitena tapasā siddhaṃ tadanalaprabham

yāvatprabuddho vipro'sau vīkṣyocchiṣṭaṃ tadaṃśukam /
cikṣepa dūrato'spṛśyaṃ śaucaṃ kṛtvā vidhānataḥ

niṣiddhaṃ tu niśi snānamiti suṣvāpa sa dvijaḥ /
niśīthe sāpi tadvastraṃ bhagasyāvaraṇaṃ vyadhāt

prātaranveṣayāmāsa munirvastramitastataḥ /
tataḥ sā brāhmaṇī prāha kiṃ anveṣayase prabho /
kena kāryaṃ tava tathā vadasva mama tattvataḥ

yājñavalkya uvāca -
apavitro mayā bhadre svapno dṛṣṭo'dya vai niśi /
sakledaṃ tatra me vastraṃ nikṣiptaṃ tanna dṛśyate

tacchrutvā brāhmaṇī vākyaṃ bhītabhītāvadannṛpa /
tadvastraṃ tu mayā vipra snātvā hyantaḥ kṛtaṃ mahat

tasyāstadvacanaṃ śrutvā hāhetyuktvā mahāmuniḥ /
nipapāta tadā bhūmau chinnamūla iva drumaḥ

kimetaditi setyuktvā hyākāśamiva nirmalā /
āśvāsayantī taṃ vipraṃ provāca vacanaṃ tadā

vadasva kāraṇaṃ tāta guhyādguhyataraṃ yadi /
pratīkāro'sya yenaiva vimṛśya kriyate tvarā

tataḥ sa suciraṃ dhyātvā labdhavāgvai tataḥ kṣaṇam /
provāca sādhvasamanā yattacchṛṇu nareśvara

nātra doṣo'sti te kaścinmama caiva śubhavrate /
tavodare tu garbho yastatra daivaṃ parāyaṇam

tasya tattvena rakṣā ca tvayā kāryā sadaiva hi /
vināśī naiva kartavyo yāvatkālasya paryayaḥ

tatheti vrīḍitā sādhvī dūyamānena cetasā /
apālayacca taṃ garbhaṃ yāvatputro hyajāyata

jātamātraṃ ca taṃ garbhaṃ gṛhītvā brāhmaṇī ca sā /
aśvatthacchāyāmāśritya tamutsṛjya vaco'bravīt

yāni sattvāni lokeṣu sthāvarāṇi carāṇi ca /
tāni sarvāṇi rakṣantu tyaktaṃ vai bālakaṃ mayā

evamuktvā gatā sā tu brāhmaṇī nṛpasattama /
tathāgataḥ sa tu śiśustatra sthitvā muhūrtakam

pāṇipādau vinikṣipya nikuñcya nayane śubhe /
āsyaṃ tu vikṛtaṃ kṛtvā ruroda vikṛtaiḥ svaraiḥ

tena śabdena vitrastāḥ sthāvarā jaṅgamāśca ye /
ākampitā mahotpātaiḥ saśailavanakānanā

tato jñātvā mahadbhūtaṃ kṣudhāviṣṭaṃ dvijarṣabham /
na jahāti nagaśchāyāṃ pānārthāya tataḥ param /
apibacca sutaṃ tasmādabhṛtaṃ caiva bhārata

evaṃ sa vardhitastatra kumāro nijacetasi /
cintayāmāsa viśrabdhaḥ kiṃ mama grahagocaram

tataḥ krūrasabhācāraḥ krūraṃ dṛṣṭvā nirīkṣitaḥ /
papāta sahasā bhūmau śanaiścārī śanaiścaraḥ

uvāca ca bhayatrastaḥ kṛtāñjalipuṭastadā /
kiṃ mayāpakṛtaṃ vipra pippalāda mahāmune

caranvai gaganādyena pātito dharaṇītale /
sauriṇā hyevamuktastu pippalādo mahāmuniḥ

krodharūpo'bravīdvākyaṃ tacchṛṇuṣva narādhipa /
pitṛmātṛvihīnasya mama bālasya durmate /
pīḍāṃ karoṣi kasmāttvaṃ saure brūhi hyaśeṣataḥ

śanaiścara uvāca -
krūrasvabhāvaḥ sahajo mama dṛṣṭistathedṛśī /
muñcasva māṃ tathā kartā yadbravīṣi na saṃśayaḥ

pippalāda uvāca -
adyaprabhṛti bālānāṃ varṣādā ṣoḍaśādgraha /
pīḍā tvayā na kartavyā eṣa te samayaḥ kṛtaḥ

evamastviti coktvā sa jagāma punarāgataḥ /
devamārgaṃ śanaiścārī praṇamya ṛṣisattamam

gate cādarśanaṃ tatra so'pi bālo mahāgrahaḥ /
vicintayanvai pitaraṃ krodhena kaluṣīkṛtaḥ

āgneyīṃ dhāraṇāṃ dhyātvā janayāmāsa pāvakam /
kṛtyāmantrairjuhāvāgnau kṛtyā vai saṃbhavatviti

tāvajjhaṭiti sā kanyā jvālāmālāvibhūṣitā /
hutabhuksadṛśākārā kiṃ karomīti cābravīt

śoṣayāmi samudrān kiṃ cūrṇayāmi ca parvatān /
avaniṃ veṣṭayāmīti pātaye kiṃ nabhastalam

kasya mūrdhni patiṣyāmi ghātayāmi ca kaṃ dvija /
śīghramādiśyatāṃ kāryaṃ mā me kālātyayo bhavet

tasyāstadvacanaṃ śrutvā pippalādo mahātapāḥ /
krodhasaṃraktanayana idaṃ vacanamabravīt

mahatā krodhavegena mayā tvaṃ cintitā śubhe /
pitā me yājñavalkyaśca tasya tvaṃ pata māciram

evamuktvāgamacchīghraṃ sphoṭayantī nabhastalam /
mithilāstho mahāprājñastapastepe mahāmanāḥ

yāvatpaśyati digbhāgaṃ jvalanārkasamaprabham /
yājñavalkyo mahātejā mahadbhūtamupasthitam

taddṛṣṭvā sahasāyāntaṃ bhītabhīto mahāmuniḥ /
anuyukto'tha bhūtena janakaṃ nṛpatiṃ yayau

śaraṇyaṃ māmanuprāptaṃ viddhi tvaṃ nṛpasattama /
mahadbhūtabhayādrakṣa yadi śaknoṣi pārthiva

brahmatejobhavaṃ bhūtamanivāryaṃ durāsadam /
na ca śaknomyahaṃ trātuṃ rājā vacanamabravīt

tataścānyaṃ nṛpaśreṣṭhaṃ śaraṇārthī mahātapāḥ /
jagāma tena mukto'sau cendrasya sadanaṃ bhayāt

devarāja namaste'stu mahābhūtabhayānnṛpa /
kampamāno'bravīdvipro rakṣasveti punaḥpunaḥ

tasya tadvacanaṃ śrutvā devarājo'bravīdidam /
na śaknomi paritrātuṃ brahmakopādahaṃ mune

tataḥ sa brahmabhavanaṃ brāhmaṇo brahmavittamaḥ /
jagāma viṣṇulokaṃ ca tenāpītyukta eva saḥ

tataḥ sa munirudvigno nirāśo jīvite nṛpa /
anugamyamāno bhūtena agacchacchaṅkarālayam

tasya yogabalopeto mahādevasya pāṇḍava /
nakhamāṃsāntare gupto yathā devo na paśyati

tadante cāgamadbhūtaṃ jvalanārkasamaprabham /
muñca muñceti puruṣaṃ devadevaṃ maheśvaram

evamukto mahādevastena bhūtena bhārata /
yogīndraṃ darśayāmāsa nakhamāṃsāntare tadā

saṃsthāpya bhūtaṃ bhūteśaḥ paramāpadgataṃ munim /
uvāca mā bhaistvaṃ vipra nirgacchasva mahāmune

tataḥ susūkṣmadehasthaṃ bhūtaṃ dṛṣṭvābravīdidam /
kimasya tvaṃ mahābhūta kariṣyasi vadasva me

kṛtyovāca -
krodhāviṣṭena deveśa pippalādena cintitā /
asya dehaṃ haniṣyāmi hiṃsārthaṃ viddhi māṃ prabho

etacchrutvā mahādevo bhūtasya vadanāccyutam /
kaṭisthaṃ yājñavalkyaṃ ca mantrayāmāsa mantravit

yogīśvareti viprasya kṛtvā nāma yudhiṣṭhira /
visarjayitvā deveśastatraivāntaradhīyata

preṣayitvā tu taṃ bhūtaṃ pippalādo'pi durmanāḥ /
pitṛmātṛsamudvigno narmadātaṭamāśritaḥ

ekāṅguṣṭho nirāhāro varṣādā ṣoḍaśānnṛpa /
toṣayāmāsa deveśamumayā saha śaṅkaram

tatastattapasā tuṣṭaḥ śaṅkaro vākyamabravīt

īśvara uvāca -
parituṣṭo'smi te vipra tapasānena suvrata /
varaṃ vṛṇīṣva te dadmi manasā cepsitaṃ śubham

pippalāda uvāca -
yadi me bhagavāṃstuṣṭo yadi deyo varo mama /
atra saṃnihito deva tīrthe bhava maheśvara

evamuktastathetyuktvā pippalādaṃ mahāmunim /
jagāmādarśanaṃ devo bhūtasaṅghasamanvitaḥ

pippalādo gate deve snātvā tatra mahāmbhasi /
sthāpayitvā mahādevaṃ jagāmottaraparvatam

tatra tīrthe naro bhaktyā snātvā mantrayutaṃ nṛpa /
tarpayitvā pitḥn devān pūjayecca maheśvaram

aśvamedhasya yajñasya phalaṃ prāpnotyanuttamam /
mṛto rudrapuraṃ yāti nātra kāryā vicāraṇā

atha yo bhojayedviprān pitḥnuddiśya bhārata /
tasya te dvādaśābdāni modante divi tarpitāḥ

saṃnyāsena tu yaḥ kaścittatra tīrthe tanuṃ tyajet /
anivartikā gatistasya rudralokātkadācana

etatsarvaṃ samākhyātaṃ yatpṛṣṭhe hi tvayānagha /
māhātmyaṃ pippalādasya tīrthasyotpattireva ca

etatpuṇyaṃ pāpaharaṃ dhanyaṃ duḥsvapnanāśanam /
paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ caiva sarvapāpakṣayo bhavet

// iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe narmadāmāhātmye pippalādatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma dvicatvāriṃśo'dhyāyaḥ //