Skanda Purana · Verses 5.38-3
śrīmārkaṇḍeya uvāca -
tato gaccheta rājendra guhāvāsīti cottamam /
yatra siddho mahādevo guhāvāsī samārbudam
yudhiṣṭhira uvāca -
kena kāryeṇa bho tāta mahādevo jagadguruḥ /
guhāyāmanayatkālaṃ sudīrghaṃ dvijasattama
etadvistarataḥ sarvaṃ kathayasva mamānagha /
śrotumicchāmyahaṃ sarvaparaṃ kautūhalaṃ hi me
mārkaṇḍeya uvāca -
sādhu praśno mahārāja pṛṣṭo yo vai tvayottamaḥ /
purāṇe vistaro hyasya na śakyo hi mayādhunā
kathituṃ vṛddhabhāvatvādatīto bahukālikaḥ /
saṃkṣepāttena te tāta kathayāmi nibodha me
purā kṛtayuge rājannāsīddāruvanaṃ mahat /
nānādrumalatākīrṇaṃ nānāvallyupaśobhitam
siṃhavyāghravarāhaiśca gajaiḥ khaḍgairniṣevitam /
bahupakṣiyutaṃ divyaṃ yathā caitrarathaṃ vanam
tatra kecinmahāprājñā vasanti saṃśitavratāḥ /
vasanti parayā bhaktyā caturāśramabhāvitāḥ
brahmacārī gṛhasthaśca vānaprastho yatistathā /
svadharmaniratāḥ sarve vāñchantaḥ paramaṃ padam
tāvadvasantasamaye kasmiṃścitkāraṇāntare /
vimānastho mahādevo gacchanvai hyumayā saha
dadarśa toya āvāsamṛksāmayajurnāditam /
alakṣyāgatanirgamyaṃ sarvapāpakṣayaṃkaram
taṃ dṛṣṭvā muditā devī harṣagaṅgadayā girā /
papraccha devadeveśaṃ śaśāṅkakṛtabhūṣaṇam
devyuvāca -
kasyāyamāśramo deva vedadhvaninināditaḥ /
yaṃ dṛṣṭvā kṣutpipāsādyaiḥ śramaiśca parihīyate
maheśvara uvāca -
kiṃ tvayā na śrutaṃ devi mahādāruvanaṃ mahat /
bahuviprajano yatra gṛhadharmeṇa vartate
atra yaḥ strījanaḥ kaścidbhartṛśuśrūṣaṇe rataḥ /
nānyo devo na vai dharmo jñāyate śailanandini
etacchrutvā paraṃ vākyaṃ devadevena bhāṣitam /
kautūhalasamāviṣṭā śaṅkaraṃ punarabravīt
yattvayoktaṃ mahādeva patidharmaratāḥ striyaḥ /
tāsāṃ tvaṃ madano bhūtvā cāritraṃ kṣobhaya prabho
īśvara uvāca -
yattvayoktaṃ ca vacanaṃ na hi me rocate priye /
brāhmaṇā hi mahadbhūtaṃ na caiṣāṃ vipriyaṃ caret
manyupraharaṇā viprāścakrapraharaṇo hariḥ /
cakrātkrūrataro manyustasmādvipraṃ na kopayet
na te devā na te lokā na te nagā na cāsurāḥ /
dṛśyante triṣu lokeṣu ye tairdṛṣṭairna nāśitāḥ
teṣāṃ mokṣastathā svargo bhūmirmartye phalāni ca /
yeṣāṃ tuṣṭā mahābhāgā brāhmaṇāḥ kṣitidevatāḥ
evaṃ jñātvā mahābhāge asadgrāhaṃ parityaja /
tatra loke viruddhaṃ vai kupyante yena vai dvijāḥ
devyuvāca -
nāhaṃ te dayitā deva nāhaṃ te vaśavartinī /
akṛtvādhaśva vai tāsāṃ mānaṃ surasupūjitam
lokaloke mahādeva aśakyaṃ nāsti te prabho /
kriyatāṃ mama caivaikametatkāryaṃ surottama
evamukto mahādevo devyā vākyahite rataḥ /
kṛtvā kāpālikaṃ rūpaṃ yayau dāruvanaṃ prati
mahāhitajaṭājūṭaṃ niyamya śaśibhūṣaṇam /
kaṇṭhatrāṇaṃ paraṃ kṛtvā dhārayan karṇakuṇḍale
vyāghracarmaparīdhāno mekhalāhārabhūṣitaḥ /
nūpuradhvaninighoṣaiḥ kampayan vai vasuṃdharām
mahānūrddhvajaṭāmālī kṛttibhasmānulepanaḥ /
kṛtvā haste kapālaṃ tu brahmaṇaśca mahātmanaḥ
mahāḍamarughoṣeṇa kampayan vai vasuṃdharām /
prabhātasamaye prāpto mahādāruvanaṃ prati
tāvatpuṇyajanaḥ sarvapuṣpapatraphalārthikaḥ /
nirgato bahubhiḥ sārddhaṃ pavamānaḥ samantataḥ
taddṛṣṭvā mahadāścaryaṃ rūpaṃ devasya bhārata /
yuvatīnāṃ manastāsāṃ kāmena kaluṣīkṛtam
śobhanaṃ puruṣaṃ dṛṣṭvā sarvā api varāṅganāḥ /
kledabhāvaṃ tato jagmurmudā dāruvanastriyaḥ
vikārā bahavastāsāṃ devaṃ dṛṣṭvā mahādbhutam /
saṃjātā viprapatnīnāṃ tadā tāsu narottama
paridhānaṃ na jānanti kāściddṛṣṭvā varāṅganāḥ /
uttarīyaṃ tathā cānyā mahāmohasamanvitāḥ
keśabhāraparibhraṣṭā kācidevāsanotthitā /
dātukāmā tadā bhaikṣyaṃ ceṣṭituṃ naiva cāśakat
kāciddṛṣṭvā mahādevaṃ rūpayauvanagarvitā /
utsaṅge saṃsthitaṃ bālaṃ vismṛtā pāyituṃ stanam
kāmabāṇahatā cānyā bāhubhyāṃ pīḍya sustanau /
niḥśvasantī tadā coṣṇaṃ na kiṃcitpratijalpati
evaṃ saṃkṣobhya taṃ sarvaṃ strījanaṃ parameśvaraḥ /
jagāma tatra vai tāsāṃ kṣobhaṃ kṛtvā mahādbhutam
tāvatte brāhmaṇāḥ sarve bhramitvā kānanaṃ mahat /
āgatāḥ svagṛhe dārān dadṛśuśca hataujasaḥ
yāsāṃ pūrvatarā bhaktiḥ pātivratye patīnprati /
calitāstā viditvāśu nirjagmurdvijasattamāḥ
saṃvidaṃ paramāṃ kṛtvā jñātvā devaṃ maheśvaram /
kṣobhayitvā manastāsāṃ tataścādarśanaṃ gatam
krodhāviṣṭo dvijaḥ kaściddaṇḍamudyamya dhāvati /
kalmāṣayaṣṭimanye ca tathānye darbhamuṣṭikām
itaścetaśca te sarve bhramitvā kānanaṃ nṛpa /
ekībhūtvā mahātmāno vyājahruśca ruṣā giram
yadidaṃ ca hutaṃ kiṃcidguravastoṣitā yadi /
tena satyena devasya liṅgaṃ patatu cottamam
āśramādāśramaṃ sarve na tyajāmo vidhikramāt /
tena satyena devasya liṅgaṃ patatu bhūtale
evaṃ satyaprabhāvena triruktena dvijanmanām /
śivasya paśyato liṅgaṃ patitaṃ dharaṇītale
hāhākāro mahānāsīllokāloke'pi bhārata /
devasya patite liṅge jagataśca mahākṣaye
patamānasya liṅgasya śabdo'bhūcca sudāruṇaḥ /
ulkāpātā diśāṃ hāhā bhūmikampāśca dāruṇāḥ
patanti parvatāgrāṇi śoṣaṃ yānti ca sāgarāḥ /
devasya patite liṅge devā vimanaso'bhavan
sametya sahitāḥ sarve brahmāṇaṃ parameṣṭhinam /
kṛtāñjalipuṭāḥ sarve stuvanti vividhaiḥ stavaiḥ
tatastuṣṭo jagannāthaścaturvadanapaṅkajaḥ /
ārtānprāha surānsarvānmā viṣādaṃ gamiṣyatha
brahmaśāpābhibhūto'sau devadevastrilocanaḥ /
tuṣṭaistaistapasā yuktaiḥ punarmokṣaṃ gamiṣyati
etacchrutvā yayurdevā yathāgatamarindama /
bhāvayitvā tataḥ sarve munayaścaiva bhārata
viśvāmitravasiṣṭhādyā jābāliratha kaśyapaḥ /
sametya sahitāḥ sarve tamūcustripurāntakam
brahmatejo hi balavaddvijānāṃ hi sureśvara /
kṣāntiyuktastapastaptvā bhaviṣyasi gataklamaḥ
yataḥ kṣobhādṛṣīṇāṃ ca tadevaṃ liṅgamuttamam /
patitaṃ te mahādeva na tatpūjyaṃ bhaviṣyati
na tacchreyo'gnihotreṇa nāgniṣṭomena labhyate /
prāpnuvanti ca yacchreyo mānavā liṅgapūjane
devadānavayakṣāṇāṃ gandharvoragarakṣasām /
vacanena tu viprāṇāmetatpūjyaṃ bhaviṣyati
brahmaviṣṇvindracandrāṇāmetatpūjyaṃ bhaviṣyati /
yatphalaṃ tava liṅgasya iha loke paratra ca
evamukto jagannāthaḥ praṇipatya dvijottamān /
mudā paramayā yuktaḥ kṛtāñjalirabhāṣata
brāhmaṇā jaṅgamaṃ tīrthaṃ nirjalaṃ sārvakāmikam /
yeṣāṃ vākyodakenaiva śudhyanti malino janāḥ
na tatkṣetraṃ na tattīrthamūṣaraṃ puṣkarāṇi ca /
brāhmaṇe manyumutpādya yatra gatvā sa śudhyati
na tacchāstraṃ yanna viprapraṇītaṃ na taddānaṃ yanna viprapradeyam /
na tatsaukhyaṃ yannavipraprasādānna tadduḥkhaṃ yanna vipraprakopāt
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni gaṅgādyāḥ saritastathā /
ekasya vipravākyasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm
abhinandya dvijānsarvānanujñāto maharṣibhiḥ /
tato'gamattadā devo narmadātaṭamuttamam
paramaṃ vratamāsthāya guhāvāsī samārbudam /
tapaścacāra bhagavāñjapasnānarataḥ sadā
samāpte niyame tāta sthāpayitvā maheśvaram /
vandyamānaḥ suraiḥ sārddhaṃ kailāsamagamatprabhuḥ
narmadāyāstaṭe tena sthāpitaḥ parameśvaraḥ /
tenaiva kāraṇenāsau narmadeśvara ucyate
yo'rcayennarmadeśānaṃ yatirvai saṃjitendriyaḥ /
snātvā caiva mahādevamaśvamedhaphalaṃ labhet
dadāti yaḥ pitṛbhyastu tilapuṣpakuśodakam /
triḥsaptapūrvajāstasya svarge modanti pāṇḍava
yastu bhojayate viprāṃstasmiṃstīrthe narādhipa /
pāyasaṃ ghṛtamiśraṃ tu sa labhetkoṭijaṃ phalam
suvarṇaṃ rajataṃ vāpi brāhmaṇebhyo yudhiṣṭhira /
dadāti toyamadhyasthaḥ so'gniṣṭomaphalaṃ labhet
aṣṭamyāṃvā caturdaśyāṃ nirāhāro vasettu yaḥ /
narmadeśvaramāsādya prāpnuyājjanmanaḥ phalam
agnipraveśaṃ yaḥ kuryāttasmiṃstīrthe narādhipa /
tasya vyādhibhayaṃ na syātsaptajanmasu bhārata
anāśakaṃ tu yaḥ kuryāttasmiṃstīrthe narādhipa /
anivartikā gatistasya rudraloke bhaviṣyati
eṣa te vidhiruddiṣṭastasyotpattirnarottama /
purāṇe vihitā tāta saṃjñā tasya tu vistarāt
etaṃ kīrtayate yastu narmadeśvarasambhavam /
bhaktyā śṛṇoti ca naraḥ so'pi snānaphalaṃ labhet
// iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe narmadāmāhātmye narmadeśvaratīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāmāṣṭatriṃśo'dhyāyaḥ //
Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0