Skanda Purana · Chapter 5.3

// sanatkumāra uvāca // //
chinne vaktre tato brahmā krodhena tamasā vṛtaḥ //
lalāṭe svadamutpannaṃ gṛhītvā'tāḍayadbhuvi

tatsvedātkuṃḍalī jajñe sadhanuḥ samaheṣudhiḥ //
sahasrakavaco vīraḥ kiṃ karomītyuvāca ha

tamuvāca viraṃcistu darśayanrudramojasā //
vadhyatāmeṣa durbuddhirjāyate na yathā punaḥ

brahmaṇo vacanaṃ śrutvā dhanurudyamya pṛṣṭhataḥ //
sa pratasthe maheśasya bāṇahasto'tiroṣabhṛt

sa dṛṣṭvā puruṣaṃ cogramagamadvismito bhavaḥ //
divyabāṇadhanurhastaṃ vegavikrāṃtagāminam

mayā na vadhyo'tibalaḥ sakhā viṣṇorbhaviṣyati //
anugrāhyo hyahaṃ tena sakhyārthaṃ tapasi sthitaḥ

ciṃtayannitthamīśo'pi viṣṇorāśramamabhyagāt //
huṃkāradhvaninā brahmanmohayitvā tato naram

prapātya ca tadā hṛṣṭaḥ krīḍāṃ kurvañjagatsthitau //
yatra nārāyaṇaḥ śrīmāṃstapastepe pratāpavān

adṛśyaḥ sarvabhūtānāṃ viśvātmā viśvasṛgvibhuḥ //
tatra prāpto virūpākṣo dadarśa madhusūdanam

ekāṃguṣṭhasthitaṃ bhūmau tapo'tyaṃtamanāturam //
yugāṃtārkasahasrasya tejasā vṛtamadbhutam

puṇyā dhārasamāyuktaṃ purāṇapuruṣottamam //
dṛṣṭvā nārāyaṇaṃ devaṃ bhikṣāṃ dehītyuvāca ha

kapālaṃ darśayitvāgre jvalajjvalanasotkaṭam //
kapālapāṇiṃ saṃprekṣya rudraṃ viṣṇuraciṃtayat

ko'nyo yogyo bhavedbhikṣurbhikṣādānasya sāṃpratam //
yogyo'yamiti saṃkalpya dakṣiṇaṃ bhujamarpayat

taṃ bibhedāṃtargatajñaḥ śūlena śaśiśekharaḥ //
tataḥ pravāha utpannaḥ śoṇitasya vibhorbhujāt

jāṃbūnadarasākārā vahnijvāleva nirmalā //
niṣpapāta kapālāṃte śaṃbhunā saṃpratīcchitā

ṛjvī vegavatī śiprā dīdhitīvāṃbare raveḥ //
paṃcāśadyojanā dīrghā vistāre daśayojanā

divyaṃ varṣasahasraṃ sā samuvāha harerbhujāt //
kiyaṃtaṃ kālamīśo hi bhikṣāṃ jagrāha bhāvitaḥ

dattāṃ nārāyaṇenātha satpātre pātra uttame //
tato nārāyaṇaḥ prāha haraṃ paramidaṃ vacaḥ

saṃpūrṇaṃ tava pātraṃ hi tato vai parameśvaraḥ //
satoyāṃbudanirghoṣaṃ śrutvā vākyaṃ harerharaḥ

śaśisūryāgni nayanaḥ śaśiśekharaśobhitaḥ //
kapāle dṛṣṭimāveśya trinetraiśca janārdanam

aṃgulyā ghaṭayanprāha kapālaṃ cātipūritam //
śrutvā hariridaṃ vākyaṃ raktadhārāṃ samāharat

pārśvatotha harerīśaḥ svāṃgulyā rudhiraṃ tadā //
divyaṃ varṣasahasraṃ ca dṛṣṭipātaṃ mamaṃtha vai

mathyamāne tato rakte kalalaṃ budbudaṃ kramāt //
babhūva ca tataḥ paścātkirīṭī saśarāsanaḥ

sahasrabāhū raktākṣo dhanurjyāṃ saṃspṛśanmuhuḥ //
babhūva tūṇīragalo vṛṣaskaṃdhoṃ'gulitravān

puruṣo'rjunasaṃkāśaḥ kapāle saṃprakāśayan //
taṃ dṛṣṭvā bhagavānviṣṇuḥ prāha rudramidaṃ vacaḥ

kapāle bhagavanko'yaṃ prādurbhūto'bhavannaraḥ //
uktiṃ śrutvā harerīśastamuvāca hare śṛṇu

naro nāmeti puruṣaḥ paramāstravidāṃvaraḥ //
yastvayokto nara iti narastasmādbha viṣyati

naranārāyaṇau cobhau yuge khyātau bhaviṣyataḥ //
saṃgrāme devakāryeṣu lokānāṃ paripālane

eṣa nārāyaṇa sakhā narastava bhaviṣyati //
tava ekākinaḥ saṃkhye tapasaśca mahāmuniḥ

vijñānasya parīkṣāyai tejo loke bhaviṣyati //
tejodhikamidaṃ divyaṃ brahmaṇaḥ paṃcamaṃ śiraḥ

tejasā brahmaṇo dīpto bhujasya tava śoṇitāt //
mama dṛṣṭinipātācca trīṇi tejāṃsi yānyataḥ

tatsaṃyogātsamutpannaḥ śatrūnudvejayiṣyati //
avadhyā ye bhaviṣyaṃti durjayāstava cāpare

śakrasya cāmarārīṇāṃ teṣāmeva bhayaṃkaraḥ //
evamuktavataḥ śaṃbhorvismitastasya tejasā

harirapi sa tatraiva tuṣṭāva harakeśavau //
namo hara hare tubhyaṃ namaḥ śaṃkara viṣṇave

namaste śūlahastāya namaste khaṅgapā ṇaye //
namonamaste medhyāya hṛṣīkeśa namo'stu te

namo'stu vācāṃ pataye śrīdharāya namonamaḥ //
evaṃ stuvantaṃ taṃ bhaktyā kṛtāṃjali puṭaṃ naram

tathaivāṃjalisaṃbaddhaṃ gṛhītvāśu karadvayam//
uddhṛtyātha kapālāttu punarvacanamabravīt

ya eva puruṣo raudro brahmaṇaḥ svedasaṃ bhavaḥ //
mama huṃkāraśabdena mohanidrāmupāgataḥ

nibodha taṃ ca tvaritamityuktvāṃtarhito haraḥ //
nārāyaṇasya pratyakṣaṃ bodhayitvā drutaṃ hi tam

vāmapādena hatvā ca samuttasthau naro ruṣā //
tayoryuddhaṃ samabhavatsvedaraktajayormahat

visphāritadhanuḥśabdairnāditāśeṣabhūta lam//
kavacaṃ svedajasyaikaṃ raktajasya tathā bhujau

evaṃ samena vai yuddhaṃ divyaṃ jātaṃ tu bhūtale //
trivarṣonāni varṣāṇāṃ śatāni daśa sudvija

yudhyato samatītāni svedaraktajayormune //
raktajo dvibhujo dṛṣṭvā kavacaikena svedajam

bibheda bāṇavegena brahmaṇastaṃ naraṃ param //
sasaṃbhramamu vācedaṃ brahmāṇaṃ madhusūdanaḥ

mannareṇocchrito brahmaṃstvadīyo vinipātitaḥ //
śrutvā tadākulo brahmā babhāṣe madhusūdanam

hare'nyajanmani naro madīyo yadi hīyate //
tena tuṣṭena saṃproktaṃ hariṇaivaṃ bhaviṣyati

kṛtvā tayo raṇamapi nivārya tāvuvāca ha //
athānyajanmani naro madīyo bhavitā kalau

tato mahāraṇe jāte tatrāhaṃ yojayāmi tam //
viṣṇunātha samāhūya maheśvarasureśvarau

uktāvimau narau rudrau pālanīyau svaśaktitaḥ //
svedajātāsṛgjātau tu svakīyāṃśau dharātale //
svāṃśabhūtau dvāparāṃte niyojyau bhūtale tvayā

tato'bravīttadā viṣṇuṃ sureśo duḥkhitaṃ vacaḥ

asminmanvaṃtare deva tretāyugaṃ tadā yadā //
tvadrūpeṇeha mahatā sūryaputrahitārthinā //
vālīnāma mahābāhuḥ sugrīvārthe nipātitaḥ

tena duḥkhena tapto'haṃ nāhaṃ gṛhṇāmi te naram //
agṛhṇamānaṃ deveśaṃ kāraṇāṃtaravādinam

viṣṇuḥ provāca maghavanbhuvo bhārāvatāraṇe//
avatāraṃ kariṣyāmi martyaloke'pyahaṃ vibho

tato hṛṣṭo'bhavacchakro viṣṇuvākyena tena vai//
pratigṛhya naraṃ hṛṣṭaḥ satyamastu vacastava

ityuktvā tu ravīndrau sa preṣayitvā ca tau punaḥ //
gatvā ca puṇḍarīkākṣo brahmāṇaṃ brahmaveśmani

kṛtaṃ jugupsitaṃ karma brahmannīśaṃ jighāṃsatā //
yattvayā devadeveśa pumānkopena bhāṣitaḥ

śuddhyarthamasya pāpasya prāyaścittaṃ paraṃ kuru //
gṛhṇanvahnitrayaṃ brahmannagni hotramupāsva ha

eko vai gārhapatyo'stu dvitīyāhavanīyakaḥ //
dakṣiṇāgnistṛtīyastu trikuṇḍeṣu prakalpaya

vartule tarpayātmānaṃ māmatho dhanuṣākṛtau //
catuṣkoṇe haraṃ devamṛgyajuḥsāmanāmabhiḥ

hutvā tvagniṃ ca tapasā haramevārcya tatkṣaṇāt //
divyaṃ varṣasahasraṃ tu hutvāgniṃ siddhimāpsyasi

prāyaścittaviśuddhātmā pratipadya maheśvaram//
tato niṣkalmaṣo bhūtvā viṣādaste gamiṣyati

ityevamuktvā harirugratejā gataḥ svakīyaṃ nilayaṃ mahātmā //
brahmāpi cittaṃ tapase nidhāya samādadhe sarvamathācyutoktam

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāha sryāṃ saṃhitāyāṃ paṃcama āvaṃtyakhaṇḍe'vaṃtīkṣetramāhātmye brahmaṇaḥ prāyaścittavarṇanaṃnāma tṛtīyo'dhyāyaḥ