Skanda Purana · Chapter 5.28

// sanatkumāra uvāca // //
athānyaṃ saṃpravakṣyāmi devaṃ trailokyaviśrutam//
caṃdrādityamiti khyātaṃ caṃdrādityārcitaṃ purā

yastaṃ samarcayeddevaṃ surāsuranamaskṛtam //
gaṃdhapupostathā dhūpairnaivedyaivividhaistathā

caṃdrādityādisālokyaṃ prayāti sarvakāmikam //
vimānaṃ sūryasaṃkāśairyāvaccaṃdradivākarau

//
iti candrādityamāhātmyam //
// sanatkumāra uvāca // //
karabheśaṃ tato gaccheddevadevaṃ maheśvaram //
yasya darśanamātreṇa kuyonau naiva jāyate

// vyāsa uvāca // //
karabheśamahaṃ devaṃ śrotumicchāmi tattvataḥ //
kathaṃ devaḥ samutpannaḥ karabheśetisaṃjñitaḥ

// sanatkumāra uvāca // //
purā devagaṇaiḥ sārdhaṃ devadevo maheśvaraḥ //
vane'sminkrīḍayāmāsa paramāhlādasaṃyutaḥ

krīḍanbahutithe kāle śaṃkaraḥ karabho'bhavat //
jñāyate ca sa no devaiḥ śaṃkaraḥ karabhākṛtiḥ

anveṣayaṃti te devāstato vismayasaṃyutāḥ //
na paśyaṃti yadā tatra taṃ devaṃ śūlapāṇinam

devaiḥ pṛṣṭastato brahmā kvāsti devo maheśvaraḥ //
dhyātvātha brahmaṇā dṛṣṭo gupto yogaprabhurharaḥ

devaiḥ sārdhaṃ tato brahmā papraccha gaṇanāyakam //
na dṛṣṭaḥ śaṃkaro'smābhirgataḥ kutra vināyaka

kathayasva namastubhyaṃ dāsyāmo laḍḍukānvibho //
evamuktastadā hṛṣṭaḥ provāca gaṇanāyakaḥ

karabho'yaṃ mahā'devo dṛśyate vibudho ttamāḥ //
śrutvā caivaṃ vaco devāḥ prahṛṣṭāḥ karabhaṃ yayuḥ

jñāto'smābhirmahādeva jalpaṃta iti te svayam //
gatvā caiva tataḥ sarva caturdikṣu sthitāḥ svayam

viciṃtyeti kathaṃ jñātaḥ śaṃkaro vismayaṃ gataḥ //
tyaktvātha kārabhaṃ rūpaṃ devadevo maheśvaraḥ

liṃgamutpādayāmāsa divyaṃ yatkarabhe śvaram //
te dṛṣṭvā'tha surāḥ sarve sāṣṭāṃgapraṇatisthitāḥ

tataḥprabhṛti vikhyātaḥ śaṃkaraḥ karabheśvaraḥ //
koṭitīrthāduttarasminsthāpayāmāsa vighnapam

svanāmnā prathitaṃ cakre karabhaṃ cātipūjitam //
snātvā tatra śucirbhūtvā yastamarcayate śivam

gaṃdhapuṣpaiśca naivedyaiḥ śṛṇu teṣāṃ ca yatphalam //
sarvamedheṣu yatpuṇyaṃ sarvadāneṣu yatphalam

tato'dhikaṃ sa labhate nātra kāryā vicāraṇā //
mahākālaṃ tato gacchansaṃpūrṇaṃ phalamāpnuyāt

tataḥ prasiddho loke'sminnṛddhidaḥ karabheśvaraḥ

//
iti karabheśvaramāhātmyam // // cha // //
// sanatkumāra uvāca // //
laiḍukaiśca tato devairvighnanāthaḥ samarcitaḥ //
tadāprabhṛti vikhyāto viśveśo laḍḍukapriyaḥ

yaḥ samarcayate bhaktyā tasya vighno na jāyate //
tasmai dadāti saṃtuṣṭaḥ sarvānkāmānvināyakaḥ

nirāhāraścaturthyāṃ ca snātvā śiprāṃ viśeṣataḥ //
raktāṃbaradharobhūtvā raktapuṣpairvināyakam

raktacaṃdanatoyena maṃtraiḥ snapanapūrvakam //
caṃdanenāpi raktena taṃ vilepya prapūjayet

dhūpaṃ dadyāttathā divyaṃ sugaṃdhaṃ laḍḍukapriye //
naivedye laḍḍukā deyā ājyakhaṃḍapariplutāḥ

na tasya jāyate vyādhirbhayaṃ vighnaṃ kadācana //
labhate ca sadābhīṣṭaṃ mṛtaḥ śivapuraṃ vrajet

avatīrṇaḥ punarloke jāyate vasudhādhipaḥ //
matimānputravāñchūro nātra kāryā vicāraṇā

//
iti gaṇeśamā hātmyam //
// sanatkumāra uvāca // //
kusumeśaṃ suradvāre surāsuranamaskṛtam //
śraddhayā pūjayedyastu śivaloke sa modate

jayeśvaraṃ tu yaḥ paśyeddevadevaṃ maheśvaram //
jayī syātsarvakāryeṣu śivalokaṃ sa gacchati

śivadvāre śivaṃ liṃgamarcayenmānavo yadi //
tridivaṃ yāti yānena gāṇapatyaṃ ca viṃdati

athānyaṃ saṃpravakṣyāmi mārkaṃḍeśvaramuttamam //
mārkaṇḍeyo muniryatra taptavānsumahattapaḥ

dṛṣṭvā taṃ śaṃkaraṃ devaṃ vājapeyaphalaṃ labhet //
sarvapāpaviśuddhātmā cirāyurjāyate naraḥ

śṛṇu vyāsa mahāsthānaṃ yasyāṃ puryāmanuttamam //
yatra tiṣṭhati sā devī brahmāṇī haṃsavāhinī

bhaktānāṃ pūrayedāśāṃ putravatparipālayet //
yathā mātā tathā devī dṛṣṭā śāṃtiparairapi

arcitā brahmaṇā sā tu stutā devī surottamaiḥ //
arcayedgaṃdhṛpuṣpaiśca naivedyaiḥ sarvasiddhidām //
api yā brahmaṇaḥ pūrvamabhūdeva susiddhidā

yaḥ snātvā brahmasarasi paśye dbrahmeśvaraṃ śivam//
bhavabaṃdhavinirmukto brahmaloke sa modate

athānyāṃ saṃpravakṣyāmi yajñavāpīmanuttamām //
yatra vai brahmaṇā pūrvamiṣṭo yajñaḥ sadakṣiṇaḥ

yajñārthaṃ yatkṛtaṃ kuṃḍaṃ yajñavāpī ca sā smṛtā //
paśuśca patito yasmāttasmātpaśupatiḥ smṛtaḥ

tasyāṃ snātvā śucirbhūtvā paśyetpaśupatiṃ tu yaḥ //
uddharetsa pitṝnvyāsa paśuyonigatānapi

suvarṇamaṇimuktādyairvimānaiḥ sarvakāmagaiḥ //
yāti rudrapuraṃ divyaṃ yatra devo maheśvaraḥ

rūpakuṃḍe naraḥ snātvā surūpo jāyatenaraḥ //
svarge sa devagaṃdharvaiḥ spṛhaṇīyavapurbhavet

kuṃḍe snātvāpyanaṃge yaḥ śucirbhūtvā samāhitaḥ //
paśyecca devadeveśamanaṃgenārcitaṃ purā //
kāmaṃ sa labhate'bhīṣṭaṃ mṛto yāti śivālayam

āṣāḍhe tu sitāṣṭamyāṃ jāgaraṃ yastu kārayet //
kedāre yatphalaṃ proktaṃ tatsamānamavāpnuyāt

karīkuṃḍe naraḥ snātvā viśvarūpaṃ tu yo'rcayet //
mucyate sarvapāpebhyo viṣṇulokaṃ sa gacchati

ajāgaṃdhe naraḥ snātvā dṛṣṭvā brahmeśvaraṃ śivam //
brahmahatyāsamaṃ pāpaṃ tatkṣaṇātsaṃvyapohati

cakratīrthe naraḥ snātvā cakra svāminamarcayet //
jāyate sa naro vyāsa cakravartī sadā bhuvi // ४६.//
siddheśvaraṃ yadā paśyetsnātvā suvidhipūrvakam //
kāmikena vimānena rudralokaṃ sa gacchati

//
iti yajñavāpīmāhātmyam // //
somavatyāṃ naraḥ snātvā yaḥ someśvaramarcayet //
somavannirmalo bhūtvā somaloke sa modate

// vyāsa uvāca // //
tīrthaṃ somavatīnāma liṃgaṃ someśvaraṃ tathā //
abhūdetatkathaṃ nāma śrotumicchāmi tattvataḥ

// sanatkumāra uvāca // //
śṛṇu vyāsa yathotpannaṃ somatīrthaṃ suśobhanam //
someśvaraṃ yathā liṃgametatsatyaṃ vadāmi te

yo devo bhagavānsomo lokasyāpyāyanaṃ param //
āsīttasya purā vyāsa pitā vipro mahātapāḥ

avantyāṃ ca mahābhāgo yo'trirnāmā taponidhiḥ //
varṣāṇāṃ trīṇi divyāni sahasrāṇi tapo mahat

[http://puranastudy.page.tl/Atri-%26%232309%3B%26%232340%3B%26%232381%3B%26%232352%3B%26%232367%3B.htm atri śabdopari ṭippaṇī]
ūrdhvabāhuḥ sa vai tepe brahmadhyānaparāyaṇaḥ //
ūrdhvaṃ gataṃ tato vyāsa brāhmyaṃ tejo mahātmanaḥ

netrābhyāṃ tena susrāva bhāsayacca diśo daśa //
tejastatsahasā dṛṣṭvā diśo daśoddhataṃ svataḥ

diśaśca tadyadā vyāsa sarvā dhartuṃ na cāśakan //
asusravattadā digbhyastaddhi tejotiduḥsaham

lokāṃśca bhāsayatsarvāndharaṇyāṃ vai papāta ha //
somo jātastatastena śītāṃśuśca janapriyaḥ

vāri somātsamutpannaṃ vyāsa tenaiva tejasā //
praviṣṭā sā nadī śiprāmamṛtenātipūritā

tataḥ somavatī śiprā vikhyātā sarvasi ddhidā //
somayuktāṃ nadīṃ śiprāṃ dṛṣṭvā pāpaṃ vyapohati

khyātā ca triṣu lokeṣu pāpināṃ puṇyadāyinī //
brahmahā vā surāpo vā steyī vā gurutalpagaḥ

catvāro'pyatra pāpena mucyaṃte darśanāddhruvam //
amāsomau yadā yuktau somavatyāṃ tadā mune

snānaṃ dānaṃ ca yo dhīmāñjapaṃ homaṃ samācaret //
akṣayaṃ tasya tatsarvaṃ yāvaccaṃdradivākarau

tilodakapradānena piṃḍadānena kāritā //
akāle kālikī tṛptiḥ pitṝṇāṃ ca yato matā

sarvatra durlabhā siprā somaṃ somagrahastathā //
someśvaraḥ somavāraḥ sakārāḥ paṃca durlabhāḥ

śiprāsomajalaṃ vyāsa koṭitīrthaphalapradam //
amāsomasamāyoge pitṛtīrthasamaṃ smṛtam

amāyāṃ somavāraścedvyatīpāto yadā bhavet //
śataguṇaṃ gayāyāstu somavatyāṃ prakīrtitam

evaṃ somavatītīrthaṃ jātamatra mahāmune //
somaṃ dṛṣṭvātha patitaṃ kṣitau brahmā jagadguruḥ

rathe taṃ sthāpayāmāsa lokānāṃ hitakāmyayā //
saṃ tu vedamayo vyāsa dharmākṣaḥ satyasaṃgrahaḥ

yukto vājisahasreṇa brahmaṇā preritastadā //
dṛṣṭvā somaṃ tato devā rathe taṃ brahmaṇā yutam

tuṣṭuvuḥ sarvabhāvena hṛṣṭāḥ sarve samāhitāḥ //
tasya saṃstūyamānasya tejaḥ somasya bhāsvaram

āpyāyamānaṃ trīm̐llokānpapāta dharaṇītale //
brahmā tena rathenātha sāgarāṃtāṃ vasundharām

triḥsaptakṛtvo'tiśayāccakārābdhipradakṣiṇam //
tasya tatpatitaṃ tejo vyāsa somasya śītalam

tadevauṣadhayo divyā jātā bhuvi sunirmalāḥ //
yābhirdhāryo hyayaṃ lokaḥ prajāścaiva caturvidhāḥ

tuṣṭo'tha bhagavānsomo jagateḥ sarvadā mune //
daśavarṣasahasrāṇi tepe'tiduḥsahaṃ tapaḥ

tatastasmai dadau vākyaṃ brahmā lokapitāmahaḥ //
bījauṣadhāni viprāṇāṃ somo rājā babhūva ha

saptaviṃśatiṃ somāya dākṣāyaṇīrmahāvratāḥ //
patnīḥ prācetaso dakṣo dadau nakṣatrasaṃjñakāḥ

sa tatprāpya mahadrājyaṃ somo bhāryāyutastadā //
samārebhe rājasūyaṃ sahasraśatadakṣiṇam

hotā ca bhagavānatriradhvaryurbhagavānbhṛguḥ //
hiraṇyagarbhaścodgātā brahmā brahmatvameyivān

sadasyo bhagavānviṣṇuḥ sanakādimukhairyutaḥ //
dadau sa dakṣiṇāṃ somastrīm̐llokānsusamāhitaḥ

sinīvālī kuhūścaiva dhṛtiḥ puṣṭiḥ prabhā vasuḥ //
kīrtirdhṛtiśca lakṣmīstaṃ devyo divyāḥ siṣevire

prāpyāvabhṛthamavyagraḥ sarvadevarṣipūjitaḥ //
atīva rājate candro daśadhā bhāsayandiśaḥ

tasya tatprāpya duṣprāpyamaiśvaryamṛṣisaṃskṛtam //
vibabhrāma matirvyāsa vinayādyamapāsya ca

bṛhaspatestadā bhāryāṃ tārānāmnīṃ yaśasvinīm //
jahāra tamasā sādhvīmavamānyāṃ giraḥsutam

vācyamānastadā somo devadevarṣibhistathā //
naiva vyasarjayattārāṃ tasmā āṃgirasāya ca

bṛhaspatestataḥ pakṣaṃ śakro jagrāha kopataḥ //
sa hi śiṣyo mahātejā guroḥ pūrvaṃ vṛhaspateḥ

tato yuddhamabhūttatra sughoraṃ śakrasomayoḥ //
devānāṃ dānavānāṃ ca vyāsa trāsakaraṃ mahat

sarve bhītāstato devā brahmāṇaṃ śaraṇaṃ gatāḥ //
agrato brahmaṇo yuddhaṃ kathitaṃ śakrasomayoḥ

devānāṃ vacanaṃ śrutvā sārddhaṃ devaiḥ pitāmahaḥ //
āgatya yuddhabhūmiṃ so'vārayaddevadānavān

vāritāste sthitāstatra yuddhaṃ tyaktvā surāsurāḥ //
tārāmādāya sa tadā dadā vāṃgirase dvije

tāmaṃtaḥprasavāṃ dṛṣṭvā prāha bhāryāṃ bṛhaspatiḥ //
madīyāyāṃ na te yonyāṃ garbho dhāryaḥ kathaṃcana

utsasarja tatastārā kumāraṃ devarūpiṇam //
iṣīkāstraṃ samāsādya jvalaṃtamiva pāvakam

sa tejo jātamātro'pi devānāmākṣipacchiśuḥ //
tataḥ saṃśayamāpannā ūcustārāṃ divaukasaḥ

kasyāyaṃ brūhi subhage somasyātha bṛhaspateḥ //
nācacakṣe tu devānāṃ vedhāḥ papraccha tāṃ punaḥ

yadatra satyaṃ tadbrūhi tāre kasya suto hyayam //
sā prāṃjaliruvācedaṃ brahmāṇaṃ varadaṃ vibhum

somasyeti rahaḥ so'yaṃ kumāro devasaṃnibhaḥ //
somasya taṃ sutaṃ jñātvā pariṣvajya pitāmahaḥ

budha ityakaronnāma tasya putrasya vai tadā //
paradārāpahārācca yatpāpaṃ tena duḥsaham

tena somo'bhavatkuṣṭhī kṣayarogayutastadā //
tato rājye svakaṃ putraṃ sthāpayitvā yathāvidhi

avantīmājagāmāśu somo devadidṛkṣayā //
somāhe somavatyāṃ ca amāyoge jiteṃdriyaḥ

snātvā saṃpūjayāmāsa somaḥ someśvaraṃ tataḥ //
tasya bhaktyā ca santuṣṭaḥ prāha somaṃ mahe śvaraḥ

matprasādādvapuḥ kāṃtaṃ tava soma bhaviṣyati //
someśvaramiti khyātaṃ bhuktipradāyakam

evaṃ vyāsa tu tattīrthaṃ liṃgaṃ caivāti durlabham //
kathitaṃ tathyabhāvena mayā tuṣṭena sāṃpratam

śrāvaṇaṃ prāpya yo māsaṃ somanāthaṃ jiteṃdriyaḥ //
nityaṃ paśyennaro vyāsa tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu

saurāṣṭre somanāthasya pūjāyāḥ pratyahaṃ phalam //
labhate sa naro vyāsa nātra kāryā vicāraṇā

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe'vantīkṣetramāhātmye somavatītīrthamāhātmyavarṇanaṃnāmāṣṭāviṃśo 'dhyāyaḥ