Skanda Purana · Chapter 5.233

satyanārāyaṇavratakathāḥviśeṣavratapūjāḥ - budhāṣṭamīvratāṅgapūjāvidhi:
//atha-kathā//
"vyāsa-uvāca //
"ekadā naimiṣāraṇye ṛṣaya: śaunakādaya:// papracchurmunaya:sarve sūtaṃ paurāṇikaṃ khalu

ṛṣaya ūcu:/
vratena tapasā kiṃvā prāpyate vāñchitaṃ phalam // tatsarvaṃ śrotumicchāma: kathayasva mahāmune

//sūta uvāca//
nāradenaiva sampṛṣṭo bhagavān kamalāpita:// surarṣaye yathaivāha tacchṛṇudhvaṃ samāhitā:

ekadā nārado yogī parānugrahakāṅkṣayā// paryaṭan vividhānlokān martyalokamupāgata:

tato dṛṣṭavā janānsarvānnānākleśasamanvitān// nānāyonisamutpannānkliśyamānān svakarmabhi:/५//
kenopāyena caiteṣāṃ duḥkhanāśo bhaveda dhruvam/ iti sañcintya manasā viṣṇulokaṃ gatastadā

tatra nārāyaṇaṃ devaṃ śuklavarṇaṃ caturbhujam/ śaṅakhacakragadāpadmavanamālāvibhūṣitam

ddaṣṭavā taṃ devadeveśaṃ stotuṃ samupacakrame //
-nārada uvāca// namo vāṅamanasātītarūpāyānantaśaktaye

ādimadhyāntahīnāya nirguṇāya guṇatmane // sarveṣāmādibhūtāya bhaktānāmārtināśine

śrutvā stotraṃ tato viṣṇurnāradaṃ pratyabhāṣata//
-śrībhagavānuvāca// kimarthamāgato'si tvaṃ ki te manasi vartate

kathayasva mahābhāga tatsarvaṃ kathayāmi te// nārada uvāca// martyaloke janā: sarve nānākleśasamanvitā://
nānāyonisamutpannā:pacyante pāpakarmabhi:

tatkathaṃ śamayennātha laghūpāyena tadvada// śrotumicchāmi tatsarvaṃ kṛpāsti yadi te mayi

"śrībhagavānuvāca//
sādhu pṛṣṭaṃ tvayā vatsa lokānugrahakāṅkṣayā// yatkṛtvā mucyate mohāttacchṛṇuṣva vadāmi te

vratamasti mahatpuṇyaṃ svarge martye ca durlabham // tava snehānmayā vatsa prakāśa:kriyate'dhunā

satyanārāyaṇasyaiva vrataṃ samyagvidhānata:// kṛtvā sadya:sukhaṃ bhukttvāparatra mokṣamāpnuyāt

tacchutvā bhagavadvākyaṃ nārado munirabravīt//
"nārada uvāca // kimphalaṃ kiṃvidhānañca kṛtaṃ kenaiva tad vratam

tatsarvaṃ vistarād brūhi kadā kāryaṃ hi tada vratam// duḥkhaśokādiśamanaṃ dhanadhānyapravardhanam

saubhāgyasantatikaraṃ sarvatra vijayapradam/ yasmin kasmindine martyo bhaktiśraddhāsamanvita:/१८//
satyanārāyaṇaṃ devaṃ yajeccaiva niśāmukhe// brāhmaṇairbāndhabaiścaiva sahito dharmatatpara:

naivedyaṃ bhaktito dadyātsapādaṃ bhaktisaṃyutam// rambhāphalaṃ ghṛtaṃ kṣīraṃ godhūmasya ca cūrṇākam

abhāve śālicūrṇaṃ vā śarkarā ca guḍastathā/ sapādaṃ sarvabhakṣyāṇi caikīkṛtya nivedayet

viprāya dakṣiṇāṃ dadyātkathāṃ śrutvā janai: saha// tataśca bandhubhi: sārdhaṃ viprāṃśca pratibhojayet

prasādaṃ bhakṣayedbhaktyā nṛtyagītādikaṃ caret // tataśca svagṛhaṃ gacchetsatyanārāyaṇaṃ smaran

evaṃ kṛte manuṣyāṇāṃ vāñchāsiddhirbhaved dhruvam // viśeṣata: kaliyuge laghūpāyo'sti bhūtale

"anuvāda:-śrī vyāsajī ne kahā- eka samaya naimiṣāraṇya tīrtha meṃ śaunaka ādi hajāroṃ ṛṣi-muniyoṃ ne purāṇoṃ ke mahājñānī śrī sūtajī se pūchā ki vaha vrata-tapa kauna sā hai, jisake karane se manavāṃchita phala prāpta hotā hai/ hama sabhī vaha sunanā cāhate haiṃ/ kṛpā kara sunāem̐/ śrī sūtajī bole- aisā hī praśna nārada ne kiyā thā/ jo kucha bhagavāna kamalāpati ne kahā thā, āpa saba use sunie/
paropakāra kī bhāvanā lekara yogī nārada kaī lokoṃ kī yātrā karate-karate mṛtyu loka meṃ ā gae/ vahām̐ unhoṃne dekhā ki loga bhārī kaṣṭa bhoga rahe haiṃ/ pichale karmoṃ ke prabhāva se aneka yoniyoṃ meṃ utpanna ho rahe haiṃ/ duḥkhījanoṃ ko dekha nārada socane lage ki ina prāṇiyoṃ kā duḥkha kisa prakāra dūra kiyā jāe/ mana meṃ yahī bhāvanā rakhakara nāradajī viṣṇu loka pahum̐ce/ vahām̐ nāradajī ne cāra bhujādhārī satyanārāyaṇa ke darśana kie, jinhoṃne śaṃkha, cakra, gadā, padma apanī bhujāoṃ meṃ le rakhā thā aura unake gale meṃ vanamālā paḍī thī/
nāradajī ne stuti kī aura kahā ki mana-vāṇī se pare, anaṃta śaktidhārī, āpako praṇāma hai/ ādi, madhya aura aṃta se mukta sarvaātmā ke ādikāraṇa śrī hari āpako praṇāma/ nāradajī kī stuti suna viṣṇu bhagavāna ne pūchā- he nārada! tumhāre mana meṃ kyā hai? vaha saba mujhe batāie/ bhagavāna kī yaha vāṇī suna nāradajī ne kahā- martya loka ke sabhī prāṇī pūrva pāpoṃ ke kāraṇa vibhinna yoniyoṃ meṃ utpanna hokara aneka prakāra ke kaṣṭa bhoga rahe haiṃ/
yadi āpa mujha para kṛpālu haiṃ to ina prāṇiyoṃ ke kaṣṭa dūra karane kā koī upāya batāem̐/ maiṃ vaha sunanā cāhatā hūm̐/
śrī bhagavāna bole he nārada! tuma sādhu ho/ tumane jana-jana ke kalyāṇa ke lie acchā praśna kiyā hai/ jisa vrata ke karane se vyakti moha se chūṭa jātā hai, vaha maiṃ tumheṃ batātā hūm̐/ yaha vrata svarga aura mṛtyu loka donoṃ meṃ durlabha hai/ tumhāre snehavaśa meṃ isa vrata kā vivaraṇa detā hūm̐/
satyanārāyaṇa kā vrata vidhipūrvaka karane se tatkāla sukha milatā hai aura aṃtataḥ mokṣa kā adhikāra milatā hai/
śrī bhagavāna ke vacana suna nārada ne kahā ki prabhu isa vrata kā phala kyā hai? ise kaba aura kaise dhāraṇa kiyā jāe aura ise kisa-kisa ne kiyā hai/ śrī bhagavāna ne kahā duḥkha-śoka dūra karane vālā, dhana baḍhāne vālā/
saubhāgya aura saṃtāna kā dātā, sarvatra vijaya dilāne vālā śrī satyanārāyaṇa vrata manuṣya kisī bhī dina śraddhā bhakti ke sātha kara sakatā hai/
sāyaṃkāla dharmarata ho brāhmaṇa ke sahayoga se aura baṃdhu bāṃdhava sahita śrī satyanārāyaṇa kā pūjana kareṃ/ bhaktipūrvaka khāne yogya uttama prasāda (savāyā) leṃ/ yaha prasāda kele, ghī, dūdha, gehūm̐ ke āṭe se banā ho/
yadi gehūm̐ kā āṭā na ho, to cāvala kā āṭā aura śakkara ke sthāna para guḍa milā deṃ/ saba milākara savāyā banā naivedya arpita kareṃ/ isake bāda kathā suneṃ, prasāda leṃ, brāhmaṇoṃ ko dakṣiṇā deṃ aura isake paścāta baṃdhu-bāṃdhavoṃ sahita brāhmaṇoṃ ko bhojana karāem̐/
prasāda pā lene ke bāda kīrtana ādi kareṃ aura phira bhagavāna satyanārāyaṇa kā smaraṇa karate hue svajana apane-apane ghara jāem̐/ aise vrata-pūjana karane vāle kī manokāmanā avaśya pūrī hogī/ kaliyuga meṃ viśeṣa rūpa se yaha choṭā-sā upāya isa pṛthvī para sulabha hai/
iti-śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe satyanārāyaṇavratakathāyāṃ prathamo'dhyāya: