Language

ENहिગુ
Scripture Library

Skanda Purana · Verses 5.20-3

5.20-3.20.1

yudhiṣṭhira uvāca -
śrutā me vividhā dharmāḥ saṃhārāstvatprasādataḥ /
kṛtā devena sarveṇa ye ca dṛṣṭāstvayānagha

5.20-3.20.2

sāmprataṃ śrotumicchāmi prabhāvaṃ śārṅgadhanvanaḥ /
tvayānubhūtaṃ viprendra tanme tvaṃ vaktumarhasi

5.20-3.20.3

śrīmārkaṇḍeya uvāca -
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi prajāsaṃhāralakṣaṇam /
yaccihnaṃ dṛśyate tatra yathā kalpo vidhīyate

5.20-3.20.4

ulkāpātāḥ sanirghātā bhūmikampastathaiva ca /
patate pāṃśuvarṣaṃ ca nirghoṣaścaiva dāruṇaḥ

5.20-3.20.5

yakṣakinnaragandharvāḥ piśācoragarākṣasāḥ /
sarve te pralayaṃ yānti yugānte samupasthite

5.20-3.20.6

parvatāḥ sāgarā nadyaḥ sarāṃsi vividhāni ca /
vṛkṣāḥ śeṣaṃ samāyānti vallījātaṃ tṛṇāni ca

5.20-3.20.7

evaṃ hi vyākulībhūte sarvauṣadhijalojjhite /
kāṣṭhabhūte tu saṃjāte trailokye sacarācare

5.20-3.20.8

yāvatpaśyāmi madhyāhne snānakāla upasthite /
trailokyaṃ jvalanākāraṃ durnirīkṣaṃ durāsadam

5.20-3.20.9

dvau sūryau pūrvatastāta paścimottarayostathā /
tathaiva dakṣiṇe dvau ca sūryau dṛṣṭau pratāpinau

5.20-3.20.10

dvau sūryau nāgalokasthau madhye dvau gaganasya ca /
ityete dvādaśādityāstapante sarvato diśam

5.20-3.20.11

pṛthivīmadahansarvāṃ saśailavanakānanām /
nādagdhaṃ dṛśyate kiṃcidṛte revāṃ ca māṃ tathā

5.20-3.20.12

pṛthivyāṃ dahyamānāyāṃ havirgandhaśca jāyate /
tato me śuṣyate gātraṃ tṛṣāpyevaṃ durāsadā

5.20-3.20.13

na hi vindāmi pānīyaṃ śoṣitaṃ ca divākaraiḥ /
yāvatkamaṇḍaluṃ vīkṣe śuṣkaṃ tatrāpi tajjalam

5.20-3.20.14

tato'haṃ śokasaṃtapto viśeṣātkṣuttṛṣārditaḥ /
utpapāta kṣiterūrdhvaṃ paśyamāno divaṃ prati

5.20-3.20.15

tāvatpaśyāmi gagane gṛhaṃ śṛṅgārabhūṣitam /
tatastajjñātukāmo'haṃ prasthito rājasattama

5.20-3.20.16

prākāreṇa vicitreṇa kapāṭārgalabhūṣitam /
vicitraśikharopetaṃ dvāradeśamupāgataḥ

5.20-3.20.17

ṣaḍaśītisahasrāṇi yojanānāṃ samucchraye /
tadardhaṃ tu pṛthaktvena kāñcanaṃ ratnabhūṣitam

5.20-3.20.18

tatra madhye parāṃ śayyāṃ paśyāmi nṛpasattama /
śayyopari śayānaṃ tu puruṣaṃ divyamūrdhajam

5.20-3.20.19

vikuñcitāgrakeśāntaṃ samastaṃ yojanāyatam /
mukuṭena vicitreṇa dīptikāntena śobhitam

5.20-3.20.20

śyāmaṃ kamalapatrābhaṃ suprabhaṃ ca sunāsikam /
siṃhāsyamāyatabhujaṃ gallaśmaśruvarāṅkitam

5.20-3.20.21

trivalībhaṅgasubhagaṃ karṇakuṇḍalabhūṣitam /
viśālābhaṃ supīnāṅgaṃ pārśvasvāvartabhūṣitam

5.20-3.20.22

śobhitaṃ kaṭibhāgena vibhaktaṃ jānujaṅghayoḥ /
padmāṅkitatalaṃ devamātāmrasunakhāṅgulim

5.20-3.20.23

meghanādasugambhīraṃ sarvāvayavasundaram /
śayyāmadhyagataṃ devamapaśyaṃ puruṣottamam

5.20-3.20.24

śaṅkhacakragadāpāṇiṃ śayānaṃ dakṣiṇena tu /
akṣasūtrodyatakaraṃ sūryāyutasamaprabham

5.20-3.20.25

taṃ dṛṣṭvā bhaktimāndevaṃ stotukāmo vyavasthitaḥ /
jayeśa jaya vāgīśa jaya divyāṅgabhūṣaṇa

5.20-3.20.26

jaya devapate śrīmansākṣādbrahma sanātana /
tava lokāḥ śarīrasthāstvaṃ gatiḥ parameśvara

5.20-3.20.27

tvadādhārā hi deveśa sarve lokā vyavasthitāḥ /
tvaṃ śreṣṭhaḥ sarvasattvānāṃ tvaṃ kartā dharaṇīdharaḥ

5.20-3.20.28

tvaṃ hautramagnihotrāṇāṃ sūtramantrastvameva ca /
gokarṇaṃ bhadrakarṇaṃ ca tvaṃ ca māheśvaraṃ padam

5.20-3.20.29

tvaṃ kīrtiḥ sarvakīrtīnāṃ dainyapāpapraṇāśinī /
tvaṃ naimiṣaṃ kurukṣetraṃ tvaṃ ca viṣṇupadaṃ param

5.20-3.20.30

tvayā tu līlayā deva padākrāntā ca medinī /
tvayā baddho balirdeva tvayendrasya padaṃ kṛtam

5.20-3.20.31

tvaṃ kalirdvāparaṃ deva tretā kṛtayugaṃ tathā /
pralambadamanaśca tvaṃ sraṣṭā tvaṃ ca vināśakṛt

5.20-3.20.32

tvayā vai dhāryate lokāstvaṃ kālaḥ sarvasaṃkṣayaḥ /
tvayā hi deva sṛṣṭāstāḥ sarvā vai devayonayaḥ

5.20-3.20.33

tvaṃ panthāḥ sarvalokānāṃ tvaṃ ca mokṣaḥ parā gatiḥ /
brahmā tvadudbhavo devo rajorūpaḥ sanātanaḥ /
rudraḥ krodhodbhavo'pyevaṃ tvaṃ ca sattve vyavasthitaḥ

5.20-3.20.34

etaccarācaraṃ deva krīḍanārthaṃ tvayā kṛtam /
evaṃ saṃtaptadehena stuto devo mayā prabhuḥ

5.20-3.20.35

bhaktyā paramayā rājansarvabhūtapatiḥ prabhuḥ /
stuvanvai tatra paśyāmi vāripūrṇāṃstato ghaṭān

5.20-3.20.36

tato mayā vismṛtā yā tṛṣā sā vardhitā punaḥ /
upāsarpaṃ tatastasya pārśvaṃ vai puruṣasya hi

5.20-3.20.37

pānīyaṃ pātukāmena cintitaṃ ca mayā punaḥ /
nāpaśyata hi māṃ caiṣa supto'pi na ca budhyate

5.20-3.20.38

yastu pāpena saṃmūḍhaḥ sukhaṃ suptaṃ prabodhayet /
jāyate tasya pāpasya brahmahatyāphalaṃ mahat

5.20-3.20.39

evaṃ saṃcintyamāne tu dvitīyo hyāgataḥ pumān /
nekṣate jalpate kiṃcidvāmaskandhe mṛgājinī

5.20-3.20.40

jaṭī kamaṇḍaludharo daṇḍī mekhalayā vṛtaḥ /
bhasmonmṛditasarvāṅgo mahātejāstrilocanaḥ

5.20-3.20.41

yāvattaṃ stotukāmo'hamapaśyaṃ svacchacakṣuṣā /
tāvatsarvāṅgasambhūtyāmahatyā rūpasampadā

5.20-3.20.42

apaśyaṃ saṃvṛtāṃ nārīṃ sarvābharaṇabhūṣitām /
dṛṣṭvā tāṃ patito bhūmau jayasveti bruvaṃstataḥ

5.20-3.20.43

jaya rudrāṅgasambhūte jayavāhini sanātani /
jaya kaumāri māhendri vaiṣṇavī vāruṇī tathā

5.20-3.20.44

jaya kauberi sāvitri jaya dhātri varānane /
tṛṣṇayā taptadehasya rakṣāṃ kuru carācare

5.20-3.20.45

śrīdevyuvāca -
prasannā vipraśārdūla tava vākyaiḥ suśobhanaiḥ /
vartate mānase yatte mayā jñātaṃ dvijottama

5.20-3.20.46

śṛṇu vipra mamāpyasti vratametatsudāruṇam /
strīlaghutvānmayārabdhaṃ duṣkaraṃ mandamedhayā

5.20-3.20.47

yadi bhāvī ca me putro dharmiṣṭho lokaviśrutaḥ /
viprasya tu stanaṃ dattvā paścāddāsyāmi bālake

5.20-3.20.48

sa me putraḥ samutpanno yathokto me mahāmune /
stanaṃ piba tvaṃ viprendra yadi jīvitumicchasi

5.20-3.20.49

śrīmārkaṇḍeya uvāca -
akāryametadviprāṇāṃ yastvimaṃ pibate stanam /
punaścaivopanayanaṃ vratasiddhiṃ na gacchati

5.20-3.20.50

brāhmaṇatvaṃ tribhirlokairdurlabhaṃ padmalocane /
saṃskāraiḥ saṃskṛto vipro yaiśca jāyeta tacchṛṇu

5.20-3.20.51

prathamaṃ caiva nārīṣu saṃskārairbījavāpatam /
bījaprakṣepaṇādeva bījakṣepaḥ sa ucyate

5.20-3.20.52

tadante ca mahābhāge garbhādhānaṃ dvitīyakam /
puṃsavanaṃ tṛtīyaṃ tu sīmantaṃ ca caturthakam

5.20-3.20.53

pañcamaṃ jātakarma syānnāma vai ṣaṣṭhamucyate /
niṣkrāmaḥ saptamaścaiva hyannaprāśanamaṣṭamam

5.20-3.20.54

navamaṃ vai cūḍakarma daśamaṃ mauñjibandhanam /
aiṣikaṃ dārvikaṃ caiva saumikaṃ bhaumikaṃ tathā

5.20-3.20.55

patnīsaṃyojanaṃ cānyaddaivakarma tataḥ param /
mānuṣyaṃ pitṛkarma syāddaśamāṣṭāsu śobhane

5.20-3.20.56

bhūtaṃ bhavyaṃ tatheṣṭaṃ ca pārvaṇaṃ ca tataḥ param

5.20-3.20.57

śrāddhaṃ śrāvaṇyāmāgrayaṇaṃ ca caitrāśvayujyāṃ daśapaurṇamāsyām /
nirūḍhapaśusavanasautrāmaṇyagniṣṭomātyagniṣṭomāḥ

5.20-3.20.58

ṣoḍaṣīvājapeyātirātrāptoryāmodaśavājapeyāḥ /
sarvabhūteṣu kṣāntiranasūyā śaucamaṅgalamakārpaṇyamaspṛheti

5.20-3.20.59

ebhiraṣṭacatvāriṃśadbhiḥ saṃskāraiḥ saṃkṛto brāhmaṇo bhavati

5.20-3.20.60

evaṃ jñātvā mahābhāge na tu māṃ pātumarhasi /
śiśupeyaṃ stanaṃ bhadre kathaṃ vai madvidhaḥ pibet

5.20-3.20.61

mamaitadvacanaṃ śrutvā nārī vacanamabravīt

5.20-3.20.62

yadi tvaṃ na pibeḥ stanyaṃ payo bālo mariṣyati /
śrūyate triṣu lokeṣu vedeṣu ca smṛtiṣvapi /
mucyate sarvapāpebhyo bhrūṇahatyā na muñcati

5.20-3.20.63

bhavitrī tava hatyā ca mahābhāgavataḥ punaḥ /
janmāni ca śatānyaṣṭau kliśyate bhrūṇahatyayā

5.20-3.20.64

mṛtaḥ śunatvaṃ cāpnoti varṣāṇāṃ tu śatatrayam /
tatastasya kṣaye jāte kākayoniṃ vrajetpunaḥ

5.20-3.20.65

tatrāpi ca śatānyaṣṭau kliśyate pāpakarmaṇi /
varāho daśa janmāni tadante jāyate kṛmiḥ

5.20-3.20.66

tataścārohiṇīṃ prāpya gogajāśvanṛjanmabhāk /
śrūyate śrutiśāstreṣu vedeṣu ca paraṃtapa

5.20-3.20.67

sarvapāpādhikaṃ pāpaṃ bālahatyā dvijottama /
bālahatyāyuto vipraḥ pacyate narake dhruvam

5.20-3.20.68

varṣāṇi ca śatānyaṣṭau prāpnoti yamayātanām /
tasmādalpataro doṣaḥ pibato me stanaṃ tava

5.20-3.20.69

tathaivāpibataḥ pāpaṃ jāyate bahuvarṣikam /
kṣudhātṛṣāvirāmaste puṇyaṃ ca pibataḥ stanam

5.20-3.20.70

ato na cetaḥ saṃdigdhaṃ kartavyamiha karhicit /
ehi vipra yathākāmaṃ bālārthe piba me stanam

5.20-3.20.71

tato'haṃ vacanaṃ śrutvā stanaṃ pātuṃ samudyataḥ /
na ca tṛptiṃ vijānāmi pibataḥ stanamuttamam

5.20-3.20.72

triṃśadvarṣasahasrāṇi bhārataivaṃ śatāni ca /
tataḥ prabuddhotsaṅge'haṃ māyānidrāvimohitaḥ

5.20-3.20.73

nidrāvigatamoho'haṃ yāvatpaśyāmi pāṇḍava /
tāvatsuptaṃ na paśyāmi na ca taṃ bālakaṃ vibho

5.20-3.20.74

caturastāṃśca vai kumbhān paśyāmi tatra bhārata /
na ca paśyāmi tāṃ devīṃ gatā vai kutracicca te

5.20-3.20.75

evaṃ vimṛśyamānasya cintayānasya tiṣṭhataḥ /
īṣaddhasitayā vācā devī vacanamabravīt

5.20-3.20.76

śrīdevyuvāca -
kṛṣṇaḥ sa puruṣaḥ supto dvitīyo'pyāgato haraḥ /
ye catvāraśca te kumbhāḥ samudrāste dvijottama

5.20-3.20.77

yaśca bālastvayā dṛṣṭo brāhmā lokapitāmahaḥ /
ahaṃ ca pṛthivī jñeyā saptadvīpā sarvatā

5.20-3.20.78

yā gatā tvāṃ parityajya bhūtale supratiṣṭhitā /
imāṃ ca prekṣase vipra narmadāṃ saritāṃ varām

5.20-3.20.79

sarvasattvopakārāya bṛhate puṇyalakṣaṇā /
revānadī tu vikhyātā na mṛtā tena narmadā

5.20-3.20.80

evaṃ jñātvā śamaṃ gaccha svastho bhava mahāmune /
ityuktvā māṃ tadā devī tatraivāntaradhīyata

5.20-3.20.81

evaṃ hi śete bhagavānsattvasthaḥ pralaye sadā /
sattvarūpo mahādevo yadādhāre jagatsthitam

5.20-3.20.82

evaṃ mayānubhūtaṃ tu dṛṣṭamāścaryamuttamam /
sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ kathitaṃ te narottama

5.20-3.20.83

viṣṇoścaritamityuktaṃ yattvayā paripṛcchitam /
bhūya eva mahābāho kimanyacchrotumicchasi

// iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe vārāhakalpavṛttāntavarṇanaṃ nāma viṃśo'dhyāyaḥ //

Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc