Skanda Purana · Verses 5.1-3
śrīgaṇeśāya namaḥ
oṃ namaḥ śrīpuruṣottamāya /
oṃ namaḥ śrīnarmadāyai /
oṃ namo hariharahiraṇyagarbhebhyo namo vyāsavālmīkiśukaparāśarebhyo namo gurugobrāhmaṇebhyaḥ /
oṃ majjanmātaṅgagaṇḍacyutamadamadirāmodamattālimālaṃ snānaiḥ siddhāṅganānāṃ kucayugavigalatkuṅkumāsaṅgapiṅgam /
sāyaṃ prātarmunīnāṃ kusumacayasamācchannatīrasthavṛkṣaṃ pāyādvo narmadāmbhaḥ karimakarakarākrāntarahaṃstaraṃgam
ubhayataṭapuṇyatīrthā prakṣālitasakalalalokaduritaughā /
devamunimanujavandyā haratu sadā narmadā duritam
nāśayatu duritamakhilaṃ bhūtaṃ bhavyaṃ bhavacca bhuvi bhavinām /
sakalapavitri tava sudhā puṇyajalā narmadā bhavati
taṭapulinaṃ śivadevā yasyā yatayo'pi kāmayante vā /
muninivahavihitasevā śivāya mama jāyatāṃ revā
nārāyaṇaṃ namaskṛtvā naraṃ caiva narottamam /
devīṃ sarasvatīṃ vyāsaṃ tato jayamudīrayet
naimiṣe puṇyanilaye nānāṛṣiniṣevite /
śaunakaḥ satramāsīnaḥ sūta papraccha vistarāt
manye'haṃ dharmanaipuṇyaṃ tvayi sūta sadārcitam /
puṇyāmṛtakathāvaktā vyāsasaśiṣyastvameva hi
atastvāṃ paripṛcchāmi dharmatīrthāśrayaṃ kave /
bahūni santi tīrthāni bahuśo me śrutāni ca
śrutā divyanadī brāhmī tathā viṣṇunadī mayā /
tṛtīyā na mayā kvāpi śrutā raudrī saridvarā
tāṃ vedagarbhāṃ vikhyātāṃ vibudhaughābhivanditām /
vada me tvaṃ mahāprājña tīrthapūgapariṣkṛtām
kaṃ deśamāśritā revā kathaṃ śrīrudrasaṃbhavā /
tatsaṃśritāni tīrthāni yāni tāni vadasva me
sūta uvāca -
sādhu pṛṣṭaṃ kulapate caritraṃ narmadāśritam /
citraṃ pavitraṃ doṣaghnaṃ śrutamuktaṃ ca sattama
vedopavedavedāṅgādīnyabhivyasya pūritaḥ /
aṣṭādaśapurāṇānāṃ vaktā satyavatīsutaḥ
taṃ namaskṛtya vakṣyāmi purāṇāni yathākramam /
yeṣāmabhivyāharaṇādabhivṛddhirvṛṣāyuṣoḥ
śrutiḥ smṛtiśca viprāṇāṃ cakṣuṣī parikīrtite /
kāṇastatraikayā hīno dvābhyāmandhaḥ prakīrtitaḥ
śrutismṛtipurāṇāni viduṣāṃ locanatrayam /
yastribhirnayanaiḥ paśyetso'ṃśo māheśvaro mataḥ
ātmano vedavidyā ca īśvareṇa vinirmitā /
śaunakīyā ca paurāṇī dharmaśāstrātmikā ca yā
tisro vidyā imā mukhyāḥ sarvaśāstravinirṇaye /
purāṇaṃ pañcamo veda iti brahmānuśāsanam
yo na veda purāṇaṃ hi na sa vedātra kiṃcana /
katamaḥ sa hi dharmo'sti kiṃ vā jñānaṃ tathāvidham
anyadvā tatkimatrāha purāṇe yanna dṛśyate /
vedāḥ pratiṣṭhitāḥ pūrvaṃ purāṇe nātra saṃśayaḥ
bibhetyalpaśrutādvedo māmayaṃ pratariṣyati /
itihāsapurāṇaiśca kṛto'yaṃ niścayaḥ purā
ātmā purāṇaṃ vedānāṃ pṛthagaṃgāni tāni ṣaṭ /
yacca dṛṣṭaṃ hi vedeṣu taddṛṣṭaṃ smṛtibhiḥ kila
ubhābhyāṃ yattu dṛṣṭaṃ hi tatpurāṇeṣu gīyate /
purāṇaṃ sarvaśāstrāṇāṃ prathamaṃ brahmaṇaḥ smṛtam
anantaraṃ ca vaktrebhyo vedāstasya vinirgatāḥ /
purāṇamekamevāsīdasmin kalpāntare mune
trivargasādhanaṃ puṇyaṃ śatakoṭipravistaram /
smṛtvā jagāda ca munīnprati devaścaturmukhaḥ
pravṛttiḥ sarvaśāstrāṇāṃ purāṇasyābhavattataḥ /
kālenāgrahaṇaṃ dṛṣṭvā purāṇasya tato muniḥ
vyāsarūpaṃ vibhuḥ kṛtvā saṃharetsa yuge yuge /
aṣṭalakṣapramāṇe tu dvāpare dvāpare sadā
tadaṣṭādaśadhā kṛtvā bhūloke'smin prabhāṣyate /
adyāpi devaloke tacchatakoṭipravistaram
tathātra caturlakṣaṃ saṃkṣepeṇa niveśitam /
purāṇāni daśāṣṭau ca sāmprataṃ tadihocyate /
nāmatastāni vakṣyāmi śṛṇu tvamṛṣisattama
sargaśca pratisargaśca vaṃśo manvantarāṇi ca /
vaṃśānucaritaṃ caiva purāṇaṃ pañcalakṣaṇam
brāhmaṃ purāṇaṃ tatrādyaṃ saṃhitāyāṃ vibhūṣitam /
ślokānāṃ daśasāhasraṃ nānāpuṇyakathāyutam
pādmaṃ ca pañcapañcāśatsahasrāṇi nigadyate /
tṛtīyaṃ vaiṣṇavaṃnāma trayoviṃśatisaṃkhyayā
caturthaṃ vāyunā proktaṃ vāyavīyamiti smṛtam /
śivabhaktisamāyogācchaivaṃ taccāparākhyayā
caturviṃśatisaṃkhyātaṃ sahasrāṇi tu śaunaka /
caturbhiḥ parvabhiḥ proktaṃ bhaviṣyaṃ pañcamaṃ tathā
caturdaśasahasrāṇi tathā pañca śatāni tat /
mārkaṇḍaṃ navasāhasraṃ ṣaṣṭhaṃ tatparikīrtitam
āgneyaṃ saptamaṃ proktaṃ sahasrāṇi tu ṣoḍaśa /
aṣṭamaṃ nāradīyaṃ tu proktaṃ vai pañcaviṃśatiḥ
navamaṃ bhagavannāma bhāgadvayavibhūṣitam /
tadaṣṭādaśasāhasraṃ procyate granthasaṃkhyayā
daśamaṃ brahmavaivartaṃ tāvatsaṃkhyamihocyate /
laiṅgamekādaśaṃ jñeyaṃ tathaikādaśasaṃkhyayā
bhāgadvayaṃ viracitaṃ talliṅgamṛṣipuṃgava /
caturviṃśatisāhasraṃ vārāhaṃ dvādaśaṃ viduḥ
vibhaktaṃ saptabhiḥ khaṇḍaiḥ skāndaṃ bhāgyavatāṃ vara /
tadekāśītisāhasraṃ saṃkhyayā vai nirūpitam
tatastu vāmanaṃ nāma caturdaśatamaṃ smṛtam /
saṃkhyayā daśasāhasraṃ proktaṃ kulapate purā
kaurmaṃ pañcadaśaṃ prāhurbhāgadvayavibhūṣitam /
daśasaptasahasrāṇi purā sāṃkhyapate kalau
mātsyaṃ matsyena yatproktaṃ manave ṣoḍaśaṃ kramāt /
taccaturdaśasāhasraṃ saṃkhyayā vadatāṃ vara
gāruḍaṃ saptadaśamaṃ smṛtaṃ caikonaviṃśatiḥ /
aṣṭādaśaṃ tu brahmāṇḍaṃ bhāgadvayavibhūṣitam
tacca dvādaśasāhasraṃ śatamaṣṭasamanvitam /
tathaivopapurāṇāni yāni coktāni vedhasā
idaṃ brahmapurāṇasya sulabhaṃ sauramuttamam /
saṃhitādvayasaṃyuktaṃ puṇyaṃ śivakathāśrayam
ādyā sanatkumāroktā dvitīyā sūryabhāṣitā /
sanatkumāranāmnā hi tadvikhyātaṃ mahāmune
dvitīyaṃ nārasiṃhaṃ ca purāṇe pādmasaṃjñite /
śaukeyaṃ hi tṛtīyaṃ tu purāṇe vaiṣṇave matam
bārhaspatyaṃ caturthaṃ ca vāyavyaṃ saṃmataṃ sadā /
daurvāsasaṃ pañcamaṃ ca smṛtaṃ bhāgavate sadā
bhaviṣye nāradoktaṃ ca sūribhiḥ kathitaṃ purā /
kāpilaṃ mānavaṃ caiva tathaivośanaseritam
brahmāṇḍaṃ vāruṇaṃ cātha kālikādvayameva ca /
māheśvaraṃ tathā sāmbaṃ sauraṃ sarvārthasaṃcayam
pārāśaraṃ bhāgavataṃ kaurmaṃ cāṣṭādaśaṃ kramāt /
etānyupapurāṇāni mayoktāni yathākramam
purāṇasaṃhitāmetāṃ yaḥ paṭhedvā śṛṇoti ca /
so'nantapuṇyabhāgī syānmṛto brahmapuraṃ vrajet
// iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe purāṇasaṃhitāvarṇanāṃ prathamo'dhyāyaḥ //
Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0