Skanda Purana · Chapter 4.95

// vyāsa uvāca [/ //
śṛṇu sūta mahābuddhe yathā skaṃdena bhāṣitam //
bhaviṣyaṃ mama tasyāgre kuṃbhayone mahāmate

// skaṃda uvāca // //
niśāmaya mahābhāga tvaṃ maitrāvaruṇe mune //
pārāśaryo munivaro yathā mohamupaiṣyati

vyasya vedānmahābuddhirnānā śākhā prabhedataḥ //
aṣṭādaśapurāṇāni sūtādīnparipāṭhya ca

śrutismṛtipurāṇānāṃ rahasyaṃ yastvacīkarat //
mahābhāratasaṃjñaṃ ca sarvalokamanoharam

sarvapāpapraśamanaṃ sarvaśāṃtikaraṃ param //
yasya śravaṇamātreṇa brahmahatyā vinaśyati

ekadā sa muniḥ śrīmānparyaṭanpṛthivītale //
saṃprāpto naimiṣāraṇyaṃ yatra saṃti munīśvarāḥ

aṣṭāśītisahasrāṇi śaunakādyāstapodhanāḥ //.
tripuṃḍritamahābhālā lasadrudrākṣamālinaḥ

vibhūtidhāriṇo bhaktyā rudrasūktajapapriyān //
liṃgārādhanasaṃsaktāñchivanāmakṛtādarān

eka eva hi viśveśo muktido nānya eva hi //
iti bruvāṇānsatataṃ pariniścitamānasān

vilokya sa munirvyāsastāsarvāngiriśātmanaḥ //
utkṣipya tarjanīmuccaiḥ provācedaṃ vacaḥ punaḥ

parinirmathya vāgjālaṃ suniścityāsakṛdbahu //
idamekaṃ parijñātaṃ sevyaḥ sarveśvaro hariḥ

vede rāmāyaṇe caiva purāṇeṣu ca bhārate //
ādimadhyāvasāneṣu harireko'tra nāparaḥ

satyaṃ satyaṃ trisatyaṃ punaḥ satyaṃ na mṛṣā punaḥ //
na vedādaparaṃ śāstraṃ na devocyutataḥ paraḥ

lakṣmīśaḥ sarvado nānyo lakṣmīśopyapavargadaḥ //
eka eva hi lakṣmīśastato dhyeyo na cāparaḥ

bhuktermukterihānyatra nānyo dātā janārdanāt//
tasmāccaturbhujo nityaṃ sevanīyaḥ sukhepsubhiḥ

vihāya keśavādanyaṃ ye sevaṃtelpamedhasaḥ //
saṃsāracakre gahane te viśaṃti punaḥpunaḥ

eka eva hi sarveśo hṛṣīkeśaḥ parātparaḥ //
taṃ sevamānaḥ satataṃ sevyastrijagatāṃ bhavet

eko dharmaprado viṣṇustveko bahvarthado hariḥ //
ekaḥ kāmapradaścakrī tveko mokṣapradocyutaḥ

śārṅgiṇaṃ ye parityajya devamanyamupāsate //
te sadbhiśca bahiṣkāryā vedahīnā yathā dvijāḥ

śrutveti vākyaṃ vyāsasya naimiṣāraṇyavāsinaḥ//
pravepamānahṛdayāḥ pariprocuridaṃ vacaḥ

// ṛṣaya ūcuḥ // //
pārāśarya mune mānyastvamasmākaṃ mahāmate //
yato vedāstvayā vyastāḥ purāṇānyapi vetti yat

yataśca kartā tvamasi mahato bhāratasya vai //
dharmārthakāmamokṣāṇāṃ viniścayakṛto dhruvam

tattvajñaḥ koparaścātra tvattaḥ satyavatīsuta//
bhavatā yatpratijñātaṃ niścityokṣipyatarjanīm

asminmāṇavakāstatra pariśraddadhate nahi //
pratijñā tasya vacasastava śraddhā bhavettadā

yadā''naṃdavane śaṃbhoḥ pratijānāsi vai vacaḥ

gaccha vārāṇasīṃ vyāsa yatra viśveśvaraḥ svayam //
na tatra yugadharmosti na ca lagnā vasuṃdharā

iti śrutvā munirvyāsaḥ kiṃcitkupitavaddhṛdi //
jagāma tūrṇaṃ sahitaḥ svaśiṣyairayutonmitaiḥ

prāpya vārāṇasīṃ vyāsaḥ snātvā paṃcanade hrade //
śrīmanmādhavamabhyarcya yayau pādodakaṃ tataḥ

tatra snānādikaṃ kṛtvā dṛṣṭvā caivādikeśavam //
paṃcarātraṃ tataḥ kṛtvā vaiṣṇavairabhinaṃditaḥ

agrataḥ pṛṣṭhataḥ śaṃkhairvādyamānaiḥ pramoditaḥ //
jayaviṣṇo hṛṣīkeśa goviṃda madhusūdana

acyutānaṃtavaikuṃṭha mādhavopeṃdrakeśava //
trivikrama gadāpāṇe śārṅgapāṇe janārdana

śrīvatsavakṣaḥ śrīkāṃta pītāṃbara murāṃtaka //
kaiṭabhāre balidhvaṃsinkaṃsāre keśisūdana //

nārāyaṇāsuraripo kṛṣṇa śaure caturbhuja //
devakīhṛdayānaṃda yaśodānaṃdavardhana

puṃḍarīkākṣa daityāre dāmodara balapriya //
balārātistuta hare vāsudeva vasuprada

viṣvakcamūstārkṣya rathavanamālinnarottama //
adhokṣaja kṣamādhāra padmanābha jaleśaya

nṛsiṃha yajñavārāha gopagopālavallabha //
gopīpate guṇātīta garuḍadhvaja gotrabhṛt

jaya cāṇūramathana jaya trailokyarakṣaṇa //
jayānādya jayānaṃda jaya nīlotpaladyute

kaustubhodbhūṣitoraska pūtanādhātuśoṣaṇa //
rakṣarakṣa jagadrakṣāmaṇe narakahāraka

sahasraśīrṣapuruṣa puruhūta sukhaprada //
yadbhūtaṃ yacca bhāvyaṃ vai tatraikaḥ puruṣo bhavān

ityādi nāmamālābhiḥ saṃstuvanvanamālinam //
svacchaṃdalīlayā gāyannṛtyaṃśca parayā mudā

vyāso viśveśabhavanaṃ samāyātaḥ suhṛṣṭavat //
jñānavāpī purobhāge mahābhāgavataiḥ saha

virājamānasatkaṃṭhastulasīvaradāmabhiḥ //
svayaṃ tāladharo jātaḥ svayaṃ jātaḥ sunartakaḥ

veṇuvādanatattvajñaḥ svayaṃ śrutidharobhavat //
nṛtyaṃ parisamāpyetthaṃ vyāsaḥ satyavatīsutaḥ

punarūrdhvabhujaṃ kṛtvā dakṣiṇaṃ śiṣyamadhyagaḥ //
punaḥ papāṭha tāneva ślokāngāyannivoccakaiḥ

parinirmathya vāgjālaṃ suniścityāsakṛdbahu //
idamekaṃ parijñātaṃ sevyaḥ sarveśvaro hariḥ

ityādi ślokasaṃghātaṃ svapratijñā prabodhakam//
yāvatpaṭhati sa vyāsaḥ savyamutkṣipya vai bhujam

tastaṃbha tāvattadbāhuṃ sa śailādiḥ svalīlayā //
vākstaṃbhaścāpi tasyāsīnmunervyāsasya sanmuneḥ

tato guptaṃ samāgamya viṣṇurvyāsamabhāṣata //
aparāddhaṃ mahaccātra bhavatā vyāsa niścitam

tavaitadaparādhena bhītirmepi mahattarā //
eka eva hi viśveśo dvitīyo nāsti kaścana

tatprasādādahaṃ cakrī lakṣmīśastatprabhāvataḥ //
trailokyarakṣāsāmarthyaṃ dattaṃ tenaiva śaṃbhunā

tadbhaktyā paramaiśvaryaṃ mayā labdhaṃ varāttataḥ //
idānīṃ stuhi taṃ śaṃbhuṃ yadi me śubhamicchasi

anyadāpi na vai kāryā bhavatā śemuṣīdṛśī //
pārāśarya iti śrutvā saṃjñayā vyājahāra ha

bhujastaṃbhaḥ kṛtastena naṃdinā dṛṣṭimātrataḥ //
vākstaṃbhastadbhayājjātaḥ spṛśa me kaṃṭhakaṃdalīm

yathā stotuṃ bhavānīśa prabhavābhi bhavāṃtakama //
saṃspṛśya viṣṇustatkaṃṭhaṃ guptameva jagāma ha

tataḥ satyavatīsūnustathā staṃbhitadorlataḥ//
prārabdhavānmaheśānaṃ parituṣṭotumudāradhīḥ //

// vyāsa uvāca // //
eko rudro na dvitīyo yatastadbrahmaivaikaṃ neha nānāsti kiṃcit //
yadyapyanyaḥ kopi vā kutracidvā vyācaṣṭāṃ tadyasya śaktirmadagre

yaḥ kṣīrābdhermaṃdarāghātajāto jvālāmālī kālakūṭoti bhīmaḥ //
taṃ soḍhuṃ vā ko paro'bhūnmaheśādyatkīlābhiḥ kṛṣṇatāmāpa viṣṇuḥ

yadvāṇobhūcchrīpatiryasya yaṃtā lokeśo yatsyaṃdanaṃ bhūḥ samastā //
vāhā vedā yasya yeneṣupātāddagdhā grāmāstraipurāstatsamaḥ kaḥ

yaṃ kadarpo vīkṣamāṇaḥ samānaṃ devairanyairbhasmajātaḥ svayaṃ hi //
pauṣpairbāṇaiḥ sarvaviśvaikajetā ko vā stutyaḥ kāmajetustatonyaḥ

yaṃ vai vedo veda no naiva viṣṇurnovā vedhā no mano naiva vāṇī //
taṃ deveśaṃ mādṛśaḥ kolpamedhā yāthātmyādvai vettyaho viśvanātham

yasminsarvaṃ yastu sarvatra sarvo yo vai kartā yo'vitā yo'pahartā //
no yasyādiryaḥ samastādireko no yasyāṃto yoṃtakṛttaṃ natosmi

yasyaikākhyā vājimedhena tulyā yasyā na tyā caikayālpeṃdralakṣmīḥ //
yasya stutyā labhyate satyaloko yasyārcāto mokṣalakṣmīradūrā

nānyaṃ devaṃ vedmyahaṃ śrīmaheśānnānyaṃ devaṃ staumi śaṃbhorṛte'ham //
nānyaṃ devaṃ vā namāmi trinetrātsatyaṃ satyaṃ satyametanmṛṣā na

itthaṃ yāvatstauti śaṃbhuṃ maharṣistāvannaṃdī śāṃbhavāddṛkprasādāt //
taddoḥ staṃbhaṃ tyaktavāṃścābabhāṣe smāyaṃsmāyaṃ brāhmaṇebhyo namo vaḥ

naṃdikeśvara uvāca //
idaṃ stavaṃ mahāpuṇyaṃ vyāsa te parikīrtitam //
yaḥ paṭhiṣyati medhāvī tasya tuṣyati śaṃkaraḥ

vyāsāṣṭakamidaṃ prātaḥ paṭhitavyaṃ prayatnataḥ //
duḥsvapnapāpaśamanaṃ śivasānnidhyakārakam

mātṛhā pitṛhā vāpi goghno bālaghra eva vā //
surāpī svarṇahṛdvāpi niṣpāpo syāḥ stuterjapāt

skaṃda uvāca // //
pārāśaryastadārabhya śaṃbhubhaktiparobhavat //
liṃgaṃ vyāseśvaraṃ sthāpya ghaṃṭākarṇa hradāgrataḥ

vibhūtibhūṣaṇo nityaṃ nityarudrākṣabhūṣaṇaḥ //
rudrasūktaparo nityaṃ nityaṃ liṃgārcakobhavat

sa kṛtvā kṣetrasaṃnyāsaṃ tyajennādyāpi kāśikām //
tattvaṃ kṣetrasya vijñāya nirvāṇapadadāyinaḥ

ghaṃṭākarṇahrade snātvā dṛṣṭvā vyāseśvaraṃ naraḥ //
yatrakutra mṛto vāpi vārāṇasyāṃ mṛto bhavet

kāśyāṃ vyāseśvaraṃ liṃgaṃ pūjayitvā narottamaḥ //
na jñānādbhraśyate kvāpi pātakairnābhibhūyate

vyāseśvarasya ye bhaktā na teṣāṃ kalikālataḥ //
na pāpato bhayaṃ kvāpi na ca kṣetropasargataḥ

vyāseśvaraḥ prayatnena draṣṭavyaḥ kāśivāsibhiḥ //
ghaṃṭākarṇakṛtasnānaiḥ kṣetrapātakabhīrubhiḥ

//
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśīti sāhasryāṃ saṃhitāyāṃ caturthe kāśīkhaṃḍa uttarārdhe vyāsabhujastaṃbhonāma paṃcanavatitamo'dhyāyaḥ