Skanda Purana · Chapter 4.88
agastya uvāca // //
śivalokaṃ samāsādya muninā brahmasūnunā //
kiṃ cakre brūhi ṣaḍvaktra kathāṃ kautukaśālinīm
skaṃda uvāca // //
śṛṇu kuṃbhaja vakṣyāmi nāradena mahātmanā //
yatkṛtaṃ tatra gatvāśu kailāsaṃ śaṃkarālayam
munirgaganamārgeṇa prāpya taddhāma śāṃbhavam//
dṛṣṭvā śivau praṇamyātha śivena vihitādaraḥ
taduddiṣṭāsanaṃ bheje paśyaṃstatkrīḍanaṃ param//
krīḍaṃtau tau tu cākṣābhyāṃ yadā na ca virametuḥ
tadautsukyena sa muniḥ preryamāṇa uvāca ha //
// nārada uvāca // //
devadeva tava krīḍākhilaṃ brahmāṃḍagolakam //
māsā dvādaśa ye nātha te sāriphalake gṛhāḥ
kṛṣṇāḥ kṛṣṇetarā yā vai tithayastāśca sārikāḥ //
dvipaṃcadaśamāse yāstvakṣayugmaṃ tathāyane
sṛṣṭipralaya saṃjñau dvau glahau jayaparājayau //
devījaye bhavetsṛṣṭirasṛṣṭirdhūrjaṭerjaye
bhavatoḥ khelasamayo yaḥ sā sthitirudāhṛtā//
itthaṃ krīḍaiva sakalametadbrahmāṃḍamīśayoḥ
na devī jeṣyati patiṃ neśaḥ śaktiṃ vijeṣyati //
kiṃcidvijñaptukāmosmi tanmātaravadhāryatām
devaḥ sarvajñanāthopi na kiṃcidavabudhyati //
mānāpamānayoryasmādasau dūre vyavasthitaḥ
līlātmā guṇavāneṣa vicārādatinirguṇaḥ //
kurvannapi hi karmāṇi bādhyate naiva karmabhiḥ
madhyasthopi hi sarvasya mādhyasthyamavalaṃbatai //
sarvatrāyaṃ maheśāno mitrā'mitrasamānadṛk
tvaṃ śaktirasya devasya sarveṣāṃ mānyabhūḥ parā //
dakṣasyāpi tvayā māno datto patyanimittakaḥ
paraṃ tvaṃ sarvajagatāṃ janayitryekikā dhruvam //
tvatta āvirbhavaṃtyeva dhātṛkeśavavāsavāḥ//
tvamātmānaṃ na jānāsi tryakṣamāyāvimohitā //
ataeva hi me cittaṃ dunotyatitarāṃ sati
anyā api hi yāḥ satyaḥ pātivratyaparāyaṇāḥ //
tā bhartṛcaraṇau hitvā kiṃcidanyanna manvate
athavāstāmiyaṃ vārtā prastutaṃ prabravīmyaham //
adya nīlagirestasmāddharidvārasamīpataḥ
apūrvamiva saṃvīkṣya pariprāptastavāṃtikam //
atyāścaryaviṣādābhyāṃ kicidvaktumihotsukaḥ
āścaryaheturevāyaṃ yatpuṃjātaṃ trayītale //
taddṛṣṭaṃ sakalatraṃ ca dakṣasyādhvaramaṃḍape
sālaṃkāraṃ samānaṃ ca sānaṃdamukhapaṃkajam //
vismṛtākhilakāryaṃ ca dakṣayajñapravartakam
viṣāde kāraṇaṃ caitadyato jātamidaṃ jagat //
yasminpravartate yatra layameṣyati ca dhruvam
tadeva tatra no dṛṣṭaṃ bhavadvaṃdvaṃ bhavāpaham //
prāyo viṣādajanakaṃ bhavatoryadadarśanam
tadeva nābhavattatra samabhūdanyadeva hi //
tacca vaktuṃ na śakyeta tadvaktā dakṣa eva saḥ
tāni vākyāni cākarṇya druhiṇena yayetataḥ //
maharṣiṇā dadhīcena dhikkṛto nitarāṃ hi saḥ
śaptaśca vīkṣamāṇānāṃ devarṣīṇāṃ prajāpatiḥ //
mayā ca karṇau pihitau śrutvā tadgarhaṇā giraḥ
dadhīcinā samaṃ keciddurvāsaḥ pramukhā dvijāḥ //
bhavaniṃdāṃ samākarṇya kiyatopi viniryayuḥ
prāvartata mahāyāgo hṛṣṭapuṣṭamahājanaḥ //
tathā draṣṭuṃ na śaknomi tata āgatavāniha
bhaginyopi ca yā devi tava tatra sabhartṛkāḥ //
tāsāṃ gauravamālokya na kiṃcidvaktumutsahe
iti devī samākarṇya satī dakṣakumārikā //
karādakṣau samutsṛjya dadhyau kiṃcitkṣaṇaṃ hṛdi
uvāca ca bhavatvevaṃ śaraṇaṃ bhava eva me //
saṃpradhāryeti manasi satī dākṣāyaṇī tataḥ
drutameva samuttasthau praṇanāma ca śaṃkaram //
maulāvaṃjalimādhāya devī devaṃ vyajijñapat
// devyuvāca // //
vijayasvāṃdhakadhvaṃsiṃ tryaṃbaka tripurāṃtaka //
caraṇau śaraṇaṃ te me dehyanujñā sadāśiva
mā niṣedhīḥ prārthayāmi yāsyami pituraṃtikam //
uktveti maulimadadhādaṃdhakāri padāṃbuje
athoktā śaṃbhunā devī mṛḍānyuttiṣṭha bhāmini //
kimapūrṇaṃ tavāstyatra vadasau bhāgyasuṃdari
lakṣmyā api ca saubhāgyaṃ brahmāṇyai kāṃtiruttamā //
śacyai nityanavīnatvaṃ bhavatyā dattamīśvari
tvayā ca śaktimānasmi mahadaiśvaryarakṣaṇe //
tvāṃ ca śaktiṃ samāsādya svalīlārūpadhāriṇīm
etatsṛjāmi pāmyadmi tvallīlāpreritoṃgane //
kuto māṃ hātumicchestvaṃ mama vāmārdhadhāriṇi
śivā śivoditaṃ ceti śrutvāpyāha maheśvaram //
jīviteśa vihāya tvāṃ na kvāpi pariyāmyaham
mano me caraṇadvaṃdve tava sthāsyati niścalam //
kratuṃ draṣṭuṃ pituryāmi naikṣi yajño mayā kvacit
śaṃbhuḥ kātyāyanīvākyāmiti śrutvā tadābravīt //
kratustvayā nekṣitaścedāharāmi tataḥ kratum
macchakti dhāriṇī tvaṃ vā sṛjaivānyāṃ kratukriyām //
anyo yajñapumānastu saṃtvanye lokapālakāḥ
anyānāśu vidhehi tvamṛṣīnārtvijyakarmaṇi //
punarjagāda devīti śrutvā śaṃbhorudīritam
pituryajñotsavo nātha draṣṭavyo'tra mayā dhruvam //
dehyanujñāṃ gamiṣyāmi mā me kārṣīrvaconyathā
kaḥ pratīpayituṃ śaktaśceto vā jalameva vā //
nimnāyābhyudyataṃ nātha mādya māṃ pratiṣedhaya
niśamyeti punaḥ prāha sarvajño bhūtanāyakaḥ //
mā yāhi devi māṃ hitvā gatā ca na miliṣyasi
adya prācīṃ yiyāsuṃ tvāṃ vārayetpaṃguvāsaraḥ //
nakṣatraṃ ca tathā jyeṣṭhā tithiśca navamī priye
adya saptadaśo yogo viyogodya tano'śubhaḥ //
dhaniṣṭhārdha samutpanne tava tārādya paṃcamī //
mā gā devi gatādya tvaṃ nahi drakṣyasi māṃ punaḥ //
punardevī babhāṣe sā yadi nāmnāpyahaṃ satī
tadā tanvaṃtareṇāpi kariṣye tava dāsatām //
tato bhavaḥ punaḥ prāha ko vā vārayituṃ prabhuḥ
parikṣubdhamanovṛttiṃ striyaṃ vā puruṣaṃ tu vā //
punarna darśanaṃ devi mayā satyaṃ bravīmyaham
paraṃ na devi gaṃtavyaṃ mahāmānadhanecchubhiḥ //
anāhūta tayā kāṃte mātāpitṛgṛhānapi
yathā siṃdhugatā siṃdhurna punaḥ parivartate //
tathādya gaṃtryā no jātu tavāgamanamiṣyate
// devyuvāca // //
avaśyaṃ yadyahaṃ raktā tava pādābuṃjadvaye //
tathā tvameva me nātho bhaviṣyasi bhavāṃtare
ityuktvā niryayau devī kopāṃdhīkṛtalocanā //
yiyāsubhiśca kāryārthaṃ yatkartavyaṃ na tatkṛtam
na nanāma mahādevaṃ na ca cakre pradakṣiṇam //
ataeva hi sā devī na gatā punarāgatā
apraṇamya maheśānamakṛtvāpi pradakṣiṇam //
adyāpi na nivartaṃte gatāḥ prāgvāsarā iva
tayā caraṇacāriṇyā rājñyā tribhuvaneśituḥ //
api tatpāvanaṃ vartma meneti kaṭhinaṃ bahu
devopi tāṃ satīṃ yāṃtīṃ dṛṣṭvā caraṇacāriṇīm //
atīva vivyathe citte gaṇāṃścātha samāhvayat
gaṇā vimānaṃ nayata manaḥpavanacakriṇam //
paṃcāsyāyutasaṃyuktaṃ ratnasānudhvajocchritam
mahāvātapatākaṃ ca mahābuddhyakṣalakṣitam //
narmadālakanaṃdā ca yatreṣādaṃḍatāṃgate
[http://vedastudy.tripod.com/pur_index25/ratha.htm rathopari ṭippaṇī]
chatrībhūtau ca yatrastaḥ sūryācaṃdramasāvapi //
yasminmakaratuṃḍaṃ ca vārāhīśaktiruttamā
dhūḥ svayaṃ cāpi gāyatrī rajjavastakṣakādayaḥ //
sārathiḥ praṇavo yatra kreṃkāraḥ praṇavadhvaniḥ
aṃgāni rakṣakā yatra varūthaśchaṃdasāṃ gaṇaḥ //
ityājñaptā gaṇāstūrṇaṃ rathaṃ ninyurharājñayā
devyā sanāthaṃ taṃ kṛtvā vimānaṃ pārṣadā divi //
anujagmurmahādevīṃ divyāṃ tejovijṛṃbhiṇīm
sā kṣaṇaṃ tryakṣaramaṇī vīkṣya dakṣasabhāṃgaṇam//
nabhoṃ'gaṇādvimānasthānato vegādavātarat
aviśad yajñavāṭaṃ ca cakitaṃrakṣi vīkṣitā //
kṛtamaṃgalanepathyāṃ prasūṃ dṛṣṭvā kirīṭinīm
sabhartṛkāśca bhaginīrnavālaṃkṛtiśālinīḥ //
sāścaryāśca sagarvāśca sānaṃdāśca sasādhvasāḥ
aciṃtitā tvanāhūtā vimānāddharavallabhā //
kathameṣā pariprāptā kṣaṇamitthaṃ prapaśyatīḥ//
asaṃbhāṣyā pitāḥ sarvā gatā dakṣāṃtikaṃ satī //
pitrā pṛṣṭā tu mātrāpi bhadraṃ jātaṃ tvadāgame
// satyuvāca // //
yadi bhadraṃ janetarme samāgamanato bhavet //
kathaṃ nāhaṃ samāhūtā yathaitā me sahodarāḥ
// dakṣa uvāca // //
ayi kanye mahādhanye hyananye sarvamaṃgale //
ayaṃ te na manāgdoṣo doṣa eṣa mamaiva hi
tādṛgvidhāya yatpatye mayā dattājñabuddhinā //
yadahaṃ taṃ samājñāsyamīśvarosau nirīśvaraḥ
tadā kathamadāsyaṃ tvāṃ tasmai māyāsvarūpiṇaṃ //
ahaṃ śivākhyayā tuṣṭo na jāne śivarūpiṇam
pitāmahena bahudhā varṇitosau mamāgrataḥ //
śaṃkaroyamayaṃ śabhurasau paśupatiḥ śivaḥ
śrīkaṃṭhosau maheśo'sau sarvajñosau vṛṣadhvajaḥ //
asmai kanyāṃ prayaccha tvaṃ mahādevāya dhanvine
vākyācchatadhṛtestasmāttasmai dattā mayānaghe //
na jāne taṃ virūpākṣamukṣagaṃ viṣabhakṣiṇam
pitṛkānanasaṃvāsaṃ śūlinaṃ ca kapālinam //
dvijihvasaṃgasubhagaṃ jalādhāraṃ kapardinam
kalaṃkikṛtamauliṃ ca dhūlidhūsaracarcitam //
kvacitkaupīnavasanaṃ nagnaṃ vātūlavatkvacit
kvacicca carmavasanaṃ kvacidbhikṣāṭanapriyam //
viṭaṃkabhūtānucaraṃ sthāṇumugraṃ tamoguṇam//
rudraṃ raudraparīvāraṃ mahākālavapurdharam //
nṛkaroṭīparikaraṃ jātigotravivarjitam
na samyagvetti taṃ kaścijjānānopi pratāritaḥ //
kiṃ bahūktena tanaye samasta nayaśālini
kva pāṃsulapaṭacchanno mahāśaṃkhavibhūṣaṇaḥ //
prabaddhasarpakeyūraḥ pralaṃbita jaṭāsaṭaḥ
ḍamaḍḍamarukavyagra hastāgraḥ khaṃḍacaṃdrabhṛt //
tāṃḍavāḍaṃbararuciḥ sarvāmaṃgala ceṣṭitaḥ
mṛḍāni saharaḥ kvā'yamadhvaro maṃgalālayaḥ //
ataeva samāhūtā neha tvaṃ sarvamaṃgale
dukūlānyanukūlāni ratnālaṃkṛtayaḥ śubhāḥ //
prāgeva dhāritāstetra paśyāgatya gṛhāṇa ca
iha maṃgalaveśeṣu deveṃdreṣu sa śūladhṛk //
kathamarho bhavecceti maṃgale viṣamekṣaṇaḥ
ityākarṇya satī sādhvī janeturuditaṃ tadā //
atyaṃtadūnahṛdayā vaktuṃ samupacakrame
satyuvāca // //
nākarṇitaṃ mayā kiṃcittvayi prabruvati prabho //
padadvayīṃ samākarṇya tāṃ ca te kathayāmyaham
na samyagvetti taṃ kaścijjānānopi pratāritaḥ //
etatsamyaktvayākhyāyi kastaṃ vetti sadāśivam
tvaṃ tu pratāritaḥ pūrvamadhunāpi pratāritaḥ //
kṛtvā tena ca saṃbaṃdhamasaṃbaddhapralāpabhāk
yādṛśaṃ vakṣitaṃ śaṃbhuṃ tādṛśaṃ yadyamanyathāḥ //
kuto māmadadāstasmai yaṃ ca kaśca na veda na
athavā tena saṃbaṃdhe na heturbhavato matiḥ //
tatra heturabhūttāta mama puṇyaikagauravam//
athoktvaivaṃ bahutaraṃ tvaṃ janetāsya varṣmaṇaḥ //
śrutānena ca dehena patyuḥ parivigarhaṇā
puraścaraṇamevaitadyadasyaiva visarjanam //
suślāghyajanmayā tāvatprāṇitavyaṃ suyoṣitā //
yāvajjīvitanāthasyāśravaṇīyā vigarhaṇā
ityuktvā krodhadīptāgnau mahādevasvarūpiṇi //
juhāva dehasamidhaṃ prāṇarodhavidhānataḥ
tato vivarṇatāṃ prāptāḥ sarve devāḥ savāsavāḥ //
nāgnirjajvāla ca tathā yathājyāhutibhiḥ purā
maṃtrāḥ kuṃṭhitasāmarthyāstatkṣaṇādeva cābhavan //
aho mahāniṣṭataraṃ kimetatsamupasthitam
kecidūcurdvijavarā mithaḥ pariyiyāsavaḥ //
mahājhaṃjhānilaḥ prāptaḥ parvatāṃdolanakṣamaḥ
makhamaṃḍapa bhūstena kṣaṇataḥ sthapuṭīkṛtā //
akāṃḍaṃ taḍidāpāto jātobhūdbhūprakapanaḥ
divaścolkāḥ prapatitāḥ piśācā nṛtyamādadhuḥ //
ātāpigṛdhrairupari gagane maṃḍalāyitam
raveradhastādaśivaṃ śivāstatrāpyarāriṣuḥ //
meghārudhiravipuḍbhistatra vṛṣṭiṃ vyadhuḥ parām
nirghātaniḥsvano bhūmerutthito hṛtprakaṃpanaḥ //
divyāyudhāni ca mitho yudhyaṃti smātibhīṣaṇam
havanīyaṃ mahadravyaṃ dūṣitaṃ kroṣṭubhiḥ śvabhiḥ //
cakorāḥ karaṭāstatra viceruryajñamaṃḍape
śmaśānavāṭavajjāto yajñavāṭaḥ sa vai kṣaṇāta//
yadyatrāvasthitaṃ sarvaṃ tattatraiva pariṣṭhitam
citranyastamivāsīcca vastujātamaśobhi ca //
sthagitā iva saṃvṛttāstatra cakradharādayaḥ
dakṣopi vadanaglānimavāpya saparicchadaḥ //
punaryathākathaṃcicca yajñaṃ prāvartayandvijāḥ
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ caturthe kāśīkhaṃḍa uttarārdhe satīdehavisarjanaṃ nāmāṣṭāśītitamo'dhyāyaḥ
Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0