Skanda Purana · Chapter 4.76

// skaṃda uvāca // //
śṛṇuṣva maitrāvaruṇe purākalpe rathaṃtare //
itihāsa ihāsīdyaḥ pīṭhe virajasaṃjñite

trilocanasya prāsāde maṇimāṇikyanirmite //
nānābhaṃgi gavākṣāḍhye ratnasānāvivāyate

kadācidapi kalpāṃte dyo loke bhraṃśati kṣaye //
prottaṃbhanaṃ staṃbha iva datto viśvakṛtā svayam

maruttaraṃgitāgrābhiḥ patākābhiritastataḥ //
sannivārayatīvetthamaghaughānviśato mune

dedīpyamāna sauvarṇa kalaśena virājite //
pārvaṇena śaśāṃkena khedādiva samāśrite

tatra pārāvatadvaṃdvaṃ vasetsvairaṃ kṛtālayam //
prātaḥsāyaṃ ca madhyāhne kurvannityaṃ pradakṣiṇam

uḍḍīyamānaṃ paritaḥ pakṣavāteritastataḥ //
rajaḥprāsādasaṃlagnaṃ dūrīkurvaddinedine

trilocaneti satataṃ nāma bhaktairudāhṛtam //
triviṣṭapeti ca tathā tayoḥ karṇātithī bhavet

caturvidhāni vādyāni śaṃbhuprītikarāṇyalam //
tayoḥ karṇaguhāṃ prāpya pratiśabdaṃ pratanvate

maṃgalārārtikajyotistrisaṃdhyaṃ pakṣiṇostayoḥ //
netrāṃta nirviśannityaṃ bhaktaceṣṭāṃ pradarśayet

prāṇayātrāṃ vihāyāpi kadācitsthiramānasau //
noḍḍīyavāṃchitaṃ yātaḥ paśyaṃtau kautukaṃ khagau

tatra bhaktajanākīrṇaṃ prāsādaṃ parito mune //
taṃḍulādi caraṃtau tau kurvāte ca pradakṣiṇam

devadakṣiṇadigbhāge catuḥsrotasvinī jalam //
tṛṣārtau dhayato vipra snātau jātu cidaṃḍajau

tayoritthaṃ vicaratostrilocanasamīpataḥ //
agādbahutithaḥ kālo dvijayoḥ sādhuceṣṭayoḥ

atha devālayaskaṃdhe gavākṣāṃtargatau ca tau //
śyenena kenaciddṛṣṭau krūradṛṣṭyā sukhasthitau

tacca pārāvatadvaṃdvaṃ śyenaḥ parijighṛkṣukaḥ //
avatīryāṃbarādāśu praviṣṭonyaśivālaye

tato vilokayāmāsa tadāgamavinirgamau //
kena mārgeṇa viśato durgametau patattriṇau

kenādhvanā ca niryātaḥ kva kāle kurutaśca kim //
kathaṃ yugapade tau me grāhyau svairaṃ bhaviṣyataḥ

madhye durgapraviṣṭau ca mamavaśyāvimau na yat //
ekadṛṣṭiḥ kṣaṇaṃ tasthau śyena itthaṃ viciṃtayan

aho durgabalaṃ prājñāḥ śaṃsaṃtyeveti hetutaḥ //
durbalopyākalayituṃ sahasārirna śakyate

kariṇāṃ tu sahasreṇa varāśvānāṃ na lakṣataḥ //
tatkarmasiddhirnṛpaterdurgeṇaikena yadbhavet

durgastho nābhibhūyeta vipakṣaḥ kenacitkvacit //
svataṃtraṃ yadi durgaṃ syādamarmajñaprakāśitam

iti durgabalaṃ śaṃsañśyeno roṣāruṇekṣaṇaḥ //
asādhvasau kalaravau vīkṣya yāto nabhoṃgaṇam

atha pārāvatīdakṣā vipakṣaṃ prekṣya pakṣiṇam //
mahābalaṃ durgabalā prāha pārāvataṃ patim

//
kalaravyuvāca // //
priya pārāvata prājña sarvakāmi sukhārava //
tava dṛgviṣayaṃ prāptaḥ śyenoya prabalo ripuḥ

sāvajñaṃ vākyamākarṇya pārāvatyāḥ sa tatpatiḥ //
pārāvatīmuvācedaṃ kā ciṃteti tava priye

// pārāvata uvāca // //
kati nāma na saṃtīha subhage vyomacāriṇaḥ //
kati devālayeṣveṣu khagā nopaviśaṃti hi

kati caiva na paśyaṃti nau sukhasthāviha priye //
tebhyo yadīha bhetavyaṃ kuto nau tatsukhaṃ priye

ramasva tvaṃ mayā sārdhaṃ tyaja ciṃtāmimāṃ śubhe //
asya śyenavarākasya gaṇanāpi na me hṛdi

itthaṃ pārāvatavacaḥ śrutvā pārāvatī tataḥ //
maunamālaṃbya saṃtasthe patyuḥ pādārpitekṣaṇā

hitavartmopadiśyāpi priya priyacikīrṣayā //
sādhvyā joṣaṃ samāstheyaṃ kāryaṃ patyurvacaḥ sadā

anyedyurapyathāyātaḥ śyeno paśyatsa daṃpatī //
aparicchinnayā dṛṣṭyā yathā mṛtyurgatāyuṣam

atha maṃḍalagatyā sa prāsādaṃ parito bhraman //
nirīkṣya tadgatāyātau yāto gaganamārgataḥ

gate'tha nabhasi śyene punaḥ pārāvatāṃganā //
provāca preyasī nātha dṛṣṭo duṣṭastvayā'hitaḥ

tasyā vākyaṃ samākarṇya punaḥ kalaravobravīt //
kiṃ kariṣyatyasau mugdhe mama vyomavihāriṇaḥ

durgaṃ ca svargatulyaṃ me yatra nāstyarito bhayam //
ayaṃ na tā gatīrvetti yā vedāhaṃ nabhoṃgaṇe

praḍīnoḍḍīna saṃḍīna kāṃḍavyāḍakapāṭikāḥ ///
sraṃsanī maṃḍalavatī gatayoṣṭāvudāhṛtāḥ

yathaitāsviha kauśalyaṃ mayi pārāvati priye //
gatiṣu kvāpi kasyāpi pakṣiṇo na tathāṃbare

sukhena tiṣṭha kā ciṃtā mayi jīvati te priye //
iti tadvacanaṃ śrutvā sāsthitā mūkavatsatī

aparedyurapi śyenastatra bhāraśilātale //
kiyadaṃtaramāsādyopaviṣṭo'tiprahṛṣṭavat

āyāmaṃ tatra saṃsthitvā tatkulāyaṃ vilokya ca //
punarvinirgataḥ śyenaḥ sāpi bhītābravītpunaḥ

priyasthānamidaṃ tyājyaṃ duṣṭadṛṣṭividūṣitam //
asau krūroti nikaṭamupaviṣṭo'tihṛṣṭavat

sāvajñaṃ sa punaḥ prāha kiṃ kariṣyatyasau priye //
mṛgākṣīṇāṃ svabhāvoyaṃ prāyaśo bhīruvṛttayaḥ

itaredyurapi prāptaḥ sa ca śyeno mahābalaḥ //
tayorabhimukhaṃ tatra sthito yāma dvayāvadhi

punarvilokya tadvartma śīghraṃ yāto yathāgatam//
gatetha śakunau tasminsā babhāṣe vihaṃgamī//

nātha sthānāṃtaraṃ yāvo mṛtyurnau nikaṭotra yat //
punarduṣṭe praṇaṣṭesminnāvāṃ syāvaḥ sukhaṃ priya

priya yasya sapakṣasya gatiḥ sarvatra siddhidā //
sa kiṃ svadeśarāgeṇa nāśaṃ prāpnoti buddhimān

sopasargaṃ nijaṃ deśaṃ tyaktvā yonyatra na vrajet //
sa paṃgurnāśamāpnoti kūlasthita iva drumaḥ

priyoditaṃ niśamyeti sa bhavitrī daśārditaḥ //
sarīḍhaṃ punarapyāha priye mā bhaiḥ khagāttataḥ

athāparasminnahani sa śyenaḥ prātareva hi //
taddvāradeśamāsādya sāyaṃ yāvatsthito balaḥ

astācalasya śikharaṃ yāte bhānau gate khage //
kulāyādbāhyamāgatyovāca pārāvatī patim

nātha nirgamanasyāyaṃ kālaḥ kālo'tidūrataḥ //
yāvattāvadviniryāhi tyaktvā māmapi sanmate

tvayi jīvati duṣprāpyaṃ na kiṃcijjagatītale //
punardārāḥ punarmitraṃ punarvasu punargṛham //

yadyātmā rakṣitaḥ puṃsā dārairapi dhanairapi //
tadā sarvaṃ hariścaṃdrabhūpeneveha labhyate

ayamātmā priyo baṃdhurayamātmā mahaddhanam //
dhamārthakāmamokṣāṇāmayamātmārjakaḥ paraḥ

yāvadātmani vai kṣemaṃ tāvatkṣemaṃ jagattraye //
sopi kṣemaḥ sumatinā yaśasā saha vāṃchyate

yaśohīnaṃ tu yatkṣemaṃ tatkṣemānnidhanaṃ varam //
tadyaśaḥ prāpyate puṃbhirnītimārgapravartane

ato nītipathaṃ śrutvā nātha sthānādito vraja //
na gamiṣyasi cetprātastato me saṃsmariṣyasi

ityuktopi sa vai patnyā pārāvatyā sumedhayā //
na niryayau pratisthānādbhavitryā prativāritaḥ

athoṣasi samāgatya śyenena balinā tadā //
tannirgamādhvā saṃruddhaḥ kiṃcidbhakṣyavatā mune

dināni katicittatra sthitvā śyeno mahāmatiḥ //
pārāvatamuvācedaṃ dhiktvāṃ pauruṣavarjitam

kiṃvā yudhyasva durbuddhe kiṃvā niryāhi me girā //
kṣudhākṣīṇo mṛtaḥ paścānnirayaṃ yāsyasi dhruvam

dvau bhavaṃtāvahaṃ caikaścalau jayaparājayau !/
sthānārthaṃ yudhyataḥ sattvātsvargo vā durgameva vā

purupārthaṃ samālaṃbya ye yataṃte mahādhiyaḥ //
vidhireva hi sāhāyyaṃ kuryāttatsattvacoditaḥ

itthaṃ sa śyenasaṃproktaḥ patnyāpyutsāhitaḥ khagaḥ //
ayudhyattena śyenena svadurgadvāramāśritaḥ

kṣudhitastṛṣitaḥ sotha śyenena balinā dhṛtaḥ //
caraṇena dṛḍhenāśu caṃcvā sāpi dhṛtā khagī

tāvādāyoḍḍayāṃcakre śyeno vyomani satvaram //
ciṃtayadbhakṣaṇasthānamanyapakṣivivarjitam

atha patnyā kalaravaḥ proktastatra sumedhayā //
vacovamānitaṃ nātha tvayā me strīti buddhitaḥ

ato'vasthāmimāṃ prāptaḥ kiṃ kuryāmabalāyataḥ //
adhunāpi vacaścaikaṃ karoṣi yadi me priya

tadā hitaṃ te vakṣyāmi kuru caivāvicāritam //
mamaikavākyakaraṇātstrījito na bhavipyasi

yāvadāsyagatāsmyasya yāvatkhastho na bhūmigaḥ //
tāvadātmavimuktyaivamareḥ pādaṃ dṛḍhaṃ daśa /

/
iti patnīvacaḥ śrutvā tathā sa kṛtavānkhagaḥ //
sapīḍito dṛḍhaṃ pāde śyenaścītkṛtavānbahu

tena cītkaraṇenātha muktā sā mukhasaṃpuṭāt//
pādāṃguli ślathatvena sopi pārāvato'patat

vipadyapi ca na prājñaiḥ saṃtyā jyaḥ kvacidudyamaḥ //
kva caṃcupuṭastasya kva ca tatpādapīḍanam

kva ca dvayostathābhūtā darermokṣaṇamadbhutam //
durbalepyudyamavati phalaṃ bhāgyaṃ yato'rpayet //

tasmādbhāgyānusāreṇa phalatyeva sadodyamaḥ //
praśaṃsaṃtyudyamaṃ cāto vipadyapi manīṣiṇaḥ

atha tau kālayogena vipannau sarayūtaṭe //
muktipuryāmayodhyāyāmeko vidyādharo'bhavat

mṛtānāṃ yatra jaṃtūnāṃ kāśīprāptirbhaveddhruvam //
maṃdāradāmatanayo nāmnā parimalālayaḥ

anekavidyānilayaḥ kalākauśalabhājanam//
kaumāraṃ vaya āsādya śivabhaktiparobhavat

niyamaṃ cātijagrāha vijiteṃdriyamānasaḥ //
ekapatnīvrataṃ nityaṃ cariṣyāmīti niścitam

parayoṣitsamāsaktirāyuḥ kīrti balaṃ sukham //
haretsvarga gatiṃ cāpi tasmāttāṃ varjayetsudhīḥ

aparaṃ cāpi niyamaṃ sa śuciṣmānsamādade //
gatajanmāṃtarābhyāsāttrilocanasamāśrayāt

samastapuṇyanilayaṃ samastārthaprakāśakam //
samastakāmajanakaṃ parānaṃdaikakāraṇam //

yāvaccharīramarujaṃ yāvanneṃdriyaviplavaḥ //
tāvattrilocanaṃ kāśyāmanarcyāśnāmi nāṇvapi

itthaṃ māṃdāradāmiḥ sa nityaṃ parimalālayaḥ //
kāśyāṃ triviṣṭapaṃ draṣṭuṃ samāgacchetprayatnavān

pārāvatyapi sā jātā ratnadīpasya maṃdire //
nāgarājasya pātāle nāmnā ratnāvalīti ca

samastanāgakanyānāṃ rūpaśīlakalāguṇaiḥ //
ekaiva ratnabhūtāsīdratnadīporagātmajā

tasyā sakhīdvayaṃ cāsīdekā nāmnā prabhāvatī //
kalāvatī tathānyā ca nityaṃ tadanuge ubhe

svadehādanapāyinyau chāyākāṃtī yathā tayā //
te dve sakhyāvabhūtāṃhi ratnāvalyā ghaṭodbhava

sā tu bālye vyatikrāṃte kiṃcidudrinnayauvanā //
śivabhaktaṃ svapitaraṃ dṛṣṭvā niyamamagrahīt

pitastrilocanaṃ kāśyāmarcayitvā dinedine //
ābhyāṃ sakhībhyāṃ sahitā maunaṃ tyakṣyāmi nānyathā //

evaṃ nāgakumārī sā sakhīdvayasamanvitā //
trilocanaṃ samabhyarcya gṛhānaharahovrajet

dinedine sā pratyagraiḥ kusumairiṣṭagaṃdhibhiḥ //
suvicitrāṇi mālyāni pariguṃphyārcayedvibhum

tisropi gītaṃ gāyaṃti lasadgāṃdhārasuṃdaram //
rāsamaṃḍalabhedena lāsyaṃ tisropi kurvate

vīṇāveṇumṛdaṃgāṃśca layatālavicakṣaṇāḥ //
vādayaṃti mudā yuktāstisropīśvarasannidhau

itthamārādhayaṃtīśaṃ tisro nāgakumārikāḥ //
vicitragaṃdhamālābhiḥ saṃmārjanavilepanaiḥ

ekadā mādhave māsi tṛtīyāyāmupoṣitāḥ //
rātrau jāgaraṇaṃ kṛtvā nṛtyagītakathādibhiḥ

prātaścaturthīṃ snātvātha tīrthaṃ pailipile śubhe //
trilocanaṃ samarcyātha prasuptā raṃgamaṃḍape

suptāsu tāsu bālāsu trinetraḥ śaśibhūṣaṇaḥ //
śuddhakarpūragaurāṃgo jaṭāmukuṭamaṃḍalaḥ

tamālanīlasugrīvaḥ sphuratphaṇivibhūṣaṇaḥ //
vāmārdhavilasacchaktirnāgayajñopavītavān /

tasmādeva viniṣkramya liṃgātpannagamekhalāt //
uvāca ca tato bālā vibhuruttiṣṭhateti saḥ

utthāya tā vinirmārjya locane śrutisaṃgate //
aṃgamoṭanavatyaśca jṛṃbhābhiḥ kvaṇitānanāḥ

yāvatpaśyaṃti purataḥ saṃbhramāpannamānasāḥ //
atarkitāgamastāvattābhirdṛṣṭastrilocanaḥ

vavaṃduratha tā bālā jñātvā lakṣmabhirīśvaram //
tuṣṭvuśca prahṛṣṭāsyāḥ sannakaṃṭhyotigadgadam//

jayaśaṃbho jayeśāna jaya sarvaga sarvada //
jaya tripurasaṃhartarjayāṃdhakaniṣūdana

jaya jālaṃdharahara jaya kaṃdarpadarpahṛt //
jaya trailokyajanaka jaya trailokyavardhana

jaya trailokyanilaya jaya trailokyavaṃdita //
jaya bhaktajanādhīna jaya pramathanāyaka

jaya tripathagāpāthaḥ prakṣālitajaṭātaṭa //
jaya caṃdrakalājyotirvidyotitajagattraya

jaya sarpaphaṇāratna prabhābhāsitavigraha //
jayādrirājatanayā tapaḥkrītārdhadehaka

jaya śmaśānanilaya jaya vārāṇasīpriya //
jayānaṃdavanādhyāsi prāṇinirvāṇadāyaka

jaya viśvapate śarva śarvarīparivarjita //
jaya nṛtyapriyeśogra jaya gītaviśārada

jaya praṇavasadvāsa jaya dhāma mahānidhe //
jaya śūlinvirūpākṣa jaya praṇatasarvada

vidhiḥ sarvavidhijñopi na tvāṃ stotuṃ vicakṣaṇaḥ //
vāco vācaspaternātha tvatstutau parikuṃṭhitāḥ

vidaṃti vedāḥ sarvajña na tvāṃ nātha yathārthataḥ //
manatīha mano na tvāmanaṃtaṃ cādivarjitam

namastubhyaṃ namastubhyaṃ namastubhyaṃ namonamaḥ //
trilocana namastubhyaṃ triviṣṭapa namostu te

ityuktvā daṃḍavadbhūmau praṇipetuḥ kumārikāḥ //
athotthāpya kumārīstāḥ provāca śaśibhūṣaṇaḥ

suto maṃdāradāmnaśca nāmnā parimalālayaḥ //
patirvidyādharavaro bhavatīnāṃ bhaviṣyati

ciraṃ vidyādhare loke bhogānbhuktvā samaṃtataḥ //
tato nirvedamāpannāḥ kāśīsiddhimavāpsyatha //

yūyaṃ tisropi me bhaktāḥ sa ca vidyādharo yuvā //
catvāropyeta evātra pratimokṣamavāpsyatha

janmāṃtarepi me sevā bhavatībhiśca tena ca //
vihitā tena vo janma nirmalaṃ bhaktibhāvitam

etacca bhavatī stotraṃ yaḥ paṭhiṣyati me puraḥ //
tasya kāmaṃ pradāsyāmi bhavatīnāmiva sphuṭam

tyajetkṣapākṛtaṃ pāpaṃ śuciḥ prātaḥ paṭhannaraḥ //
divākṛtamalaṃ haṃti sāyaṃ paṭhanataḥ sphuṭam

ityuktavati deveśe tāḥ kanyā hṛṣṭamānasāḥ //
praṇamya procurīśānaṃ prabaddhakarasaṃpuṭāḥ //

nāgakanyā ūcuḥ // //
pṛcchāmo brūhi no nātha karuṇākara śaṃkara //
janmāṃtare kathaṃ sevā caturbhirbhavataḥ kṛtā

bhavaprāgbhava vṛttāṃtaṃ tasyāpi sukṛtātmanaḥ //
asmākamapi cākhyāhi kṛpāṃ kuru kṛpānidhe

iti śrutvā praṇayato bālodīritamīśitā //
provāca tāsāṃ tasyāpi bhavāṃtaraviceṣṭitam //

// īśvara uvāva // //
śṛṇudhvaṃ nāgatanayāstisropi hi samāhitāḥ //
prāgbhave bhavatīnāṃ ca tasyāpi kathayāmyaham

eṣā ratnāvalī pūrvamāsītpārāvatī khagī //
sa ca vidyādharavaraḥ patirasyāḥ khagobhavat

prāsādetra mamaitābhyāmuṣitaṃ suciraṃ sukham//
rajaḥprāsādasaṃlagnaṃ nunnaṃ pakṣānilaiḥ punaḥ

upariṣṭādadhastācca kṛtā bahvyaḥ pradakṣiṇāḥ //
vyomnā saṃcaramāṇābhyāṃ saṃcaradbhyāṃ mamājire

snātaṃ caturnade tīrthe pītaṃ tatrāṃbu cāsakṛt //
ābhyāṃ kalaravābhyāṃ ca kṛtaḥ kalaravo mude

etābhyāṃ sthiracetobhyāṃ muditābhyāmatīva hi //
dṛṣṭāni kautukānyatra mama bhaktaiḥ kṛtāni vai

amūbhyāṃ bahuśo dṛṣṭā mama maṃgaladīpikāḥ //
pītaṃ śrutipuṭābhyāṃ ca mama nāmākṣarāmṛtam

tiryagyoniprabhāvena na mṛtau mama sannidhau //
mṛtaṃ puryāmayodhyāyāṃ kāśīprāptikṛti dhruvam

ayodhyānidhanādeṣā ratnadīpasutābhavat //
patiḥ pārāvato'syāḥ sa jāto vidyādharāṃgajaḥ

eṣā prabhāvatī nāgī nāgarājasya padminaḥ //
iha janmani kanyāsītpūrvaṃ janma bravīmi vaḥ

triśikhasyorageṃdrasya sutā ceyaṃ kalāvatī //
etasyā api vṛttāṃtaṃ niśāmayata vacmyaham

bhavāṃtare tṛtīye'taḥ kanye cārāyaṇasya ha //
āstāṃ maharṣeḥ śīlāḍhye premavatyau parasparam

pitrā cārāyaṇenāpi tābhyāṃ saṃpreritena te //
āmuṣyāyaṇa putrāya datte nārāyaṇāya hi

aprāptayauvanaḥ sotha samidāharaṇāya vai //
gato vidhivaśāddaṣṭo daṃdaśūkena kānane

bhavānīgautamī nāmnyo te tu cārāyaṇāṃgaje //
vaidhavya duḥkhamāpanne dainyagraste babhūvatuḥ

ataeva prayatnena pariṇetā vivarjayet //
devatāsaridāhvānāṃ kanyā pāṇigrahe sudhīḥ

atharṣeḥ kasyaciddaivādāśrame paramādbhute //
raṃbhāphalānyadattāni mohājjagṛhatustadā

kṛtvā māsopavāsādi vratāni brāhmaṇāṃgaje //
avāpya nidhanaṃ kālācchākhāmṛgyau babhūvatuḥ

phalacauryavipākena vānarītvaṃ tayorabhūt //
śīlarakṣaṇadharmeṇa kāśyāṃ janimavāpatuḥ

sa ca nārāyaṇo vipraḥ pitṛśuśrūṣaṇavrataḥ//
daṣṭopi daṃdaśūkena kāśyāṃ pārāvatobhavat

evaṃ bhavāṃtarecāsīdetayoḥ patireṣa kaḥ //
tisṛṇāṃ bhavatīnāṃ ca bhāvī bhartādhunāpi hi

prāsādasyāsya pārśve tu nyagrodhastu mahānabhūt //
tasmiñśākhini śākhāḍhye śākhāmṛgyau babhūvatuḥ

catuḥsrotasvinī tīrthe krīḍayā ca mamajjatuḥ //
papatuścāpi pānīyaṃ tasmiṃstīrthaṃ tṛṣāture

jātisvabhāvacāpalyātkrīḍaṃtyau ca pradakṣiṇam //
cakraturbahukṛtvaśca liṃgaṃ dadṛśaturbahu

vicaraṃtyāviti svairaṃ tatra nyagrodha sannidhau //
kenacidyogiveṣeṇa pāśena ca niyaṃtrite

bhikṣārthaṃ śikṣite tena tadutplutyādi nartanam//
atha te kvāpi markaṭyau kāladharmavaśaṃgate//

kāśīvāsaja puṇyena trailocanyānusevayā //
prādakṣiṇyādirūpiṇyā jāte nāgasute iti

adhunā taṃ patiṃ prāpya vidyādharakumārakam //
nirviśya svargabhogāṃśca kāśyāṃ nirvṛtimeṣyatha

yadalpamapi vai kāśyāṃ kṛtaṃ karma śubhāvaham //
tasya mokṣaḥ parīpāko niścitaṃ madanugrahāt

trilokyā api sarvasyāḥ śreṣṭhā vārāṇasī purī //
tatopi liṃgamoṃkāraṃ tatopyatra trilocanam

tiṣṭhamānotra liṃgehaṃ bhaktamuktiṃ diśāmyaham //
tataḥ sarvaprayatnena kāśyāṃ pūjyastrilocanaḥ

ityuktvā devadeveśastatprāsādāṃtaraṃ viśat //
avācyarūpamāsādya sthūlaṃ tribhuvanādapi

tāśca svaṃ svaṃ padaṃ prāpya tadvṛttāṃtamaśeṣataḥ //
svamātṛpurataścoktvā kṛtakṛtyā ivābhavan

ekadā mādhave māsi mahāyātrā samāgatā //
vidyādharāstathā nāgā militāḥ saparicchadāḥ

virajaske mahākṣetre trilocanasamīpataḥ //
devasya varadānācca pṛṣṭvānyonyaṃ kulāvalīm

vidyādharāya tā nāgaiḥ kanyāstisropi kalpitāḥ //
maṃdāradāmā saṃtuṣṭaḥ prāpya tacca snuṣātrayam

ratnadīpaśca nāgeṃdraḥ padmī ca bhujageśvaraḥ //
triśikhopi phaṇīṃdraśca hṛṣṭā ete trayopi ca

jāmātaraṃ samāsādya śubhaṃ parimalālayam //
anyonyaṃ svajanāste tu mudā vikasitekṣaṇāḥ

vivāhotsava mākalpya svaṃ svaṃ bhuvanamāviśan //
trilocanasya liṃgasya varṇayaṃtotigauravam

sa ca vidyādharaḥ śrīmānnāgībhirvipulaṃ sukham //
bhuktvā vārāṇasīṃ prāpya saṃsevyātha trilocanam

gāyangītaṃ sumadhuraṃ nāgībhiḥ sahitaḥ kṛtī //
ātmānaṃ cātisaṃsmṛtya madhye liṃgaṃ layaṃ gataḥ

// skaṃda uvāca // //
trilocanasya mahimā kalau devena gopitaḥ //
atolpasattvā manujā na talliṃgamupāsate

trilocanakathāmetāṃ śrutvā pāpānvitopyaho //
vipāpmā jāyate martyo labhate ca parāṃ gatim

//
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ caturthe kāśīkhaṃḍa uttarārdhe trilocanaprabhāvonāma ṣaṭsaptatitamo'dhyāyaḥ