Skanda Purana · Chapter 4.68

// skaṃda uvāca //
anyacca śṛṇu vipreṃdra vṛttātaṃ tatra saṃbhavam //
mahāścaryaprajananaṃ mahāpātakahāri ca

itthaṃ kathāṃ prakurvāṇe ratnaśesya maheśvare //
kolāhalo mahānāsīttrātatrāteti sarvataḥ

mahiṣāsuraputrosau samāyāti gajāsuraḥ //
pramathanpramathānsarvānnijavīrya madoddhataḥ

yatrayatra dharāyāṃ sa caraṇaṃ pramiṇoti hi //
acalollolayāṃcakre tatratatrāsya bhārataḥ

ūruvegena taravaḥ pataṃti śikharaiḥ saha //
yasya dordaṃḍaghātena cūrṇāḥ syuśca śiloccayāḥ

yasya maulijasaṃgharṣādgha(?)nāvyoma tyajaṃtyapi//
nīlimānaṃ na cādyāpi jahyustakleśasaṃgajam

yasya niḥśvāsasaṃbhārairuttaraṃgā mahābdhayaḥ //
nadyopyamaṃdakallolā bhavaṃti timibhiḥ saha

yojanānāṃ sahasrāṇi navayasya samucchrayaḥ //
tāvāneva hi vistārastanormāyāvinosya hi //

yannetrayoḥ piṃgalimā tathā taralimā punaḥ //
vidyutā nojjhyate'dyāpi soyamāyāti satvaraḥ

yāṃyāṃ diśaṃ samabhyeti soyaṃ duḥsaha dānavaḥ //
sāsā samī bhavedasya sādhvasādiva digdhruvam

brahmalabdhavaraścāyaṃ tṛṇīkṛtajagattrayaḥ //
avadhyohaṃ bhavāmīti strīpuṃsaiḥ kāmanirjitaiḥ

tatastriśūlahetistamāyāṃtaṃ daityapuṃgavam //
vijñāyāvadhyamanyena śūlenābhijaghāna tam

protastena triśūlena sa ca daityo gajāsuraḥ //
chatrīkṛtamivātmānaṃ manyamāno jagau haram

// gajāsura uvāca // //
triśūlapāṇe deveśa jāne tvāṃ smarahāriṇam //
tava haste mama vadhaḥ śreyāneva purāṃtaka

kiṃcidvijñaptumicchāmi avadhehi mameritam//
satyaṃ bravīmi nāsatyaṃ mṛtyuṃjaya vicāraya

tvameko jagatāṃ vaṃdyo viśvasyopari saṃsthitaḥ //
ahaṃ tvadupariṣṭācca sthitosmī ti jitaṃ mayā

dhanyosmyanugṛhītosmi tvattriśūlāgrasaṃsthitaḥ //
kālena sarvairmartavyaṃ śreyase mṛtyurīdṛśaḥ

iti tasya vacaḥ śrutvā devadevaḥ kṛpānidhiḥ //
provāca prahasañchaṃbhurghaṭodbhava gajāsuram

// īśvara uvāca// //
gajāsura prasannosmi mahāpauruṣaśevadhe //
svānukūla varaṃ brūhi dadāmi sumate'sura

ityākarṇya sa daityeṃdraḥ pratyuvāca maheśvaram //
// gajāsura uvāca // //
yadi prasanno digvāsastadā nityaṃ vasāna me

imāṃ kṛttiṃ virūpākṣa tvattriśūlāgnipāvitām //
svapramāṇāṃ sukhasparśāṃ raṇāṃgaṇapaṇīkṛtām

iṣṭagaṃdhiḥ sadaivāstu sadaivāstvatikomalā //
sadaiva nirmalā cāstu sadaivāstvatimaṃḍanam

mahātapo'nalajvālāḥ prāpyāpi suciraṃ vibho //
na dagdhā kṛttireṣā me puṇyagaṃdhanidhistataḥ

yadi puṇyavatī naiṣā mamakṛttirdigaṃbara //
tadā tvadaṃgasaṃgosyāḥ kathaṃ jāto raṇāṃgaṇe

anyaṃ ca me varaṃ dehi yadi tuṣṭosi śaṃkara //
nāmāstu kṛttivāsāste prārabhyādyatanaṃ dinam

iti tasya vacaḥ śrutvā tathetyuktvā ca śaṃkaraḥ //
punaḥprovāca taṃ daityaṃ bhaktinirmalamānasam

// īśvara uvāca // // //
śṛṇu puṇyanidhe daitya varamanyaṃ sudurlabham //
avimukte mahākṣetre raṇa tyakta kalevara

idaṃ puṇyaśarīraṃ te kṣetresminmuktisādhane //
mama liṃgaṃ bhavatvatra sarveṣāṃmuktidāyakam

kṛttivāseśvaraṃ nāma mahāpātakanāśanam //
sarveṣāmeva liṃgānāṃ śirobhūtamidaṃ varam

yāvaṃti saṃti liṃgāni vārāṇasyāṃ mahāṃtyapi //
uttamaṃ tāvatāmetaduttamāṃgavaduttamam

mānavānāṃ hitāyātra sthāsyehaṃ saparigrahaḥ //
dṛṣṭenānena liṃgena pūjitena stutena ca//
kṛtakṛtyo bhavenmartyaḥ saṃsāraṃ na viśetpunaḥ

rudrāḥ pāśupatāḥ siddhā ṛṣayastattvaciṃtakāḥ //
śāṃtā dāṃtā jitakrodhā nirdvaṃdvā niṣparigrahāḥ

avimukte sthitā ye tu mama bhaktā mumukṣavaḥ //
mānāpamānayostulyāḥ samaloṣṭāśmakāṃcanāḥ

kṛttivāseśvare liṃge sthāsyehaṃ tadanugrahe //
daśakoṭisahasrāṇi tīrthāni prativāsaram //

trikālamāgamiṣyaṃti kṛttivāse na saṃśayaḥ //
kalidvāparasaṃbhūtā narāḥ kalmaṣabuddhayaḥ

sadācāravinirmuktāḥ satyaśaucaparāṅmukhāḥ //
māyayā daṃbhalobhābhyāṃ mohāhaṃkṛtisaṃyutāḥ

śūdrānnasevino viprā jihvālā atilālasāḥ //
saṃdhyāsnānajapejyāsu dūrīkṛta manodhiyaḥ

kṛttivāseśvaraṃ prāpya sarvapāpavivarjitāḥ //
sukhena mokṣameṣyaṃti yathā sukṛtinastathā

kṛttivāseśvaraṃ liṃgaṃ sevyaṃ kāśyāṃ tato naraiḥ //
janmāṃtarasahasreṣu mokṣonyatra sudurlabhaḥ

kṛttivāseśvare liṃge labhyastvekena janmanā //
pṛrvajanmakṛtaṃ pāpaṃ tapodānādibhiḥ śanaiḥ //
naśyetsadyo vinaśyeta kṛttivāse śvarekṣaṇāt

kṛttivāseśvaraṃ liṃgaṃ yercayiṣyaṃti mānavāḥ //
praviṣṭāste śarīre me teṣāṃ nāsti punarbhavaḥ

avimukte'tra vastavyaṃ japtavyaṃ śatarudriyam//
kṛttivāseśvaro devo draṣṭavyaśca punaḥpunaḥ

saptakoṭimahārudraiḥ sujaptairyatphalaṃ bhavet //
tatphalaṃ labhyate kāśyāṃ pūjanātkṛttivāsasaḥ

māgha kṛṣṇacaturdaśyāmupoṣya niśi jāgṛyāt //
kṛttivāseśamabhyarcya yaḥ sa yāyātparāṃ gatim

śuklāyāṃ paṃcadaśyāṃ yaścaitryāṃ kartā mahotsavam//
kṛttivāseśvare liṃge na sa garbhaṃ pravakṣyete

kathayitveti deveśastatkṛttiṃ parigṛhya ca //
gajāsurasya mahatīṃ prāvṛṇoddharidaṃbaraḥ

mahāmahotsavo jātastasminnahani kuṃbhaja //
kṛttivāsatvamāpede yasmindevo digaṃbaraḥ

yatracchatrīkṛto daityaḥ śūlamāropya bhūtale //
tacchūlotpāṭanājjātaṃ tatra kuṃḍaṃ mahattaram

tasminkuṃḍe naraḥ snātvā kṛtvā ca pitṛtarpaṇam //
kṛttivāseśvaraṃ dṛṣṭvā kṛtakṛtyo naro bhavet

skaṃda uvāca //
tasmiṃstīrthe tu yadvṛttaṃ tadagaste niśāmaya //
kākā haṃsatvamāpannāstattīrthasya prabhāvataḥ

ekadā kṛttivāse tu caitryāṃ yātrā'bhavatpurā //
annaṃ rāśīkṛtaṃ tatra hyupahārasamudbhavam

bahudevalakairvipra taṃ dṛṣṭvā pakṣiṇo milan //
parasparaṃ tadannārthaṃ yudhyaṃto vyomavartmani

balipuṣṭairapuṣṭāṃgā raṭataḥ karaṭāḥ kaṭu //
valibhiścātipuṣṭāṃgairabalāścaṃcubhirhatāḥ

te hanyamānā nyapataṃstasminkuṃḍe nabhoṃgaṇāt //
āyuḥśeṣeṇa saṃtrātā haṃsībhūtāstu vāyasāḥ

āścaryavaṃtastatratyā yātrāyāṃ militā janāḥ //
ūcuraṃgulinirdeśairaho paśyata paśyata

asmāsu vīkṣamāṇeṣu kākāḥ kuṃḍetra ye patan //
dhārtarāṣṭrāstu te jātāstīrthasyāsya prabhāvataḥ

haṃsatīrthaṃ tadārabhya kṛttivāsa samīpataḥ //
nāmnā khyātamabhūlloke tatkuṃḍaṃ kalaśodbhava//

atīva malinātmāno mahāmalina karmabhiḥ //
kṣaṇānnirmalatāṃ yāṃti haṃsatīrthakṛtodakāḥ

kāśyāṃ sadaiva vastavyaṃ snātavyaṃ haṃsatīrthake //
draṣṭavyaḥ kṛttivāseśaḥ prāptavyaṃ paramaṃ padam

kāśyāṃ liṃgānyanekāni mune saṃti padepade //
kṛttivāseśvaraṃ liṃgaṃ sarvaliṃgaśiraḥ smṛtam

kṛttivāsaṃ samārādhya bhaktiyuktena cetasā //
sarvaliṃgārādhanajaṃ phalaṃ kāśyāmavāpyate

japo dānaṃ tapo homastarpaṇaṃ devatārcanam //
samīpe kṛttivāsasya kṛtaṃ sarvamanaṃtakam

tīrthaṃ tvanādisaṃsiddhametatkalaśasaṃbhava //
punardevasya sānnidhyādāvirāsīnmaheśituḥ

etāni siddhaliṃgānicchannāni syuryugeyuge //
avāpya śaṃbhusānnidhyaṃ punarāvirbhavaṃti hi

haṃsatīrthasya parito liṃgānāmayutaṃ mune //
pratiṣṭhitaṃ munivarairatrāsti dviśatottaram

ekaikaṃ siddhidaṃ nṛṇāmavimuktanivāsinām //
liṃgaṃ kātyāyaneśādi cyavaneśāṃ tameva hi

lomaśeśaṃ mahāliṃgaṃ lomaśena pratiṣṭhitam //
kṛttivāsaḥ pratīcyāṃ tu taddṛṣṭvā kvāṃtakādbhayam

mālatīśaṃ śubhaṃ liṃgaṃ kṛttivāsottare mahat //
saparyayitvā talliṃgaṃ rājā gajapatirbhavet

aṃtakeśvara saṃjñaṃ ca liṃgaṃ tadrudradiksthitam //
atipāpopi niṣpāpo jāyate tadvilokanāt

janakeśaṃ mahāliṃgaṃ tatpārśve jñānadaṃ param //
talliṃga varivasyāto brahmajñānamavāpyate

taduttare mahāmūrtirasitāṃgosti bhairavaḥ //
tasya darśanataḥ puṃsāṃ na bhavedyamadarśanam

śuṣkodarī ca tatrāsti devī vikaṭalocanā //
kṛttivāsādudīcyāṃ tu kāśīpratyūha bhakṣiṇī

agnijihvosti vetālastasyā devyāstu nairṛte //
dadāti vāṃchitāṃ siddhiṃ sorcito bhaumavāsare

vetālakuṃḍaṃ tatrāsti sarvavyādhivighātakṛt //
tatkuṃḍodakasaṃsparśādvraṇavisphoṭarugvrajet

vetālakuṃḍe susnāto vetālaṃ praṇipatya ca //
labheta vāṃchitāṃ siddhiṃ durlabhāṃ sarvadehibhiḥ

gaṇosti tatra dvibhujaścatuṣpātpaṃcaśīrṣakaḥ //
tasya saṃvīkṣaṇādeva pāpaṃ yāti sahasradhā

taduttare mune rudraśtuḥśṛṃgosti bhīṣaṇaḥ //
tripādastu dviśīrṣā ca hastāḥ syuḥ sapta eva hi /

rorūyate vṛṣākārastridhā baddhaḥ sa kuṃbhaja //
kāśīvighrakarā ye ca ye kāśyāṃ pāpabuddhayaḥ

teṣāṃ ca saṃchidāṃ kartumahaṃ dhṛtakuṭhārakaḥ //
ye kāśyāṃ vighnahartāro ye kāśyāṃ dharmabuddhayaḥ

sudhāghaṭakaraścāhaṃ tadvaṃśapariṣekakṛt //
taṃ dṛṣṭvā vṛṣarudraṃ vai pūjayitvā tu bhaktitaḥ

mahāmahopacāraiśca na vighnairabhibhūyate //
maṇipradīpo nāgo'sti tasmādrudrādudagdiśi

maṇikuṃḍaṃ tadagre tu viṣavyādhiharaṃ param //
tasminkuṃḍe kṛtasnānastaṃ nāgaṃ parivīkṣya ca

maṇimāṇikyasaṃpūrṇa gajāśvarathasaṃkulam //
strīratnaputraratnaiśca samṛddhaṃ rājyamāpnuyāt

kṛttivāseśvaraṃ liṃgaṃ kāśyāṃ yairna vilokitam //
te martyaloke bhārāya bhuvo bhūtā na saṃśayaḥ

// skaṃda uvāca // //
kṛttivāsaḥ samutpattiṃ ye śroṣyaṃtīha mānavāḥ //
talliṃgadarśanācchreyo lapsyaṃte nātra saṃśayaḥ

//
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ caturthe kāśīkhaṃḍa uttarādheṃ kṛttivāsaḥ samudbhavo nāmāṣṭaṣaṣṭitamo'pyāyaḥ