Skanda Purana · Chapter 4.57

// skaṃda uvāca // //
viśveśo viśvayā sārdhaṃ mayā ca munisattama //
mahāśākhaviśākhābhyāṃ naṃdibhṛṃgipurogamaḥ

naigameyena sahito rudraiḥ sarvatra saṃvṛtaḥ //
devarṣibhiḥ samāyuktaḥ sanakādyairabhiṣṭutaḥ

samastāyatanādhīśairdikpālairabhinaṃditaḥ //
tīrthairdarśita tīrthaśca gaṃdharvairgītamaṃgalaḥ

kṛtapūjopsarobhiśca nṛtyahastakapallavaiḥ //
viyatyanāhatairvādyaiḥ samaṃtādanumoditaḥ

ṛṣīṇāṃ brahmanirghoṣairbadhirīkṛtadiṅmukhaḥ//
kṛtastutiścāraṇaughairvimānairabhitovṛtaḥ

triviṣṭapa vadhūmuṣṭibhraṣṭairlājairitastataḥ //
abhivṛṣṭo mahādevaḥ saṃprahṛṣṭatanūruhaḥ

dattamālyopahāraśca bahuvidyādharī gaṇaiḥ //
yakṣaguhyakasiddhaiśca khecarairabhinaṃditaḥ

kṛtapraveśa śakuno mṛgaiḥ śakunibhiḥ puraḥ //
kiṃnarībhiḥ prahaṣṭāsyaiḥ kiṃnarairupavarṇitaḥ

viṣṇunā ca mahālakṣmyā brahmaṇā viśvakarmaṇā //
naṃdinātha gaṇeśena āviṣkṛtamahotsavaḥ

nāgāṃganābhiḥ paritaḥ kṛtanīrājanāvidhiḥ //
praviveśa mahādevaḥ purīṃ vārāṇasīṃ śubhām

paśyatāṃ sarvadevānāmavaruhya vṛṣeṃdrataḥ //
pariṣvajya gaṇādhīśaṃ provāca vṛṣabhadhvajaḥ

yadahaṃ prāptavānasmi purīṃ vārāṇasīṃ śubhām //
mayāpyatīva duṣprāpyāṃ sa prasādo sya vai śiśoḥ

yadduṣprasādhyaṃ hi piturapi trijagatītale //
tatsūnunā susādhyaṃ syādatra dṛṣṭāṃtatā mayi

anena gajavaktreṇa svabuddhivibhaveriha //
kāśīprāptiryathā me syāttathā kiṃcidanuṣṭhitam

putravānahamevāsmi yacca me ciraciṃtitam //
svapauruṣeṇa kṛtavānabhilāṣaṃ karasthitam

ityuktvā tripurīhartā puruhūtādibhiḥ stutaḥ //
parituṣṭāvasaṃhṛṣṭaḥ spaṣṭagīrbhirgajānanam

// śrīkaṃṭha uvāca // //
jaya vighnakṛtāmādya bhaktanirvighnakāraka //
avighnavighnaśamana mahāvighnaikavighnakṛt

jaya sarvagaṇādhīśa jaya sarva gaṇāgraṇīḥ //
gaṇapraṇatapādābja gaṇanātītasadguṇa

jaya sarvaga sarveśa sarvabuddhyekaśevadhe //
sarvamāyāprapaṃcajña sarvakarmāgrapūjita

sarvamaṃgalamāṃgalya jaya tvaṃ sarvamaṃgala //
amaṃgalopaśamana mahāmaṃgalahetuka

jaya sṛṣṭikṛtāṃ vaṃdya jaya sthitikṛtānata //
jaya saṃhṛtikṛtstutya jayasatkarmasiddhida

siddhavaṃdyapadāṃbhoja jayasiddhividhāyaka //
sarvasiddhyekanilaya mahāsiddhyṛddhisūcaka

aśeṣaguṇanirmāṇa guṇātīta guṇāgraṇī //
paripūrṇacaritrārtha jaya tvaṃ guṇavarṇita

jaya sarvabalādhīśa balārāti balaprada //
balākojjvala daṃtāgra bālābālaparākama

anaṃtamahimādhāra dharādhara vidāraṇa//
daṃtāgraprotāṃ daṅnāga jayanāgavibhūṣaṇa

ye tvāṃnamaṃti karuṇāmaya divya mūrte sarvainasāmapi bhuvo bhuvimuktibhājaḥ//
teṣāṃ sadaiva harasīhamahopasargānsvargāpavargamapi saṃpradadāsi tebhyaḥ

ye vighnarāja bhavatā karuṇākaṭākṣaiḥ saṃprekṣitāḥ kṣititale kṣaṇamātramatra //
teṣāṃ kṣayaṃti sakalānyapikilviṣāṇi lakṣmīḥ kaṭākṣayatitānpuruṣottamānhi

ye tvāṃ stuvaṃti natavighnavighātadakṣa dākṣāyaṇīhṛdayapaṃkajatigmaraśme //
śrūyaṃta eva ta iha prathitā na citraṃ citraṃ tadatra gaṇapā yadaho ta eva

ye śīlayaṃti satataṃ bhavatoṃghriyugmaṃ te putrapautradhanadhānyasamṛddhibhājaḥ //
saṃśīlitāṃghrikamalā bahubhṛtyavargairbhūpālabhogyakamalāṃ vimalāṃ labhaṃte

tvaṃ kāraṇaṃ paramakāraṇakāraṇānāṃ vedyosi vedaviduṣāṃ satataṃ tvamekaḥ //
tvaṃ mārgaṇīyamasi kiṃcana mūlavācāṃ vācāmagocaracarācaradivyamūrte

vedā vidaṃti na yathārthatayā bhavaṃtaṃ brahmādayopi na carācara sūtradhāra //
tvaṃ haṃsi pāsi vidadhāsi samastamekaḥ kastestutivyatikaro manasāpyagamya

tvadduṣṭadṛṣṭiviśikhairnihatānnihanmi daityānpurāṃdhakajalaṃdharamukhyakāṃśca//
kasyāsti śaktiriha yastvadṛtepi tucchaṃ vāṃchedvidhātu miha siddhidakāryajātam

anveṣaṇe ḍhuṃḍhirayaṃ prathitostidhātuḥ sarvārthaḍhuṃḍhitatayā tava ḍhuṃḍhi nāma //
kāśīpraveśamapi ko labhatetra dehī toṣaṃ vinā tava vināyakaḍhuṃḍhirāja

ḍhuṃḍhe praṇamyapuratastavapādapadmaṃ yo māṃ namasyati pumāniha kāśivāsī //
tatkarṇamūlamadhigamya purā diśāmi tatkiṃcidatra na punarbhavatāsti yena

snātvā naraḥ prathamato maṇikarṇikāyāmuddhūlitāṃghriyugalastu sacailamāśu //
devarṣimānavapitṝnapi tarpayitvā jñānodatīrthamabhilabhya bhajettatastvām

sāmodamodakabharairvaradhūpadīpairmālyaiḥ sugaṃdhabahulairanulepanaiśca //
saṃprīṇyakāśinagarīphaladānadakṣaṃ proktvātha māṃ ka iha sidhyati naiva ḍhuṃḍhe

tīrthāṃtarāṇi ca tataḥ kramavarjitopi saṃsādhayanniha bhavatkaruṇākaṭākṣaiḥ //
dūrīkṛtasvahitaghātyupasargavargo ḍhuṃḍhe labhedavikalaṃ phalamatra kāśyām

yaḥ pratyahaṃ namati ḍhuṃ ḍhivināyakaṃ tvāṃ kāśyāṃ prage pratihatākhilavighnasaṃghaḥ //
no tasya jātu jagatītalavarti vastu duṣprāpamatra ca paratra ca kiṃcanāpi

yo nāma te japati ḍhuṃḍhivināyakasya taṃ vai japaṃtyanudinaṃ hṛdi siddhayoṣṭau //
bhogānvibhujya vividhānvibudhopabhogyānnirvāṇayā kamalayā vriyate sa cāṃte

dūre sthitopyaharahastava pādapīṭhaṃ yaḥ saṃsmaretsakalasiddhida ḍhuṃḍhirāja //
kāśīsthite ravikalaṃ saphalaṃ labheta naivānyathā na vitathā mama vākkadācit

jāne vighnānasaṃkhyātānvinihaṃtumanekadhā //
kṣetrasyāsya mahābhāga nānārūpairihasthitaḥ

yāni yāni ca rūpāṇi yatrayatra ca tenagha //
tāni tatra pravakṣyāmi śṛṇvaṃtvete divaukasaḥ

prathamaṃ ḍhuṃḍhirājosi mama dakṣiṇato manāk //
-āḍhuṃḍhya sarvabhaktebhyaḥ sarvārthānsaṃprayacchasi

aṃgāravāsaravatīmiha yaiścaturthīṃ saṃprāpya modakabharaiḥ parimodavadbhiḥ //
pūjā vyadhāyi vividhā tava gaṃdhamālyaistānatra putravidadhāmi gaṇāngaṇeśa

ye tvāmiha prati caturthi samarcayaṃti ḍhuṃḍhe vigāḍhamatayaḥ kṛtinasta eva //
sarvāpadāṃ śirasi vāmapadaṃ nidhāya samyaggajānana gajānanatāṃ labhaṃte

māghaśuklacaturthyāṃ tu naktavrataparāyaṇāḥ //
ye tvāṃ ḍhuṃḍhercayiṣyaṃti te'rcyāḥ syurasuradruhām

vidhāya vārṣikīṃ yātrāṃ caturthīṃ prāpya tāpasīm //
śuklāṃ śuklatilairbaddhvā prāśnīyāllaḍḍukānvratī

kāryā yātrā prayatnena kṣetrasiddhimabhīpsubhiḥ //
tasyāṃ caturthyāṃ tvatprītyai ḍhuṃḍhe sarvopasargahṛt

tāṃ yātrāṃ nātrayaḥ kuryānnaivedyatilalaḍukaiḥ //
upasargasahasraistu sa haṃtavyo mamājñayā

homaṃ tilājyadravyeṇa yaḥ kariṣyati bhaktitaḥ //
tasyāṃ caturthyāṃ maṃtrajñastasya maṃtraḥ prasetsyati

vaidiko'vaidiko vāpi yo maṃtraste gajānana //
japtastvatsaṃnidhau ḍhuṃḍhe siddhiṃ dāsyati vāṃchitām

// īśvara uvāca //
imāṃ stutiṃ mamakṛtiṃ yaḥ paṭhiṣyati sanmatiḥ //
na jātu taṃ tu vighnaughāḥ pīḍayiṣyaṃti niścitam

ḍhauṃḍhīṃ stutimimāṃ puṇyāṃ yaḥ paṭheḍḍhuṃḍhi saṃnidhau //
sānnidhyaṃ tasya satataṃ bhajeyuḥ sarvasiddhayaḥ

imāṃ stutiṃ naro japtvā paraṃ niyatamānasaḥ //
mānasairapi pāpaistairnābhibhūyeta karhicit

putrānkalatraṃ kṣetrāṇi varāśvānvaramaṃdiram//
prāpnuyācca dhanaṃ dhānyaṃ ḍhuṃḍhistotraṃ japannaraḥ

sarvasaṃpatkaraṃ nāma stotrametanmayeritam //
prajaptavyaṃ prayatnena muktikāmena sarvadā

japtvā stotramidaṃ puṇyaṃ kvāpi kārye gamiṣyataḥ //
puṃsaḥ puraḥ sameṣyaṃti niyataṃ sarvasiddhayaḥ

anyacca kathayāmyatra śṛṇvaṃtvete divaukasaḥ //
ḍhuṃḍhinā kṣetrarakṣārthaṃ yatrayatra sthitiḥ kṛtā

kāśyāṃ gaṃgāsi saṃbhede nāmatorkavināyakaḥ //
dṛṣṭorkavāsare puṃbhiḥ sarvatāpapraśāṃtaye

durgo nāma gaṇādhyakṣaḥ sarvadurgatināśanaḥ //
kṣetrasya dakṣiṇe bhāge pūjanīyaḥ prayatnataḥ

bhīmacaṃḍī samīpe tu bhīmacaṃḍavināyakaḥ //
kṣetranairṛtadeśastho dṛṣṭo haṃti mahābhayam

kṣetrasya paścime bhāge sa dehalivināyakaḥ //
sarvānnivārayedvighnānbhaktānāṃ nātra saṃśayaḥ

kṣetravāyavyadigbhāge uddaṃḍākhyo gajānanaḥ //
uddaṃḍānapi vighnaughānbhaktānāṃ daṃḍayetsadā

kāśyāḥ sadottarāśāyāṃ pāśapāṇirvināyakaḥ //
vināyakānpāśayati bhaktyā kāśīnivāsinām

gaṃgāvaraṇayoḥ saṃge ramyaḥ kharvavināyakaḥ //
akharvānapi vighnaughānbhaktānāṃ kharvayetsatām

prācyāṃ tu kṣetrarakṣārthaṃ siddhaḥ siddhivināyakaḥ //
paścime yamatīrthasya sādhakakṣiprasiddhidaḥ

bāhyāvaraṇagāścaite kāśyāmaṣṭau vināyakāḥ //
uccāṭayatyabhaktāṃśca bhaktānāṃ sarvasiddhidāḥ

dvitīyāvaraṇe caiva ye rakṣaṃti vināyakāḥ //
avimuktamidaṃ kṣetraṃ tānahaṃ kathayāmyataḥ

svardhunyāḥ paścime kūle uttarerkavināyakāt //
laṃbodaro gaṇādhyakṣaḥ kṣālayedvighnakardamam

tatpaścimekūṭadaṃta udagdurgavināyakāt //
durgopasargasaṃhartā rakṣetkṣetramidaṃ sadā //

bhīmacaṃḍa gaṇādhyakṣātkiṃcidīśānadiggataḥ //
kṣetrarakṣogaṇādhyakṣaḥ pūjyaḥ śālakaṭaṃkaṭaḥ

prācyā dehalivighneśātkūśmāṃḍākhyo vināyakaḥ //
pūjanīyaḥ sadā bhaktermahotpāta praśāṃtaye

uddaṃḍākhyādgaṇapaterāśuśukṣaṇidiksthitaḥ //
mahāprasiddhaḥ saṃpūjyo bhaktairmuṃḍavināyakaḥ

pātāle tasya dehosti muṃḍaṃ kāśyāṃ vyavasthitama //
ataḥ sa gīyate kāśyāṃ devo muṃḍavināyakaḥ

pāśapāṇergaṇeśānāddakṣiṇe vikaṭadvijam //
pūjayitvā gaṇapatiṃ gāṇapatyapadaṃ labhet

kharvākhyānnairṛtebhāge rājaputro vināyakaḥ //
bhraṣṭarājyaṃ ca rājānaṃ rājānaṃ kurute'rcitaḥ

gaṃgāyāḥ paścime kūle praṇavākhyo gaṇādhipaḥ //
avācyāṃ rājaputrācca praṇataḥ praṇayeddivam

dvitīyāvaraṇe kāśyāmaṣṭāvete vināyakāḥ //
utsādayeyurvighnaughānkāśī sthitinivāsinām

kṣetre tṛtīyāvaraṇe kṣetrarakṣākṛtaḥ sadā //
ye vighnarājāḥ saṃtīha te vaktavyā mayādhunā

udagvahāyāḥ svardhunyā ramye rodhasi vighnarāṭ //
laṃbodarādudīcyāṃ tu vakratuṃḍoghasaṃghahṛt

kūṭadaṃtādgaṇapaterudīcyāmekadaṃtakaḥ //
sadopasargasaṃsargātpāyādānaṃdakānanam

kāśībhayaharo nityamaiśyāṃ śālakaṭaṃkaṭāt //
trimukho nāma vighneśaḥ kapisiṃhadvipānanaḥ

kūśmāṃḍātpūrvadigbhāge paṃcāsyo nāma vighnarād //
paṃcāsyasyaṃdanavaraḥ pāti vārāṇasīṃ purīm

heraṃbākhyaḥ sadāgneyyāṃ pūjyo muṃḍavināyakāt //
aṃbāvatpūrayetkāmānsarveṣāṃ kāśivāsinām

avācyāmarcayeddhīmānsiddhyai vikaṭadaṃtataḥ //
vighnarājaṃ gaṇapatiṃ sarvavighnavināśanam

vināyakādrājaputrātkiṃcidrakṣodiśisthitaḥ //
varadākhyo gaṇādhyakṣaḥ pūjyo bhaktavarapradaḥ

yāmyāṃ praṇavavighneśādgaṇeśo modakapriyaḥ //
pūjyaḥ piśaṃgilā tīrthe devanadyāstaṭe śubhe

caturthāvaraṇe kāśyāṃ bhaktavighnavināśakāḥ //
draṣṭavyā hṛṣṭacetobhiḥ spaṣṭamaṣṭau vināyakāḥ

vakratuṃḍādudagdiksthaḥ svaḥsiṃdho rodhasisthitaḥ //
vināyakostyabhayadaḥ sarveṣāṃ bhayanāśanaḥ

kauberyāmekadaśanātsiṃhatuṃḍo vināyakaḥ //
upasargagajānhaṃti vārāṇasi nivāsinām

kūṇitākṣo gaṇādhyakṣastrituṃḍādīśa diksthitaḥ //
mahāśmaśānaṃ satataṃ pāyādduṣṭakudṛṣṭitaḥ

prācyāṃ paṃcāsyataḥ pāyātpurīṃ kṣipraprasādanaḥ //
kṣipraprasādanārcātaḥ kṣipraṃ sidhyaṃti siddhayaḥ

heraṃbādvahnidigbhāge ciṃtāmaṇi vināyakaḥ //
bhaktaciṃtāmaṇiḥ sākṣācciṃtitārtha samarpakaḥ

vighnarājādavācyāṃ tu daṃtahasto gaṇeśvaraḥ //
likhedvighnasahasrāṇi nṛṇāṃ vārāṇasīdruhām //

varadādyātudhānyāṃ ca yātudhānagaṇāvṛtaḥ //
devaḥ piciṃḍilo nāma purīṃ rakṣedaharniśam

dṛṣṭaḥ pilipilātīrthe dakṣiṇe modakapriyāt //
uddaṃḍa muṃḍo heraṃbo bhaktebhyaḥ kiṃ na yacchati

prākāre paṃcame kāśyāṃ dvicatuṣka vināyakāḥ //
kurvaṃti rakṣāṃ kṣetrasya ye tānatra bravīmyaham

tīre svargataraṃgiṇyā uttare cābhayapradāt //
sthūladaṃto gaṇeśānaḥ sthūlāḥ siddhīrdiśetsatām

siṃhatuḍādudagbhāge kalipriya vināyakaḥ //
kalahaṃ kārayennityamanyonyaṃ tairthikadruhām

kūṇitākṣāttathaiśānyāṃ caturdaṃto vināyakaḥ //
tasya darśanamātreṇa vighnasaṃghaḥ kṣayetsvayam

kṣipraprasādanādaiṃdryāṃ dvituṃḍo gaṇanāyakaḥ //
agrataḥ pṛṣṭhataścāpi bibharti sadṛśīṃ śriyam

tasya saṃdarśanātpusāṃ bhavecchrīḥ sarvatomukhī //
jyeṣṭho nāma gaṇādhyakṣo jyeṣṭho me putrasaṃpadi

jyeṣṭhaśuklacaturdaśyāṃ saṃpūjyo jyeṣṭhatāptaye //
sthito vahnidiśo bhāge ciṃtāmaṇi vināyakāt

daṃtahastādyamāśāyāṃ pūjyo gajavināyakaḥ //
tasya saṃpūjanādbhaktyā gajāṃtā śrīravāpyate

piciṇḍilādgaṇapateryāmyāṃ kālavināyakaḥ //
bhayaṃ na kālakalitaṃ tasya saṃsevanānnṛṇām

uddaṃḍamuṃḍādgaṇapātkī nāśadiśi saṃsthitam //
nāgeśaṃ gaṇapaṃ dṛṣṭvā nāgaloke mahīyate

atha ṣaṣṭhāvaraṇagāḥ procyaṃte vighnanāyakāḥ //
teṣāṃ nāmaśravādeva puṃsāṃ siddhiḥ prajāyate

maṇikarṇo gaṇapatiḥ prācyāṃ vighnavighātakṛt //
āśāvināyako vahnyāṃ bhaktāśāṃ pūrayansthitaḥ

yāmyāṃsṛṣṭigaṇeśaśca sṛṣṭisaṃhārasūcakaḥ //
nairṛtyāṃ yakṣavighneśaḥ sarvavighnaharaḥ paraḥ // ९ [
pratīcyāṃ gajakarṇaśca sarveṣāṃ kṣemakārakaḥ //
citraghaṃṭo gaṇapatirvāyavyāṃ pālayetpurīm

sthūlajaṃghaudīcyāṃ ca śamayecchamināmagham //
aiśyāmaiśīpurīṃ pāyātsamaṃgalavināyakaḥ

yamatīrthādudīcyāṃ ca pūjyo mitravināyakaḥ //
saptamāvaraṇe ye ca tāṃśca vakṣye vināyakān

modādyāḥ paṃcavighneśāḥ ṣaṣṭho jñānavināyakaḥ //
saptamo dvāravighneśo mahādvārapuraścaraḥ

aṣṭamaḥ sarvakaṣṭaughānavimuktavināyakaḥ //
avimukte mama kṣetre haretpraṇatacetasām

ṣaṭpaṃcāśadgajamukhānetānyaḥ saṃsmariṣyati//
dūradeśāṃtarasthopi sa mṛto jñānamāpnuyāt

ḍhuṃḍhistutiṃ mahāpuṇyāṃ ṣaṭpaṃcāśadgajānanām //
yaḥ paṭhiṣyati puṇyātmā tasya siddhiḥ padepade

ime gaṇeśvarāḥ sarve smartavyā yatra kutracit //
mahāvipatsamudrāṃtaḥ pataṃtaṃ pāṃti mānavam

iti stutiṃ mahāpuṇyāṃ śrutvā caitānvināyakān //
jātuvighnairnabādhyeta pāpebhyopi prahīyate

ityuktvā devadevopi mahotsavitamānasaḥ //
kṛtābhiṣeko brahmādyaistebhyo dattvābhivāṃchitam

saṃprasādya yathāyogaṃ sarvānucita caṃcuraḥ //
aviśadrājasadanaṃ viśvakarmavinirmitam

skaṃda uvāca //
evaṃ stuto bhagavatā devadevena vighnajit //
itthaṃ ca bahudhātmānaṃ sa cakāra vināyakaḥ

etāni tasya nāmāni ḍhuṃḍhirājasya kuṃbhaja //
japitvā yāni manujo lapsyate nijavāṃchitam

anyepi tatra vai bhedāstasya ḍhuṃḍhergaṇeśituḥ //
bhaktaiḥ samarcitā bhaktyā hyasaṃkhyātāḥ sahasraśaḥ

bhagīrathagaṇādhyakṣo hariścaṃdravināyakaḥ //
kapardākhyo gaṇapatistathā biṃduvināyakaḥ

ityādyāstatra vighneśāḥ pratibhaktapratiṣṭhitāḥ //
teṣāmapyarcanātpuṃsāṃ jāyaṃte sarvasaṃpadaḥ

śrutvādhyāyamimaṃ puṇyaṃ naraḥ śraddhāsamanvitaḥ //
sarvavighnānsamutsṛjya labhate vāṃchitaṃ padam

//
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśīti sāhasryāṃ saṃhitāyāṃ caturthe kāśīkhaṃḍe uttarārddhe ḍhuṃḍhivināyakaprādurbhāvo nāma saptapaṃcāśattamo'dhyāyaḥ // ५७