Skanda Purana · Chapter 4.54

skaṃda uvāca // //
kuṃbhasaṃbhava vakṣyāmi śṛṇotvavahito bhavān //
kapardīśasya liṃgasya mahāmāhātmyamuttamam

kapardī nāma gaṇapaḥ śaṃbhoratyaṃtavallabhaḥ //
pitrīśāduttare bhāge liṃgaṃ saṃsthāpya śāṃbhavam

kuṃḍaṃ cakhāna tasyāgre vimalodaka saṃjñakam //
yasya toyasya saṃsparśādvimalo jāyate naraḥ

itihāsaṃ pravakṣyāmi tatra tretāyuge purā //
yathāvṛttaṃ kuṃbhayone śravaṇātpātakāpaham

ekaḥ pāśupata śreṣṭho vālmīkiriti saṃjñitaḥ //
tapaścacāra sa muniḥ kapardīśaṃ samarcayan

ekadā sa hi hemaṃte mārge māsi tapodhanaḥ //
snātvā tatra mahātīrthe madhyāhne vimalodake

cakāra bhasmanā snānamāpādatalamastakam //
liṃgasya dakṣiṇebhāge kṛtamādhyāhnikakriyaḥ

nyastamastakapāṃsuśca saṃdhyāmādhyātmikīṃ smaran //
japanpaṃcākṣarīṃ vidyāṃ dhyāyandevaṃ kapardinam

kṛtvā saṃhāramārgeṇa sapramāṇaṃ pradakṣiṇām //
huḍuṃkṛtya huḍuṃkṛtya huḍuṃkṛtya triruccakaiḥ

praṇavaṃ purataḥ kṛtvā ṣaḍjādisvarabhedataḥ //
gītaṃ vidhāya sānaṃdaṃ sanṛtyaṃ hastakānvitam

aṃgahārairmanohāri cārī maṃḍalasaṃyutam //
kṣaṇaṃ tatra sarastīre upaviṣṭo mahātapāḥ

adrākṣīdrākṣasaṃ ghoramatīva vikṛtākṛtim //
śuṣkaśaṃkhakapolāsyaṃ nimagnā piṃgalocanam

rūkṣasphuṭitakeśāgraṃ mahālaṃba śirodharam //
atīva cipiṭa ghrāṇaṃ śuṣkauṣṭhamatidaṃturam

mahāviśālamauliṃ ca prordhvībhūtaśiroruham //
pralaṃbakarṇapālīkaṃ piṃgalaśmaśrubhīṣaṇam //

pralaṃbita lalajjihvamatyutkaṭa kṛkāṭikam //
sthūlāsthi jatru saṃsthānaṃ dīrghaskaṃdhadvayotkaṭam

nimagnakakṣākuharaṃ śuṣkahrasva bhujadvayam //
viralāṃgulihastāgraṃ natapīna nakhāvalim

viśuṣka pāṃsulotkroḍaṃ pṛṣṭhalagnodaratvacam //
kaṭītaṭena vikaṭaṃ nirmāṃsatrikabaṃdhanam

pralaṃba sphigyugayutaṃ śuṣkamuṣkālpamehanam //
dīrghanirmāṃsalorūkaṃ sthūlajānvasthipaṃjaram

asthicarmāvaśeṣaṃ ca śirājālitavigraham //
śirālaṃ dīrghajaṃghaṃ ca sthūlagulphāsthibhīṣaṇam

ativistṛta pādaṃ ca dīrghavakrakṛśāṃgulim //
asthicarmāvaśeṣeṇa śirātāḍitavigraham

vikaṭaṃ bhīṣaṇākāraṃ kṣutkṣāmamatilomaśam //
dāvadagdhadrumākāramati caṃcalalocanam

mūrtaṃ bhayānakamiva sarvaprāṇibhayapradam //
hṛdayākaṃpanaṃ dṛṣṭvā taṃ pretaṃ vṛddhatāpasaḥ //
atidīnānanaṃ kastvamiti dhairyeṇa pṛṣṭavān

kutastvamiha saṃprāptaḥ kasmātte gatirīdṛśī //
anukrośadhiyārakṣaḥ pṛcchāmi vada nirbhayam

asmākaṃ tāpasānāṃ ca na bhayaṃ tvadvidhānmanāk //
śivanāmasahasrāṇāṃ vibhūtikṛtavarmaṇām

tāpasodīritamiti tadrakṣaḥ prītipūvarkam //
niśamya prāṃjaliḥ prāha taṃ kṛpāluṃ tapodhanam

// rākṣasa uvāca //
anukrośosti yadi te bhagavaṃstāpasottama //
svavṛttāṃtaṃ tadā vacmi śṛṇuṣvāvahitaḥ kṣaṇam

pratiṣṭhānābhidhānosti deśo godāvarī taṭe //
tīrthapratigraharucistatrāsaṃ brāhmaṇastvaham

tena karmavipākena prāptosmi gatimīdṛśīm //
marusthale mahāghore tarutoyavivarjite

gato bahutaraḥ kālastatra me vasato mune //
kṣudhitasya tṛṣārtasya śītatāpasahasya ca

varṣatyapi mahāmeghe dhārāsārairdivāniśam //
prāvṛṭkāle'nile vāti kiṃcitprāvaraṇaṃ na me

parvaṇyadattadānā ye kṛtatīrthapratigrahāḥ //
ta imāṃ yonimṛcchaṃti mahāduḥkha nibaṃdhanīm

gate bahutithe kāle marubhūmau mune mayā //
dṛṣṭo brāhmaṇadāyāda ekadā kaścidāgataḥ

sūryodayamanuprāpya saṃdhyāvidhivivarjitaḥ //
kṛtvā mūtrapurīṣe tu śaucācamanavarjitaḥ

muktakacchamaśaucaṃ ca saṃdhyākarmavivarjitam //
taṃ dṛṣṭvā taccharīrehaṃ saṃkrāṃto bhogalipsayā

sa dvijo maṃdabhāgyānme kenacidvaṇijā saha //
arthalobhena saṃprāptaḥ purīṃ puṇyāmimāṃ mune

aṃtaḥpuri praviṣṭobhūtsa dvijo munisattama //
taccharīrādbahirbhūtastvahaṃ pāpaiḥ samaṃ kṣaṇāt

praveśo nāsti cāsmākaṃ pretānāṃ tapasāṃ nidhe //
mahatāṃ pātakānāṃ ca vārāṇasyāṃ śivājñayā

adyāpi tāni pāpāni tadbahirnirgamecchayā //
bahireva hi tiṣṭhaṃti sīmni pramathasādhvasāt

adya śvo vā paraśvo vā sa bahirnirgamiṣyati //
ityāśayā sthitāḥ smo vai yāvadadya tapodhana

nādyāpi sa bahirgacchennādyāpyāśā prayāti naḥ //
ityāsmahe nirādhārā āśāpāśa niyaṃtritāḥ

citramadyatanaṃ vacmi tapasviṃstanniśāmaya //
atīva bhāvi kalyāṇamiti manye'dhunaiva hi

āprayāgaṃ pratidinaṃ prayāmaḥ kṣudhitā vayam//
āhārakāmyayā kvāpi paraṃ no kiṃcidāpnumaḥ

saṃti sarvatra phalinaḥ pādapāḥ pratikānanam //
jalāśayāśca svacchāpāḥ saṃti bhūmyāṃ padepade

anyānyapi ca bhakṣyāṇi sarveṣāṃ sulabhānyaho //
pānānyapi vicitrāṇi saṃti bhūyāṃsi sarvataḥ

paraṃ no dṛggatānyeva dūre dūre vrajaṃtyaho //
daivādadyaikamāyāṃtaṃ dṛṣṭvā kārpaṭikaṃ mune

tasyāṃtikamahaṃ prāptaḥ kṣudhayā paripīḍitaḥ //
prasahya bhakṣayāmyenamiti matvā tvarānvitaḥ

yāvattaṃ tu jighṛkṣāmi tāvattadvadanāṃbujāt //
śivanāmapavitrā vāṅniragādvighnahāriṇī

śivanāmasmaraṇato madīyamapi pātakam //
maṃdībhūtaṃ tatastena praveśaṃ labdhavānaham

sīmasthaiḥ pramathairnāhaṃ sadyo dṛggocarīkṛtaḥ //
śivanāmaśrutau yeṣāṃ tānna paśyedyamopi yat

aṃtargehasya sīmānaṃ prāptastena sahādhunā //
sa tu kārpaṭiko madhyaṃ praviṣṭohamihasthitaḥ

ātmānaṃ bahumanyehaṃ tvāṃ vilokyādhunā mune //
māmuddhara kṛpālo tvaṃ yonerasmātsadāruṇāt

iti pretavacaḥ śrutvā sa kṛpālustapodhanaḥ //
manasā ciṃtayāmāsa dhiṅnijārthodyamānnarān

svodaraṃ bhara yaḥ sarve paśupakṣimṛgādayaḥ //
sa eva dhanyaḥ saṃsāre yaḥ parārthodyataḥ sadā

tapasādya nijenāhaṃ pretametamaghāturam//
māmeva śaraṇaṃ prāptamuddhariṣyāmyasaṃśayam

vimṛśyeti sa vai citte piśācaṃ prāha sattamaḥ //
vimalode sarasyasminsnāhi re pāpanuttaye

piśāca te piśācatvaṃ tīrthasyāsya prabhāvataḥ //
kapardīśekṣaṇādadya kṣaṇātkṣīṇaṃ vinaṃkṣyati

śrutveti sa munervākyaṃ pretaḥ prāha praṇamya tam//
prītātmā prītamanasaṃ prabaddhakarasaṃpuṭaḥ

pānīyaṃ pātumapi no labheyaṃ munisattama /
snānasya kā kathā nātha rakṣeyurjaladevatāḥ

pānasyāpyatra kā vārtā jalasparśopi durlabhaḥ //
iti pretoktamākarṇya sa bhṛśaṃ prītimānabhūt

uvāca ca tapasvī taṃ jagaduddharaṇakṣamaḥ //
gṛhāṇemāṃ vibhūtiṃ tvaṃ lalāṭaphalake kuru

asmādvibhūtimāhātmyātpreta kopi na kutracit //
bādhā karoti kasyāpi mahāpātakinopyaho

bhālaṃ vibhūtidhavalaṃ vilokya yamakiṃkarāḥ //
pāpinopi palāyaṃte bhītāḥ pāśupatāstrataḥ

asthidhvajāṃkitaṃ dṛṣṭvā yathā pāṃthā jalāśayam //
dūraṃ yaṃti tathā bhasma bhālāṃkaṃ yamakiṃkarāḥ

kṛtabhūti tanutrāṇaṃ śivamaṃtrairnarottamam //
nopasarpaṃti niyatamapi hiṃsrāḥ samaṃtataḥ

bhaktyā bibharti yo bhasma śivamaṃtrapavitritam //
bhāle vakṣasi dormūle na taṃ hiṃsaṃti hiṃsakāḥ ५५ //
sarvebhyo duṣṭasattvebhyo yato rakṣedaharniśam //
rakṣatyeṣā tataḥ proktā vibhūtirbhūtikṛdyataḥ

bhāsanādbhartsanādbhasma pāṃsuḥ pāṃsutvadāyataḥ //
pāpānāṃ kṣāraṇātkṣāro budherevaṃ nirucyate

gṛhītvā dhāramadhyātsa bhasma pretakare'rpayat //
sopyādarātsamādāya bhāladeśe nyaveśayat

vibhūtidhāriṇaṃ vīkṣya piśācaṃ jaladevatāḥ //
jalāvagāhanaparaṃ vārayāṃcakrire na tam

snātvā pītvā sa nirgacchedyāvattasmājjalāśayāt //.
tāvatpaiśācyamagamaddivyadehamavāpa ca // 4.2.54.७ ०//
divyamālāṃbaradharo divyagaṃdhānulepanaḥ //
divyayānaṃ samāruhya vartma prāptotha pāvanam // ७१ / /
gacchatā tena gagane sa tapasvī namaskṛtaḥ //
proccaiḥ provāca bhagavanmocitosmi tvayānagha

tasmātkadaryayonitvādatīva pariniṃditāt //
asya tīrthasya māhātmyāddivyadehamavāptavān

piśācamocanaṃ tīrthamadyārabhya samākhyayā //
anyeṣāmapi paiśācyamidaṃ snānāddhariṣyati

asmiṃstīrthe mahāpuṇye ye snāsyaṃtīha mānavāḥ //
piṃḍāṃśca nirvapiṣyaṃti saṃdhyātarpaṇapūrvakam

daivātpaiśācyamāpannāsteṣāṃ pitṛpitāmahāḥ //
tepi paiśācyamutsṛjya yāsyaṃti paramāṃ gatim

adyaśuklacaturdaśyāṃ mārgemāsi taponidhe //
atra snānādikaṃ kāryaṃ paiśācyaparimocanama

imāṃ sāṃvatsarīṃ yātrāṃ ye kariṣyaṃti mānavāḥ //
tīrthapratigrahātpāpānniḥsariṣyaṃti te narāḥ

piśācamocane snātvā kapardīśaṃ samarcya ca //
kṛtvā tatrānnadānaṃ ca naronyatrāpi nirbhayāḥ

mārgaśuklacaturdaśyāṃ kapardīśvara saṃnidhau //
snātvānyatrāpi maraṇānna paiśācyamavāpnuyuḥ

ityuktvā divyapuruṣo bhūyobhūyo namasya tam //
tapodhanaṃ mahābhāgo divyāṃ gatimavāptavān

tapodhanopi taṃ dṛṣṭvā mahāścaryaṃ ghaṭodbhava //
kapardīśvaramārādhya kālānnirvāṇamāptavān

piśācamocanaṃ tīrthaṃ tadārabhya mahāmune //
vārāṇasyāṃ parāṃ khyātimagamatsarvapāpahṛt //

paiśācamocane tīrthe saṃbhojya śivayoginam //
koṭibhojyaphalaṃ samyagekaika parisaṃkhyayā // ८ ४ //
śrutvādhyāyamimaṃ puṇyaṃ naro niyatamānasaḥ //
bhūtaiḥ pretaiḥ piśācaiśca kadācinnābhibhūyate

bālagrahābhibhūtānāṃ bālānāṃ śāṃtikārakam //
paṭhanīyaṃ prayatnena mahākhyānamidaṃ param

idamākhyānamākarṇya gacchandeśāṃtaraṃ naraḥ //
coravyāghrapiśācādyairnābhibhūyeta kutracit

//
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśātisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ caturthe kāśīkhaṃḍa uttarārddhe piśācamocanamahimākathanaṃ nāma catuṣpaṃcāśattamo'dhyāyaḥ