Skanda Purana · Chapter 4.46

// skaṃda uvāca // //
gatetha yoginīvṛṃde devadevo ghaṭodbhava //
kāśīpravṛttiṃ jijñāsuḥ prāhiṇodaṃśumālinam

devadeva uvāca // //
saptāśva tvarito yāhi purīṃ vārāṇasīṃ śubhām //
yatrāsti sa divodāso dharmamūrtirmahīpatiḥ

tasya dharmavirodhena yathātatkṣetramudvaset //
tathā kuruṣva bho kṣipraṃ māvamaṃsthāśca taṃ nṛpam

dharmamārga pravṛttasya kriyate yāvamānanā //
sā bhavedātmano nūnaṃ mahadenaśca jāyate

tavabuddhivikāsena cyavate cetsa dharmataḥ //
tadā sā nagarī bhāno tvayodvāsyā'sahaiḥ karaiḥ

kāmakrodhau lobhamohau matsarāhaṃkṛtī api //
te tatra na bhavetāṃ yattatkālopi na taṃ jayet

yāvaddharme sthirābuddhiryāvaddharmesthiraṃ manaḥ //
tāvadvighnodayaḥ kvāsti vipadyapi rave nṛṣu

sarveṣāmiha jaṃtūnāṃ tvaṃ vetsi bradhnaceṣṭitam //
ataeva jagaccakṣurvraja tvaṃ kāryasiddhaye

ravirādāya devājñāṃ mūrtimanyāṃ prakalpya ca //
nabhodhvagāmahorātraṃ kāśīmabhimukho'bhavat

manasātīvalolo'bhūtkāśīdarśanalālasaḥ //
sahasracaraṇopyaicchattadā khe naikapādatām

haṃsatvaṃ tasya sūryasya tadā saphalatāmagāt //
sadā nabhodhvanīnasya kāśīṃ prati yiyāsataḥ

atha kāśīṃ samāsādya raviraṃtarbahiścaran //
manāgapi na tadbhūpe dharmadhvastimavekṣata

vibhāvasurvasankāśyāṃ nānārūpeṇa vatsaram //
kvacinnāvasaraṃ prāpa tatra rājñi sudharmiṇi

kadācidatithirbhūto durlabhaṃ prārthayanraviḥ //
na tasya rājño viṣaye durlabhaṃ kiṃcidaikṣata

kadācidyācako jāto bahudopi kadāpyabhūt //
kadāciddīnatāṃ prāptaḥ kadācidgaṇakopyabhūt

vedabāhyāṃ kriyāṃ cāpi kadācitpratyapādayat//
kadācitsthāpayāmāsa dṛṣṭapratyayamaihikam

kadācijjaṭilo jātaḥ kadācicca digaṃbaraḥ //
sa kadācijjāṃguliko viṣavidyāviśāradaḥ//

sarvapāṣaṃḍadharmajñaḥ kadācidbrahmavādyabhūt //
aiṃdrajālika āsīcca kadācidbhrāmayañjanān

nānāvratopadeśaiśca kadācitsa pativratāḥ //
kṣobhayāmāsa bahuśaḥ sadṛṣṭāṃta kathānakaiḥ

kāpālika vratadharaḥ kadāciccābhavaddvijaḥ //
kadācidapi vijñānī dhātuvādī kadācana

kvacidvipraḥ kvacidrājaputro vaiśyoṃtyajaḥ kvacita //
brahmacārī kvacidabhūdgṛhī vanacaraḥ kvacit

yatiḥ kadāciditi sarūpairabhrāmayajjanān //
sarvavidyāsu kuśalaḥ sarvajñaścābhavatkvacit

iti nānāvidhai rūpaiścarankāśyāṃ graheśvaraḥ //
na kadāpi jane kvāpi cchidraṃ prāpa kadācana

tato niniṃda cātmānaṃ ciṃtārtaḥ kaśyapātmajaḥ //
dhikparapreṣyatāṃ yasyāṃ yaśo labhyeta na kvacit

// mārtaṃḍa uvāca // //
maṃdaraṃ yadi yāmyadya sadyastatkruddhyatīśvaraḥ //
aniṣpāditakāryārthe mayi sāmānyabhṛtyavat //

kopamapyurarīkṛtya yadi yāyāṃ kathaṃcana //
kathaṃ tiṣṭhe purastasya tarhi vai mūḍhabhṛtyavat

athoṃkṛtyāvahelaṃ vā yāmi cecca kathaṃcana //
krodhānnirīkṣettryakṣo māṃ viṣaṃ peyaṃ tadā mayā

harakopānale nūnaṃ yadi yātaḥ pataṃgatām //
pitāmahopi māṃ trātuṃ tadā śakṣyati nasphuṭam

sthāsyāmyatraiva tannityaṃ na tyakṣyāmi kadācana //
kṣetrasaṃnyāsavidhinā vārāṇasyāṃ kṛtāśramaḥ

puraḥ purāreḥ kāyārthamanivedyeha tiṣṭhataḥ //
yatpāpaṃ bhāvi me tasya kāśīpāpasyaniṣkṛtiḥ

anyānyapi ca pāpāni mahāṃtyalpāni yāni ca //
kṣayaṃti tāni sarvāṇi kāśīṃ praviśatāṃ satām

buddhipūrvaṃ mayā caitanna pāpaṃ samupārjitam //
purāriṇaiva hi purā''śāsi dharmo hi rakṣyatām

dharmo hi rakṣito yena dehe satvaragatvare //
trailokyarakṣitaṃ tena kiṃ kāmārthaiḥ surakṣitaiḥ

rakṣaṇīyo yadi bhavetkāmaḥ kāmāriṇā katham //
kṣaṇādanaṃgatāṃ nīto bahūnāṃ sukhakāryapi

arthaścetsarvathārakṣya iti kaiścidudāhṛtam//
tatkathaṃ na hariścaṃdro'rakṣatkuśikanaṃdane

dharmastu rakṣitaḥ sarvairapidehavyayena ca //
śibiprabhṛtibhūpālairdadhīcipramukhairdvijaiḥ

ayameva hi vai dharmaḥ kāśīsevanasaṃbhavaḥ //
ruṣitādapi rudrānmāṃ rakṣiṣyati na saṃśayaḥ

avāpya kāśīṃ duṣprāpāṃ ko jahāti sacetanaḥ //
ratnaṃ karasthamutsṛjya kaḥ kācaṃ saṃjighṛkṣati

vārāṇasīṃ samutsṛjya yastvanyatra yiyāsati //
hatvā nidhānaṃ pādena sorthamicchati bhikṣayā

putramitrakalatrāṇi kṣetrāṇi ca dhanāni ca //
pratijanmeha labhyaṃte kāśyekā naiva labhyate

yena labdhā purī kāśī trailokyoddharaṇakṣamā //
trailokyaiśvaryaduṣprāpaṃ tena labdhaṃ mahāsukham

kupitopi hi me rudrastejohāniṃ vidhāsyati //
kāśyāṃ ca lapsye tattejo yadvai svātmāvabodhajam

itarāṇīha tejāṃsi bhāsaṃte tāvadeva hi //
khadyotābhāni yāvanno jṛṃbhate kāśijaṃ mahaḥ

iti kāśīprabhāvajño jagaccakṣustamonudaḥ //
kṛtvā dvādaśadhātmānaṃ kāśīpuryāṃ vyavasthitaḥ

lolārka uttarārkaśca sāṃbādityastathaiva ca //
caturtho drupadādityo mayūkhāditya eva ca

khakholkaścāruṇādityo vṛddhakeśavasaṃjñakau //
daśamo vimalādityo gaṃgādityastathaiva ca //

dvādaśaśca yamādityaḥ kāśipuryāṃ ghaṭodbhava //
tamo'dhikebhyo duṣṭebhyaḥ kṣetraṃ rakṣaṃtyamī sadā

tasyārkasya manololaṃ yadāsītkāśidarśane //
ato lolārka ityākhyā kāśyāṃ jātā vivasvataḥ

lolārkastvasisaṃbhede dakṣiṇasyāṃ diśisthitaḥ //
yogakṣemaṃ sadā kuryātkāśīvāsi janasya ca //

mārgaśīrṣasya saptamyāṃ ṣaṣṭhyāṃ vā ravivāsare //
vidhāya vārṣikīṃ yātrāṃ naraḥ pāpai pramucyate

kṛtāni yāni pāpāni naraiḥ saṃvatsarāvadhi //
naśyaṃti kṣaṇatastāni ṣaṣṭhyarke loladarśanāt

naraḥ snātvāsisaṃbhede saṃtarpya pitṛdevatāḥ //
śrāddhaṃ vidhāya vidhinā pitrānṛṇyamavāpnuyāt

lolārkasaṃgame snātvā dānaṃ homaṃ surārcanam //
yatkiṃcitkriyate karma tadānaṃtyāya kalpate

sūryoparāge lolārke snānadānādikāḥ kriyāḥ //
kurukṣetrāddaśaguṇā bhavaṃtīha na saṃśayaḥ

lolārke rathasaptamyāṃ snātvā gaṃgāsisaṃgame //
saptajanmakṛtaiḥ pāpairmukto bhavati tatkṣaṇāt

pratyarkavāraṃ lolārkaṃ yaḥ paśyati śucivrataḥ //
na tasya duḥkhaṃ lokesminkadācitsaṃbhaviṣyati

na tasya duḥkhaṃ no pāmā na dadrurna vicarcikā //
lolārkamarke yaḥ paśyettatpādodakasevakaḥ

vārāṇasyāmuṣitvāpi yo lolārkaṃ na sevate //
sevaṃte taṃ naraṃ nūnaṃ kleśāḥ kṣudvyādhisaṃbhavāḥ

sarveṣāṃ kāśitīrthānāṃ lolārkaḥ prathamaṃ śiraḥ //
tatoṃ'gānyanyatīrthāni tajjalaplāvitānihi

tīrthāṃtarāṇi sarvāṇi bhūmīvalayagānyapi //
asisaṃbhedatīrthasya kalāṃ nārhaṃti ṣoḍaśīm

sarveṣāmeva tīrthānāṃ snānādyallabhyate phalam //
tatphalaṃ samyagāpyeta narairgaṃgāsisaṃgame

nārthavādoyamuditaḥ stutivādo na vai mune //
satyaṃ yathārthavādoyaṃ śraddheyaḥ sadbhirādarāt

yatra viśveśvaraḥ sākṣādyatra svargataraṃgiṇī //
mithyā tatrānumanyaṃte tārkikāścānusūyakāḥ

udāharaṃti ye mūḍhāḥ kutarkabaladarpitāḥ //
kāśyāṃ sarverthavādoyaṃ te viṭkīṭā yugeyuge

kasyacitkāśitīrthasya mahimno mahatastulām//
nādhirohenmune nūnamapi trailokyamaṃḍapaḥ

nāstikā vedabāhyāśca śiśnodaraparāyaṇāḥ //
aṃtyajātāśca ye teṣāṃ puraḥ kāśī na varṇyatām

lolārkakaraniṣṭaptā asidhāra vikhaṃḍitāḥ //
kāśyāṃ dakṣiṇadigbhāge na viśeyurmahāmalāḥ

mahimānamimaṃ śrutvā lolārkasya narottamaḥ //
na duḥkhī jāyate kvāpi saṃsāre duḥkhasāgare

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ caturthe kāśīkhaṃḍe pūrvārddhe lolārkavarṇanaṃ nāma ṣaṭcatvāriṃśodhyāyaḥ