Skanda Purana · Chapter 4.44

// skaṃda uvāca //
atha maṃdarakaṃdarodarollasada samadyuti ratnamaṃdire //
paritaḥ samadhiṣṭhitāmare nijaśikharairvasanīkṛtāṃbare

nivasañjagadīśvaro haraḥ kṛśarajanīśa kalāmanoharaḥ ///
labhate sma na śarma śaṃkaraḥ prasaratkāśiviyogaja jvaraḥ

virahānalaśāṃtaye tadā samalepi tripurāriṇāpi yaḥ //
malayodbhava paṃka eṣa sa pratipedehyadhunā pipāṃsutām / ३
paritāpaharāṇi padminīnāṃ mṛdulānyapi kaṃkaṇīkṛtāni //
gaditāni yadīśvareṇa sarpāstadabhūtsatyamahomaheśvarecchā

yadu dugdhanidhiṃ nimathyadevairmṛdusāraḥ samakarṣi pūrṇacaṃdraḥ //
sa babhūva kṛśo viyogatapteśvaramūrdhoṣmaparikṣaraccharīraḥ

yadadīdharadeṣa jātatāpaḥ pṛthule maulijaṭāni kuṃjakoṇe //
paritāpaharāṃ harastadānīṃ dyunadīṃ tāmadhunāpi nojjihīte

mahato virahasya śaṃkaraḥ prasabhaṃtasyavaśī vaśaṃgataḥ //
vividena suraiḥ sadogatairapi saṃvītasutāpaveṣṭitaḥ

aticitramidaṃ yadātmanā śucirapyeṣa kṛpīṭayoninā //
svapurīvirahodbhavena vai paritāpyeta jagattrayeśvaraḥ

nijabhālatalaṃ kalānidheḥ kalayā nityamalaṃkaroti yaḥ //
sa tadīśvaramapyatāpayadvidhureko viparīta eva tu

garalaṃ galanālikātale vilasedasya na tena tāpitaḥ //
amṛtāṃśu tuṣāradīdhiti pracayaireva tu tāpito'dbhutam

vilasaddharicaṃdanodakacchaṭayā tadvirahāpanuttaye //
hṛdayā hi tayāpyadūyata prasaradbhogiphaṭābhavairna tu

sakalabhramameṣa nāśayetsragahitvādyapadeśajaṃ haraḥ //
idamadbhutamasya yadbhramaḥ sphuṭamālyepi mahāhisaṃbhavaḥ

smṛtimātrapathaṃgatopi yastrividha tāpamapākarotyalam//
sa hi kāśiviyogatāpitaḥ svagataṃ kiṃcidajalpadityajaḥ

api kāśi samāgato'nilo yadi gātrāṇi pariṣvajenmama //
davathuḥ pariśāṃtimeti tannahi mānī parigāhanairapi

agamiṣyadahokathaṃ satāpo nanu dakṣāṃgajayāya edhitaḥ //
mamajīvātulatā jhaṭityalaṃ hyabhaviṣyanna himādrijā yadi

na tathojjhitadehayātayā mama dakṣodbhavayāmano'dunot //
avimuktaviyogajanmanāpari dūyeta yathā mahoṣmaṇā

ayi kāśi mudā kadā punastava lapsye sukhamaṃgasaṃgajam //
atiśītalitāni yena me'dbhutagātrāṇi bhavaṃti tatkṣaṇāt

ayi kāśi vināśitāghasaṃghe tavaviśleṣajaāśuśukṣaṇiḥ //
amṛtāṃśukalāmṛdudravairaticitraṃhaviṣeva vardhate

agamanmama dakṣajā viyogajo davathuḥ prāgghimavatsutauṣadhena //
adhunā khalu naiva śāṃtimīyāṃ yadi kāśīṃ na vilokayehamāśu

manaseti gṛṇaṃstadā śivaḥ sutarāṃ saṃvṛtatāpavaikṛtaḥ //
jagadaṃbikayā dhiyāṃ jananyā kathamapyeṣa viyukta ityamāni

priyayā vapuṣordhayānayāpyaparijñāta viyogakāraṇaḥ //
vacanairupacaryate sma sapraṇataprāṇinidāghadāraṇaḥ

// śrīpārvatyuvāca // //
tava sarvaga sarvamasti haste vilasadyoga viyoga eva kaste //
tava bhūtiraho vibhūtidātrī sakalāpatkalikāpi bhūtadhātrī

tvadanīkṣaṇataḥ kṣaṇādvibho pralayaṃ yāṃti jagaṃti śocyavat //
cyavate bhavataḥ kṛpālavāditaropīśanayastvayoṃkṛtaḥ

bhavataḥ paritāpahetavo na bhavaṃtīṃdu divākarāgnayaḥ //
nayanāniyatastrinetra te'mī praṇayinyastilasajjalā ca maulau

bhujagābhujagāḥ sadaiva te'mī na viṣaṃ saṃkramate ca nīlakaṃṭha //
ahamasmi ca vāmadeva vāmā tava vāmaṃvapuratra cittayuktā

iti saṃsṛtisaṃbījajananyābhihite hite //
girāṃ niguṃphe giriśo vaktumapyādade giram

// īśvara uvāca // //
ayi kāśītyaṣṭamūrtirbhavo bhāvāṣṭakobhavat //
satvaraṃ śivayājñāyi dhruvaṃ kāśyāhṛtoharaḥ

athabālasakhī bhūta tattatkānanavīrudham // śivāprastāvayāṃcakre vimuktāṃ muktidāṃ purīm

// pārvatyuvāca // //
gaganatalamilitasalile pralayepi bhava triśūlapari vidhṛtām //
kṛtapuṃḍarīkaśobhāṃ smaraharakāśīṃ purīṃ yāvaḥ

dharādhareṃdrasya dharātisuṃdarā na māṃ tathāsyāpi dhinoti dhūrjaṭe//
dharāgatāpīha na yā dhruvaṃdharā purīdhurīṇā tava kāśikā yathā

na yatra kāśyāṃ kalikālajaṃ bhayaṃ na yatra kāśyāṃ maraṇātpunarbhavaḥ//
na yatra kāśyāṃ kaluṣodbhavaṃ bhayaṃ kathaṃ vibho sā nayanātithirbhavet

kimatra no saṃti puraḥ sahasraśaḥ padepade sarvasamṛddhibhūmayaḥ //
paraṃ na kāśī sadṛśīdṛśoḥ padaṃ kvacidgatā me bhavatā śape śiva

triviṣṭape saṃti na kiṃ puraḥ śataṃ samastakautūhalajanmabhūmayaḥ //
tṛṇī bhavaṃtīha ca tāḥ puraḥpuraḥ padaṃ purāre bhavato bhavadviṣaḥ

na kevalaṃ kāśiviyogajo jvaraḥ prabādhate tvāṃ tu tathā yathātra mām //
upāya eṣotra nidāghaśāṃtaye purī tu sā vā mamajanmabhūratha

mayā na mene mamajanmabhūmikā viyogajanmā paridāghaīśitaḥ //
avāpyakāśīṃ paritaḥ praśāṃtidāṃ samastasaṃtāpavighātahetukām

na mokṣalakṣmyotra samakṣamīkṣitāstanūbhṛtā kenacideva kutracit //
avaimyahaṃ śarmada sarvaśarmadā sarūpiṇī muktirasau hi kāśikā

na muktirastīha tathā samādhinā sthireṃdriyatvojjhita tatsamādhinā //
kratukriyābhirna na vedavidyayā yathā hi kāśyāṃ parihāya vigraham

na nākaloke sukhamasti tādṛśaṃ kutastu pātālatale'tisuṃdare //
vārtāpi martye sukhasaṃśrayā kva vā kāśyāṃ hi yādṛktanumātradhāriṇi

kṣetre triśūlinbhavato'vimukte vimuktilakṣmyā na kadāpi mukte //
manopi yaḥ prāṇivaraḥ prayuṃkte ṣaḍaṃgayogaṃ sa sadaiva yuṃkte

ṣaḍaṃgayogānnahi tādṛśī nṛbhiḥ śarīrasiddhiḥ sahasātra labhyate //
sukhena kāśīṃ samavāpya yādṛśīdṛśau sthirīkṛtya śiva tvayi kṣaṇam

varaṃ hi tiryaktvamabuddhivaibhavaṃ na mānavatvaṃ bahubuddhibhājanam //
akāśisaṃdarśananiṣphalodayaṃ samaṃtataḥ puṣkarabudbudopamam

dṛśau kṛtārthe kṛtakāśidarśane tanuḥkṛtārthā śivakāśivāsinī //
manaḥkṛtārthaṃ dhṛtakāśisaṃśrayaṃ mukhaṃ kṛtārthaṃ kṛtakāśisaṃmukham

varaṃ hi tatkāśirajoti pāvanaṃ rajastamodhvaṃsi śaśiprabhojjvalam //
kṛtapraṇāmairmaṇikarṇikā bhuve lalāṭagaṃyadbahumanyate suraiḥ

na devaloko na ca satyaloko na nāgaloko maṇikarṇikāyāḥ //
tulāṃ vrajedyatra mahāprayāṇakṛcchrutirbhavedbrahmarasāyanāspadam

mahāmahobhūrmaṇikarṇikāsthalī tamastatiryatra sameti saṃkṣayam //
paraḥ śatairjanmabhiredhitāpi yā divākarāgnīṃdukarairanigrahā

kimu nirvāṇapadasya bhadrapīṭhaṃ mṛdulaṃ talpamathonumokṣalakṣmyāḥ //
athavā maṇikarṇikāsthalī paramānaṃdasukaṃdajanmabhūmiḥ

samatītavimuktajaṃtusaṃkhyā kriyate yatra janaiḥ sukhopaviṣṭaiḥ //
vilasaddyuti sūkṣmaśarkarābhiḥ svavapuḥpātamahotsavābhilāṣaiḥ

// skaṃda uvāca // //
aparṇāparivarṇyeti purīṃ vārāṇasīṃ mune //
punarvijñāpayāmāsa kāśīprāptyai pinākinam

śrīpārvatyuvāca // //
pramathādhipa sarveśa nityasvādhīnavartana //
yathānaṃdavanaṃ yāyāṃ tathā kuru varaprada

skanda uvāca// //
jitapīyūṣamādhuryāṃ kāśīstavanasuṃdarīm //
athākarṇyāhamudito giriśo girijāṃ giram

śrīdevadeva uvāca // //
ayi priyatame gauri tvadvā gamṛtasīkaraiḥ //
āpyāyitosmi nitarāṃ kāśīprāptyai yatedhunā

tvaṃ jānāsi mahādevi mama yattanmahadvratam//
abhuktapūrvamanyena vastūpāśnāmi netarat

pitāmahasya vacanāddivodāse mahīpatau//
dharmeṇa śāsati purīṃ ka upāyo vidhīyatām

kathaṃ sa rājā dharmiṣṭhaḥ prajāpālanatatparaḥ //
viyojyate puraḥ kāśyā divodāso mahīpatiḥ

adharmavartino yasmādvighnaḥ syānnetarasya tu //
tasmātkaṃ preṣayāmīśe yastaṃ kāśyā viyojayet

dharmavartmānusaratāṃ yo vighnaṃ samupācaret //
tasyaiva jāyate vighnaḥ pratyuta premavardhini

vinācchidreṇa taṃ bhūpaṃ notsādayitumutsahe //
mayaiva hi yato rakṣyāḥ priye dharmadhuraṃdharāḥ

na jarā tamatikrāmenna taṃ mṛtyurjirghāṃsati //
vyādhayastaṃ na bādhaṃte dharmavartmabhṛdatrayaḥ

iti saṃciṃtayandevo yoginīcakramagrataḥ //
dadarśātimahāprauḍhaṃ gāḍhakāryasya sādhanam

atha devyā samālocya vyomakeśo mahāmune //
yoginīvṛṃdamāhūya jagau vākyamidaṃ haraḥ

satvaraṃ yāta yoginyo mama vārāṇasīṃ purīm//
yatra rājā divodāso rājyaṃ dharmeṇa śāstyalam

svadharmavicyutaḥ kāśīṃ yathā tūrṇaṃ tyajennṛpaḥ //
tathopacarata prājñā yogamāyābalānvitāḥ

yathā punarnavīkṛtya purīṃ vārāṇasīmaham //
itaḥ prayāmi yoginyastathā kṣipraṃ vidhīyatām

iti prasādamāsādya śāsanaṃ śirasā vahan//
kṛtapraṇāmo niryāto yoginīnāṃ gaṇastataḥ

yayurākāśamāviśya manasopya tiraṃhasā //
parasparaṃ bhāṣamāṇā yoginyastā mudānvitāḥ

adya dhanyatarāḥ smo vai devadevena yatsvayam //
kṛtaprasādāḥ prahitāḥ śrīmadānaṃdakānanam

adya sadyo mahālābhāvabhūtāṃ notidurlabhau //
trinetrarājasaṃmānastathā kāśī vilokanam

iti muditamanāḥ sa yoginīnāṃ nikuraṃvastvathamaṃdarādrikuṃjāt //
nabhasi laghukṛtaprayāṇavego nayanātithyamalaṃbhayatpurīṃ tām

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ caturthe kāśīkhaṃḍe pūvārddhe kāśīvarṇanaṃ nāma catuścatvāriṃśodhyāyaḥ