Skanda Purana · Chapter 4.37

skaṃda uvāca // //
sadā gṛhī sukhaṃ bhuṃkte strī lakṣaṇavatī yadi //
ataḥ sukhasamṛddhyarthamādau lakṣaṇamīkṣayet

vapurāvartagaṃdhāścacchāyā satvaṃ svaro gatiḥ //
varṇaścetyaṣṭadhā proktā budhairlakṣaṇabhūmikā

āpādatalamārabhya yāvanmauliruhaṃ kramāt //
śubhāśubhāni vakṣyāmi lakṣaṇāni mune śṛṇu

ādau pādatalaṃ rekhāstatoṃguṣṭhāṃgulī nakhāḥ //
pṛṣṭhagulphadvayaṃ pārṣṇī jaṃghe romāṇi jānunī

ūrū kaṭī nitaṃbasphigbhago jaghana bastike //
nābhiḥ kukṣidvayaṃ pārśvodaramadhya valitrayam

romālī hṛdayaṃ vakṣo vakṣojadvayacūcukam //
jatruskaṃdhāṃ sakakṣādormaṇibaṃdha karadvayam / ६ //
pāṇipṛṣṭhaṃ pāṇitalaṃ rekhāṃguṣṭhāṃgulī nakhāḥ //
pṛṣṭhiḥ kṛkāṭikā kaṃṭhe cibukaṃ ca hanudvayam

kapolau vaktramadharottaroṣṭhau dvijajihvikāḥ //
ghaṃṭikā tāluhasitaṃ nāsikākṣutamakṣiṇī

pakṣma bhrūkarṇabhālāni mauli sīmaṃtamaulijāḥ //
ṣaṣṭiḥ ṣaḍuttarāyoṣidaṃgalakṣaṇasatkhaniḥ

strīṇāṃ pādatalaṃ snigdhaṃ māṃsalaṃ mṛdulaṃ samam //
asvedamuṣṇamaruṇaṃ bahubhogocitaṃ smṛtam

rūkṣaṃ vivarṇaṃ paruṣaṃ khaṃḍitapratibiṃbakam //
śūrpākāraṃ viśuṣkaṃ ca duḥkhadaurbhāgyasūcakam

cakra svastika śaṃkhābja dhvajamīnātapatravat //
yasyāḥ pādatale rekhā sā bhavetkṣitipāṃganā

bhavedakhaṃḍabhogāyorddhvāmadhyāṃgulisaṃgatā //
rekhākhu sarpakākābhā duḥkhadāridryasūcikā

unnato māṃsaloṃguṣṭho vartulotulabhogadaḥ //
vakro hrasvaśca cipiṭaḥ sukhasaubhāgyabhaṃjakaḥ

vidhavā vipulena syāddīrghāṃguṣṭhena durbhagā //
mṛdavoṃgulayaḥ śastā ghanāvṛttāḥ samunnatāḥ

dīrghāṃgulībhiḥ kulaṭā kṛśābhiratinirdhanā //
hrasvāyuṣyā ca hrasvābhirbhugnābhirbhugnavartinī

cipiṭābhirbhaveddāsī viralābhirdaridriṇī //
parasparaṃ samārūḍhāḥ pādāṃgulyo bhavaṃti hi

hatvā bahūnapi patīnparapreṣyā tadā bhavet //
yasyāḥ pathi samāyāṃtyā rajobhūmeḥ samucchalet

sā pāṃsulā prajāyeta kulatrayavināśinī //
yasyāḥ kaniṣṭhikā bhūmiṃ na gacchaṃtyāḥ parispṛśet

sā nihatya patiṃ yoṣā dvitīyaṃ kurute patim //
anāmikā ca madhyā ca yasyā bhūmiṃ na saṃspṛśet

patidvayaṃ nihaṃtyādyā dvitīyā ca patitrayam //
patihīnatvakāriṇyau hīne te dve ime yadi

pradeśinī bhavedyasyā aṃguṣṭhāvyatirekiṇī //
kanyaiva kulaṭā sā syādeṣa eva viniścayaḥ

snigdhāḥ samunnatāstāmrā vṛttāḥ pādanakhāḥ śubhāḥ

rājñītvasūcakaṃ strīṇāṃ pādapṛṣṭhaṃ samunnatam //
asvedamaśirāḍhyaṃ ca masṛṇaṃ mṛdumāṃsalam

daridrā madhyanamreṇa śirālena sadādhvagā //
romāḍhyena bhaveddāsī nirmāṃsena ca durbhagā

gūḍhau gulphau śivāyoktāvaśirālau suvartulau //
sthapuṭau śithilau dṛśyau syātāṃ daurbhāgyasūcakau

samapārṣṇiḥ śubhā nārī pṛthupārṣṇiśca durbhagā //
kulaṭonnatapārṣṇi syāddīrghapārṣṇiśca duḥkhabhāk

romahīne same snigdhe yajjaṃghe kramavartule //
sā rājapatnī bhavati viśiresumanohare

ekaromā rājapatnī dviromā ca sukhāvahā //
triromā romakūpeṣu bhavedvaidhavyaduḥkhabhāk

vṛttaṃ piśitasaṃlagnaṃ jānuyugmaṃ praśasyate //
nirmāṃsaṃ svairacāriṇyā daridrā yāśca viślatham

viśiraiḥ karabhākārairūrubhirmasṛṇairghanaiḥ //
suvṛttairomarahitairbhaveyurbhūpavallabhāḥ

vaidhavyaṃ romaśairuktaṃ daurbhāgyaṃ cipiṭairapi //
madhyacchidrairmahāduḥkhaṃ dāridryaṃ kaṭhinatvacaiḥ

caturbhiraṃgulaiḥ śastā kaṭirviṃśatisaṃyutaiḥ //
samunnatanitaṃbāḍhyā caturasrā mṛgīdṛśām

vinatā cipiṭā dīrghā nirmāṃsāsaṃkaṭākaṭiḥ //
hrasvā romayutā nāryā duḥkhavaidhavyasūcikā

nitaṃbabiṃbo nārīṇāmunnato māṃsalaḥ pṛthuḥ //
mahābhogāya saṃproktastadanyo'śarmaṇe mataḥ

kapitthaphalavadvṛttau mṛdulau māṃsalau ghanau //
sphicau valivinirmuktau ratisaukhyavivardhanau

śubhaḥ kamaṭhapṛṣṭhābho gajaskaṃdhopamo bhagaḥ //
vāmonnatastu kanyājaḥ putrajo dakṣiṇonnataḥ

ākhuromā gūḍhamaṇiḥ suśliṣṭaḥ saṃhataḥ pṛthuḥ //
tuṃgaḥ kamalaparṇābhaḥ śubhośvatthadalākṛtiḥ

kuraṃgakhurarūpoyaścullikodarasannibhaḥ //
romaśo vivṛtāsyaśca dṛśyanāsotidurbhagaḥ

śaṃkhāvarto bhago yasyāḥ sā garbhamiha necchati //
cipiṭaḥ kharparākāraḥ kiṃkarī padado bhagaḥ

/
vaṃśavetasapatrābho gajaromoccanāsikaḥ //
vikaṭaḥ kuṭilākāro laṃbagallastathā'śubhaḥ

bhagasya bhālaṃ jaghanaṃ vistīrṇaṃ tuṃgamāṃsalam //
mṛdulaṃ mṛdulomāḍhyaṃ dakṣiṇāvartamīḍitam

vāmāvartaṃ ca nirmāṃsaṃ bhugnavaidhavyasūcakam //
saṃkaṭasthapuṭaṃ rūkṣaṃ jaghanaṃ duḥkhadaṃ sadā

bastiḥ praśastā vipulā mṛdvīstokasamunnatā //
romaśā ca śirālā ca rekhāṃkā naiva śobhanā

gaṃbhīrā dakṣiṇāvartā nābhī syātsukhasaṃpade //
vāmāvartā samuttānā vyaktagraṃthirna śobhanā

sūte sutānbahūnnārī pṛthukukṣiḥ sukhāspadam //
kṣitīśaṃ janayetputraṃ maṃḍūkābhena kukṣiṇā

unnatena valībhājā sāvartenāpi kukṣiṇā //
vaṃdhyā pravrajitā dāsī kramādyoṣā bhavediha

samaiḥ samāṃsairmṛdubhiryoṣinmagnāsthibhiḥ śubhaiḥ //
pārśveḥ saubhāgyasukhayornidhānaṃ syādasaṃśayam

yasyādṛśya śire pārśve unnate romasaṃyute //
nirapatyā ca duḥśīlā sā bhavedduḥkhaśevadhiḥ

udareṇātitucchena viśireṇa mṛdutvacā //
yoṣidbhavati bhogāḍhyā nityaṃ miṣṭānnasevinī

kuṃbhākāraṃ daridrāyā jaṭharaṃ ca mṛdaṃgavat //
kūṣmāṃḍābhaṃ yavābhaṃ ca duṣpūraṃ jāyate striyāḥ

suviśālodarī nārī nirapatyā ca durbhagā //
pralaṃbajaṭharā haṃti śvaśuraṃ cāpi devaram

madhyakṣāmā ca subhagā bhogāḍhyā savalitrayā //
ṛjvī tanvī ca romālī yasyāḥ sā śarmanarmabhūḥ

kapilā kuṭilā sthūlā vicchinnā romarājikā //
caura vaidhavya daurbhāgyaṃ vidadhyādiha yoṣitām

nirlomahṛdayaṃ yasyāḥ samaṃ nimnatva varjitam //
aiśvaryaṃ cāpyavaidhavyaṃ priyaprema ca sā labhet

vistīrṇahṛdayā yoṣā puṃścalī nirdayā tathā //
udbhinnaromahṛdayā patiṃ haṃti viniścitam

aṣṭādaśāṃgulatatamuraḥ pīvaramunnatam //
sukhāya duḥkhāya bhavedromaśaṃ viṣamaṃ pṛthu

ghanau vṛttau dṛḍhau pīnau samau śastau payodharau //
sthūlāgrau viralau śuṣkau vāmorūṇāṃ na śarmadau

dakṣiṇonnata vakṣojā putriṇī tvagraṇīrmatā //
vāmonnatakucā sūte kanyāṃ saubhāgyasuṃdarīm

araghaṭṭaghaṭītulyau kucau dauḥśīlyasūcakau //
pīvarāsyau sāṃtarālau pṛthūpāṃtau na śobhanau

mūle sthūlau kramakṛśāvagre tīkṣṇau payodharau //
sukhadau pūrvakāle tu paścādatyaṃta duḥkhadau

sudṛḍhaṃ cūcukayugaṃ śastaṃ śyāmaṃ suvartulam //
aṃtarmagnaṃ ca dīrghaṃ ca kṛśaṃ kleśāya jāyate

pīvarābhyāṃ ca jatrubhyāṃ dhanadhānyanidhirvadhūḥ //
ślathāsthibhyāṃ ca nimnābhyāṃ viṣamābhyāṃ daridriṇī

abaddhāvanatau skaṃdhāvadīrghāvakṛśau śubhau //
vakrau sthūlau ca romāḍhyau preṣya vaidhavyasūcakau

nigūḍhasaṃdhī srastāgrau śubhāvaṃsau susaṃhatau //
vaidhavyadau samuccāgrau nirmāṃsāvatiduḥkhadau

kakṣesu sūkṣmarome tu tuṃge snigdhe ca māṃsale //
śastena śaste gaṃbhīre śirāle svedamedure

syātāṃ doṣau sunirdoṣau gūḍhāsthi graṃthikomalau //
viśirau ca viromāṇau saralau hariṇīdṛśām

vaidhavyaṃ sthūlaromāṇau hrasvau daurbhāgyasūcakau //
parikleśāya nārīṇāṃ paridṛśyaśirau bhujau

aṃbhoja mukulākāramaṃguṣṭhāṃgulisaṃmukham //
hastadvayaṃ mṛgākṣīṇāṃ bahubhogāya jāyate

mṛdumadhyonnataṃ raktaṃ talaṃ pāṇyoraraṃdhrakam //
praśastaṃ śastarekhāḍhyamalparekhaṃ śubhaśriyam

vidhavā bahurekheṇa virekheṇa daridriṇī //
bhikṣukī suśirāḍhyena nārī karatalena vai

viroma viśiraṃ śastaṃ pāṇipṛṣṭhaṃsamunnatam //
vaidhavyaheturomāḍhyaṃ nirmāṃsaṃ snāyumattyajet

raktā vyaktā gabhīrā ca snigdhā pūrṇā ca vartulā //
kararekhāṃganā yāḥ syācchubhā bhāgyānusārataḥ

matsyena subhagā nārī svastikena vasupradā//
padmena bhūpateḥ patnī janayedbhūpatiṃ sutam

cakravartistriyāḥ pāṇau naṃdyāvartaḥ pradakṣiṇaḥ //
śaṃkhātapatraka maṭhā nṛpamātṛtvasūcakāḥ

tulāmānākṛtīrekhe vaṇikpatnītvahetuke //
gajavājivṛṣākārāḥ kare vāme mṛgīdṛśām

rekhā prāsādavajrābhā brūyustīrthakaraṃ sutam //
kṛṣīvalasya patnī syācchakaṭena yugena vā

cāmarāṃkuśakodaṃḍai rājapatnī bhaveddhruvam //
aṃguṣṭhamūlānnirgatya rekhā yāti kaniṣṭhikām

yadi sā patihaṃtrī syāddūratastāṃ tyajetsudhīḥ //
triśūlāsigadāśakti duṃdubhyākṛti rekhayā //
nitaṃbinī kīrtimatī tyāgena pṛthivītale

kaṃka jaṃbūka maṃḍūka vṛka vṛścika bhoginaḥ //
rāsabhoṣṭra biḍālāḥ syuḥ karasthā duḥkhadāḥ striyāḥ

śubhadaḥ saraloṃguṣṭho vṛtto vṛttanakho mṛduḥ

aṃgulyaśca suparvāṇo dīrghāvṛttāḥ kramātkṛśāḥ //
cipiṭāḥsthapuṭā rūkṣāḥ pṛṣṭharomayujo'śubhāḥ

atihrasvāḥ kṛśā vakrā viralā rogahetukāḥ //
duḥkhāyāṃgulayaḥ strīṇāṃ bahuparvasamanvitāḥ

aruṇāḥ saśikhāstuṃgāḥ karajāḥ sudṛśāṃśubhāḥ //
nimnā vivarṇāḥ śuktyābhāḥ pītā dāridryadāyakāḥ

nakheṣu biṃdavaḥ śvetāḥ prāyaḥ syuḥ svairiṇī striyāḥ //
puruṣā api jāyaṃte duḥkhinaḥ puṣpitairnakhaiḥ

aṃtarnimagnavaṃśāsthiḥ pṛṣṭhiḥ syānmāṃsalā śubhā //
pṛṣṭhena romayuktena vaidhavyaṃ labhate dhruvam

bhugnena vinatenāpi saśireṇāpi duḥkhitā //
ṛjvī kṛkāṭikā śreṣṭhā samāṃsā ca samunnatā

śuṣkā śirālā romāḍhyā viśālā kuṭilāśubhā//
māṃsalo vartulaḥ kaṃṭhaḥ praśastaścaturaṃgulaḥ

śastā grīvā trirekhāṃkā tvavyaktāsthiḥ susaṃhatā //
nirmāṃsā cipiṭā dīrghāsthapuṭā na śubhapradā

sthūlagrīvā ca vidhavā vakragrīvā ca kiṃkarī //
vaṃdhyā dvicipiṭagrīvā hrasvagrīvā ca niḥsutā

cibukaṃdvayaṃgulaṃ śastaṃ vṛttaṃ pīnaṃ sukomalam //
sthūlaṃ dvidhā saṃvibhaktamāyataṃ romaśaṃ tyajet

hanuścibukasaṃlagnā nirlomā sughanāśubhā //
vakrā sthūlā kṛśā hrasvā romaśā na śubhapradā

śastau kapolau vāmākṣyāḥ pīnau vṛttau samunnatau //
romaśau paruṣau nimnau nirmāṃsau parivarjayet

samaṃ samāṃsaṃ susnigdhaṃ svāmodaṃ vartulaṃ mukham //
janetṛvadanacchāyaṃ dhanyānāmiha jāyate

pāṭalo vartulaḥ snigdho lekhābhūṣitamadhyabhūḥ //
sīmaṃtinī nāmadharo dharājāni priyo bhavet

kṛśaḥ pralaṃbaḥ sphuṭito rūkṣo daurbhāgyasūcakaḥ //
śyāvaḥ sthūlo'dharoṣṭhaḥ syādvaidhavya kalahapradaḥ

masṛṇo mattakāśinyāścottaroṣṭhaḥ subhogadaḥ //
kiṃcinmadhyonnato'romā viparīto viruddhakṛt

gokṣīrasannibhāḥ snigdhā dvātriṃśaddaśanāḥ śubhāḥ //
adhastādupariṣṭācca samāḥ stokasamunnatāḥ

pītāḥ śyāvāśca daśanāḥ sthūlādīrghādvipaṃktayaḥ //
śuktyākārāśca viralā duḥkhadaurbhāgyakāraṇam

adhastādadhikairdaṃtairmātaraṃ bhakṣayetsphuṭam //
patihīnā ca vikaṭaiḥ kulaṭā viralairbhavet

jihveṣṭamiṣṭabhoktrī syācchoṇāmṛdvī tathāsitā //
duḥkhāya madhyasaṃkīrṇā purobhāgasavistarā

sitayā toyamaraṇaṃ śyāmayā kalahapriyā /
daridriṇī māṃsalayā laṃbayā'bhakṣyabhakṣiṇī

viśālayā rasanayā pramadātipramādabhāk //
snigdhaṃ kokanadābhāsaṃ praśastaṃ tālukomalam

site tāluni vaidhavyaṃ pīte pravrajitā bhavet//
kṛṣṇe'patyaviyogārtā rūkṣe bhūrikuṭuṃbinī

kaṃṭhe sthūlā suvṛttā ca kramatīkṣṇā sulohitā //
apralaṃbā śubhā ghaṃṭī sthūlā kṛṣṇā ca duḥkhadā

alakṣitadvijaṃ kiṃcitkiṃcitphulla kapolakam //
smitaṃ praśastaṃ sudṛśāmanimīlitalocanam

samavṛttapuṭānāsā laghucchidrā śubhāvahā //
sthūlāgrā madhyanamrā ca na praśastā samunnatā

ākuṃcitāruṇāgrā ca vaidhavyakleśadāyinī //
parapreṣyā ca cipiṭā hrasvā dīrghā kalipriyā

dīrghāyuḥ kṛtkṣutaṃ dīrghaṃ yugapaddvitripiṃḍitam //
lalanā locane śaste raktāṃte kṛṣṇatārake

gokṣīravarṇaviśade susnigdhe kṛṣṇapakṣmaṇī //
unnatākṣī na dīrghāyurvṛttākṣī kulaṭā bhavet

meṣākṣīmahiṣākṣī ca kekarākṣī na śobhanā //
kāmagṛhīlā nitarāṃ gopiṃgākṣī sudurvṛtā

pārāvatākṣī duḥśīlā raktākṣī bhartṛghātinī //
koṭarā nayanā duṣṭā gajanetrā na śobhanā

puṃścalī vāmakāṇākṣī vaṃdhyā dakṣiṇakāṇikā //
madhupiṃgākṣī ramaṇī dhanadhānyasamṛddhibhāk

pakṣmabhiḥ sughanaiḥ snigdhaiḥ kṛṣṇaiḥ sūkṣmaiḥ subhāgyabhāk //
kapilairviralaiḥ sthūlairniṃdyā bhavati bhāminī

bhruvau suvartule tanvyāḥ snigdhe kṛṣṇe asaṃhate //
praśaste mṛduromāṇau subhruvaḥ kārmukākṛtī

khararomā ca pṛthulā vikīrṇā saralā striyāḥ //
na bhrūḥ praśastā militā dīrgharomā ca piṃgalā

laṃbau karṇau śubhāvartau sukhadau ca śubhapradau //
śaṣkulīrahitau niṃdyau śirālau kuṭilau kṛśau

bhālaḥ śirāvirahito nirlomārdheṃdu sannibhaḥ //
animnastryaṃgulo nāryāḥ saubhāgyārogyakāraṇam

vyakta svastikarekhaṃ ca lalāṭaṃ rājyasaṃpade //
pralaṃbaṃ mastakaṃ yasyā devaraṃ hanti sā dhruvam

romaśena śirālena prāṃśunā rogiṇī matā

sīmantaḥ saralaḥ śasto mauliḥ śastaḥ samunnataḥ //
gajakuṃbhanibhāvṛttaiḥ saubhāgyaiśvaryasūcakaiḥ

sthūlamūrdhā ca vidhavā dīrghaśīrṣā ca baṃdhakī //
viśālenāpi śirasā bhaveddaurbhāgyabhājanam

keśā alikulacchāyāḥ sūkṣmāḥ snigdhāḥ sukomalāḥ //
kiṃcidākuṃcitāgrāśca kuṭilāścātiśobhanāḥ

paruṣāḥ sphuṭitāgrāśca viralāśca śiroruhāḥ //
piṃgalā laghavo rūkṣā duḥkhadāridryabaṃdhadāḥ

bhruvorantarlalāṭe vā maśako rājyasūcakaḥ //
vāme kapole maśakaḥ śoṇo miṣṭānnadaḥ striyāḥ

tilakaṃ lāṃchanaṃ vāpi hṛdi saubhāgyakāraṇam //
yasyā dakṣiṇavakṣoje śoṇe tilakalāṃchane

kanyā catuṣṭayaṃ sūte sūte sā ca sutatrayam //
tilakaṃ lāṃchanaṃ śoṇaṃ yasyā vāme kuce bhavet

ekaṃ putraṃ prasūyādau tataḥ sā vidhavā bhavet //
guhyasya dakṣiṇe bhāge tilakaṃ yadi yoṣitaḥ

tadā kṣitipateḥ patnī sūte vā kṣitipaṃ sutam //
nāsāgre maśakaḥ śoṇo mahiṣyā eva jāyate

kṛṣṇaḥ sa eva bhartṛghnyāḥ puṃścalyāśca prakīrtitaḥ //
nābheradhastāttilakaṃ maśako lāṃchanaṃ śubham

maśakastilakaṃ cihnaṃ gulphadeśe daridrakṛta //
kare karṇe kapole vā kaṇṭhe vāme bhavedyadi

eṣāṃ trayāṇāmekaṃ tu prāggarbhe putradaṃ bhavet //
bhālagena triśūlena nirmitena svayaṃbhuvā

nitaṃbinī sahasrāṇāṃ svāmitvaṃ yoṣidāpnuyāt //
suptā parasparaṃ yātu daṃtānkiṭikiṭāyate

sulakṣmāpi na sā śastā yā kiṃcitpralapettathā //
pāṇau pradakṣiṇāvarto dharmyo vāmo na śobhanaḥ

nābhau śrutāvurasi vā dakṣiṇāvarta īḍitaḥ //
sukhāya dakṣiṇāvartaḥ pṛṣṭhavaṃśasya dakṣiṇe

antaḥpṛṣṭhaṃ nābhisamo bahvāyuḥ putravardhanaḥ //
rājapatnyāḥ pradṛśyeta bhagamaulau pradakṣiṇaḥ

sacecchakaṭabhaṃgaḥsyādbahvapatyasukhapradaḥ //
kaṭigo guhyavedhena patyapatyanipātanaḥ

syātāmudaravedhena pṛṣṭhāvartau na śobhanau //
ekena haṃti bhartāraṃ bhavedanyena puṃ ścalī

kaṇṭhago dakṣiṇāvarto duḥkhavaidhavyahetukaḥ //
sīmantetha lalāṭe vā tyājyo dūrātprayatnataḥ

sā patiṃ haṃti varṣeṇa yasyā madhye kṛkāṭikam//
pradakṣiṇo vā vāmo vā romṇāmāvarttakaḥ striyāḥ

eko vā mūrdhani dvau vā vāme vāmagatī yadi //
ādaśāhaṃ patighnau tau tyājyau dūrātsubuddhinā

kaṭyāvartā ca kulaṭā nābhyāvartā pativratā //
pṛṣṭhāvartā ca bhartṛghnī kulaṭā vātha jāyate

skaṃda uvāca //
sulakṣaṇāpi duḥśīlā kulakṣaṇa śiromaṇiḥ //
alakṣaṇāpi sā sādhvī sarvalakṣaṇabhūstu sā

sulakṣaṇā sucāritrā svādhīnā patidevatā //
viśveśānugrahādeva gṛhe yoṣidavāpyate

alakṛtāḥ svavāsinyo yābhiḥ prāktanajanmani //
nānāvidhairalaṃkāraistāḥ surūpā bhavaṃti hi

sutīrtheṣu vapuryābhiḥ kṣayitaṃ vā vihāyitam //
tā lāvaṇyataraṃgiṇyo bhavaṃtīha sulakṣaṇāḥ

arcitā jagatāṃ mātā yābhirmṛḍavadhūriva //
tā bhavaṃti sucāritrā yoṣāḥ svādhīnabha rtṛkāḥ

svādhīna patikānāṃ ca suśīlānāṃ mṛgīdṛśām //
svargāpavargāvatraiva sulakṣaṇa phalaṃ hi tat

sulakṣaṇaiḥ sucaritairapi maṃdāyuṣaṃ patim //
dīrghāyuṣaṃ prakurvaṃti pramadāḥ pramadāspadam

ataḥ sulakṣaṇā yoṣā pariṇeyā vicakṣaṇaiḥ //
lakṣaṇāni parīkṣyādau hitvā durlakṣaṇānyapi

lakṣaṇāni mayoktāni sukhāya gṛhamedhinām//
vivāhānapi vakṣyāmi tannibodha ghaṭodbhava

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ caturthe kāśīkhaṃḍe pūrvārddhe strīlakṣaṇavarṇanaṃnāma saptatriṃśo'dhyāyaḥ