Skanda Purana · Chapter 4.33

// agastya uvāca // //
skaṃdajñānodatīrthasya māhātmyaṃ vada sāṃpratam //
jñānavāpīṃ praśaṃsaṃti yataḥ svargaukasopyalam

// skaṃda uvāca // //
ghaṭodbhava mahāprājña śṛṇu pāpapraṇodinīm //
jñānavāpyāḥ samutpattiṃ kathyamānāṃ mayādhunā

anādisiddhe saṃsāre purā devayuge mune //
prāptaḥ kutaścidīśānaścaransvairamitastataḥ

na varṣaṃti yadābhrāṇi na prāvartaṃta nimragāḥ //
jalābhilāṣo na yadā snānapānādi karmaṇi

kṣārasvādūdayoreva yadāsījjaladarśanam //
prathivyāṃ narasaṃcāre vatarmāne kvacitkvacit

nirvāṇakamalākṣetraṃ śrīmadānaṃdakānanam //
mahāśmaśānaṃ sarveṣāṃ bījānāṃ paramūṣaram

mahāśayanasuptānāṃ jaṃtūnāṃ pratibodhakam //
saṃsārasāgarāvarta patajjaṃtutaraṃḍakam

yātāyātātisaṃkhinna jaṃtuviśrāmamaṃḍapama //
anekajanmaguṇita karmasūtracchidākṣuram

saccidānaṃdanilayaṃ parabrahmarasāyanam //
sukhasaṃtānajanakaṃ mokṣasādhanasiddhidam

praviśya kṣetrametatsa īśāno jaṭilastadā //
lasattriśūlavimalaraśmijālasamākulaḥ

āluloke mahāliṃgaṃ vaikuṃṭhaparameṣṭhinoḥ //
mahāhamahamikāyāṃ prādurāsa yadāditaḥ

jyotirmayībhirmālābhiḥ paritaḥ pariveṣṭitam //
vṛṃdairvṛṃdārakarṣīṇāṃ gaṇānāṃ ca niraṃtaram

siddhānāṃ yogināṃ stomairarcyamānaṃ niraṃtaram //
gīyamānaṃ ca gaṃdharvaiḥ stūyamānaṃ ca cāraṇaiḥ

aṃgahārairapsarobhiḥ sevyamānamanekadhā //
nīrājyamānaṃ satataṃ nāgībhirmaṇidīpakaiḥ

vidyādharīkinnarībhistrikālaṃ kṛtamaṃḍanam //
amarīcamarīrāji vījyamānamitastataḥ

asyeśānasya talliṃgaṃ dṛṣṭvecchetyabhavattadā //
snapayāmi mahalliṃgaṃ kalaśaiḥ śītalairjalaiḥ

cakhāna ca triśūlena dakṣiṇāśopakaṃṭhataḥ //
kuṃḍaṃ pracaṃḍavegena rudrorudravapurdharaḥ

pṛthivyāvaraṇāṃbhāṃsi niṣkrāṃtāni tadā mune //
bhūpramāṇāddaśaguṇairyairiyaṃ vasudhāvṛtā

tairjalaiḥ snāpayāṃcakre tvatspṛṣṭairanyadehibhiḥ
tuṣārairjāḍyavidhurairjaṃjapūkaughahāribhiḥ

sanmanobhirivātyacchairanacchairvyomavartmavat //
jyotsnāvadujjvalacchāyaiḥ pāvanaiḥ śaṃbhunāmavat

pīyūṣavatsvādutaraiḥ sukhasparśairgavāṃgavat //
niṣpāpadhīvadgaṃbhīraistaralaiḥ pāpiśarmavat

vijitābjamahāgaṃdhaiḥ pāṭalāmodamodibhiḥ //
adṛṣṭapūrvalokānāṃ manonayanahāribhiḥ

ajñānatāpasaṃtapta prāṇiprāṇaikarakṣibhiḥ //
paṃcāmṛtānāṃ kalaśaiḥ snapanātiphalapradaiḥ

śraddhopasparśi dṛdayaliṃga tritayahetubhiḥ //
ajñānatimirārkābhairjñānadāna nidāyakaiḥ

viśvabharturumāsparśasukhātisukhakāribhiḥ //
mahāvabhṛthasusnāna mahāśuddhividhāyibhiḥ

sahasradhāraiḥ kalaśaiḥ sa īśāno ghaṭodbhava //
sahasrakṛtvaḥ snapayāmāsa saṃhṛṣṭamānasaḥ

tataḥ prasanno bhagavānviśvātmā viśvalocanaḥ //
tamuvāca tadeśānaṃ rudraṃ rudravapurdharam

tava prasannosmīśāna karmaṇānena suvrata //
guruṇānanyapūrveṇa mamātiprītikāriṇā

tatastvaṃ jaṭileśāna varaṃ brūhi tapodhana //
adeyaṃ na tavāstyadya mahodyamaparāyaṇa

// īśāna uvāca // //
yadi prasanno deveśa varayogyosmyahaṃ yadi //
tadetadatulaṃ tīrthaṃ tava nāmnāstu śaṃkara

//viśveśvara uvāca //
trilokyāṃ yāni tīrthāni bhūrbhuvaḥsvaḥ sthitānyapi //
tebhyokhilebhyastīrthebhyaḥ śivatīrthamidaṃ param

śivajñānamiti brūyuḥ śivaśabdārthaciṃtakāḥ //
tacca jñānaṃ dravībhūtamiha me mahimodayāt

ato jñānoda nāmaitattīrthaṃ trailokyaviśrutam //
asya darśanamātreṇa sarvapāpaiḥ pramucyate/

jñānodatīrthasaṃsparśādaśvamedhaphalaṃ labhet //
sparśanācamanābhyāṃ ca rājasūyāśvamedhayoḥ

phalgutīrthe naraḥ snātvā saṃtarpya ca pitāmahān //
yatphalaṃ samavāpnoti tadatra śrāddhakarmaṇā

gurupuṣyāsitāṣṭamyāṃ vyatīpāto yadā bhavet //
tadātra śrāddhakaraṇādgayākoṭiguṇaṃ bhavet

yatphalaṃ samavāpnoti pitṝnsaṃtarpya puṣkare //
tatphalaṃ koṭiguṇitaṃ jñānatīrthe tilodakaiḥ

sannihatyāṃ kurukṣetre tamograste vivasvati //
yatphalaṃ piṃḍadānena tajjñānode dine dine

piṃḍanirvapaṇaṃ yeṣāṃ jñānatīrthe sutaiḥ kṛtam//
modaṃte śivaloke te yāvadābhūtasaṃplavam

aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāmupavāsī narottamaḥ //
prātaḥ snātvātha pītāṃbhastvaṃtarliṃgamayo bhavet

ekādaśyāmupoṣyātra prāśnāti culukatrayam //
hṛdaye tasya jāyaṃte trīṇi liṃgānyasaṃśayam

īśānatīrthe yaḥ snātvā viśeṣātsomavāsare ///
saṃtarpya devarṣi pitṝndattvā dānama svaśaktitaḥ

tataḥ samarcya śrīliṃgaṃ mahāsaṃbhāravistaraiḥ //
atrāpi dattvā nānārthānkṛtakṛtyobhavennaraḥ

upāsya saṃdhyāṃ jñānode yatpāpaṃ kālalopajam /
kṣaṇena tadapākṛtya jñānavāñjāyate dvijaḥ

śivatīrthamidaṃ proktaṃ jñānatīrthamidaṃ śubham //
tārakākhyamidaṃ tīrthaṃ mokṣatīrthamidaṃ dhuvam

smaraṇādapi pāpaugho jñānodasya kṣayeddhruvam //
darśanātsparśanātsnānātpānāddharmādisaṃbhavaḥ

ḍākinīśākinī bhūtapretavetālarākṣasāḥ //
grahāḥ kūṣmāṃḍajhoṭiṃgāḥ kālakarṇī śiśugrahāḥ

jvarāpasmāravisphoṭadvitīyakacaturthakāḥ //
sarve praśamamāyāṃti śivartārthajalekṣaṇāt//

jñānodatīrthapānīyairliṃgaṃ yaḥ snāpayetsudhīḥ //
sarvatīrthodakaistena dhruvaṃ saṃsnāpitaṃ bhavet

jñānarūpoha mevātra dravamūrtiṃ vidhāya ca //
jāḍyavidhvaṃsanaṃ kuryāṃ kuryāṃ jñānopadeśanam

iti dattvā varāñchaṃbhustatraivāṃtaradhīyata //
kṛtakṛtyamivātmānaṃ sopyamaṃstatriśūlabhṛt

īśāno jaṭilo rudrastatprāśya paramodakam//
avāptavānparaṃ jñānaṃ yena nirvṛtimāptavān

// skaṃda uvāca // //
kalaśodbhava citrārthamitihāsaṃ purātanam //
jñānavāpyāṃ hi yadvṛttaṃ tadākhyāmi niśāmaya

harisvāmīti vikhyātaḥ kāśyāmāsīdvijaḥ purā //
tasyaikā tanayā jātā rūpeṇā'pratimā bhuvi

na samā śīlasaṃpattyā tasyā kācana bhūtale //
kalākalāpakuśalā svareṇajitakokilā

na nārī tādṛgastīha nā bharī kinnarī na ca [//
vidyādharī na no nāgī gaṃdharvī nāsurī na ca

sarvasauṃdaryanilayā sarvalakṣaṇasatkhaniḥ //
adhiśete dhruvaṃ dhvāṃtaṃ tanmauliṃ bradhna sādhvasāt

tadāsya śaraṇaṃ yāto manye darśabhayācchaśī //
divāpi na tyajettāṃ tu trastaścaṃḍamarīcitaḥ

tadbhrūrbhramararājīva gaṃḍapatralatāṃtare //
udaṃcannyaṃcaduḍḍīna gaterabhyāsabhājinī

taccārulocanakṣetre vicaraṃtau ca khaṃjanau //
sadaiva śāradīṃ prītiṃ nirviśete nijecchayā

sudatyā radanaśreṇī chedeṣu viṣameṣuṇā //
vihitā kāṃcanī rekhā kveṃdāvetāvatī kalā

prāyo madana bhūpāla harmya ratnāṃtare śubhe //
jitapravālasucchāye tasyā radanavāsasī

svarge martye ca pātāle naiṣā rekhā kvacitstriyām//
tatkaṃṭharekhātritaya vyājena śapate smaraḥ

śaṃke citta bhuvo rājño lasatpaṭakuṭīdvayam //
anarghyaratnakośāḍhyaṃ tamyā vakṣoruhadvayam

anaṃgabhū niyamato'dṛśye madhye natabhruvaḥ //
romālīlakṣikāmūrdhvāmiva yaṣṭiṃ vidhirvyadhāt

tasyā nābhīdarīṃ prāpya kaṃdarpo'naṃgatā gataḥ //
punaḥ prāptumivāṃgāni tapyate paramaṃ tapaḥ

guruṇaitannitaṃbena mahāmanmatha dīkṣayā //
bhuvi ke ke yuvāno na svādhīnā prāpitādṛśām

ūrustaṃbhena caitasyāḥ staṃbhavatkasyano manaḥ //
tastaṃbhena mune vāpi suvṛttena suvartanam

pādāṃguṣṭhanakhajyotiḥ prabhayā kasya na prabhā //
vivekajanitā'dhvaṃsi mune tasyā mṛgīdṛśaḥ //

sā pratyahaṃ jñānavāpyāṃ snāyaṃ snāyaṃ śivālaye //
saṃmārjanādi karmāṇi kurute'nanyamānasā

tatpādapratibiṃbeṣu rekhā śaṣpāṃkuraṃ caran //
nānyadvanāṃtaraṃ yāti kāśyāṃ yūnāṃ manomṛgaḥ

tadāsya paṃkajaṃ hitvā yūnāṃ netrālimālayā //
na latāṃtaramāsevi apyāmodaprasūnayuk

sulocanāpi sā kanyā prekṣetāsyaṃ na kasyacit //
suśravā api sā bālā nādatte kasyacidvacaḥ

suśīlā śīlasaṃpannā rahastadvirahāturaiḥ //
prārthitāpi surūpāḍhyairnābhilāṣaṃ babaṃdha sā

dhanaistasyājanetāpi yuvabhiḥ prārthito bahu //
nāśakattāṃ sulīlāṃ sadātuṃ śīlorjitaśriyam

jñānodatīrthabhajanātsā suśīlā kumāgkiā //
bahiraṃtastadā'drākṣītsarvaliṃgamayaṃ jagata

kadācidekadā tāṃ tu prasuptāṃ sadanāṃgaṇe //
mohito rūpasaṃpattyā kaścidvidyādharo'harat

vyomavartmanitāṃ rātrau yāvanmalayaparvatam //
sa ninīṣati tāvacca vidyunmālī samāgataḥ

rākṣaso bhīṣaṇavapuḥ kapālakṛtakuṃḍalaḥ //
vasārudhiraliptāṃgaḥ śmaśrulaḥ piṃgalocanaḥ

rākṣasa uvāca // //
mamadṛggocaraṃ yāto vidyādharakumāraka //
adya tvāmetayā sārdhaṃ preṣayāmi yamālayam

iti śrutvātha sā vākyaṃ vyāghrāghrātā mṛgī yathā //
cakaṃpe'tīva saṃbhītā kadalīdalavanmuhuḥ

nijaghāna triśūlena rakṣo vidyādharaṃ ca tam //
vidyādharakumāropi nitarāṃ madhurākṛtiḥ

tadbhīṣaṇatriśūlena bhinnosko mahābalaḥ //
jaghāna muṣṭighātena vajrapātopamena tam

naramāṃsavasāmattaṃ vidyunmālinamāhave //
cūrṇito muṣṭipātena so'patadvasudhātale

rākṣaso mṛtyuvaśago vajreṇeva mahīdharaḥ //
vidyādharopi tacchūlaghātena vikalīkṛtaḥ

uvāca gadgadaṃ vākyaṃ vighūrṇita vilocanaḥ //
priye mudhā samānītā suśityardhoktimuccaran

jahau prāṇānraṇe vīrastāṃ priyāṃ paritaḥ smaran

ananyapūrvasaṃsparśa sukhaṃ samanubhūya sā //
tameva ca patiṃ matvā cakre śokāgnisāttanum

liṃgatrayaśarīriṇyāstasyāḥ sānnidhyataḥ sa hi //
divyaṃ vapuḥ samāsādya rākṣasastridivaṃ yayau

raṇe paṇīkṛtaprāṇo vidyādharasutopi saḥ //
aṃte priyāṃ smaranprāpa janurmalayaketutaḥ

dhyāyaṃtī sāpi taṃ bālā vidyādharakumārakam//
virahāgnau visṛṣṭāsuḥ karṇāṭe janmabhāgabhūt

suto malayaketostāṃ kālena pariṇītavān //
mālyaketuranaṃgaśrīḥ pitrā dattāṃ kalāvatīm

sāpi prāgvāsanāyogālliṃgārcanaratā satī //
hitvā malayajakṣodaṃ vibhūtiṃ bahvamaṃsta vai//

muktā vaidūrya māṇikya puṣparāgebhya eva sā //
mene rudrākṣanepadhyamanarghyaṃ garbhasuṃdarī

kalāvatī mālyaketuṃ patiṃ prāpya pativratā //
apatyatritayaṃ lebhe divyabhogasamṛddhibhāk

ekadā kaścidaudīcyo mālyaketuṃ nareśvaram //
citrakṛccitrapaṭikāṃ citrāṃ darśitavānatha

tāṃ tu citrapaṭīṃ rājā kalāvatyai samarpayat //
sātha citrapaṭīṃ ramyāṃ saṃprahṛṣṭatanūruhā

muhurmuhuḥ prapaśyaṃtī rahasi prāṇadevatām //
visasmāra svamapi ca samādhistheva yoginī

kṣaṇamunmīlya nayane kṛtvā netrātithiṃ paṭīm //
tarjanyagramathotkṣipya svātmānaṃ samabodhayat

saṃbhedoyamase ramya upalolārkamagrataḥ //
upaśrīkeśavapadaṃ varaṇaiṣā saridvarā

svageṃ prārthitasaṃsparśā saiṣā svargataraṃgiṇī //
udagvahābhilaṣyaṃti yāṃ divodyusadaḥ sadā

alakṣyāmokṣalakṣmī ryā vedāṃte paripaṭhyate //
vimuktaye satāṃ saiṣā śrīmatī maṇikarṇikā

maraṇaṃ maṃgalaṃ yatra saphalaṃ yatra jīvitam //
svargastṛṇāyate yatra saiṣā śrīmaṇikarṇikā//

yatra saṃpattisaṃbhārānviśrāṇya nidhanecchayā //
yativrataṃ samālaṃbya tiṣṭhate mūlakaṃdabhuk

yatra trimārgaṃ gāṃgaṃ gāṃ mārgamāṇomṛtānharaḥ //
svamaulibālacaṃdreṇa muktimārgaṃ pradarśayan

saṃsāraṃ yatra durvāraṃ pratārayati śaṃkaraḥ //
mṛtā apyamṛtāyaṃte karṇadhārādyato narāḥ

saṃsārāsārapadavī yatra syādadavīyasī //
karṇe japānmaheśānātkaruṇā varuṇālayāt

aneka bhavasaṃbhūta prabhūta sukṛtairnarāḥ //
karṇe japaṃ bhavaṃ yatra labhaṃte te bhavāpaham

svīkṛtya kṣetrasaṃnyāsaṃ yadbalena mahādhiyaḥ //
tṛṇaṃ kṛtātaṃ manyaṃte seyaṃ śrīmaṇikarṇikā

tṛṇīkṛtya nijaṃ dehaṃ yatra rājarṣisattamaḥ //
hariścaṃdraḥ sapatnīko vyakrīṇādbhūrayaṃ hi sā

abhilaṣyaṃti yatratyamapi vaikuṇṭhavāsinaḥ //
saikataṃ mṛdulaṃ talpaṃ saiṣā śrīmaṇikarṇikā //

aneka janma janita karmasūtraniyaṃtraṇam //
unmucya yatra muktāḥ syuḥ saiṣā śrīmaṇikarṇikā

satyaloke'pi ye lokāste'rthayaṃti niraṃtaram //
yāmaho dīrghanidrāyai seyaṃ śrīmaṇikarṇikā

ayaṃ hi sa kulastaṃbho yatra śrīkālabhairavaḥ //
kṣetrapāpakṛtaḥ śāsti darśayaṃstīvrayātanām

anyatra vihitaṃ pāpaṃ naśyetkāśīnirīkṣaṇāt //
kāśyāṃ kṛtānāṃ pāpānāṃ dāruṇeyaṃ tu yātanā

kapālamocanaṃ tīrthametattadapi pāvanam //
kapālaṃ patitaṃ yatra vidherbhairavapāṇitaḥ

ṛṇatrayādvimucyaṃte yatra snātā narotamāḥ //
tīrthaṃ viśuddhijanakaṃ tadetadṛṇamocanam

praṇavākhyaṃ paraṃbrahma yatra nityaṃ prakāśate //
sapaṃcāyatanopeta ॐkāreśoyamadbhutaḥ

aśca uśca makāraśca nādobiṃduśca paṃcamaḥ //
paṃcātmakaṃ paraṃbrahma yatra nityaṃ prakāśate

eṣā matsyodarī ramyā yatsnāto mānavottamaḥ //
māturjātūdaradarīṃ na viśedeṣa niścayaḥ

trilocanoyaṃ bhagavānkuryādeva trilocanam//
nijabhaktaṃ kṛpāyuktastvapi deśātaṃra sthitam

asau kāmeśvaro devo yaḥ kāmānpūrayetsatām //
durvāsā api yatrāpa nijakāmamahodayam

svayaṃ līno maheśotra bhaktakāmasamṛddhaye //
tasmātsvarlīnasaṃjñāsya devadevasya śūlinaḥ

vārāṇasyāṃ mahādevo yaḥ purāṇeṣu paṭhyate //
kṣetrābhimānī bhagavāṃstatprāsādoyamadbhutaḥ

asau skaṃdeśvaro devaḥ śraddhayā yadvilokanāt //
ājanmabrahmacaryasya phalamāpnoti mānavaḥ

vināyakeśvaraścāyaṃ sarvasiddhi pradāyakaḥ //
yatsevayā praṇaśyaṃti nṛṇāṃ sarve vināyakāḥ

iyaṃ vārāṇasī devī sākṣānmūrttimayī śubhā //
yasyā vilokanātpuṃsāṃ bhūyo no garbhasaṃbhavaḥ//

pārvatīśvaraliṃgasya mahadāyatanaṃ tvidam //
yatra nityaṃ maheśāno gauryā saha vimuktidaḥ

eṣa bhṛṃgīśvaraḥ śrīmānmahāpātakanāśanaḥ //
jīvanmukto'bhavadbhṛṃgī yasya liṃgasya sevayā

caturvedeśvaraścaiṣa caturvedadharo vidhiḥ //
labhedyadvīkṣaṇādvipro vedādhyayanajaṃ phalam

yajñaiḥ saṃsthāpitaṃ caitalliṃgaṃ yajñeśvarābhidham //
yadarcanāllabhenmartyaḥ sarvayāgaphalaṃ mahat

purāṇeśvara nāmaitalliṃgamaṣṭādaśāṃgulam //
aṣṭādaśānāṃ vidyānāṃ syādādhāro yadīkṣaṇāt

dharmaśāstreśvaraścāyaṃ smṛtibhiśca pratiṣṭhitaḥ //
smṛtyadhyayanajaṃ puṇyaṃ yadvilokanato bhavet

sārasvatamidaṃ liṃgaṃ sarvajāḍyavināśakṛt //
sarvatīrtheśvaraṃ liṃgametatsadyo viśuddhidam

śaileśvarasya liṃgasya maṃḍapoyaṃ mahādbhutaḥ //
sarveṣāṃ ratnajātānāṃ yo bibharti parāṃ śriyam

saptasāgarasaṃjñaṃ vai liṃgametanmanoharam //
yadvīkṣaṇāllabhenmartyaḥ saptābdhisnānajaṃ phalam

asau maṃtreśvaraḥ śrīmānmaṃtrajāpyaphalapradaḥ //
saptakoṭimahāmaṃtraiḥ sthāpito yaḥ purā yuge

tripureśasya liṃgasya puraḥ kuṃḍamidaṃ mahat //
tripuraiḥ khānitaṃ pūrvaṃ tripurāripriyaṃ param

idaṃ vāṇeśvaraṃ liṃgaṃ sahasrabhujapūjitam //
dvibhujasyāpi bāṇasya sahasrabhujahetukam

vairocaneśvaraścaiṣa puraḥ prahlādakeśavāt //
balikeśavanāmāsāveṣa nāradakeśavaḥ

ādikeśava pūrveṇa tvayamādityakeśavaḥ //
bhīṣmakeśavanāmāsau dattātreyeśvarastvayam

dattātreyeśvarātpūrvameṣa ādi gadādharaḥ //
bhṛgukeśavanāmāsāveṣa vāmanakeśavaḥ

naranārāyaṇāvetau yajñavārāhakeśavaḥ //
vidāranārasiṃhoyaṃ gopīgoviṃda eṣa ha

eṣa lakṣmīnṛsiṃhasya prāsādo ratnaketanaḥ //
yasya prasādātprahlādaḥ padamaiṃdramavāptavān

akharvasiddhidaḥ puṃsāmeṣa kharvavināyakaḥ //
śeṣamādhavanāmāsau śeṣeṇa sthāpitaḥ purā

yasya bhaktā na dahyaṃte tvapi saṃvartavahninā //
śaṃkhamādhavanāmāsau śaṃkhaṃ hatvātra saṃsthitaḥ

idaṃ sārasvataṃ srotaḥ paraṃ brahmarasāyanam //
sarasvatyā mahānadyāḥ saṃgamo yatra gaṃgayā

yatrāplutā narā bhūyaḥ saṃbhavaṃti na bhūtale //
śrībiṃdumādhavastveṣa sākṣāllakṣmīpatiḥ paraḥ

śraddhayā yaṃ namanmartyo na vasedgarbhaveśmani //
na dāridryamavāpnoti vyādhibhirnābhibhūyate

biṃdumādhavabhakto yastaṃ yamopi namasyati //
praṇavātmā ya eko'sti nādabiṃdu svarūpadhṛk

amūrtaṃ yatparaṃ brahma biṃdumādhava eva saḥ //
etatpaṃcanadaṃ tīrthaṃ paṃcabrahmātmasaṃjñakam

yatra snāto na gṛhṇīyāccharīraṃ pāṃcabhautikam //
eṣā sā maṃgalāgaurī kāśyāṃ paramamaṃgalam

yatprasādādavāpnoti naro'tra ca paratra ca //
mayūkhādityasaṃjñoyaṃ raśmimālī tamopahaḥ

gabhastīśo mahāliṃgametaddivyamahaḥpradam //
mṛkaṃḍusūnunāpyatra tapastaptaṃ purā mahat

liṃgaṃ saṃsthāpya paramaṃ svanāmnāyuḥpradaṃ param //
kiraṇeśvaranāmaitalliṃgaṃ trailokyaviśrutam

sakṛnna tamidaṃ lokaṃ nayetkiraṇamālinaḥ //
dhautapāpeśvaraṃ liṃgametatpātakadhāvanam

nirvāṇanarasiṃhoyaṃ bhaktanirvāṇakāraṇam //
maṇipradīpanāgoyaṃ mahāmaṇivibhūṣaṇaḥ

yadarcanānnaro jātu na nāgaiḥ paribhūyate //
kapileśamidaṃ liṃgaṃ kapilena pratiṣṭhitam//

mucyaṃte kapayopyasya darśanātkimu mānavāḥ //
priyavrateśvaraṃ liṃgaṃ mahadetatprakāśate

yasyārcanāllabhejjaṃtuḥ priyatvaṃ sarvajantuṣu //
idamāyatanaṃ śreṣṭhaṃ maṇimāṇikyanirmitam

śrīmataḥ kālarājasya kalikālārtihāriṇaḥ //
nijabhaktaṃ janaṃ pāti yaḥ pāpātpāpabhakṣaṇaḥ

kṣetravighnakarānpāpānyātayanyātanā śataiḥ //
iyaṃ maṃdākinī ramyā tapastaptumihāgatā

kāśīvāsasukhaṃ prāpya nādyāpi divamīhate //
snātvātra saṃtarpya pitṝñchrāddhaṃ kṛtvā vidhānataḥ

naro na narakaṃ paśyedapi duṣkṛtakarmakṛt //
yāni kāni ca liṃgāni kāśyāṃ saṃti sahasraśaḥ

ratnabhūtamidaṃ teṣu liṃgaṃ ratneśvarābhidham //
ratneśvaraprasādena bhuktvā ratnānyanekaśaḥ

puruṣārthamahāratnaṃ nirvāṇaṃ ko na labdhavān //
kṛttivāseśvarasyaiṣā mahāprāsādanirmitiḥ //

yāṃ dṛṣṭvāpi naro dūrātkṛttivāsaḥ padaṃ labhet //
sarveṣāmapi liṃgānāṃ maulitvaṃ kṛttivāsasaḥ

ॐkāreśaḥ śikhā jñeyā locanāni trilocanaḥ //
gokarṇabhārabhūteśau tatkarṇau parikīrtitau

viśveśvarāvimuktau ca dvāvetau dakṣiṇau karau //
dharmeśamaṇikarṇeśau dvau karau dakṣiṇetarau

kāleśvarakapardīśau caraṇāvatinirmalau //
jyeṣṭheśvaro nitaṃbaśca nābhirvai madhyameśvaraḥ

kapardosya mahādevaḥ śirobhūṣā śrutīśvaraḥ //
caṃdreśo hṛdayaṃ tasya ātmā vīreśvaraḥ paraḥ

liṃgaṃ tasya tu kedāraḥ śukraṃ śukreśvaraṃ viduḥ //
anyāni yāni liṃgāni paraḥ koṭi śatāni ca

jñeyāni nakhalomāni vapuṣo bhūṣaṇānyapi //
yāvetau dakṣiṇau hastau nityanirvāṇadau hi tau

jaṃtūnāmabhayaṃ dattvā patatāṃ mohasāgare //
iyaṃ durgā bhagavatī pitṛliṃgamidaṃ param

iyaṃ hi citraghaṃṭeśī ghaṃṭākarṇa hradastvayam //
iyaṃ sā lalitā gaurī viśālākṣīyamadbhutā

āśāvināyakastveṣa dharmakūpoyamadbhutaḥ //
yatra piṃḍānnaro dattvā pitṝnbrahmapadaṃ nayet

eṣā viśvabhujā devī viśvaikajananī parā //
asau baṃdī mahādevī nityaṃ trailokyavaṃditā

nigaḍasthānapi janānpāśānmocayati smṛtā//
daśāśvamedhikaṃ tīrthametattrailokyavaṃditam

yatrāhutitrayeṇāpi agnihotraphalaṃ labhet //
prayāgākhyamidaṃ srotaḥ sarvatīrthottamottamam

aśokākhyamidaṃ tīrthaṃ gaṃgākeśava eṣa vai//
mokṣadvāramidaṃ śreṣṭhaṃ svarga dvāramidaṃ viduḥ

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ caturthe kāśīkhaṃḍe pūrvārddhe jñānavāpīvarṇanaṃ nāma trayastriṃśattamo'dhyāyaḥ