Skanda Purana · Chapter 4.11

agastiruvāca // //
śṛṇu suśroṇi subhage vaiśvānarasamudbhavam //
puṇyaśīlasuśīlābhyāṃ yathoktaṃ śivaśarmaṇe

atha kālena tadyoṣidaṃtarvatnī babhūva ha //
vidhivadvihite tena garbhādhānākhya karmaṇi

tataḥ puṃsavanaṃ tena spaṃdanātprāgvipaścitā //
gṛhyoktavidhinā samyakkṛtaṃ puṃstvavivṛddhaye

sīmantothāṣṭame māsi garbharūpasamṛddhikṛt //
sukhaprasava siddhyai ca tenākāri kriyāvidā

athātaḥ satsutārāsu tārādhipa varānanaḥ //
keṃdre gurau śubhe lagne sugraheṣvayugeṣu ca

ariṣṭaṃ dīpayandīptyā sarvāriṣṭavināśakṛt //
tanayo nāma tasyāṃ tu śuciṣmatyāṃ babhūva ha

sadyaḥ samastasukhado bhūrbhuvaḥsvarnivāsinām //
gaṃdhavāhāgandhavāhādigvadhūmukhavāsanāḥ

iṣṭagandhaprasūnaughairvavarṣuste ghanāghanāḥ //
devadundubhayo neduḥ praseduḥ sarvatodiśaḥ

paritaḥ saritaḥ svacchā bhūtānāṃ mānasaiḥ saha ९ //
tamo'tāmyattu nitarāṃ rajopi virajobhavat

sattvāḥ sattvasamāyuktā vasudhāsīcchubhā tadā //
kalyāṇī sarvato vāṇī prāṇinaḥ prīṇayaṃtyabhūt

tilottamorvaśīraṃbhā prabhā vidyutprabhā śubhā //
sumaṃgalā śubhālāpā suśīlāḍyā(?) varāṃganāḥ

kvaṇatkaṃkaṇa pātrāṇi kṛtvā karatalaṃ mudā //
muktamuktāphalāḍhyāni yakṣakardamavaṃti ca

vajravaidūrya dīpāni haridrā lepanāni ca //
gārutmataikarūpāṇi śaṃkhaśuktidadhīni ca

padmarāgapravālākhyaratnakuṃkumavaṃti ca //
gomedapuṣparāgeṃdra nīlasanmālyabhāṃji ca

vidyādharyaśca kinnaryastathā'maryaḥ sahasraśaḥ //
cāmara vyagrahastāgra maṃgaladravyapāṇayaḥ

gaṃdharvoragayakṣāṇāṃ suvāsinyaḥ śubhasvarāḥ //
gāyaṃtyo lalitaṃ gītaṃ tatrājagmuranekaśaḥ

marīciratri pulahaḥ pulastyaḥ kraturaṃgirāḥ //
vasiṣṭhaḥ kaśyapaścāhaṃ vibhāṃḍo māṃḍavīsutaḥ

lomaśo lomacaraṇo bharadvājotha gautamaḥ //
bhṛgustu gālavo gargo jātūkarṇyaḥ parāśaraḥ

āpastaṃbo yājñavalkya dakṣavālmīkimudgalāḥ //
śātātapaśca likhitaḥ śilādaḥ śaṃkhauṃchabhuk

jamadagniśca saṃvarto mataṃgo bharatoṃśumān //
vyāsaḥ kātyāyanaḥ kutsaḥ śaunakaḥ suśrutaḥ śukaḥ

ṛṣyaśṛṃgotha durvāsā rucirnāradatuṃburū //
uttaṃko vāmadevaśca cyavanositadevalau

śālaṃkāyanahārī tau viśvāmitrothabhārgavaḥ //
mṛkaṃḍaḥ saha putreṇa dālbhya uddālakastathā

dhaumyopamanyuvatsādyā munayo munikanyakāḥ /
tacchāṃtyarthaṃ samājagmurdhanyaṃ viśvānarāśramam

brahmā bṛhaspatiyuto devo garuḍavāhanaḥ //
naṃdi bhṛṃgi samāyukto gauryā saha vṛṣadhvajaḥ

maheṃdramukhyā gīrvāṇā nāgāḥ pātālavāsinaḥ //
ratnānyādāya bahuśaḥ sasaritkā mahābdhayaḥ

sthāvarā jaṃgamaṃ rūpaṃ dhṛtvā yātāḥ sahasraśaḥ //
mahāmahotsave tasminbabhūvākālakaumudī

jātakarma svayaṃ cakre tasya devaḥ pitāmahaḥ //
śrutiṃ vicārya tadrūpāṃ nāmnā gṛhapatistvayam

iti nāma dadau tasmai deyamekādaśehani //
nāmakarmavidhānena tadarthaṃ śrutimuccaran

ayamagnirgṛhapatirgārhapatyaḥ prajāyā vasuvittamaḥ //
agne gṛhapatebhidyumnamabhi saha āyacchasva

agne gṛhapate sthityā parāmapi nidarśayan //
caturnigamamaṃtroktairāśīrbhirabhinaṃdya ca

kṛtvā bālocitāṃ rakṣāṃ hareṇa hariṇā saha //
niryayau haṃsamāruhya sarveṣāṃ prapitāmahaḥ

ahorūpamaho tejastvaho sarvāṃgalakṣaṇam //
aho śuciṣmatībhāgyamāvirāsītsvayaṃ haraḥ

athavā kimidaṃ citraṃ śarvabhaktajaneṣvaho //
āvirbhavetsvayaṃ rudro yatorudrāstadarcakāḥ

iti stuvaṃtastvanyonyaṃ jagmuḥ sarve yathāgatam //
viśvānaraṃ samāpṛcchya saṃprahṛṣṭatanūruhāḥ

ataḥ putraṃ samīhaṃte gṛhasthāśramavāsinaḥ //
putreṇa lokāñjayati śrutireṣā sanātanī

aputrasya gṛhaṃ śūnyamaputrasyārjanaṃ vṛthā //
aputrasyānvayaśchinno nāpavitraṃ hyaputrataḥ

na putrātparamo lābho na putrātparamaṃ sukham //
na putrātparamaṃ mitraṃ paratreha ca kutracit

aurasaḥ kṣetrajaḥ krīto dattaḥ prāptaḥ sutāsutaḥ //
āpatsurakṣitaścānyaḥ putrāḥ saptātra kīrtitāḥ

eṣāmanyatamaḥ kāryo gṛhasthena vipaścitā //
pūrvapūrvaḥ sutaḥ śreyānhīnaḥsyāduttarottaraḥ

// gaṇāvūcatuḥ // //
niṣkramotha caturthe'sya māsi pitrākṛto gṛhāt //
annaprāśanamabdārdhe cūḍābde cārthavatkṛtā

karṇavedhaṃ tataḥ kṛtvā śravaṇarkṣe sakarmavit //
brahmatejobhivṛddhyarthaṃ paṃcame'bde vrataṃ dadau

upākarma tataḥ kṛtvā vedānadhyāpayatsudhīḥ //
tryabdaṃ vedānsavidhinā'dhyaiṣṭa sāṃgapadakramān

vidyājātaṃ samastaṃ ca sākṣimātrādgurormukhāt //
vinayādiguṇānāviṣkurvañjagrāha śaktimān

tatotha navame varṣe pitroḥ śuśrūṣaṇe ratam //
vaiśvānaraṃ gṛhapatiṃ dṛṣṭvā kāmacaro muniḥ

viśvānaroṭajaṃ prāpya devarṣirnāradaḥ sudhīḥ //
papraccha kuśalaṃ tatra gṛhītārghāsanaḥ kramāt

// nārada uvāca // //
viśvānara mahābhāga śuciṣmati śubhavrate //
kurute yuvayorvākyamayaṃ gṛhapatiḥ śiśuḥ

nānyattīrthaṃ na vā devo na gururna ca satkiyā //
vihāya pitrorvacanaṃ nānyo dharmaḥ sutasya hi

na pitroradhikaṃ kiṃcittrilokyāṃ tanayasya hi //
garbhadhāraṇapoṣābhyāṃ piturmātā garīyasī

aṃbhobhirabhiṣicyasvaṃ jananīcaraṇacyutaiḥ //
prāpnuyātsvardhunīśuddha kabaṃdhādhikaśuddhatām

saṃnyastākhilakarmāpi piturvaṃdyo himaskarī //
sarvavaṃdyena yatinā prasūrvaṃdyā prayatnataḥ

idameva tapotyugramidamevaparaṃ vratam //
ayameva paro dharmo yatpitroḥ paritoṣaṇam

manyemānyo nādhamasya tathānyasya yathā yuvām //
sukhākārairvinītasya śiśorgṛhapateraham

vaiśvānarasamabhyehi mamotsaṃge niṣīda bho //
lakṣaṇāni parīkṣehaṃ pāṇiṃ darśaya dakṣiṇam

ityukto muninā bālaḥ pitrorājñāmavāpya saḥ //
praṇamya nāradaṃ śrīmānbhaktyāprahva upāviśat

tato dṛṣṭvāsya sarvāṃgaṃ tālujihvādvijānapi //
ānīya kuṃkumāraktaṃ sūtraṃ ca triguṇīkṛtam

smṛtvā śivau gaṇādhyakṣamūrdhvībhūtamudaṅmukham //
muniḥ parimamau bālamāpādatalamastakam

tiryagūrdhvaṃ samo māne yoṣṭottaraśatāṃgulaḥ //
sa bhavetpṛthivīpālo bālo'yaṃ te yathā dvija

paṃcasūkṣmaḥ paṃcadīrghaḥ saptaraktaḥ ṣaḍunnataḥ //
tripṛthurlaghugaṃbhīro dvātriṃśallakṣaṇastviti

paṃcadīrghāṇi śasyāni yathādīrghāyuṣosya vai //
bhujau netre hanurjānu nāsā'sya tanayasya te

grīvājaṃghā mehanaiśca tribhirhrasvoyamīḍitaḥ //
svareṇa sattvanābhibhyāṃ trigaṃbhīraḥ śiśuḥ śubhaḥ

tvakkeśāṃgulidaśanāḥ parvāṇyaṃgulijānyapi //
tathāsya paṃcasūkṣmāṇi dikpālapadabhāgyathā

vakṣaḥ kukṣyalakaṃ skaṃdha karaṃ vaktraṃ ṣaḍunnatam //
tathā'tra dṛśyate bāle mahadaiśvaryabhāgyathā

pāṇyostale ca netrāṃte tālujihvādharauṣṭhakam //
saptāruṇaṃ ca sanakhamasminrājyasukhapradam

lalāṭakaṭivakṣobhistrivistīrṇo yathāhyasau //
sarvatejotiraiśvaryaṃ tathā prāpsyati nānyathā

kamaṭhīpṛṣṭhakaṭhināvakarmakaraṇau karau //
rājyahetū śiśorasya pādau cādhvani komalau

acchinnā tarjanīṃ vyāpya tathā rekhāsya dṛśyate //
kaniṣṭhā pṛṣṭhaniryātā dīrghāyuṣyaṃ yathārpayet

pādau sumāṃsalau raktau samau sūkṣmau suśaubhanau //
samagulphau svedahīnau snigdhāvaiśvaryasūcakau

svalpābhiḥ kararekhābhirāraktābhiḥ sadāsukhī //
liṃgena kṛśahrasvena rājarājo bhaviṣyati

utkaṃṭāsanagulphāsphignābhirasyāpi vartulā //
dakṣiṇāvartamaruṇaṃ mahadaiśvaryasūcikā

dhāraikā mūtrayatyasmindakṣiṇāvartinī yadi //
gaṃdhaśca mīnamadhunoryadi vīrye tadā nṛpaḥ

vistīrṇau māṃsalau snigdhau sphicāvasya sukhocitau //
vāmāvartau supralaṃbau doṣau digrakṣaṇocitau

śrīvatsavajracakrābja matsyakodaṃḍadaṃḍabhṛt //
tathāsya karagā rekhā yathā syāttridivaspatiḥ

dvātriṃśaddaśanaścāyaṃ karakaṃbu śirodharaḥ //
kauṃcaduṃdubhihaṃsābhra svaraḥ sarveśvarādhikaḥ

madhupiṃgalanetro'sau nainaṃ śrīstyajati kvacit //
paṃcarekhalalāṭastu tathā siṃhodaraḥ śubhaḥ/

ūrdhvarekhāṃkitapado niḥśvasanpadmagaṃdhavān //
acchidrapāṇiḥ sunakho mahālakṣaṇavānayam

kiṃtu sarvaguṇopetaṃ sarvalakṣaṇalakṣitam //
saṃpūrṇanirmalakalaṃ pātayedvidhuvadvidhiḥ

tasmātsarvaprayatnena rakṣaṇīyastvasau śiśuḥ //
guṇopi doṣatāṃ yāti vakrībhūte vidhātari

śaṃke'sya dvādaśevarṣe pratyūho vidyudagnitaḥ //
ityuktvā nārado dhīmānsa jagāma yathāgatam

viśvānaraḥ sapatnīkastacchrutvā nāraderitam //
tadaiva manyamānobhūdvajrapātaṃ sudāruṇam

hāhatosmīti vacasā hṛdayaṃ samatāḍayat //
mūrcchāmavāpa mahatīṃ putraśokasamākulaḥ

śuciṣmatyapi duḥkhārtā rurodātīva duḥsaham //
ārtasvareṇa hārāvairatyaṃta vyākuledriyā

hāśiśo hāguṇanidhe hā piturvākyakāraka //
hā kuto maṃdabhāgyāyā jaṭhare me samāgataḥ

tvadekaputrāṃ hāputrako'tra māṃ trāyate purā //
tvadṛte tvadguṇormyāḍhye patitāṃ śokasāgare

hā bāla hā vimala hā kamalāyatākṣa hā lokalocanacakora kuraṃgalakṣman //
hā tāta tāta nayanābja mayūkhamālinhā māturutsavasahasrasukhaikaheto

hā pūrṇacaṃdramukha hā sunakhāṃgulīka hā cāṭukāravacanāmṛtavīcipūra //
duḥkhaiḥ kiyadbhirahahāṃ gamayātvamāptaḥ kiṃ kiṃ kṛtaṃ gṛhapate na mayā tvadāptyai

nopto balirna bata kāsu ca devatā sutīrthāni kāni na mayādhyuṣitāni vatsa //
ke ke mayā na niyamauṣadhamaṃtrayaṃtrāḥ saṃsādhitāstava kṛte sukṛtaikalabhya

saṃsārasāgaratare hara duḥkhabhāraṃ sāraṃ mukheṃdumabhidarśaya saukhyasiṃdho //
punnāmatīvranarakārṇava vāḍavāgnessaṃjīvayasva pitaraṃ nijavāksudhokṣaiḥ

kiṃdevatā ahaha janmamahotsave'sya jñātveti bhāvimilitā yugapatsamastāḥ //
ekastha sarvaguṇa śīla kalākalāpa sauṃdaryalakṣaṇaparīkṣaṇapūrṇaharṣāḥ

śaṃbho maheśa karuṇākara śūlapāṇe mṛtyuṃjayastvamiti vedavido vadaṃti //
tvaddatta bālatanaye yadi kālakālaḥ syādevamatra vada kasya bhavenna pātaḥ

hā haṃtahaṃtabhavatā bhava tāpahārī kasmādvidhe'tra vidadhe bahubhiḥ prayatnaiḥ //
bālo viśālaguṇasiṃdhumagādhamadhyaṃ sadratnasāramakhilaṃ savidhaṃ vidhāya

hā kālabālakavatī kimutena rājñī tvatkālatāṃ na hṛtavānnasutānaneṃduḥ //
bāleti komalamṛṇāla latāṃgalīlaṃ daṃbholiniṣṭhurakaṭhorakuṭhāradaṃṣṭraḥ

itthaṃ vilapya bahuśo nayanāṃbudhārāsaṃpātajāta taṭinī śatamuttaraṃgam //
sā tokaśokajanitānala tāpataptā procchvasyadīrghavipuloṣṇamaho śuśoṣa

ākarṇya tatkaruṇavatparidevitāni tāni drumā vratatayaḥ kusumāśrupātaiḥ //
prāyo rudaṃti patatāṃ virutārtarāvairālolyamaulimasakṛtpavanacchalena

ruṇṇaṃ tayā kila tathā bahumuktakaṃṭhamārtasvaraiḥ pratiravacchalato yathoccaiḥ //
tadduḥkhatonururudurgirikaṃdarāsyāḥ sarvā diśaḥ sthagitapatrimṛgāgamā hi

śrutvārtanādamiti viśvanaropi mohaṃ hitvotthitaḥ kimiti kiṃtviti kiṃkimetat //
uccairvadangṛhapatiḥ kva same bahisthaḥ prāṇoṃtarātmanilayaḥ sakaleṃdriyeśaḥ

agastya uvāca // //
tato dṛṣṭvā sa pitarau bahuśokasamāvṛtau //
smitvovāca tato mātastrāsastvīdṛkkuto hi vām

na māṃkṛta vapustrāṇaṃ bhavaccaraṇareṇubhiḥ //
kālaḥ kalayituṃ śakto varākī caṃcalālpikā

pratijñāṃ śṛṇutaṃ tātau yadi vāṃ tanayo hyaham //
kariṣyehaṃ tathā tena vidyunmattastrasiṣyati

mṛtyuṃjayaṃ samārādhya sarvajñaṃ sarvadaṃ satām //
kālakālaṃ mahākālaṃ kālakūṭaviṣādinam

iti śrutvā vacastasya jaritau dvijadaṃpatī //
akālāmṛtavarṣaugha śāṃtatāpau tadocatuḥ

apayodapayovṛṣṭiradugdhābdhiḥ sudhodayaḥ //
aniṃduḥ kaumudīkāṃtiḥ kuto nau sukhayatyalam

punarbrūhipunarbrūhi kīdṛkkīdṛkpunaḥpunaḥ //
kālaḥ kalayituṃ nālaṃ varākī caṃcalālpikā

āvayostāpanāśāya mahopāyastvayeritaḥ //
mṛtyuṃjayasya devasya samārādhanalakṣaṇaḥ//

tadgaccha śaraṇaṃ tāta nātaḥ parataraṃ hitam //
manorathapathātīta kāriṇaḥ kālahāriṇaḥ

kiṃ na śrutaṃ tvayā tāta śvetaketu yathā purā //
pāśitaṃ kālapāśena rarakṣa tripurāṃtakaḥ

śilādatanayaṃ mṛtyugrastamaṣṭābdamarbhakam //
śivo nijajanaṃ cakre naṃdinaṃ viśvanaṃdinam

kṣīrodamathanodbhūtapralayānalasaṃnibham //
pītvā hālāhalaṃ ghoramarakṣadbhuvanatrayam

jālaṃdharaṃ mahādarpaṃ hṛtatrailokyasaṃpadam //
caraṇāṃguṣṭharekhotthacakreṇanijaghānayaḥ

ya ekeṣu nipātottha jvalanaistripuraṃ purā //
vidhāya patriṇaṃ viṣṇuṃ jvālayāmāsa dhūrjaṭiḥ

aṃdhakaṃ yastriśūlāgraprotaṃ varṣāyutaṃ purā //
trailokyaiśvaryasaṃmūḍhaṃ śoṣayāmāsa bhānunā

kāmaṃ dṛṣṭinipātena trailokyavijayorjitam //
nināyānaṃgapadavīṃ vīkṣamāṇeṣvajādiṣu

taṃ brahmādyekakartāraṃ meghavāhanamacyutam //
prayāhi putra śaraṇaṃ viśvarakṣāmaṇiṃ śivam

pitroranujñāṃ prāpyeti praṇamya caraṇau tayoḥ //
pradakṣiṇamupāvṛtya bahvāśvāsya viniryayau

sa prāpya kāśīṃ duṣprāpāṃ brahmanārāyaṇādibhiḥ //
mahāsaṃvartasaṃvṛtta tāpādviśveśapālitām

phirasvardhunyā hārayaṣṭyeva rājitāṃ kaṃṭhabhūmiṣu //
vicitraguṇaśālinyāhāranīhāragaurayā

bahusaṃsārasaṃtāpasaṃtaptajanatodbhavam //
vārayaṃtīṃ varaṇayā chiṃdaṃtīmasidhārayā

yallabhyate ca kaivalyaṃ sudṛḍhāṣṭāṃgayogataḥ //
vikāsayaṃtīṃ tatsamyakkāśikāṃyāṃjagurbudhāḥ //

saṃsāratāpataptābhyāṃ locanābhyāṃ sa dṛṣṭavān //
karṇākarṇaprakīrṇābhyāṃ prāgyayau maṇikarṇikām

tatra snātvā vidhānena dṛṣṭvā viśveśvaraṃ vibhum //
trailokyaprāṇisaṃtrāṇakāriṇaṃ praṇanāma ha

ālokyālokya talliṃgaṃ tutoṣa hṛdaye bahu //
paramānaṃdakaṃdākhyaṃ sphuṭametanna saṃśayaḥ

aho na matto dhanyosti trailokye sacarācare //
yadadrākṣiṣamadyāhaṃ śrīmadviśveśvaraṃ vibhum

trilokīsārasarvasvaṃ piṃḍībhūtamidaṃ kila //
kiṃ vā pīyūṣapiṃḍoyamudgataḥ kṣīranīradheḥ

ātmāvabodhamahasaḥ kimasau prathamāṃkuraḥ //
brahmānaṃda sukaṃdo vā kimu brahmarasāyanam

yogihṛtpadmanilayaṃ yadanākāramucyate //
tadākāratvamāpede kimidaṃ liṃgakaitavāt

brahmāṃḍabhāṃḍamathavā nānā ratnaughapūritam //
athavā mokṣavṛkṣasya phalametannasaṃśayaḥ

nirvāṇalakṣmyāḥ kimatha keśapāśaḥ supuṣpayuka //
kaivalyamallīvallyāḥ kiṃstabakaḥ stāvakārthadaḥ

niḥśreyasaśriyaḥ kiṃvā''naṃdakrīḍanakaṃdukaḥ //
apavargo dayādreḥ kimudiyāya sudhākaraḥ

saṃsāramohatimirabhiduraḥkimasau raviḥ //
kimu kalyāṇaramaṇīramyaśṛṃgāradarpaṇaḥ

ājñātaṃ nabhavedanyatsarveṣāṃ dehadhāriṇām //
anekakarmabījānāṃ bījapūro'yamadbhutaḥ

viśveṣāṃ viśvabījānāṃ karmākhyānāṃ layo yataḥ //
asminnirvāṇade liṃge viśvaliṃgamidaṃ tataḥ

mama bhāgyodayenaiva nāradena maharṣiṇā //
tadāgatya tathoktaṃ yatkṛtakṛtyosmyahaṃ tataḥ

ityānaṃdāmṛtarasairvidhāyasahi pāraṇam //
tataḥśubhe'hni saṃsthāpya liṃgaṃ sarvahitapradam

jagrāha niyamānghorānduṣkarānakṛtātmanām //
aṣṭottaraśataiḥ kuṃbhaiḥ pūrṇairgaṃgāmṛtodravaiḥ

saṃsnāpya vāsasā pūtaiḥ pūtātmā pratyahaṃ śivam //
nīlotpalamayīṃ mālāṃ samarpayati so'nvaham

aṣṭādhikasahasraistu sumanobhirvinirmitām //
sapakṣārdhena ṣaṇmāsaṃ kaṃdamūlaphalāśanaḥ

śīrṇaparṇāśanaḥ pakṣe tvāṣaṇmāsaṃ babhūva saḥ //
ṣaṇmāsaṃ vāyubhakṣobhūtṣaṇmāsaṃ jalabiṃdubhuk

evaṃ varṣadvayaṃ tasya vyatikrāṃtaṃ tathā sataḥ //
janmato dvādaśe varṣe tadvaco nāraderitam

satyaṃ kariṣyannivatamabhyagātkuliśāyudhaḥ //
uvāca ca varaṃ brūhi dadmi tanmanasi sthitam

ahaṃ śatakraturvipra prasannosmi śubhavrataiḥ //
ityākarṇya maheṃdrasya vākyaṃ munikumārakaḥ

uvāca madhuraṃ dhīraḥ kīravanmadhurākṣaram//
maghavanvṛtraśatro tvāṃ jāne kuliśapāṇinam

nāhaṃ vṛṇe varaṃ tvattaḥ śaṃkaro varadosti me

iṃdra uvāca //
na mattaḥ śaṃkarostvanyo devadevosmyahaṃ śiśo //
vihāya bāliśatvaṃ tvaṃ varayācasva māṃ varam

brāhmaṇa uvāca //
gacchāhalyāpate'sādho gotrāre pākaśāsana //
na prārthaye paśupateranyadevāṃtaraṃ sphuṭam

iti tasya vacaḥ śrutvā krodhasaṃraktalocanaḥ //
udyamya kuliśaṃ ghoraṃ bhīṣayāmāsa bālakam

sa dṛṣṭvā bālako vajraṃ vidyujjvālāśatākulam //
smarannāradavākyaṃ ca mumūrccha bhayavihvalaḥ

atha gaurīpatiḥ śaṃbhurāvirāsīttamonudaḥ //
uttiṣṭhottiṣṭha bhadraṃ te sparśaiḥ saṃjīvayanniva

unmīlya netrakamale supte iva divākṣaye //
apaśyadagre cotthāya śaṃbhumarkaśatādhikam

bhāle locanamālokya kaṃṭhe kālaṃ vṛṣadhvajam //
vāmāṃgasaṃniviṣṭādritanayaṃ caṃ draśekharam

kapardena virājaṃtaṃ triśūlājagavāyudham //
sphuratkarpūragaurāṃgaṃ pariṇaddha gajājinam

parijñāya mahādevaṃ guruvākyata āgamāt //
harṣa bāṣpākulaḥ sanna kaṭho romāṃcakaṃcukaḥ

kṣaṇaṃsthagitavattasthau citrakṛtrimaputrakaḥ //
yathātathā susaṃpanno vismṛtyātmānameva ca

na stotuṃ na namaskartuṃ kiṃcidvijñaptumeva ca //
yadāsanaśaśākālaṃ tadā smitvā''ha śaṃkaraḥ

īśvara uvāca //
śiśo gṛhapate śakrādvajrodyataparādaho //
jñāto bhītosi mā bhaiṣīrjijñāsā te kṛtā mayā

mama bhaktasya no śakro na vajraṃ nāṃtakopi vā //
prabhavediṃdrarūpeṇa mayaiva tvaṃ hi bhāṣitaḥ

varaṃ dadāmi te bhadra tvamagnipadabhāgbhava //
sarveṣāmeva devānāṃ vadanaṃ tvaṃ bhaviṣyasi

sarveṣāmeva bhūtānāṃ tvamagneṃ'taścaro bhava //
dharmarājeṃdrayormadhye digīśo rājyamāpnuhi

tvayedaṃ sthāpitaṃ liṃgaṃ tava nāmnā bhaviṣyati //
agnīśvaraṃ iti khyātaṃ sarvatejobhibṛṃhaṇam

agnīśvarasya bhaktānāṃ na bhayaṃ vidyudagnijam //
agnimāṃdya bhayaṃ naiva nākālamaraṇaṃ kvacit

agnīśvaraṃ samabhyarcya kāśyāṃ sarvasamṛddhidam //
anyatrāpi mṛto daivādagniloke mahīyate

tataḥ kāśīṃ punaḥ prāpya kalpāṃte mokṣamāpnuyāt //
vīreśvarasya pūrveṇa gaṃgāyāḥ paścime taṭe

agnīśvaraṃ samārādhya vahniloke vasennaraḥ //
pitṛbhyāṃ svajanaiḥ sārdhaṃ mitrabaṃdhusamāyutaḥ

vimānamidamāruhya prayāhyeva diśaḥpate //
ityuktvānīya tadbaṃdhūn pitrośca paripaśyatoḥ //
dikpatitve'bhiṣicyāgniṃ tatra liṃge śivoviśat

gaṇāvūcatuḥ // //
itthamagnisvarūpaṃ te śivaśarmanpravarṇitam //
kimanyacchrotukāmosi kathayāvastadīraya

//
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ caturthe kāśīkhaṃḍe pūrvāddheṃ vahnilokavarṇanaṃ nāmaikādaśo'dhyāyaḥ