Skanda Purana · Verses 3.7-2

// sūta uvāca // //
ityuktā muninā sādhvī sā vipravanitā punaḥ //
taṃ praṇamyātha papraccha śivapūjāvidheḥ kramam

// śāṃḍilya uvāca // //
pakṣadvaye trayodaśyāṃ nirāhāro bhavedyadā //
ghaṭītrayādastamayātpūrvaṃ snānaṃ samācaret

śuklāṃbaradharo dhīro vāgyato niyamānvitaḥ//
kṛtasaṃdhyājapavidhiḥ śivapūjāṃ samārabhet

devasya purataḥ samyagupalipya navāṃbhasā //
vidhāya maṃḍalaṃ ramyaṃ dhautavastrādibhirbudhaḥ

vitānādyairalaṃkṛtya phalapuṣpanavāṃkuraiḥ //
vicitrapadmamuddhṛtya varṇapaṃcakasaṃyutam

tatropaviśya suśubhe bhaktiyuktaḥ sthirāsane //
samyaksaṃpāditāśeṣa pūjopakaraṇaḥ śuciḥ

āgamoktena maṃtreṇa pīṭhamāmaṃtrayetsudhīḥ //
tataḥ kṛtvātmaśuddhiṃ ca bhūtaśuddhyādikaṃ kramāt

prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā bījavarṇaiḥ sabiṃdukaiḥ //
mātṛkā nyasya vidhivaddhyātvā tāṃ devatāṃ parām

samāpya mātṛkā bhūyo dhyātvā caiva paraṃ śivam //
vāmabhāge guruṃ natvā dakṣiṇe gaṇapaṃ namet

aṃsoruyugme dharmādīnnyasya nābhau ca pārśvayoḥ //
adharmādīnanaṃtādīnhṛdi pīṭhe manuṃ nyaset //

ādhāraśaktimārabhya jñānātmānamanukramāt //
uktakrameṇa vinyasya hṛtpadme sādhubhāvite

navaśaktimaye ramye dhyāyeddevamumāpatim//
candrakoṭipratīkāśaṃ trinetraṃ candraśekharam

āpiṃgalajaṭājūṭaṃ ratnamaulivirājitam //
nīlagrīvamudārāṃgaṃ nāgahāropaśobhitam

varadābhayahastaṃ ca dhāriṇaṃ ca paraśvadham //
dadhānaṃ nāgavalayakeyūrāṃgadamudrikam

vyāghracarmaparīdhānaṃ ratnasiṃhāsane sthitam //
dhyātvā tadvāma bhāge ca ciṃtayedgirikanyakām

bhāsvajjapāprasūnābhāmudayārkasamaprabhām //
vidyutpuṃjanibhāṃ tanvīṃ manonayananaṃdinīm

bāleṃdu śekharāṃ snigdhāṃ nīlakuṃcitakuntalām //
bhṛṃgasaṃghātarucirāṃ nīlālakavirājitām

maṇikuṃḍalavidyotanmukhamaṃḍalavibhramām //
navakumkumapaṃkāṃka kapoladaladarpaṇām

madhurasmitavibhrājadaruṇādharapallavām //
kaṃbukaṃṭhīṃ śivāmudyatkucapaṃkajakuḍmalām

pāśāṃkuśābhayābhīṣṭavila satsu caturbhujām //
anekaratnavilasatkaṃkaṇāṃkitamudrikām

valitrayeṇa vilasaddhemakāṃcīguṇānvitām //
raktamālyāṃbaradharāṃ divyacaṃdanaca rcitām

dikpālavanitāmaulisannatāṃghrisaroruhām //
ratnasiṃhāsanārūḍhāṃ sarparājaparicchadām

evaṃ dhyātvā mahādevaṃ devīṃ ca giri kanyakām //
nyāsakrameṇa saṃpūjya devaṃ gaṃdhādibhiḥ kramāt

paṃcabhirbrahmabhiḥ kuryātproktasthāneṣu vā hṛdi //
pṛthakpuṣpāṃjaliṃ dehe mūlena ca hadi tridhā

punaḥ svayaṃ śivo bhūtvā mūlamaṃtreṇa sādhakaḥ //
tataḥ saṃpūjayeddevaṃ bāhyapīṭhe punaḥ kramāt

saṃkalpaṃ pravadettatra pūjāraṃbhe samāhitaḥ //
kṛtāṃjalipuṭo bhūtvā ciṃtayeddhṛdi śaṃkaram

ṛṇapātakadaurbhāgyadāridryavinivṛttaye //
aśeṣāghavināśāya prasīda mama śaṃkara

duḥkhaśokāgnisaṃtaptaṃ saṃsārabhayapīḍitam //
bahurogākulaṃ dīnaṃ trāhi māṃ vṛṣavāhana

āgaccha devadeveśa mahādevābhayaṃkara //
gṛhāṇa saha pārvatyā tava pūjāṃ mayā kṛtām

iti saṃkalpya vidhivadbrāhmapūjāṃ samācaret //
guruṃ gaṇapatiṃ caiva yajetsavyāpasavyayoḥ

kṣetreśamīśakoṇe tu yajedvāstoṣpatiṃ kramāt //
vāgdevīṃ ca yajettatra tataḥ kātyāyanīṃ yajet

dharmaṃ jñānaṃ ca vairāgyamaiśvaryaṃ ca namoṃ'takaiḥ //
svarairīśādikoṇeṣu pīṭhapādānanukramāt //
ābhyāṃ biṃduvisargābhyāmadharmādīnprapūjayet

sattvarūpaiścaturdikṣu madhye'naṃtaṃ satārakam //
sattvādīṃstriguṇāṃstaṃ tu rūpānpīṭheṣu vinyaset

ata ūrdhvacchade māyāṃ saha lakṣmyā śivena ca

tadaṃte cāṃbujaṃ bhūyaḥ sakalaṃ maṃḍalatrayam //
patrakesarakiṃjalkavyāptaṃ tārākṣaraiḥ kramāt

padmatrayaṃ tathābhyarcya madhye maṃḍalamādarāt //
vāmāṃ jyeṣṭhāṃ ca raudrīṃ ca bhāgādyairdikṣu pūjayet //

vāmādyā nava śaktīśca navasvarayutā yajet //
hṛdi bījatrayādyena pīṭhamaṃtreṇa cārcayet

āvṛttaiḥ prathamāṃgaiśca paṃcabhirmūrttiśaktibhiḥ //
triśaktimūrttibhiścānyairnidhidvayasamanvitaiḥ

anaṃtādyaiḥ parītāśca mātṛbhiśca vṛṣādibhiḥ //
siddhibhiścāṇimādyābhiriṃdrādyaiśca sahāyudhaiḥ //

vṛṣabhakṣetracaṃḍeśadurgāśca skaṃdanaṃdinau //
gaṇeśaḥ sainyapaścaiva svasvalakṣaṇalakṣitāḥ

aṇimā mahimā caiva garimā laghimā tathā //
īśitvaṃ ca vaśitvaṃ ca prāptiḥ prākāmyameva ca

aṣṭaiśvaryāṇi coktāni tejorūpāṇi kevalam //
paṃcabhirbrahmabhiḥ pūrvaṃ hṛllekhādyādibhiḥ kramāta

aṃgairumādyairiṃdrādyaiḥ pūjoktā munibhistu taiḥ //
umācaṃḍeśvarādīṃśca pūjayeduttarāditaḥ

evamāvaraṇairyuktaṃ tejorūpaṃ sadāśivam //
umayā sahitaṃ devamupacāraiḥ prapūjayet

supratiṣṭhitaśaṃkhasya tīrthaiḥ paṃcāmṛtairapi //
abhiṣicya mahādevaṃ rudrasūktaiḥ samāhitaḥ

kalpayedvividhairmaṃtrairāsanādyupacārakān//
āsanaṃ kalpayeddhaimaṃ divyavastrasamanvitam

arghyamaṣṭaguṇopetaṃ pādyaśuddhodakena ca //
tenaivācamanaṃ dadyānmadhuparkaṃ madhūttaram

punarācamanaṃ dattvā snānaṃ maṃtrai prakalpayet //
upavītaṃ tathā vāso bhūṣaṇāni nivedayet //
gaṃdhamaṣṭāṃgasaṃyuktaṃ supūtaṃ vinivedayet //

tataśca bilvamaṃdārakahlārasarasīruham //
dhattūrakaṃ karṇikāraṃ śaṇapuṣpaṃ ca mallikām

kuśāpāmārgatulasīmādhavīcaṃpakādikam //
bṛhatīkaravīrāṇi yathālabdhāni sādhakaḥ

nivedayetsugaṃdhīni mālyāni vividhāni ca //
dhūpaṃ kālāgarūtpannaṃ dīpaṃ ca vimalaṃ śubham //

viśeṣakam //
atha pāyasanaivedyaṃ saghṛtaṃ sopadaṃśakam //
modakāpūpasaṃyuktaṃ śarkarāguḍasaṃyutam

madhunāktaṃ dadhiyutaṃ jalapānasamanvitam //
tenaiva haviṣā vahnau juhuyānmaṃtrabhāvite

āgamoktena vidhinā guruvākyaniyaṃtritaḥ //
naivedyaṃ śaṃbhave bhūyo dattvā tāṃbūlamuttamam

/
dhūpaṃ nīrājanaṃ ramyaṃ chatraṃ darpaṇamuttamam //
samarpayitvā vidhivanmaṃtrairvedikatāṃtrikaiḥ

yadyaśaktaḥ svayaṃ niḥsvo yathāvibhavamarcayet //
bhakttyā dattena gaurīśaḥ puṣpamātreṇa tuṣyati

athāṃgabhūtānsakalāngaṇeśādīnprapūjayet //
stavairnānāvidhaiḥ stutvā sāṣṭāṃgaṃ praṇamedbudhaḥ

tataḥ pradakṣiṇīkṛtya vṛṣacaṃḍeśvarādikān //
pūjāṃ samarpya vidhivatprārthayedgirijāpatim

jaya deva jagannātha jaya śaṃkara śāśvata //
jaya sarva surādhyakṣa jaya sarvasurārcita

jaya sarvaguṇātīta jaya sarvavaraprada //
jaya nitya nirādhāra jaya viśvaṃbharāvyaya

jaya viśvaikavedyeśa jaya nāgeṃdrabhūṣaṇa //
jaya gaurīpate śaṃbho jaya caṃdrārdhaśekhara

jaya koṭyarkasaṃkāśa jayānaṃtaguṇāśraya

jaya rudra virūpākṣa jayāciṃtya niraṃjana //
jaya nātha kṛpāsiṃdho jaya bhaktārtibhañjana //
jaya dustarasaṃsārasāgarottāraṇa prabho

prasīda me mahādeva saṃsārārttasya khidyataḥ //
sarvapāpabhayaṃ hṛtvā rakṣa māṃ parameśvara

mahādāridryamagnasya mahāpāpahatasya ca //
mahāśokavinaṣṭasya mahārogāturasya ca

ṛṇabhāraparītasya dahyamānasya karmabhiḥ //
grahaiḥ prapīḍyamānasya prasīda mama śaṃkara

daridraḥ prārthayedevaṃ pūjāṃte girijāpatim //
arthāḍhyo vāpi rājā vā prārthayeddevamīśvaram

dīrghamāyuḥ sadārogyaṃ kośavṛddhirbalonnatiḥ //
mamāstu nityamānandaḥ prasādāttava śaṃkara

śatravaḥ saṃkṣayaṃ yāṃtu prasīdantu mama grahāḥ //
naśyantu dasyavo rāṣṭre janāḥ saṃtu nirāpadaḥ

durbhikṣamārīsaṃtāpāḥ śamaṃ yāṃtu mahītale //
sarvasasyasamṛddhiśca bhūyātsukhamayā diśaḥ

evamārādhayeddevaṃ pradoṣe girijāpatim //
brāhmaṇānbhojayetpaścāddakṣiṇābhiśca toṣayet

sarvapāpakṣayakarī sarvadāridryanāśinī //
śivapūjā mayā khyātā sarvābhīṣṭavarapradā

mahāpātakasaṃghātamadhikaṃ copapātakam //
śivadravyāpaharaṇādanyatsarvaṃ nivārayet

brahmahatyādipāpānāṃ purāṇeṣu smṛtiṣvapi //
prāyaścittāni dṛṣṭāni na śivadravyahāriṇām

bahunātra kimuktena ślokārdhena bravīmyaham //
brahmahatyāśataṃ vāpi śivapūjā vināśayet

mayā kathitametatte pradoṣe śivapūjanam //
rahasyaṃ sarvajaṃtūnāmatra nāstyeva saṃśayaḥ

etābhyāmapi bālābhyāmevaṃ pūjā vidhīyatām //
ataḥ saṃvatsarādeva parāṃ siddhimavāpsyatha

iti śāṃḍilyavacanamākarṇya dvijabhāminī //
tābhyāṃ tu saha bālābhyāṃ praṇanāma muneḥ padam

//
// viprastryuvāca // //
ahamadya kṛtārthāsmi tava darśanamātrataḥ //
etau kumārau bhagavaṃstvāmeva śaraṇaṃ gatau

eṣa me tanayo brahmañchucivrata itīritaḥ //
eṣa rājasuto nāmnā dharmaguptaḥ kṛto mayā

etāvahaṃ ca bhagavanbhavaccaraṇakiṃkarāḥ //
samuddharāsminpatitānghore dāridryasāgare

iti prapannāṃ śaraṇaṃ dvijāṃganāmāśvāsya vākyairamṛtopamānaiḥ //
upādideśātha tayoḥ kumārayormuniḥ śivārādhanamaṃtra vidyām

athopadiṣṭau muninā kumārau brāhmaṇī ca sā //
taṃ praṇamya samāmaṃtrya jagmuste śivamaṃdirāt

tataḥ prabhṛti tau bālau munivaryopadeśataḥ //
pradoṣe pārvatīśasya pūjāṃ cakraturaṃjasā

evaṃ pūjayatordevaṃ dvijarājakumārayoḥ //
sukhenaiva vyatīyāya tayormāsacatuṣṭayam

kadācidrājaputreṇa vināsau dvijanaṃdanaḥ //
snātuṃ gato nadītīre cacāra bahulīlayā

tatra nirjharanirghātanirbhinne vapra kuṭṭime //
nidhānakalaśaṃ sthūlaṃ prasphuraṃtaṃ dadarśa ha

taṃ dṛṣṭvā sahasāgatya harṣakautukavihvalaḥ //
daivopapannaṃ manvāno gṛhītvā śirasā yayau //

sasaṃbhramaṃ samānīya nidhāya kalaśaṃ balāt //
nidhāya bhavanasyāṃte mātaraṃ samabhāṣata

mātarmātarimaṃ paśya prasādaṃ girijāpateḥ //
nidhānaṃ kumbharūpeṇa darśitaṃ karuṇātmanā

atha sā vismitā sādhvī samāhūya nṛpātmajam //
svaputraṃ pratinaṃdyāha mānayantī śivārcanam //

śṛṇutāṃ me vacaḥ putrau nidhānakalaśīmimām //
samaṃ vibhajya gṛhṇītaṃ mama śāsanagauravāt

iti māturvacaḥ śrutvā tutoṣa dvija naṃdanaḥ //
pratyāha rājaputrastāṃ visrabdhaḥ śaṃkarārcane

mātastava sutasyaiva sukṛtena samāgatam //
nāhaṃ grahītumicchāmi vibhaktaṃ dhanasaṃca yam

ātmanaḥ sukṛtāllabdhaṃ svayameva bhunaktvasau //
sa eva bhagavānīśaḥ kariṣyati kṛpāṃ mayi

evamarcayatoḥ śaṃbhuṃ bhūyopi parayā mudā //
saṃvatsaro vyatīyāya tasminneva gṛhe tayoḥ

athaikadā rājasūnuḥ saha tena dvijanmanā //
vasaṃtasamaye prāpte vijahāra vanāṃ tare

atha dūraṃ gatau kvāpi vane dvijanṛpātmajau //
gandharvakanyāḥ krīḍaṃtī śataśastāvapaśyatām

tāḥ sarvāścārusarvāṃgyo viharaṃtyo manoharam //
dṛṣṭvā dvijātmajo dūrāduvāca nṛpanaṃdanam

itaḥ puro na gaṃtavyaṃ viharaṃtyagrataḥ striyaḥ//
strīsaṃnnidhānaṃ vibudhāstyajaṃti vimalāśayāḥ

etāḥ kaitavakāriṇyo dhanayauvanadurmadāḥ /
mohayantyo janaṃ dṛṣṭvā vācānunayakovidāḥ

ataḥ parityajettstrīṇāṃ sannidhiṃ sahabhāṣaṇam /
nijadharmarato vidvanbrahmacārī viśeṣataḥ

atohaṃ notsahe gantuṃ krīḍāsthānaṃ mṛgīdṛśām //
ityuktvā dvijaputrastu nivṛtto dūrataḥ sthitaḥ

athāsau rājaputrastu kautukāviṣṭamānasaḥ //
tāsāṃ vihārapadavīmeka evābhayo yayau

tatra gaṃdharvakanyānāṃ madhye tvekā varānanā //
dṛṣṭvā''yāṃtaṃ rājaputraṃ ciṃtayāmāsa cetasā

aho koyamudārāṃgo yuvā sarvāṃgasundaraḥ //
mattamātaṃga gamano lāvaṇyāmṛtavāridhiḥ

līlālolaviśālākṣī madhurasmitapeśalaḥ //
madanopamarūpaśrīḥ sukumārāṃgalakṣaṇaḥ

ityāścaryayutā bālā dūrāddṛṣṭvā nṛpātmajam //
sarvāḥ sakhīḥ samālokya vacanaṃ cedamabravīt

ito vidūre he sakhyo vanamastyekamuttamam //
vicitracaṃpakāśokapunnāgabakulairyutam

tatra gatvā vanaṃ sarvāḥ saṃcīya kusumotkaram //
bhavatyaḥ punarāyāṃtu tāvattiṣṭhāmyahaṃ tviha

ityādiṣṭaḥ sakhīvargo jagāma vipināṃtaram //
sāpi gaṃdharvajā tasthau nyastadṛṣṭirnṛpātmaje

tāṃ samālokya tanvaṃgīṃ navayauvanaśālinīm //
bālāṃ svarūpasaṃpattyā paraiibhūtatilottamām

rājaputraḥ samāgamya kautukotphullalocanaḥ //
avāpa daivayogena madanasya śaravyathām

gandharvatanayā sāpi prāptāya nṛpasūnave //
utthāya tarasā tasmai pradadau pallavāsanam

kṛtopacāramāsīnaṃ tamāsādya sumadhyamā //
papraccha tadrūpaguṇairdhvastadhairyākuleṃdriyā // १९ /
kastvaṃ kamalapatrākṣa kasmāddeśādihāgataḥ //
kasya putra iti premṇā pṛṣṭaḥ sarvaṃ nyavedayat

vidarbha rājatanayaṃ vidhvastapitṛmātṛkam //
śatrubhiśca hṛtasthānamātmānaṃ pararāṣṭragam

sarvamāvedya bhūyastāṃ papraccha nṛpanaṃdanaḥ //
kā tvaṃ vāmoru kiṃ cātra kāryaṃ te kasya cātmajā

kimavadhyāyasi hṛdā kiṃ vā vaktumihecchasi //
ityuktā sā punaḥ prāha śṛṇu rājeṃdrasattama

astyeko dravikonāma gaṃdharvāṇāṃ kulāgraṇīḥ //
tasyāhamasmi tanayā nāmnā cāṃśumatī smṛtā

tvāmāyāṃtaṃ vilokyāhaṃ tvatsaṃbhāṣaṇa lālasā //
tyaktvā sakhījanaṃ sarvamekaivāsmi mahāmate

sarvasaṃgītavidyāsu na matto'nyāsti kācana //
mama yogena tuṣyaṃti sarvā api surastriyaḥ

sāhaṃ sarvakalābhijñā jñātasarvajaneṃgitā //
tavāhamīpsitaṃ vedmi mayi te saṃgataṃ manaḥ

tathā mamāpi cautsukyaṃ daivena pratipāditam//
āvayoḥ snehabhedo'tra nābhibhūyāditaḥ param

iti saṃbhāṣya tenāśu premṇā gandharvanaṃdinī //
muktāhāraṃ dadau tasmai svakucāṃtarabhūṣaṇam

tamādāyādbhutaṃ hāraṃ sa tasyāḥ praṇayākulaḥ //
gāḍhaharṣabharotsiktāmidamāha nṛpātmajaḥ

satyamuktaṃ tvayā bhīru tathāpyekaṃ vadāmyaham //
tyaktarājyasya niḥsvasya kathaṃ me bhavasi priyā

sā tvaṃ pitṛmatī bālā vilaṃghya pitṛśāsanam //
svacchaṃdā caraṇaṃ kartuṃ mūḍheva kathamarhasi

iti tasya vacaḥ śrutvā taṃ pratyāha śucismitā //
astu nāma tathaivāhaṃ kariṣye paśya kautukam

gaccha svabhavanaṃ kāṃta paraśvaḥ prātareva tu //
āgaccha punaratraiva kāryamasti ca no mṛṣā

ityuktvā taṃ nṛpasutaṃ sā saṃgatasakhījanā //
apākrāmata cārvaṃgī sa cāpi nṛpanandanaḥ

sa samabhyetya harṣeṇa dvijaputrasya sannidhim //
sarvamākhyāya tenaiva sārdhaṃ svabhavanaṃ yayau //

tāṃ ca viprasatīṃ bhūyo harṣayitvā nṛpātmajaḥ //
paraśvo dvijaputreṇa sārdhaṃ tena vanaṃ yayau

sa tayā pūrvanirdiṣṭaṃ sthānaṃ prāpya nṛpātmajaḥ //
gandharvarājamadrākṣītsvaduhitrā samanvitam

sa gaṃdharvapatiḥ prāptāvabhinaṃdya kumārakau //
upaveśyāsane ramye rājaputramabhāṣata //

// gaṃdharva uvāca // //
rājeṃdraputra pūrvedyuḥ kailāsaṃ gatavānaham //
tatrāpaśyaṃ mahādevaṃ pārvatyā sahitaṃ prabhum

āhūya māṃ sa deveśaḥ sarveṣāṃ tridivaukasām //
sannidhāvāha bhagavānkaruṇāmṛtavāridhiḥ / ३७ //
dharmaguptāhvayaḥ kaścidrājaputro'sti bhūtale //
akiñcano bhraṣṭarājyo hṛtadeśaśca śatrubhiḥ

sa bālo guruvākyena madarccāyāṃ rataḥ sadā //
adya tatpitaraḥ sarve māṃ prāptāstatprabhāvataḥ

tasya tvamapi sāhāyyaṃ kuru gandharvasattama //
athāsau nijarājyastho hataśatrurbhaviṣyati

ityājñapto maheśena saṃprāpto nijamadiram //
anayā madduhitrā ca bahuśo'bhyarthitastathā

jñātvemaṃ sakalaṃ śaṃbhorniyogaṃ karuṇātmanaḥ //
ādāyemāṃ duhitaraṃ prāpto'smīdaṃ vanāṃtaram

ata enāṃ prayacchāmi kanyāmaṃśumatīṃ tava //
hatvā śatrūnsvarāṣṭe tvāṃ sthāpayāmi śivājñayā

tasminpure tvamanayā bhuktvā bhogānyathepsitān//
daśavarṣasahasrānte gantāsi giriśālayam //
tatrāpi mama kanyeyaṃ tvāmeva pratipatsyate //
anenaiva svadehena divyena śivasannidhau

iti gandharvarājastamābhāṣya nṛpanandanam //
tasminvane svaduhituḥ pāṇigrahamakārayat

pāribarhamadāttasmai ratnabhārānmahojjvalān //
cūḍāmaṇiṃ candranibhaṃ muktāhārāṃśca bhāsurān

divyālaṃkāravāsāṃsi kārttasvaraparicchadān //
gajānāmayutaṃ bhūyo niyutaṃ nīlavājinām

syandanānāṃ sahasrāṇi sauvarṇāni mahāṃti ca //
punarekaṃ rathaṃ divyaṃ dhanuścendrāyudhopamam

astrāṇāṃ ca sahasrāṇi tūṇī cākṣayyasāyakau //
abhedyaṃ varma sauvarṇaṃ śaktiṃ ca ripumardinīm

duhituḥ paricaryārthaṃ dāsīpañcasahasrakam //
dadau prītamanāstasmai dhanāni vividhāni ca //

gaṃdharvasainyamatyugraṃ caturaṃgasamamanvitam //
punaśca tatsahāyārthe gandharvādhipatirdadau

itthaṃ rājendratanayaḥ saṃprāptaḥ śriyamuttamām //
abhīṣṭajāyāsahito mumude nijasaṃpadā

kārayitvā svaduhiturvivāhaṃ samayocitam //
yayau vimānamāruhya gaṃdharvādhipatirdivam

dharmaguptaḥ kṛtodvāhaḥ saha gaṃdharvasenayā //
punaḥ svanagaraṃ prāpya jaghāna ripuvāhinīm

durdharṣaṇaṃ raṇe hatvā śaktyā gaṃdharvasenayā //
niḥ śeṣitārātibalaḥ praviveśa nijaṃ puram

tatobhiṣiktaḥ sacivairbrāhmaṇaiśca mahottamaiḥ //
ratnasiṃhāsanārūḍhaścakre rājyamakaṇṭakam

yā vipravanitā pūrvaṃ tamapuṣṇātsvaputravat //
saiva mātābhavattasya sa bhrātā dvijanandanaḥ

gaṃdharvatanayā jāyā vidarbhanagareśvaraḥ //
ārādhya devaṃ giriśaṃ dharmagupto nṛpo'bhavat

evamanye samārādhya pradoṣe girijāpatim //
labhaṃtebhīpsitānkāmāndehāṃte tu parāṃ gatim

// sūta uvāca // //
etanmahāvrataṃ puṇyaṃ pradoṣe śaṃkarārcanam //
dharmārthakāmamokṣāṇāṃ yadetatsādhanaṃ param

ya etacchṛṇuyātpuṇyaṃ māhātmyaṃ paramādbhutam //
pradoṣe śivapūjāṃte kathayedvā samāhitaḥ

bhavenna tasya dāridryaṃ janmāntaraśateṣvapi //
jñānaiśvaryasamāyuktaḥ sonte śivapuraṃ vrajet

ye prāpya durlabhataraṃ manujāḥ śarīraṃ kurvaṃti haṃta parameśvarapādapūjām //
dhanyāsta eva nijapuṇyajitatrilokāsteṣāṃ padāṃbujarajo bhuvanaṃ punāti

//
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmottarakhaṇḍe pradoṣamahimāvarṇanaṃ nāma saptamo 'dhyāyaḥ