Skanda Purana · Chapter 3.51

// sūta uvāca // //
athātaḥ saṃpravakṣyāmi setuyātrākramaṃ dvijāḥ //
yaṃ śrutvā sarvapāpebhyo mucyate mānavaḥ kṣaṇāt

snātvācamya viśuddhātmā kṛtanityavidhiḥ sudhīḥ //
rāmanāthasya tuṣṭyarthaṃ prītyarthaṃ rāghavasya ca

bhojayitvā yathāśakti brāhmaṇānvedapāragān //
bhasmoddhūlitasarvāṃgastripuṃḍrāṃkitamastakaḥ

gopīcandanalipto vā svabhāle'pyūrdhvapuṃḍrakaḥ //
rudrākṣa mālābharaṇaḥ sapavitrakaraḥ śuciḥ

setuyātrāṃ kariṣye'hamiti saṃkalpya bhaktitaḥ //
svagṛhātpravrajenmaunī japannaṣṭākṣaraṃ manum

paṃcākṣaraṃ nāmamaṃtraṃ japenniyatamānasaḥ //
ekavāraṃ haviṣyāśī jitakrodho jiteṃdriyaḥ

pādukāchatrarahitastāṃbūlaparivarjitaḥ //
tailābhyaṃgavihīnaśca strīsaṃgādivivarjitaḥ

śaucādyācārasaṃyuktaḥ sandhyopāstiparāyaṇaḥ //
gāyatryupāsti kurvāṇastrisaṃdhyaṃ rāmaciṃtakaḥ

madhyemārgaṃ paṭhannityaṃ setumāhātmyamādarāt //
paṭhanrāmāyaṇaṃ vāpi purāṇāṃtarameva vā

vyarthavākyāni saṃtyajya setuṃ gacchedviśuddhaye //
pratigrahaṃ na gṛhṇīyānnācārāṃśca parityajet

kuryānmārge yathāśakti śivaviṣṇvādipūjanam //
vaiśvadevādikarmāṇi yathāśakti samācaret

brahmayajñamukhāndharmā nprakuryāccāgnipūjanam //
atithibhyo'nnapānādi saṃpradadyādyathābalam

dadyādbhikṣāṃ yatibhyo'pi vittaśāṭhyaṃ parityajan //
śivaviṣṇvādi nāmāni stotrāṇi ca paṭhetpathi

dharmameva sadā kuryānniṣiddhāni parityajet //
ityādiniyamopetaḥ setumūlaṃ tato vrajet

pāṣāṇaṃ prathamaṃ dadyāttatra gatvā samāhitaḥ //
tatrāvāhya samudraṃ ca praṇamettadanaṃtaram

arghyaṃ dadyātsamudrāya prārthayettadanaṃtaram//
anujñāṃ ca tataḥ kuryāttataḥ snāyānmahodadhau

munīnāmatha devānāṃ kapīnāṃ pitṛṇāṃ tathā //
prakuryāttarpaṇaṃ viprā manasā saṃsmaranharim

//
// pāṣāṇasaṃkhyā // //
pāṣāṇasaptakaṃ dadyādekaṃ vā viprapuṃgavāḥ //
pāṣāṇadānātsaphalaṃ snānaṃ bhavati nānyathā

// pāṣāṇadānamaṃtraḥ // //
pippalādasamutpanne kṛtye lokabhayaṃkare //
pāṣāṇaṃ te mayā dattamāhārārthaṃ prakalpyatām

// sānnidhyaprārthanāmantraḥ // //
viśvārci tvaṃ ghṛtāci tvaṃ viśvayāne viśāṃpate //
sānnidhyaṃ kuru me deva sāgare lavaṇāṃbhasi

// namaskāramantraḥ // //
namaste viśvaguptāya namo viṣṇo hyapāṃpate //
namo hiraṇyaśṛṃgāya nadīnāṃ pataye namaḥ //
samudrāya vayūnāya proccārya praṇamettathā

// arghyamantraḥ // //
sarvaratnamaya śrīmansarvaratnākarākara //
sarvaratnapradhānastvaṃ gṛhāṇārghyaṃ mahodadhe

// anujñāpanamaṃtraḥ // //
aśeṣajagadādhāra śaṃkhacakragadā dhara //
dehi deva mamānujñāṃ yuṣmattīrthaniṣevaṇe

// prārthanāmaṃtraḥ // //
prācyāṃ diśi ca sugrīvaṃ dakṣiṇasyāṃ nalaṃ smaret

pratīcyāṃ maiṃdanāmānamudīcyāṃ dvividaṃ tathā //
rāmaṃ ca lakṣmaṇaṃ caiva sītāmapi yaśasvinīm

aṃgadaṃ vāyutanayaṃ smarenmadhye vibhīṣaṇam //
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni prāviśaṃstvā mahodadhe

snānasya me phalaṃ dehi sarvasmāttrāhi māṃhasaḥ //
hiraṇyaśṛṃgamityābhyāṃ nābhyāṃ nārāyaṇaṃ smaret

dhyāyannārāyaṇaṃ devaṃ snānādiṣu ca karmasu //
brahmalokamavāpnoti jāyate neha vai punaḥ

sarveṣāmapi pāpānāṃ prāyaścittaṃ bhavettataḥ //
prahlādaṃ nāradaṃ vyāsamaṃbarīṣaṃ śukaṃ tathā //
anyāṃśca bhagavadbhaktāṃściṃtayedekamānasaḥ

// snānamantraḥ // //
vedādiryo vedavasiṣṭhayoniḥ saritpatiḥ sāgararatnayoniḥ //
agniśca tejaśca ilāṃ ca tejo retodhā viṣṇuramṛtasya nābhiḥ

idaṃ te anyābhirasamānamadbhiryāḥ kāśca siṃdhuṃ praviśaṃtyāpaḥ //
sarpo jīrṇāmiva tvacaṃ jahāmi pāpaṃ śarīrātsaśirasko'bhyupetya

samudrāya vayūnāya namaskuryātpunardvijāḥ //
sarvatīrthamayaṃ śuddhaṃ nadīnāṃ patimaṃbudhim

dvau samudrāviti punaḥ proccārya snānamācaret //
brahmāṃḍodaratīrthāni karaspṛṣṭāni te rave

tena satyena me setau tīrthaṃ dehi divākara //
prācyāṃ diśi ca sugrīvamityādikramayogataḥ

smṛtvā bhūyo dvijāḥ setau tṛtīyaṃ snānamācaret //
devīpattanamārabhya pravrajedyadi mānavaḥ

tadā tu navapāṣāṇamadhye setau vimuktide //
snānamaṃbunidhau kuryātsvapāpaughāpanuttaye

darbhaśayyāpadavyā cedgacche tsetuṃ vimuktidam //
tadā tatrodadhāveva snānaṃ kuryādvimuktaye

// tarpaṇavidhiḥ // //
pippalādaṃ kaviṃ kaṇvaṃ kṛtāṃtaṃ jīviteśvaram //
manyuṃ ca kālarātriṃ ca vidyāṃ cāhargaṇeśvaram

vasiṣṭhaṃ vāmadevaṃ ca parāśaramumāpatim //
vālmikiṃ nāradaṃ caiva vālakhilyānmunīṃstathā

nalaṃ nīlaṃ gavākṣaṃ ca gavayaṃ gandhamādanam //
maiṃdaṃ ca dvividaṃ caiva śarabhaṃ carṣabhaṃ tathā

sugrīvaṃ ca hanūmaṃtaṃ vegadarśanameva ca //
rāmaṃ ca lakṣmaṇaṃ sītāṃ mahābhāgāṃ yaśasvinīm

triḥ kṛtvā tarpayedetānmaṃtrānuktvā yathākramam //
vibhośca tattannāmāni caturthyaṃtāni vai dvijāḥ

devā nṛṣīnpitṝṃścaiva vidhivacca tilodakaiḥ//
dvitīyāṃtāni nāmāni coktvā tarpayeddvijāḥ

tarpayetsapavitrastu jale sthitvā prasannadhīḥ //
tarpaṇātsarvatīrtheṣu snānasya phalamāpnuyāt

evametāṃstarpayitvā namaskṛtyottarejjalāt //
ārdravastraṃ parityajya śuṣkavāsaḥsamāvṛtaḥ

ācamya sapavitraśca vidhivacchrāddhamācaret //
piṃḍānpitṛbhyo dadyācca tilataṇḍulakaistathā

etacchrāddhamaśaktasya mayā proktaṃ dvijottamāḥ //
dhanāḍhyo'nnena vai śrāddhaṃ ṣaḍrasena samācaret

gobhūtilahiraṇyādidānaṃ kuryātsamṛddhimān //
rāmacandradhanuṣkoṭāvevameva samācaret

pāṣāṇadānapūrvāṇi tarpaṇāṃtāni vai dvijāḥ //
setumūle yathaitāni vidhivadvyatanoddvijāḥ

cakratīrthaṃ tato gatvā tatrāpi snānamācaret //
paśyecca setvadhipatiṃ devaṃ nārāyaṇaṃ harim

gacchanpaścimamārgeṇa tatratye cakratīrthake //
snātvā darbhaśayaṃ devaṃ prapaśyedbhaktipūrvakam

kapitīrthaṃ tataḥ prāpya tatrāpi snānamācaret //
sītākuṃḍaṃ tataḥ prāpya tatrāpi snānamācaret

ṛṇamocanatīrthaṃ tu tataḥ prāpya mahāphalam //
snātvā praṇamya rāmaṃ ca jānakīramaṇaṃ prabhum

gacchellakṣmaṇatīrthaṃ tu kaṇṭhādupari vāpanam //
kṛtvā snāyācca tatrāpi duṣkṛtānyapi cintayan

tataḥ snātvā rāmatīrthe tato devālayaṃ vrajet //
snātvā pāpavināśane ca gaṃgāyamunayostathā

sāvitryāṃ ca sarasvatyāṃ gāyatryāṃ ca dvijottamāḥ //
snātvā ca hanumatkuṇḍe tataḥ snāyānmahāphale //
brahmakuṇḍaṃ tataḥ prāpya snāyādvidhipuraḥsaram

nāgakuṇḍaṃ tataḥ prāpya sarvapāpavināśanam //
snānaṃ kuryānnaro viprā narakakleśanāśanam //
gaṃgādyāḥ saritaḥ sarvāstīrthāni sakalānyapi

sarvadā nāgakuṃḍe tu vasaṃti svāghaśāṃtaye //
anaṃtādimahānāgairaṣṭābhiridamuttamam

kalpitaṃ muktidaṃ tīrthaṃ rāmasetau śivaṃkaram //
agastyakuṇḍaṃ saṃprāpya tataḥ snāyādanuttamam

athāgnitīrthamāsādya sarvaduṣkarmanāśanam //
snātvā saṃtarpya vidhivacchrāddhaṃ kuryātpitṝnsmaran

gobhūhiraṇya dhānyādi brāhmaṇebhyaḥ svaśaktitaḥ //
dattvāgnitīrthatīre tu sarvapāpaiḥ pramucyate

athavā yāni tīrthāni cakratīrthamukhāni vai //
anukrāṃtāni vipreṃdrāḥ sarvapāpaharāṇi tu

snāyāttadanupūrveṇa snāyādvāpi yathāruci //
snātvaivaṃ sarvatīrtheṣu śrāddhādīni samācaret

paścādrāmeśvaraṃ prāpya niṣevya parameśvaram //
setumādhavamāgatya tathā rāmaṃ ca lakṣmaṇam

sītāṃ prabhaṃjanasutaṃ tathānyānkapisattamān //
tatratya sarvatīrtheṣu snātvā niyamapūrvakam

praṇamya rāmanāthaṃ ca rāmacaṃdraṃ tathāparān //
namaskṛtya dhanuṣkoṭiṃ tataḥ snātuṃ vrajennaraḥ

tatra pāṣāṇa dānādipūrvoktaniyamaṃ caret //
dhanuṣkoṭau ca dānāni dadyādvittānusārataḥ

kṣatraṃ gāśca tathānyāni vastrāṇyanyāni cādarāt //
brāhmaṇebhyo vedavidbhyo dadyādvittānusārataḥ

koṭitīrthaṃ tataḥ prāpya snāyānniyamapūrvakam //
tato rāmeśvaraṃ devaṃ praṇamedvṛṣabhadhvajam

vibhave sati viprebhyo dadyātsauvarṇadakṣiṇām//
tilāndhānyaṃ ca gāṃ kṣetraṃ vastrāṇyanyāni taṃḍulān

dadyādvittānusāreṇa vittalobhavivarjitaḥ //
dhūpaṃ dīpaṃ ca naivedyaṃ pūjopakaraṇānica

rāmeśvarāya devāya dadyādvittānusārataḥ //
stutvā rāmeśvaraṃ devaṃ praṇamya ca sabhaktikam

anujñāpya tato gacchatsetumādhavasaṃnidhim //
tasmai dattvā ca dhūpādīnanujñāpya ca mādhavam

pūrvoktaniyamopetaḥ punarāyātsvakaṃ gṛham //
brāhmaṇānbhojayedannaiḥ ṣaḍrasaiḥ paripūritaiḥ

tenaiva rāmanātho'smai prīto'bhīṣṭaṃ prayacchati //
nārakaṃ cāsya nāstyeva dāridryaṃ ca vinaśyati //

saṃtatirvardhate tasya puruṣasya dvijottamāḥ //
saṃsāramavadhūyāśu sāyujyamapi yāsyati

atrāgantumaśaktaścecchrutismṛtyāgameṣu yat //
graṃthajātaṃ mahāpuṇyaṃ setumāhātmyasūcakam

taṃ graṃthaṃ pāṭhayedviprā mahāpātakanāśanam //
idaṃ vā setumāhātmyaṃ paṭhedbhaktipuraḥsaram

setusnānaphalaṃ puṇyaṃ tenāpnoti na saṃśayaḥ //
aṃdhapaṃgvādiviṣayametatproktaṃ manīṣibhiḥ

// śrīsūta uvāca // //
evaṃ vaḥ kathito viprāḥ setuyātrākramo dvijāḥ //
etatpaṭhanvā śṛṇvanvā sarvaduḥkhādvimucyate

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe setumāhātmye yātrākramavarṇanaṃnāmaikapaṃcāśattamo'dhyāyaḥ