Skanda Purana · Chapter 3.52

// śrīsūta uvāca // //
bhūyo'pyahaṃ pravakṣyāmi setumuddiśya vaibhavam //
yuṣmākamādareṇāhaṃ śṛṇudhvaṃ munipuṃgavāḥ

sthānānāmapi sarveṣāmetatsthānaṃ mahattaram //
atra japtaṃ hutaṃ taptaṃ dattaṃ cākṣaya mucyate

asminneva mahāsthāne dhanuṣkoṭau nimajjanāt//
vārāṇasyāṃ daśasamāvāsapuṇyaphalaṃ bhavet

tasmiṃsthale dhanuṣkoṭau snātvā rāmeśvaraṃ śivam //
dṛṣṭvā naro bhaktiyuktastridināni vaseddvijāḥ

puṇḍarīkapure tena daśavatsaravāsajam //
puṇyaṃ bhavati vipreṃdrā mahāpātakanāśa nam

aṣṭottarasahasraṃ tu maṃtramādyaṃ ṣaḍakṣaram //
atra japtvā naro bhaktyā śivasāyujyamāpnuyāt

madhyārjune kuṃbhakoṇe māyūre śvetakānane //
hālāsye ca gajāraṇye vedāraṇye ca naimiṣe

śrīparvate ca śrīraṃge śrīmadvṛddhagirau tathā //
cidaṃbare ca valmīke śeṣādrāvaruṇācale

śrīmaddakṣiṇakailāse veṃkaṭādrau haristhale //
kāṃcīpure brahmapure vaidyeśvarapure tathā

anyatrāpi śivasthāne viṣṇusthāne ca sattamāḥ //
varṣavāsabhavaṃ puṇyaṃ dhanuṣkoṭau naro mudā

/
māghamāse yadi snāyādāpnotyeva na saṃśayaḥ //
imaṃ setuṃ samuddiśya dvau samudrāviti śrutiḥ

vidyate brāhmaṇaśreṣṭhā mātṛbhūtā sanātanī //
ado yaddārurityanyā yatrāsti munipuṃgavāḥ

viṣṇoḥ karmāṇi paśyaṃtī setuvaibhavaśaṃsinī //
śrutirasti tathānyāpi tadviṣṇoriti cāparā

itihāsapurāṇāni smṛtayaśca tapodhanāḥ //
ekavākyatayā setumāhātmyaṃ prabuvaṃti hi

caṃdrasūryoparāgeṣu kurva nsetvavagāhanam //
avimukte daśābdaṃ tu gaṃgāsnānaphalaṃ labhet

koṭijanmakṛtaṃ pāpaṃ tatkṣaṇenaiva naśyati //
aśvamedhasahasrasya phalamāpnotya nuttamam

viṣuvāyanasaṃkrāṃtau śaśivāre ca parvaṇi //
setudarśanamātreṇa saptajanmārjitāśubham

naśyate svargatiṃ caiva prayāṃti dvijapuṃgavāḥ //
makarasthe ravau māghe kiṃcidabhyudite ravau

snātvā dinatrayaṃ martyo dhanuṣkoṭau vipātakaḥ //
gaṃgādisarvatīrtheṣu snānapuṇyamavāpnuyāt //

dhanuṣkauṭau naraḥ kuryātsnānaṃ paṃcadineṣu yaḥ //
aśvamedhādipuṇyaṃ ca prāpnuyādbrāhmaṇottamāḥ

cāṃdrāyaṇādikṛcchrāṇāmanuṣṭhānaphalaṃ labhet //
caturṇāmapi vedānāṃ pārāyaṇaphalaṃ tathā

māghamāse daśāhaḥsu dhanuṣkoṭau nimajjanāt //
brahmahatyāyutaṃ naśyennātra kāryā vicāraṇā

māghamāse dhanuṣkoṭau daśapaṃcadināni yaḥ //
snānaṃ karoti manujaḥ sa vaikuṃṭhamavāpnuyāt

māghamāse rāmasaitau snānaṃ viṃśaddi naṃ caran //
śivasāmīpyamāpnoti śivena saha modate

paṃcaviṃśaddinaṃ snānaṃ kurvansārūpyamāpnuyāt //
snānaṃ triṃśaddinaṃ kurvansāyujyaṃ labhate dhruvam

ato'vaśyaṃ rāmasetau māghamāse dvijottamāḥ //
snānaṃ samācaredvidvānkiṃcidabhyudite ravau

caṃdrasūryoparāge ca tathaivārddhodaye dvijāḥ //
mahodaye rāmasetau snānaṃ kurvandvijottamāḥ

anekakleśasaṃyuktaṃ garbhavāsaṃ na paśyati//
brahmahatyādipāpānāṃ nāśakaṃ ca prakīrtitam //

sarveṣāṃ narakāṇāṃ ca bādhakaṃ parikīrtitam //
saṃpadāmapi sarvāsāṃ nidānaṃ parikīrtitam

indrādisarvalokānāṃ sālokyādipradaṃ tathā //
caṃdrasūryoparāge ca tathaivārddhodaye dvijāḥ

mahodaye dhanuṣkoṭau majjanaṃ tvatiniścitam //
rāvaṇasya vināśārthaṃ purā rāmeṇa nirmi tam

siddhacāraṇagaṃdharvakinnaroragasevitam //
brahmadevarṣirājarṣipitṛsaṃghaniṣevitam

brahmādidevatāvṛṃdaissevitaṃ bhaktipūrvakam //
puṇyaṃ yo rāmasetuṃ vai saṃsmaranpuruṣo dvijāḥ

snāyācca yatra kutrāpi taṭākādau jalāśaye //
na tasya duṣkṛtaṃ kiṃcidbhaviṣyati kadācana

setumadhyasthatīrtheṣu muṣṭimātrapradānataḥ //
naśyaṃti sakalā rogā bhrūṇahatyādayastathā

rāmeṇa dhanuṣaḥ puṇyāṃ yo rekhāṃ paśyate kṛtām //
na tasya punarāvṛttirvaikuṃṭhātsyātkadācana

dhanuṣkoṭiriti khyātā yā loke pāpanāśinī //
vibhīṣaṇaprārthanayā kṛtā rāmeṇa dhīmatā //

dhanuṣkoṭirmahāpuṇyā tasyāṃ snātvā sabhaktikam //
dadyāddānāni vittānāṃ kṣetrāṇāṃ ca gavāṃ tathā

tilānāṃ taṃḍulānāṃ ca dhānyānāṃ payasāṃ tathā //
vastrāṇāṃ bhūṣaṇānāṃ ca māṣāṇāmodanasya ca

dadhnāṃ ghṛtānāṃ vārīṇāṃ śākānāmapyudaśvitām //
śuddhānāṃ śarkarāṇāṃ ca sasyānāṃ madhunāṃ tathā

modakānāmapūpānāmanyeṣāṃ dānamevaca //
rāmasetau dvijāḥ proktaṃ sarvābhīṣṭapradāyakam

ato dadyādrāmasetau vittalobha vivarjitaḥ //
dattaṃ hutaṃ ca taptaṃ ca japaśca niyamādikam

śrīrāmadhanuṣaḥ koṭāvanaṃtaphaladaṃ bhavet //
tena vedāśca tuṣyaṃti tuṣyaṃti pitarastathā //

tuṣyaṃti munayaḥ sarve brahmāviṣṇuḥ śivastathā //
nāgāḥ kiṃpuruṣā yakṣāḥ sarve tuṣyaṃti niścitam

svayaṃ ca pūto bhavati dhanuṣkoṭyavalo kanāt//
svavaṃśajānnarānsarvānpāvayecca pitāmahān

tārayecca kulaṃ sarvaṃ dhanuṣkoṭyavalokanāt //
rāmasya dhanuṣaḥ koṭyā kṛtarevāvagāhanāt

paṃcapātakakoṭīnāṃ nāśaḥ syāttatkṣaṇe dhruvam //
śrīrāmadhanuṣaḥ koṭyā rekhāṃ yaḥ paśyate kṛtām

anekakleśasaṃpūrṇaṃ garbhavāsaṃ na paśyati //
yatra sītā'nalaṃ prāptā tasminkuṃḍe nimajjanāt

bhrūṇahatyāśataṃ viprā naśyati kṣaṇamātrataḥ //
yathā rāmastathā seturyathā gaṃgā tathā hariḥ

gaṃge hare rāmaseto tviti saṃkīrtayannaraḥ //
yatra kvāpi bahiḥ snāyāttena yāti parāṃ gatim

setāvardhodaye snātvā gandhamādanaparvate //
pitṝnuddiśya yaḥ piṃḍāndadyātsarṣapamātrakān

pitarastṛptimāyāṃti yāvaccaṃdradivākarau //
śamīpatrapramāṇaṃ tu pitṝnuddiśya bhaktitaḥ

dvijena piṇḍaṃ dattaṃ cetsarvapāpavimocitaḥ //
svargastho muktimāyāti narakastho divaṃ vrajet

setau ca padmanābhe ca gokarṇe puruṣottame //
udanvadaṃbhasi snānaṃ sārvakālikamīpsitam

śukrāṃgārakasaurīṇāṃ vāreṣu lavaṇāṃbhasi //
saṃtānakāmī na snāyā tsetoranyatra karhicit

akṛtapretakāryo vā garbhiṇīpatireva vā //
na snāyādudadhau vidvānsetoranyatra karhicit

na kālāpekṣaṇaṃ setornityasnānaṃ praśasyate //
vāratithyṛkṣaniyamāḥ setoranyatra hi dvijāḥ

uddiśya jīvataḥ snāyānna tu snāyānmṛtānprati //
kuśaiḥ pratikṛtiṃ kṛtvā snāpayettīrthavāribhiḥ

imaṃ maṃtraṃ samuccārya prasanneṃdriyamānasaḥ //
kuśo'si tvaṃ pavitro'si viṣṇunā vidhṛtaḥ purā

tvayi snāte sa ca snāto yasyaitadgraṃdhivandhanam //
sarvatra sāgaraḥ puṇyaḥ sadā parvaṇi parvaṇi

setau sindhvabdhisaṃyoge gaṃgāsāgara saṃgame //
nityasnānaṃ hi nirdiṣṭaṃ gokarṇe puruṣottame

nāparvaṇi sarinnāthaṃ spṛśedanyatra karhicit //
pitṝṇāṃ sarvadevānāṃ munīnāmapi śṛṇvatām

pratijñāmakarodrāmaḥ sītālakṣmaṇasaṃyutaḥ //
mayā hyatra kṛte setau snānaṃ kurvaṃti ye narāḥ

matprasādena te sarve yāsyaṃti punarbhavam //
naśyaṃti sarvapāpāni matsetoravalokanāt

rāmanāthasya māhātmyaṃ matsetorapi vaibhavam //
nāhaṃ varṇayituṃ śakto varṣakoṭiśatairapi

iti rāmasya vacanaṃ śrutvā devamaharṣayaḥ //
sādhusādhviti saṃtuṣṭāḥ praśaśaṃsuśca tadvacaḥ

setumadhye caturvaktraḥ sarvadevasamanvitaḥ //
adhyāste tasya rakṣārthamīśvarasyājñayā sadā

rakṣārthaṃ rāmasetau hi setumādhavasaṃjñayā //
mahāviṣṇuḥ samadhyāste nibaddho nigaḍena vai

maharṣayaśca pitaro dharmaśāstrapravartakāḥ //
devāśca sahagandharvāḥ sakinnaramahoragāḥ

vidyādharāścāraṇāśca yakṣāḥ kiṃpuruṣāstathā //
anyāni sarvabhūtāti vasaṃtyasminnaharniśam

so'haṃ dṛṣṭaḥ śruto vāpi smṛtaḥ spṛṣṭo'vagāhitaḥ //
sarvasmādduritā tpāti rāmaseturdvijottamāḥ

setāvardhodaye snānamānaṃdaprāptikāraṇam //
muktipradaṃ mahāpuṇyaṃ mahānarakanāśanam

pauṣe māse viṣṇubhasthe dineśe bhānorvāre kiṃcidudyaddineśe //
yuktā'mā cennāgahīnā tu pāte viṣṇorṛkṣe puṇyamardhodayaṃ syāt

tasminnardhodaye setau snānaṃ sāyujyakāraṇam//
vyatīpātasahasreṇa darśamekaṃ samaṃ smṛtam

darśāyutasamaṃ puṇyaṃ bhānuvāro bhavedyadi //
śravaṇarkṣa yadi bhave dbhānuvāreṇa saṃyutam

puṇyameva tu vijñeyamanyonyasyaiva yogataḥ //
ekaikamapyamṛtadaṃ snānadānajapārcanāt

paṃcasvapi ca yukteṣu kimu vaktavyamatra hi //
śravaṇaṃ jyotiṣāṃ śreṣṭhamamā śreṣṭhā tithiṣvapi

vyatīpāta tu yogānāṃ vāraṃ vāreṣu vai raveḥ //
caturṇāmapi yo yogo makarasthe ravau bhavet

tasminkāle rāmasetau yadi snāyāttu mānavaḥ //
garbhaṃ na māturāpnoti kintu sāyujyamāpnuyāt

ardhodayasamaḥ kālo na bhūto na bhaviṣyati //
evaṃ mahodayaḥ kālo dharmakālaḥ prakīrtitaḥ

eteṣu puṇyakāleṣu setau dānaṃ prakīrtitam //
ācāraśca tapo vedo vedāṃtaśravaṇaṃ tathā

śivaviṣṇvādipūjāpi purāṇārthapravaktṛtā //
yasminvipre tu vidyaṃte dānapātraṃ taducyate

pātrāya tasmai dānāni setau dadyāddvijātaye //
yadi pātraṃ na labhyeta setāvācārasaṃyutam

saṃkalpyoddiśya satpātraṃ pradadyādgrāmamāgataḥ //
ato nādhamapātrāya dātavyaṃ phalakāṃkṣibhiḥ //
uttamaṃ setumāhātmyaṃ vakturdeyaṃ na cānyataḥ

atretihāsaṃ vakṣyāmi vasiṣṭhoktamanuttamam //
dilīpāya mahārājñe dānapātravi vitsave

// dilīpa uvāca // //
dānāni kasmai deyāni brahmaputra purohita //
etanme tattvato brūhi tvacchiṣyasya mahāmune

//
// vasiṣṭha uvāca // //
pātrāṇāmuttamaṃ pātraṃ vedācāraparāyaṇam //
tasmādapyadhikaṃ pātraṃ śūdrānnaṃ yasya nodare

vedāḥ purāṇamaṃtrāśca śivaviṣṇvādipūjanam //
varṇāśramādyanuṣṭhānaṃ vartate yasya saṃtatam

daridraśca kuṭuṃbī ca tatpātraṃ śreṣṭhamucyate //
tasminpātre pradattaṃ vai dharma kāmārthamokṣadam

puṇyasthale viśeṣeṇa dānaṃ satpātragarhitam //
anyathā daśajanmāni kṛkalāso bhaviṣyati

janmatrayaṃ rāsabhaḥ syānmaṃḍūkaśca dvijanmani //
ekajanmani cāṇḍālastataḥ śūdro bhaviṣyati

tataśca kṣatriyo vaiśyaḥ kramādvipraśca jāyate //
daridraśca bhavettatra bahurogasamanvitaḥ

evaṃ bahuvidhā doṣā duṣṭapātrapradānataḥ //
tasmātsarvaprayatnena satpātreṣu pradāpayet

na labhyate cettatpātraṃ tadā saṃkalpapūrvakam //
ekaṃ satpātramuddiśya prakṣipedudakaṃ bhuvi

uddiṣṭapātrasya mṛtau tatputrāya samarpayet //
tasyāpi maraṇe prāpte mahādeve samarpa yet//
atonādhamapātrāya dadyāttīrthe viśeṣataḥ

// śrīsūta uvāca // //
evamukto vasiṣṭhena dilīpaḥ sa dvijottamāḥ

tadā prabhṛti satpātre prāyacchaddānamuttamam //
ataḥ puṇyasthale setāvatrāpi munipuṃgavāḥ

yadi labhyeta satpātraṃ tadā dadyāddhanādikam //
no cetsaṃkalpapūrvaṃ tu viśiṣṭaṃ pātramuttamam

samuddiśya jalaṃ bhūmau prakṣipedbhaktisaṃyutaḥ //
svagrāmamāgataḥ paścāttasminpātre samarpayet

pūrvaṃsaṃkalpitaṃ vittaṃ dharmalopo'nyathā bhavet //
na duḥkhaṃ punarāpnoti kiṃ tu sāyujyamāpnuyāt

ardhodayasamaḥ kālo na bhūto na bhavi ṣyati //
kumbhakoṇaṃ setumūlaṃ gokarṇaṃ naimiṣe tathā

ayodhyā daṃḍakāraṇyaṃ virūpākṣaṃ ca veṃkaṭam //
śāligrāmaṃ prayāgaṃ ca kāṃcī dvārāvatī tathā

madhurā padmanābhaṃ ca kāśī viśveśvarālayā //
nadyaḥ sarvāḥ samudrāśca parvataṃ bhāskaraṃ smṛtam

muṃḍanaṃ copavāsaśca kṣetreṣveṣu prakīrtitam //
lobhānmohādakṛtvā yaḥ svagṛhaṃ yāti mānavaḥ

sahaiva yāṃti tadgehe pātakāni ca tena vai //
caturviṃśatitīrthāni parvate gandha mādane

tatra lakṣmaṇatīrthe tu vapanaṃ munibhiḥ smṛtam //
tīre lakṣmaṇatīrthasya lomavarjyaṃ śivājñayā

śiromātrasya vapanaṃ kṛtvā dattvā ca dakṣiṇām //
snātvā lakṣmaṇatīrthe ca dṛṣṭvā lakṣmaṇaśaṃkaram

sarvapāpavinirmuktaḥ śaṃkaraṃ yāti mānavaḥ //
ardhodaye sadā snānaṃ setāvevaṃ samācaret

nāsti setusamaṃ tīrthaṃ nāsti setusamaṃ tapaḥ //
nāsti setusamaṃ puṇyaṃ nāsti setusamā gatiḥ

uparāgasahasreṇa samamardhodadayaṃ smṛtam //
ardhodayasamaḥ kālo nāsti saṃsāramocakaḥ

tasminnardhodaye rāmasetau snānaṃ tu yadbhavet //
na tattulyaṃ bhavetpuṇyaṃ sarvaśāstreṣu sarvadā

ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi bhāgīrathyavagāhanāt //
yatpuṇyamṛṣinirdiṣṭaṃ tatpuṇyaṃ munipuṃgavāḥ

ekavāraṃ rāmasetau snānātsidhyati niścitam //
arddhodaye viśeṣeṇa tathaiva ca mahodaye

makarasthe ravau māghe prayāge pāpamocane //
māghasnānasahasreṇa yatpuṇyaṃ labhate naraḥ

tasminnardhodaye viprā rāmasetau nimajjanāt //
ekavāreṇa tatpuṇyaṃ labhate nātra saṃśayaḥ

trailokyastheṣu tīrtheṣu snātānāṃ yatphalaṃ bhavet //
sakṛdarddhodaye setau snātvā tatpuṇyabhāgbhavet

brahmajñānavihīnānāṃ kṛtaghnānāṃ durā tmanām //
pāpināmitareṣāṃ ca mahāpātakināṃ tathā

setāvarddhodaye snānādviśuddhiriti niścitā //
sthalāṃtare kṛtaghnānāṃ niṣkṛtirnāsti karhicit

setāvardhodaye snānātteṣāmapi hi niṣkṛtiḥ //
setāvarddhodaye snānaṃ ye na kurvaṃti mohataḥ

saṃsāreṣu nimajjaṃti te yathāṃdhāḥ pataṃtyadhaḥ //
setāvardhodaye snātvā bhittvā bhāskaramaṇḍalam

brahmalokaṃ prayāsyaṃti nātra kāryā vicāraṇā //
arddhodaye tu saṃprāpte snātvā setau vimuktide

snātvā samyagjagannāthaṃ rāghavaṃ sītayā saha //
rāmeśvaraṃ mahādevaṃ sugrīvādimukhānkapīn

dhyātvā devānṛṣīṃścāpi tathā pitṛgaṇānapi //
tarpayedapi tānsarvānsvadāridryavimuktaye

arddhodayākhyamamalaṃ jagannāthaṃ samarcayet //
setāvarddhodaye kāle tena prīṇāti keśavaḥ

divākara namaste'stu tejorāśe jagatpate //
atrigotrasamutpanna lakṣmī devyāḥ sahodara

arghaṃ gṛhāṇa bhagavansudhākumbha namostu te //
vyatīpātamahāyoginmahāpātakanāśana

sahasrabāho sarvātma ngṛhāṇārghyaṃ namo'stu te //
tithinakṣatravārāṇāmadhīśa parameśvara

māsarūpa gṛhaṇārghyaṃ kālarūpa namo'stu te //
iti dattvā pṛthaṅmaṃtrairarghyamarddhodaye naraḥ

upāyanāni viprebhyo dadyādvittānusārataḥ //
caturdaśa dvādaśāṣṭau sapta ṣaṭ paṃca vā dvijān

yathāśaktyannapānādyaiḥ pṛthaṅmaṃtraiḥ samarcayet //
kāṃsyapātraṃ samādāya nūtanaṃ dāravaṃ tu vā

viprāṇāṃ purataḥ sthāpya payasā paripūritam //
saphalaṃ saguḍaṃ sājyaṃ satāṃbūlaṃ sadakṣiṇam

dadyādyajñopavītaṃ ca gāṃ savatsāṃ payasvinīm //
alaṃkṛtebhyo viprebhyo yathāśakti vadedidam

śravaṇarkṣe jaga nnātha janmarkṣe tava keśava //
yanmayā dattamarthibhyastadakṣayamihāstu me

nakṣatrāṇāmadhipate devānāmamṛtaprada //
trāhi māṃ rauhiṇīkāṃta kalā śeṣanamo'stu te

dīnanātha jagannātha kalānātha kṛpākara //
tvatpādapadmayugalabhaktirastvacalā mama

vyatīpāta namaste'stu soma sūryognisaṃnibha //
yaddānādikṛtaṃ kicittadakṣayamihāstu te

arthināṃ kalpavṛkṣo'si vāsudeva janārdana //
māsartvayanakāleśa pāpaṃ śamaya me hare

ityarcayitvā vipreṃdrāstataḥ śrāddhaṃ samācaret //
hiraṇyaśrāddhamāmaṃ vā pākaśrāddhamathāpi vā

pārvaṇaṃ ca tataḥ kuryādvitta śāṭhayaṃ na kārayet //
ācāryaṃ pūjayetpaścādvastrabhūṣaṇakuṇḍalaiḥ

pratimāmarpayettasmai gāṃ ca chatramupānaham //
evamarddhodaye setau vrataṃ kuryāddvi jottamāḥ

tenaiva kṛtakṛtyaḥ syātkartavyaṃ nāsti kiṃcana //
sthalāṃtare'pyevametadvratamardhodaye caret

setuḥ samudre rāmeṇa nirmito gandhamādane //
setuḥ seturiti prājñāstasya nātra prakīrtanāt

snānakāle manuṣyāṇāṃ pātakānāṃ tu koṭayaḥ //
tatkṣaṇādeva naśyaṃti yāsyaṃtyapyatyutaṃ padam

nimiṣaṃ nimiṣārddhaṃ vā setau tiṣṭhati yo naraḥ //
taddṛṣṭigocaraṃ gaṃtuṃ na śaktā yamakiṃkarāḥ

rāmasetuṃ dhanu ṣkoṭiṃ rāmaṃ sītāṃ ca lakṣmaṇam //
rāmanāthaṃ hanūmaṃtaṃ sugrīvādimukhānkapīn

vibhīṣaṇaṃ nāradaṃ ca viśvāmitraṃ ghaṭodbhavam //
vasiṣṭhaṃ vāmadevaṃ ca jābālimatha kāśyapam

rāmabhaktāstathā cānyāṃściṃtayanmanasā tadā //
sarvaduḥkhādvimucyeta prayāti paramaṃ padam

satya kṣetre harikṣetre kṛṣṇakṣetre ca naimiṣe //
śālagrāme badaryyāṃ ca hastiśaile vṛṣācale

śeṣādrau citrakūṭe ca lakṣmīkṣetre kuraṃgake //
kāṃcike kumbhakoṇe ca mohinīpura eva ca

aindre śvetācale puṇye padmanābhe mahāsthale //
phullākhye ghaṭikādrau ca sārakṣetre hari sthale /

śrīnivāse mahākṣetre bhaktanāthamahāsthale //
aliṃdākhye mahākṣetre śukakṣetre ca vāruṇe

madhurāyāṃ harikṣetre śrīgoṣṭhyāṃ puruṣottame //
śrīraṃge puṇḍarīkākṣe tathānyatra haristhale

snānena yāni pāpāni vinaśyanti dvijottamāḥ //
tāni sarvāṇi naśyaṃti setusnānena niścitam

raghunāthakṛte setau mahāmuniniṣevite //
na snāṃti ye narāsteṣāṃ na saṃsāranivartanam ///

ye vā namaḥ śivāyeti mantraṃ pañcākṣaraṃ śubham //
na vadanti na śṛṇvanti na smaranti munīśvarāḥ

namo nārāya ṇāyeti praṇavena samanvitam //
maṃtramaṣṭākṣaraṃ vāpi na japaṃti smaraṃti vā

evaṃ śrīrāmacaṃdrasya ṣaḍakṣaramanu tathā //
na japaṃti na śṛṇvaṃti na smaraṃti ca sattamāḥ

teṣāṃ pāpāni naśyaṃti rāmasetau nimajjanāt //
upoṣaṇaṃ na kurvaṃti ye vā haridine śubhe

na dhārayaṃti ye bhasma tripuṃḍroddhūlanādinā //
jābālopaniṣanmaṃtraissaptabhirmastakādike

śivaṃ vā keśavaṃ vāpi tathānyānapi vai surān /1
na pūjayaṃti vedokta mārgeṇa dvijapuṃgavāḥ

teṣāṃ pāpāni naśyaṃti rāmasetau nimjanāt //
śivaviṣṇvādidevebhyo dhūpaṃ dīpaṃ ca caṃdanam

puṣpāṇi na pra yacchaṃti bhaktipūrvaṃ dvijottamāḥ //
śivaviṣṇvādidevānāṃ śrīrudraiścamakaistathā

śrīmatpuruṣasūktena pāvamāyādi sūktakaiḥ //
trimadhu trisuparṇaiśca paṃca śāṃtyādinā tathā

nābhiṣekaṃ prakurvaṃti ye narāḥ pāpacetasaḥ //
teṣāṃ pāpāni naśyaṃti dhanuṣkoṭau nimajjanāt

śivaviṣṇvādi devānāṃ namaskārapradakṣiṇe //
na prakurvaṃti bhaktyā ye pāpopahatabuddhayaḥ

dhanurmāse'pyuṣaḥkāle na pūjāṃ ca prakurvate //
śivaviṣṇvādidevānāṃ mahānaivedyapūrvakam

teṣāṃ pāpāni naśyaṃti rāmasetau nimajjanāt //
kīrtayaṃti na ye viṣṇornāmāni tu harasya vā

śāligrāmaśilā cakraṃ śivanābhaṃ ca ye narāḥ //
na pūjayaṃti mohena dvārakācakrameva vā

gaṃgāmṛdaṃ ca tulasīmṛttikāṃ gopicaṃdanam //
na dhārayaṃti ye mūḍhā lalāṭe corasi dvijāḥ

dordvaṃdve ca gale samyaksarvapāpaughaśāṃtaye //
rudrākṣaṃ tulasīkāṣṭhaṃ yo na dhārayate naraḥ

/
tasya pāpāni naśyaṃti dhanuṣkoṭau nimajjanāt //
brāhme muhūrte saṃprāpte nidrāṃ tyaktvā prasannadhīḥ

hariśaṃkaranāmāni tatstotrāṇyatha vā dvijāḥ //
yo hi ciṃtayate nityaṃ viśiṣṭaṃ maṃtrameva vā

tasya pāpāni naśyaṃti dhanuṣkoṭau nimajjanāt//
prātarjalāśaye gatvā snātvā''camya viśuddhadhīḥ

prasannātmā muniśreṣṭhāḥ saṃdhyopāsanapūrvakam //
nopāste ca naro yastu gāyatrīṃ vedamātaram

naupāsanaṃ vā kurvaṃti sāyaṃprātarataṃdritāḥ //
mādhyāhnikaṃ na kurvaṃti ye vā pāpahatāśayāḥ

brahmayajñaṃ vaiśvadevaṃ madhyāhne'tithipūjanam //
nācaraṃti ca sāyaṃ ye pūjāmatithisaṃmatām

teṣāṃ pāpāni naśyaṃti dhanuṣkoṭau nimajjanāt //
bhikṣāṃ yatīnāṃ madhyāhne na prayacchaṃti ye narāḥ

ye'pyadhītāṃ trayīṃ viprā vismaraṃti kubuddhayaḥ //
nādhīyate trayīṃ vāpi vedāṃgāni tathā punaḥ

pratyābdikaṃ mātṛpitroḥ śrāddhaṃ ye nācaraṃti vai //
śrāddhaṃ mahālayaṃ nityamaṣṭakāśrāddha meva vā

anyannaimittikaṃ śrāddhaṃ ye na kurvaṃti lobhataḥ //
ye caitre tu paurṇamāsyāṃ citraguptasya tuṣṭaye

pānakaṃ kadalīpakvaṃ pāyasānnaṃ saśarkaram //
saguḍaṃ sāmraphalakaṃ panasādiphalairyutam

tāṃbūlaṃ pāduke chatraṃ vastrapuṣpāṇi caṃdanam //
viprebhyo na prayacchaṃti lobhopahatabuddhayaḥ//

teṣāṃ pāpāni naśyaṃti dhanuṣkoṭau nimajjanāt //
durvṛtto vā suvṛtto vā yo dhanuṣkoṭisevakaḥ

tasya saṃsāravicchittiḥ puna rjanma vinā bhavet //
saṃsārasāgaraṃ tartuṃ ya icchenmunipuṃgavāḥ

rāmacandradhanuṣkoṭiṃ sa gacchedavilaṃbitam //
satyaṃ vacmi hitaṃ vacmi sāraṃ vacmi hitaṃ punaḥ

rāmacandradhanuṣkoṭiṃ gacchadhvaṃ muktisiddhaye //
rāmacandradhanuṣkoṭau kuryātsnānaṃ vimuktaye

nāstyupāyāṃtaraṃ viprā bhūyobhūyo vadāmyaham //
rāmacaṃdradhanuṣkoṭau snānaṃ kurvaṃti ye narāḥ

teṣāmayatnataḥ sidhyetsaṃsārabhaya nāśanam //
satyaṃ jñānamanaṃtaṃ yatpūrṇaṃ brahma sanātanam

tatprāptiḥ syāddhanuṣkoṭau majjanānnātra saṃśayaḥ //
// śrīsūta uvāca // //
evaṃ vaḥ kathitaṃ viprāḥ setumāhātmyamuttamam

mahāduḥkhapraśamanaṃ mahāroganibarhaṇam //
duḥsvapnanāśanaṃ puṇyamapamṛ tyunivāraṇam ]/ 3.1.52.१९० //
mahāśāṃtikaraṃ puṃsāṃ paṭhatāṃ śṛṇvatāmapi //
svargāpavargadaṃ puṇyaṃ sarvatīrthaphalapradam

kīrtayedya idaṃ puṇyaṃ śṛṇu yādvā samāhitaḥ //
so'gniṣṭomādiyajñānāṃ phalamāpnoti puṣkalam

caturṇāṃ sāṃgavedānāṃ śatāvṛtyā tu yatphalam //
tatphalaṃ samavāpnoti hyetanmāhātmyakīrtanāt

atraikādhyāyapaṭhanācchravaṇādvā munīśvarāḥ //
aśvamedhasya yajñasya prāpnotyavikalaṃ phalam

adhyāyadvayapāṭhena śravaṇena tathaiva ca //
gomedhākhyasya yajñasya phalamāpnotyanuttamam

daśādhyāyānpaṭhedyastu śṛṇuyādvā sabhaktikam //
svargalokamavāpnoti śakreṇa saha modate

viṃśatyadhyāyapaṭhanācchravaṇācca munīśvarāḥ //
brahmalokamavāpnoti brahmaṇā saha modate

triṃśadadhyāyapaṭhanācchravaṇācca munīśvarāḥ //
viṣṇulokamavāpnoti viṣṇunā saha modate

catvāriṃśattamādhyāyānpaṭhedvā śṛṣuyādapi //
rudralokamavāpnoti rudreṇa saha modate

yaḥ paṃcāśattamādhyāyānpaṭhate śṛṇute'pi vā //
sa sāṃbaṃ haramāpnoti śivaṃ candrārdhaśekharam

yaḥ paṭhecchraṇuyāccedaṃ kṛtsnaṃ māhātmyamuttamam //
sa sāṃbaśivasālokyamāpnotyeva na saṃśayaḥ

yaḥ paṭhecchraṇuyāccedaṃ dvivāraṃ munisatamāḥ //
sa yāti śivasāmīpyaṃ vimānavarasaṃsthitaḥ

yastrivāraṃ paṭhedetacchṛṇuyādvā samāhitaḥ //
śivasārūpyamāpnoti śivasya prītimāvahan

caturvāraṃ paṭhedyastu śṛṇuyādvedamuttamam //
sa sāyujyamavāpnoti śivasya girijāpateḥ

dinedine paṭhenmartyaḥ ślokaṃ ślokārdhameva vā //
pādaṃ vā pādamātraṃ vā akṣaraṃ varṇameva vā

tattaddinakṛtaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati //
kṛtsne'sminsetumāhātmye paṭhite'pi śrute'pi vā //

ślokeṣvatraiva vartaṃte varṇā yāvaṃta eva hi //
tāvatyo brahmahatyāśca tāvanmadyaniṣevaṇam

tāvatsuvarṇasteyaṃ ca tāvāngurvaṃganāgamaḥ //
tāvatsaṃsargadoṣāśca naśyaṃtyevaṃ hi tatkṣaṇāt

yāvato'sminmahāpuṇye vartaṃte varṇarāśayaḥ //
tāvatkṛtvaścaturviṃśattīrtheṣu snānajaṃ phalam

tathānyeṣvapi tīrtheṣu setumadhyagateṣu vai //
tatphalaṃ samavāpnoti pāṭhena śravaṇena vā

yenedaṃ likhitaṃ bhaktyā setumāhātmyamuttamam //
vinaṣṭājñānasaṃtānaḥ śivasāyujyamāpnuyāt

yasyedaṃ vartate gehe māhātmyaṃ likhitaṃ śubham //
bhūtavetālakādibhyo bhītistatra na vidyate

vyādhipīḍā na tatrāsti nāsti corabhayaṃtathā //
śanyaṃgārakamukhyānāṃ grahāṇāṃ nāsti pīḍanam

yadgṛhe vartate puṇyamidaṃ māhā tmyamuttamam //
rāmasetuṃ vijānīta tadgṛhaṃ munipuṃgavāḥ

caturviṃśati tīrthāni tatraiva nivasaṃti hi //
tatraiva vartate puṇyo gandhamādanaparvataḥ //

brahmaviṣṇumaheśāśca vartaṃte tatra sādaram //
likhitvā setumāhātmyaṃ brāhmaṇāya nivedayet //
catuḥsāgaraparyaṃtā tena dattā vasuṃdharā

//
// setumāhātmyadānamantraḥ // //
setumāhātmyadānasya kalā nārhaṃti ṣoḍaśīm //
dānānyanyāni sarvāṇi hyataḥ śāntiṃ prayaccha me //
kiṃ punarbahu noktena vasatyatra jagattrayam

śrāvayecchrāddhakāle yo hyekamadhyāyamatra vai //
naśyecchrāddhasya vaikalyaṃ pitaro'pyatiharṣitāḥ

yaḥ parvakāle saṃprāpte brāhmaṇāñchrāvayedidam //
adhyāyamekaṃ ślokaṃ vā gāvosya nirupadravāḥ //
bahukṣīrā savatsāśca mahiṣyo'sya bhavaṃti hi

paṭhanīyamidaṃ puṇyaṃ maṭhe devālaye'pi vā //
nadītaṭākatīreṣu puṇye vāraṇyabhūtale //
śrotriyāṇāṃ gṛhe vāpi naivānyatra tu karhicit

viṣuvāyana kāleṣu puṇye ca harivāsare //
aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāṃ paṭhanīyaṃ viśeṣataḥ

idaṃ hi pāṭhyaṃ śrāvaṇyāṃ māsi bhādrapade tathā //
dhanurmāse ca pāṭhyaṃ syātpāṭhyaṃ caivottarāyaṇe

niyamenaiva māhātmyaṃ paṭhanīyamidaṃ dvijāḥ //
śrotāro niyamairyuktāḥ śṛṇuyuścedamuttamam

kīrtyaṃte puṇyatīrthāni māhātmye'sminbahūni vai //
kīrtyaṃte puṇyaśīlāśca tathā rājarṣisattamāḥ

ṛṣayaśca mahābhāgāḥ kīrtyaṃte'sminnanuttame //
dharmādharmau ca kīrtyete puṇyesmindvijapuṃgavāḥ

brahmā viṣṇuśca rudraśca kīrtyaṃte'tra trimūrtayaḥ //
idaṃ pavitraṃ pāpaghnaṃ śrutyarthairupabṛṃhi tam

saṃmataṃ smṛtikartṝṇāṃ dvaipāyanamunipriyam //
śrotavyaṃ paṭhitavyaṃ ca ātmanaḥ śreya icchatā

śrāvakāya ca dātavyaṃ yatkiṃcitkāṃcanādikam //
svasvaśaktyanurodhena vittaśāṭhyaṃ na kārayet

vastraṃ hiraṇyaṃ dhānyaṃ vā bhūmiṃ gāṃ ca yathābalam //
dattvā saṃbhāvanīyo'yaṃ śrāvakaḥ śrotṛbhirjanaiḥ

pūjite śrāvake tasminpūjitāḥ syustrimūrtayaḥ //
jagattrayaṃ pūjitaṃ syātpūjitāsu trimūrtiṣu

avatīrṇo mahīṃ sākṣādrāmo dāśarathirhariḥ //
sasītālakṣmaṇo nityaṃ śrotṛbhyaḥ śrāvakāya ca

dattveha loke bhogāṃśca muktiṃ cāṃte prayacchati //
dvaipāyanamukhāṃbhojānniḥsṛtaṃ śubhadaṃ param

idaṃ vai setumāhātmyaṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ //
bhīmasenādibhiḥ sarvairanujairapi saṃvṛtaḥ

niyamācārasaṃyuktaḥ sasainyaśca dinedine //
śṛṇoti paṭhato dhaumyamaharṣeḥ svapurodhasaḥ

// śrīsūta uvāca // //
bhobho stapodhanāḥ sarve naimiṣāraṇyavāsinaḥ //
matsakāśādidaṃ guhyaṃ māhātmyaṃ śrutisaṃmitam

śrutaṃ bhavadbhirniyatairnityaṃ paṭhata sādaram //
pāṭhayadhvaṃ svaśiṣyebhyo niyatebhyo nirantaram

ityuktvā tānmunīnsūto romāṃcitakalevaraḥ //
guruṃ hṛdā smaranvyāsaṃ nanartāśrūṇi vartayan

atrāṃtare mahāvidvānpārāśaryo mahāmuniḥ //
āśu prādurabhūttatra śiṣyānugrahakāṃkṣayā

tamāgataṃ vilokyātha muniṃ satyavatīsutam //
sūtaḥ sarvaiśca sahito naimiṣāraṇyavāsibhiḥ

vyāsasya caraṇāṃbhoje daṃḍavatpraṇipatya tu //
jalamānaṃdajaṃ tatra netrābhyāṃparyavartayat

praṇataṃ priyaśiṣyaṃ taṃ dorbhyāmutthāpya vai muniḥ //
āśīrbhirabhinaṃdyainamāliṃgya ca muhurmuhuḥ

naimiṣāraṇyamunibhirānīte paramāsane //
dvaipāyano mahātejā niṣasāda tapodhanaḥ

muniṣvapyupaviṣṭeṣu sūte'pi ca nijājñayā //
śaunakādīnmunīnsarvāñchakteḥ pautro'bhyabhāṣata

mayā jñātamidaṃ sarvaṃ naimiṣāraṇyavāsinaḥ //
mama śiṣyeṇa sūtena setumāhātmyamuttamam //
kathitaṃ bhavatāmadya mahāpātakanāśanam

śrutīnāṃ ca smṛtīnāṃ ca purāṇānāṃ tathaiva ca //
śāstrāṇāṃ cetihāsānāmanyeṣāmapi kṛtsnaśaḥ

eṣa paryavasanno'rtho māhātmyaṃ yattvidaṃ mahat //
sarveṣvapi purāṇeṣu idaṃ bahumataṃ mama

śṛṇoti dharmajo dhaumyādidaṃ nityaṃ mamājñayā //
ato bhavaṃto'pi sadā setumāhātmyamuttamam

paṭhaṃtu śṛṇvaṃtu tathā śiṣyāṇāṃ pāṭhayaṃtu ca //
tacchrutvā vacanaṃ tasya te prāhurbāḍhamityapi

tato vyāso'pi sūtena śiṣyeṇa ca samanvitaḥ //
anujñāpya munīntsarvānkailāsaṃ parvataṃ yayau

ṛṣayo naimiṣāraṇyanilayāstuṣṭimāgatāḥ //
pratyahaṃ setumāhātmyaṃ śṛṇvaṃti ca paṭhaṃti ca //

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe setumāhātmye dvipaṃcāśattamo'dhyāyaḥ

idaṃ skāṃdamahāpurāṇāntargatabrahmakhaṇḍāntargatasetumāhātmyaṃ samāptam //
skanda purāṇe tṛtīye brahmakhaṇḍe setumāhātmyasya devanāgarī yunikoḍa rūpāntaraṇam unnata ḍikśanarī phāīla grathita Ind Senz sāṃphṭeveyara dvārā 8-11-2014ī.(mārgaśīrṣa kṛṣṇa dvitīyā, vikrama saṃvat 2071) ko pūrṇaṃ kṛtam/ asya hetoḥ khemarāja śrīkṛṣṇadāsa dvārā saṃpāditaṃ, śrī veṃkaṭeśvara sṭīma mudraṇālaya dvārā prakāśitaṃ evaṃ nāga prakāśaka, dillī dvārā varṣa 1986 ī. madhye punarmudritaṃ saṃskaraṇasya upayogaṃ kṛtaṃ bhavati//