Skanda Purana · Chapter 3.5

// vyāsa uvāca // //
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi dharmāraṇyanivāsinā //
yatkāryaṃ puruṣeṇeha gārhasthyamanutiṣṭhatā

dharmāraṇyeṣu ye jātā brāhmaṇāḥ śuddhavaṃśajā //
aṣṭādaśasahasrāśca kājeśaiśca vinirmitāḥ

sadācārāḥ pavitrāśca brāhmaṇā brahmavittamāḥ //
teṣāṃ darśanamātreṇa mahāpāpairvimucyate

// yudhiṣṭhira uvāca // //
pārāśarya samākhyāhi sadācāraṃ ca me prabho //
ācārāddharmamāpnoti ācārāllabhate phalam//
ācārācchriyamāpnoti tadācāraṃ vadasva me

// vyāsa uvāca // //
sthāvarāḥ kṛmayo'bjāśca pakṣiṇaḥ paśavo narāḥ //
krameṇa dhārmikāstveta etebhyo dhārmikāḥ surāḥ

sahasrabhāgātprathame dvitīyānukramāstathā //
sarva ete mahābhāgāḥ pāpānmuktisamāśrayāḥ

caturṇāmapi bhūtānāṃ prāṇinotīva cottamāḥ //
prāṇikebhyopi muniśreṣṭhāḥ sarve buddhyupajīvinaḥ

matimadbhyo narāḥ śreṣṭhāstebhya śreṣṭhāstu vāḍavāḥ //
viprebhyo'pi ca vidvāṃso vidvadbhyaḥ kṛtabuddhayaḥ

kṛtadhībhyo'pi kartāraḥ kartṛbhyo brahmatatparāḥ //
na tebhyo'bhyadhikaḥ kaścittriṣu lokeṣu bhārata

anyonyapūjakāste vai tapo vidyāviśeṣataḥ //
brāhmaṇo brahmaṇā sṛṣṭaḥ sarvabhūteśvaro yataḥ

ato jagatsthitaṃ sarvaṃ brāhmaṇo'rhati nāparaḥ //
sadācāro hi sarvārho nācārādvicyutaḥ punaḥ

tasmādvipreṇa satataṃ bhāvyamācāraśīlinā //
vidveṣarāgarahitā anutiṣṭhanti yaṃ mune

saddhi yastaṃ sadācāraṃ dharmamūlaṃ vidurbudhāḥ //
lakṣaṇaiḥ parihīno'pi samyagācāratatparaḥ

śradāluranasūyuśca naro jīvetsamāḥ śatam ///
śrutismṛtibhyāmuditaṃ sveṣusveṣu ca karmasu

sadācāraṃ niṣeveta dharmamūlamatandritaḥ //
durācārarato loke garhaṇīyaḥ pumā nbhavet

vyādhibhiścābhibhūyeta sadālpāyuḥ suduḥkhabhāk //
tyājyaṃ karma parādhīnaṃ kāryamātmavaśaṃ sadā

duḥkhī yataḥ parādhīnaḥ sadaivātmavaśaḥ sukhī //
yasminkarmaṇyaṃtarātmā kriyamāṇe prasīdati

tadeva karma karttavyaṃ viparītaṃ na ca kvacit //
prathamaṃ dharmmasarvasvaṃ proktaṃ yanniyamā yamāḥ

atasteṣveva vai yatnaḥ kartavyo dharmamicchatā //
satyaṃ kṣamārtavaṃ dhyānamānṛśaṃsyamahiṃsanam

damaḥ prasādo mādhuryaṃ mṛduteti yamā daśa //
śaucaṃ snānaṃ tapo dānaṃ maunejyādhyayanaṃ vratam

upoṣaṇopasthadaṃḍo daśaite niyamāḥ smṛtāḥ //
kāmaṃ krodhaṃ damaṃ mohaṃ mātsaryaṃ lobhameva ca

amūnṣaḍvairiṇo jitvā sarvatra vijayī bhavet //
śanaiḥ saṃcinuyāddharmaṃ valmīkaṃ śṛṃgavānyathā

parapīḍāmakurvāṇaḥ para lokasahāyinam //
dharma eva sahāyī syādamutra parirakṣitaḥ

pitṛmātṛsutabhrātṛyoṣidbaṃdhujanādhikaḥ //
jāyate caikalaḥ prāṇī mriyate ca tathai kalaḥ

ekalaḥ sukṛtaṃ bhuṃkte bhuṃkte duṣkṛtamekalaḥ //
dehe paṃcatvamāpanne tyaktvaikaṃ kāṣṭhaloṣṭavat

bāṃdhavā vimukhā yāṃti dharmo yāṃtamanu vrajet //
ataḥ saṃcinuyāddharmmamatrā'mutra sahāyinam

dharmaṃ sahāyinaṃ labdhvā saṃtareddustaraṃ tamaḥ //
saṃbaṃdhānācārennityamuttamairuttamaiḥ sudhīḥ //

adhamānadhamāṃstyaktvā kulamutkarṣatāṃ nayet //
uttamānuttamāneva gaccheddhīnāṃśca varjayet //
brāhmaṇaḥ śreṣṭhatāmeti pratyavāyena śūdratām

anadhyayanaśīlaṃ ca sadācāravilaṃghinam //
sālasaṃ ca durannādaṃ brāhmaṇaṃ bādhateṃ'takaḥ

ato'bhyasyetprayatnena sadācāraṃ sadā dvijaḥ //
tīrthānyapyabhilaṣyaṃti sadācārisamāgamam

rajanīprāṃtayāmārddhaṃ brāhmaḥ samaya ucyate //
svahitaṃ ciṃtayetprājñastasmiṃścotthāya sarvadā //

gajāsyaṃ saṃsmaredādau tata īśaṃ sahāṃbayā //
śrīraṃgaṃ śrīsametaṃ tu brahmāṇaṃ kamalodbhavam

iṃdrādīnsakalāndevānvasiṣṭhādīnmunīnapi //
gaṃgāyāḥ saritaḥ sarvāḥ śrīśailāyakhilāngirīn

kṣīrodādīnsamudrāṃśca mānasādisarāṃsi ca //
vanāni naṃdanādīni dhenūḥ kāmadughādayaḥ //

kalpavṛkṣādivṛkṣāṃśca dhātūnkāṃcanamukhyataḥ //
divyastrīrurvaśīmukhyāḥ prahrādāvadyānhareḥ priyān

jananīcaraṇau smṛtvā sarvatīrthoktta mottamau //
pitaraṃ ca gurūṃścāpi hadi dhyātvā prasannadhīḥ

tataścāvaśyakaṃ karttuṃ nairṛtīṃ diśamāvrajet //
grāmāddhanuḥśataṃ gacchennagarācca caturguṇa m

tṛṇairācchādya vasudhāṃ śiraḥ prāvṛtya vāsasā //
karṇopavīta udagvaktro divase saṃdhyayorapi

viṇmūtre visṛjenmaunī niśāyāṃ dakṣiṇāmukhaḥ //
na tiṣṭhannāśu no vipra govanhyanilasaṃmukhaḥ

na phālakṛṣṭe bhūbhāge na rathyāsevyabhūtale //
nālokayeddiśo bhāgañjyo tiścakraṃ nabho malam

vāmena pāṇinā śiśnaṃ dhṛtvottiṣṭhetprayatnavān //
atho mṛdaṃ samādadyājjaṃtukarkkaravarjitām

vihāya mūṣako tkhātāṃ cocchiṣṭāṃ keśasaṃkulām //
guhye dadyānmṛdaṃ caikāṃ prakṣālya cāṃbunā tataḥ

punarvāmakareṇeti paṃcadhā kṣālayedgudam //
ekaika pādayordadyāttisraḥ pāṇyormṛdastathā

itthaṃ śaucaṃ gṛhī kuryādgaṃdhalepakṣayāvadhi //
kramādvaiguṇyataḥ kuryādbrahmacaryādiṣu triṣu

divāvihitaśaucācca rātrāvarddhaṃ samācaret //
paragrāme tadardhaṃ ca pathi tasyārdhameva ca

tadardhaṃ rogiṇāṃ cāpi susthe nyūnaṃ na kāra yet //
api sarvanadītoyairmṛtkūṭaiścāpyagopamaiḥ

āpātamācarecchaucaṃ bhāvaduṣṭo na śuddhibhāk //
ārdradhātrīphalonmānā mṛdaḥ śauce prakīrtitāḥ

sarvāścāhutayo'pyevaṃ grāsāścāṃdrāyaṇepi ca //
prāgāsya udagāsyo vā sūpaviṣṭaḥ śucau bhuvi

upaspṛśedvihīnābhistuṣāṃgārāsthibhasmabhiḥ //
atisvacchābhiradbhiśca yāvaddhṛdgābhiratvaraḥ

brāhmaṇo brahmatīrthena dṛṣṭipūtābhirācamet //
kaṇṭhagābhirnṛpaḥ śudhyettālugābhistathorujaḥ

strīśūdrāvātha saṃsparśamātreṇāpi viśudhyataḥ //
śiraḥ śabdaṃ sakaṃṭhaṃ vā jale muktaśikho'pi vā

akṣālitapadadvadva ācāṃto'pyaśucirmmataḥ //
triḥ pītvāṃbu viśuddhyarthaṃ tataḥ khāni viśodhayet

aṃguṣṭhamūladeśena hyadharoṣṭhau pari mṛjet //
spṛṣṭvā jalena hṛdayaṃ samastābhiḥ śiraḥ spṛśet

aṃgulyagraistathā skandhau sāṃbu sarvvatra saṃspṛśet //
ācāṃtaḥ punarācāmetkṛtvā rathyopasarpaṇam

snātvā bhuktvā payaḥ pītvā prāraṃbhe śubhakarmaṇām //
suptvā vāsaḥ parīdhāya dṛṣṭvā tathāpyamaṃgalam

pramādādaśuci smṛtvā dvirācāṃtaḥ śucirbhavet //
daṃtadhāvanaṃ prakurvīta yathokta dharmaśāstrataḥ //
ācāṃto'pyaśuciryasmādakṛtvā daṃtadhāvanam

pratipaddarśaṣaṣṭhīṣu navamyāṃ ravivāsare //
daṃtānāṃ kāṣṭhasaṃyogo dahedāsaptamaṃ kulam

alābhe daṃtakāṣṭhānāṃ niṣiddhe vātha vāsare //
gaṃḍūṣā dvādaśa grāhyā mukhasya pariśuddhaye

kaniṣṭhāgraparīmāṇaṃ satvacaṃ nirvraṇārujam //
dvādaśāṃgulamānaṃ ca sārdraṃ syāddaṃtadhāvanam

ekekāṃgulamānaṃ taccarvayeddaṃtadhāvanam //
prātaḥ snānaṃ caritvā ca śuddhyai tīrthe viśeṣataḥ

prātaḥ snānādyataḥ śuddhyetkāyo'yaṃ malinaḥ sadā//
yanmalaṃ navabhiśchidraiḥ sravatyeva divāniśam

utsāhamedhāsaubhāgyarūpasaṃpatpravarddhakam //
prājāpatyasamaṃ prāhustanmahāghavināśakṛt

prātaḥ snānaṃ haretpāpamalakṣmīṃ glānimeva ca //
aśucitvaṃ ca duḥsvapnaṃ tuṣṭiṃ puṣṭiṃ prayacchati

nopasarpaṃti vai duṣṭāḥ prātasnāyijanaṃ kvacit //
dṛṣṭādṛṣṭaphalaṃ yasmātprātaḥsnānaṃ samācaret

prasaṃgataḥ snānavidhiṃ pravakṣyāmi nṛpottamāḥ //
vidhisnānaṃ yataḥ prāhuḥ snānā cchataguṇottaram

viśuddhāṃ mṛdamādāya barhiṣastilagomayam //
śucau deśe paristhāpya hyācamya snānamācaret

upagrahī baddha śikho jalamadhye samāviśet //
svaśākhoktavidhānena snānaṃ kuryādyathāvidhi

snātvetthaṃ vastramāpīḍya gṛhṇīyāddhautavāsasī //
ācamya ca tataḥ kuryātprātaḥsaṃdhyāṃ kuśānvitaḥ

prāṇāyāmāṃścaranvipro niyamya mānasaṃ dṛḍham //
ahorātrakṛtaiḥ pāpairmukto bhavati tatkṣaṇāt //

daśa dvādaśasaṃkhyā vā prāṇāyāmāḥ kṛtā yadi //
niyamya mānasaṃ tena tadā taptaṃ mahattapaḥ

savyāhṛtipraṇavakāḥ prāṇāyāmāstu ṣoḍaśa //
api bhrūṇahanaṃ māsātpunaṃtyaharahaḥ kṛtāḥ

yathā pārthivadhātūnāṃ dahyate dhamanānmalāḥ //
tatheṃdriyaiḥ kṛtā doṣā jvālyaṃte prāṇasaṃyamāt

ekākṣaraṃ paraṃ brahma prāṇāyāmaḥ paraṃ tapaḥ //
gāyatryāstu paraṃ nāsti pāvanaṃ ca nṛpottama

karmaṇā manasā vācā yadrātrau kurute tvagham//
uttiṣṭhanpūrvasaṃdhyāyāṃ prāṇāyāmairviśodhayet

yadahnā kurute pāpaṃ manovākkāyakarmabhiḥ //
āsīnaḥ paścimāṃ saṃdhyāṃ prāṇāyāmairvyapohati //
paścimāṃ tu samāsīno malaṃ haṃti divākṛtam

nopatiṣṭhettu yaḥ pūrvvāṃ nopāste yastu paścimām //
sa śūdravadbahiṣkāryaḥ sarvasmāddvijakarmaṇaḥ

apāṃ samīpamāsādya nityakarma samācaret //
tata ācamanaṃ kuryādyathāvidhyanu pūrvaśaḥ

āpohiṣṭheti tisṛbhirmārjanaṃ tu tataścaret //
bhūmau śirasi cākāśa ākāśe bhuvi mastake

mastake ca tathākāśaṃ bhūmau ca navadhā kṣipet //
bhūmiśabdena caraṇāvākāśaṃ hṛdayaṃ smṛtam //
śirasyeva śiraḥśabdo mārjanaṃ tairudāhṛtam

vāruṇādapi cāgneyādvāyavyādapi ceṃdrataḥ //
maṃtrasthānādapi paraṃ brāhmaṃ snānamidaṃ param //
brāhmasnānena yaḥ snātaḥ sa bāhyābhyaṃtaraṃ śuciḥ

sarvatra cārhatāmeti devapūjādikarmaṇi //
naktaṃdinaṃ nimajjyāpsu kaivartāḥ kimu pāvanāḥ

śataśo'pi tathā snātā na śuddhā bhāvadūṣitāḥ //
aṃtaḥkaraṇaśuddhāṃśca tānvibhūtiḥ pavitrayet

kiṃ pāvanāḥ prakīrtyaṃte rāsabhā bhasmadhūsarāḥ //
sa snātaḥ sarvatīrtheṣu malaiḥ sarvairvivarjitaḥ

tena kratuśatairiṣṭaṃ ceto yasyeha nirmalam //
tadeva nirmalaṃ ceto yathā syāttanmune śṛṇu

viśveśaścetprasannaḥ syāttadā syānnānyathā kvacit //
tasmācceto viśuddhyarthaṃ kāśīnāthaṃ samāśrayet

idaṃ śarīramutsṛjya paraṃ brahmādhigacchati//
drupadāṃtaṃ tato japtvā jalamādāya pāṇinā//

kuyādṛtaṃ ca maṃtreṇa vidhijñastvaghamarṣaṇam //
nimajjyāpsu ca yo vidvāñjapettriraghamarṣaṇam

jale vāpi sthale vāpi yaḥ kuryādaghamarṣa ṇam //
tasyāghaugho vinaśyeta yathā sūryodaye tamaḥ

gāyatrīṃ śirasā hīnāṃ mahāvyāhṛtipūrvvikām //
praṇavādyāṃ japaṃstiṣṭhankṣipedaṃbhoṃjali trayam

tena vajrodakenāśu maṃdehā nāma rākṣasāḥ //
sūryatejaḥ pralopaṃte śailā iva vivasvataḥ

sahāyārthaṃ ca sūryasya yo dvijo nāṃjali trayam//
kṣipenmaṃdehanāśāya sopi maṃdehatāṃ vrajet

prātastāvajjapaṃstiṣṭhedyāvatsūryasya darśanam //
upaviṣṭo japetsāyamṛkṣāṇāmāvilokanāt //

kālalopo na karttavyo dvijena svahitepsunā//
arddhodayāstasamaye tasmādvajrodakaṃ kṣipet

vidhināpi kṛtā saṃdhyā kālātītā 'phalā bhavet //
ayameva hi dṛṣṭāṃto vaṃdhyāstrīmaithunaṃ yathā

jale vāmakaraṃ kṛtvā yā saṃdhyā''caritā dvijaiḥ //
vṛṣalī sā parijñeyā rakṣogaṇamudā vahā

upasthānaṃ tataḥ kuryācchākhoktavidhinā tataḥ //
sahasrakṛtvo gāyatryāḥ śatakṛtvothavā punaḥ

daśakṛtvo'tha devyai ca kuryātsau rīmupasthitim //
sahasraparamāṃ devīṃ śatamadhyāṃ daśāvarām

gāyatrīṃ yo japedvipro na sa pāpaiḥ pralipyate //
raktacaṃdanamiśrābhiradbhiśca kusumaiḥ kuśaiḥ

vedoktairāgamoktairvā maṃtrairarghaṃ pradāpayet //
arcitaḥ savitā yena tena trailokyamarccitam

arcitaḥ savitā datte sutānpaśuva sūni ca //
vyādhīnhareddadātyāyuḥ pūrayedvāṃchitānyapi

ayaṃ hi rudra ādityo harireṣa divākaraḥ //
ravirhiraṇyarūpo'sau trayīrūpo'yamaryamā

tatastu tarpaṇaṃ kuryātsvaśākhoktavidhānataḥ //
brahmādīnakhilāndevānmarīcyādīṃstathā munīn

caṃdanāgurukarppūragaṃdhava tkusamairapi //
tarpayecchucibhistoyaistṛpyaṃtviti samuccaret

sanakādīnmanuṣyāṃśca nivītī tarpayedyavaiḥ //
aṃguṣṭhadvayamadhye tu kṛtvā darbhānṛjūndvijaḥ

kavyavāḍanalādīṃśca pitṝndivyānpratarppayet //
prācīnāvītiko darbhairdviguṇaistilamiśritaiḥ

ravau śukle trayodaśyāṃ saptamyāṃ niśi saṃdhyayoḥ //
śreyorthī brāhmaṇo jātu na kuryāttilatarppaṇam

yadi kuryāttataḥ kuryācchuklaireva tilaiḥ kṛtī //
caturdaśa yamānpaścāttarpayennāma uccaran

tataḥ svagotramuccārya tarpayetsvānpitṝnmudā //
savyajānunipātena pitṛtīrthena vāgyataḥ

ekaikamaṃjaliṃ devā dvaudvau tu sanakādikāḥ //
pitarastrīnpravāṃchaṃti striya ekaikamaṃjalim

aṃgulyagreṇa vai daivamārṣamaṃgulimūlagam //
brāhmamaṃguṣṭhamūle tu pāṇimadhye prajāpateḥ

madhyeṃguṣṭhapradeśinyoḥ pitryaṃ tīrthaṃ pracakṣate //
ābrahmastaṃbaparyaṃtaṃ devarṣipitṛmānavāḥ

tṛpyaṃtu sarvve pitaro mātṛmātāmahādayaḥ //
anye ca maṃtrāḥ proktā ye vedoktāḥ purāṇasaṃbhavāḥ

sāṃgaṃ ca tarppaṇaṃ kuryātpitṝṇāṃ ca sukhapradam //
agnikāryaṃ tataḥ kṛtvā vedābhyāsaṃ tataścaret

śrutyabhyāsaḥ paṃcadhā syātsvīkāro'rthavicāraṇam //
abhyāsaśca tapaścāpi śiṣyebhyaḥ pratipādanam

labdhasya pratipālārthamalabdhasya ca labdhaye //
prātaḥkṛtyamidaṃ proktaṃ dvijātīnāṃ nṛpottama

athavā prātarutthāya kṛtvāvaśyakameva ca //
śaucācamanamādāya bhakṣayeddantadhāvanam //

viśodhya sarvagātrāṇi prātaḥsaṃdhyāṃ samācaret //
vedārthānadhigacchedvai śāstrāṇi vividhānyapi

adhyāpayecchucīñchiṣyānhitānme dhāsamanvitān //
upeyādīśvaraṃ cāpi yogakṣemādisiddhaye

tato madhyāhnasiddhyarthaṃ pūrvoktaṃ snānamācaret //
snātvā mādhyāhnikīṃ saṃdhyā mupāsīta vicakṣaṇaḥ

devatāṃ paripūjyātha naimittikaṃ vidhiṃ caret //
pavanāgniṃ samujjvālya vaiśvadevaṃ samācaret

niṣpāvānko dravānmāṣānkalāpāṃścaṇakāṃstyajet //
tailapakvamapakvānnaṃ sarvaṃ lavaṇayuktyajet

āḍhakyannaṃ masūrānnaṃ vartuladhānyasaṃbhavam //
bhuktaśeṣaṃ paryuṣitaṃ vaiśvadeve vivarjayet au/ २२ //
darbhapāṇiḥ samācamya prāṇāyāmaṃ vidhāya ca //
pṛṣodivīti maṃtreṇa paryyukṣaṇamathācaret

pradakṣiṇaṃ ca paryukṣya dviḥ paristīrya vai kuśān //
rāporddha (?) devamantreṇa kuryādvahniṃ svasaṃmukhe

vaiśvānaraṃ samabhyarcya gandhapuṣpākṣataistathā //
svaśākhoktaprakāreṇa homaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ

adhvagaḥ kṣīṇavṛttiśca vidyārthī gurupoṣakaḥ //
yatiśca brahmacārī ca ṣaḍete dharmabhikṣakāḥ

atithiḥ pāṃthiko jñeyo'nūcānaḥ śrutipāragaḥ //
mānyāvetau gṛhasthānāṃ brahmalokamabhīpsatām

api śvapāke śuni vā naivānnaṃ niṣphalaṃ bhavet //
atrārthini samāyāte pātrāpātraṃ na ciṃtayet

śunāṃ ca patitānāṃ ca śvapacāṃ pāparogiṇām //
kākānāṃ ca kṛmīṇāṃ ca bahirannaṃ kiredbhuvi

aindravāruṇavāyavyāḥ saumyā vai nairṛtāśca ye //
pratigṛhṇaṃtvimaṃ piṃḍaṃ kākā bhūmau mayārpitam

itthaṃ bhūta baliṃ kṛtvā kālaṃ godohamātrakam //
pratīkṣyātithimāyātaṃ viśadbhojyagṛhaṃ tataḥ

adattvā vāyasabaliṃ nityaśrāddhaṃ samācaret //
nityaśrāddhe svasāmarthyāttrīndvāvekamathāpi vā

bhojayetpitṛyajñārthaṃ dadyāduddhatya vāri ca //
nityaśrāddhaṃ daivahīnaṃ niyamādivivarjitam //

dakṣiṇārahitaṃ tvetaddātṛbhoktṛsutṛptikṛt //
pitṛyajñaṃ vidhāyetthaṃ svasthabuddhiranāturaḥ

aduṣṭāsanamadhyāsya bhuṃjīta śiśubhiḥ saha //
sugandhiḥ sumanāḥ sragvī śucivāsodvayānvitaḥ

prāgāsya udagāsyo vā bhuṃjīta pitṛsevitam //
vidhāyānnamanagnaṃ tadupariṣṭādadhastathā

āpośānavidhānena kṛtvāśnīyātsudhīrdvijaḥ //
bhūmau balitrayaṃ kuryādapo dadyāttadopari

sakṛccāpa upaspṛśya prāṇādyāhutipaṃcakam //
dadyājaṭharakuṃḍāgnau darbhapāṇiḥ prasannadhīḥ

darbhapāṇistu yo bhuṃkte tasya doṣo na vidyate //
keśakīṭādisaṃbhūtastadaśnīyātsadarbhakaḥ

tato maunena bhuñjīta na kuryāddaṃtagharṣaṇam //
prakṣālitavyahastasya dakṣiṇāṃguṣṭhamūlataḥ

raurave'puṇyani laye adholokanivāsinām //
ucchiṣṭodakamicchūnāmakṣayyamupatiṣṭhatām

punarācamya medhāvī śucirbhūtvā prayatnataḥ //
mukhaśuddhiṃ tataḥ kṛtvā purāṇaśravaṇādibhiḥ

ativāhya divāśeṣaṃ tataḥ saṃdhyāṃ samācaret //
gṛheṣu prākṛtā saṃdhyā goṣṭe daśaguṇā smṛtā

nadyāmayutasaṃkhyā syādanaṃtā śivasannidhau //
anṛtaṃ madyagandhaṃ ca divāmaithunameva ca //
punāti vṛṣalasthānaṃ saṃdhyā bahirupāsitā

uddeśataḥ samākhyāta eṣa nityatano vidhiḥ //
itthaṃ samācaranvipro nāvasīdati karhicit

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāharuyā saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe pūrvabhāge dharmāraṇyamāhātmye sadācāravarṇanaṃnāma paṃcamo'dhyāyaḥ